Tabiiy mis ikkita barqaror izotopdan iborat — ⁶³Cu (izotopning tabiatda tarqalganlik ulushi 69,1 %) va ⁶⁵Cu (30,9 %). Yigirmadan ortiq beqaror izotop ma’lum; ularning eng uzoq yashovchisi ⁶⁷Cu bo‘lib, uning yarim yemirilish davri 62 soatga teng.

• Pirometallurgik usul misni sulfidli rudalardan, masalan, xalkopiritdan CuFeS₂ olishdan iborat. Xalkopirit xomashyosi tarkibida 0,5—2,0 % Cu bo‘ladi. Dastlabki ruda flotatsiya usulida boyitilgach, konsentrat 1400 °C haroratda oksidlovchi kuydirishdan o‘tkaziladi. :

${\displaystyle \mathrm{𝟤}𝖢𝗎𝖥𝖾{𝖲}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{+}{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{⟶}𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖲\mathsf{+}\mathrm{𝟤}𝖥𝖾𝖲\mathsf{+}𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{\uparrow }}$

${\displaystyle \mathrm{𝟤}𝖥𝖾𝖲\mathsf{+}\mathrm{𝟥}{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{⟶}\mathrm{𝟤}𝖥𝖾𝖮\mathsf{+}\mathrm{𝟤}𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{\uparrow }}$

So‘ng kuydirilgan konsentrat shteyn olish uchun eritiladi. Eritmadagi temir oksidini bog‘lash uchun kremniy dioksidi qo‘shiladi:

${\displaystyle 𝖥𝖾𝖮\mathsf{+}𝖲𝗂{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{⟶}𝖥𝖾𝖲𝗂{𝖮}_{\mathrm{𝟥}}}$

Hosil bo‘lgan silikat shlak sifatida yuzaga qalqib chiqadi va ajratib olinadi. Tubda qolgan shteyn — FeS va Cu₂S sulfidlari aralashmasi — Bessemer usulida eritiladi. Buning uchun suyuq shteyn konverterga quyilib, ichidan kislorod o‘tkaziladi. Bunda qolgan temir sulfidi oksidgacha oksidlanadi va kremniy dioksidi yordamida silikat ko‘rinishida jarayondan chiqariladi. Mis sulfidi qisman oksidgacha oksidlanib, keyin metall (xomaki) misgacha qaytariladi:

${\displaystyle \mathrm{𝟤}𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖲\mathsf{+}\mathrm{𝟥}{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{⟶}\mathrm{𝟤}𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{+}\mathrm{𝟤}𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}}$

${\displaystyle \mathrm{𝟤}𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{+}𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖲\mathsf{⟶}\mathrm{𝟨}𝖢𝗎\mathsf{+}𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}}$

Hosil bo‘lgan metall (xomaki) mis tarkibida 90,95 % mis bo‘ladi. Keyin u elektrolitik usulda tozalanadi; bunda elektrolit sifatida kislotalangan mis kuporosi eritmasi ishlatiladi. Katodda hosil bo‘ladigan elektrolitik misning tozaligi 99,99 % gacha yetadi. Undan simlar, elektrotexnika uskunalari va qotishmalar ishlab chiqarishda foydalaniladi.

• Shuningdek, sof misni ekzotermik reaksiya jarayonida mis oksidini vodorod yordamida qaytarish orqali ham olish mumkin.:

${\displaystyle 𝖢𝗎𝖮\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{\uparrow }\mathsf{⟶}𝖢𝗎\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{+}𝖰\mathsf{\uparrow }}$

Gidrometallurgik usul mis minerallarini suyultirilgan sulfat kislotada yoki ammiak eritmasida eritishdan iborat; hosil bo‘lgan eritmalardan mis metall temir yordamida siqib chiqariladi:

${\displaystyle 𝖢𝗎𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟦}}\mathsf{+}𝖥𝖾\mathsf{⟶}𝖢𝗎\mathsf{\downarrow }\mathsf{+}𝖥𝖾𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟦}}}$

Mis sulfat eritmasining elektrolizi:

${\displaystyle 𝖢𝗎𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟦}}\mathsf{\rightleftarrows }𝖢{𝗎}^{\mathrm{𝟤}\mathsf{+}}\mathsf{+}𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟦}}^{\mathrm{𝟤}\mathsf{-}}}$

${\displaystyle {𝖪}^{\mathsf{-}}\mathsf{:}𝖢{𝗎}^{\mathrm{𝟤}\mathsf{+}}\mathsf{+}\mathrm{𝟤}𝖾\mathsf{⟶}𝖢{𝗎}^{\mathrm{𝟢}}}$

${\displaystyle {𝖠}^{\mathsf{+}}\mathsf{:}\mathrm{𝟤}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{-}\mathrm{𝟦}𝖾\mathsf{⟶}{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{+}\mathrm{𝟦}{𝖧}^{\mathsf{+}}}$

${\displaystyle \mathrm{𝟤}𝖢𝗎𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟦}}\mathsf{+}\mathrm{𝟤}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{⟶}\mathrm{𝟤}𝖢𝗎\mathsf{\downarrow }\mathsf{+}{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{\uparrow }\mathsf{+}\mathrm{𝟤}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟦}}}$

Birikmalarida mis ikkita oksidlanish darajasini namoyon qiladi: +1 va +2. Ulardan birinchisi disproporsiyalanishga moyil bo‘lib, faqat erimaydigan birikmalarda (Cu₂O, CuCl, CuI va boshqalar) yoki komplekslarda (masalan, [Cu(NH₃)₂]^+. Uning birikmalari rangsiz. Ancha barqaror bo‘lgan oksidlanish darajasi +2 oksidlanish darajasi ko‘k va ko‘kimtir-yashil rangli tuzlar hosil qiladi. G‘ayrioddiy sharoitlarda va komplekslar tarkibida oksidlanish darajasi +3, +4 va hatto +5 bo‘lgan birikmalar olinishi mumkin. Oxirgisi kuproboran anioni Cu(B₁₁H₁₁)₂³⁻ tuzlarida 1994-yilda aniqlangan.

Namlik va karbonat angidrid bo‘lmaganda havoda o‘zgarmaydi. U kuchsiz qaytaruvchi bo‘lib, suv va suyultirilgan xlorid kislota bilan reaksiyaga kirishmaydi. Konsentrlangan sulfat va nitrat kislotalar, konsentrlangan selenat va perxlorat kislotalar, «zar suvi», kislorod, galogenlar, xalkogenlar, metallmaslarning oksidlari ta’sirida oksidlanadi. Qizdirilganda galogenvodorodlar bilan reaksiyaga kirishadi.

Nam havoda mis oksidlanib, mis(II)ning asosli karbonatini (patinaning tashqi qatlami) hosil qiladi:

${\displaystyle \mathrm{𝟤}𝖢𝗎\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{+}𝖢{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{+}{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{⟶}\mathsf{(}𝖢𝗎𝖮𝖧{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟤}}𝖢{𝖮}_{\mathrm{𝟥}}\mathsf{\downarrow }}$

Konsentrlangan sovuq sulfat kislota bilan reaksiyaga kirishadi:

${\displaystyle 𝖢𝗎\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟦}}\mathsf{⟶}𝖢𝗎𝖮\mathsf{+}𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{\uparrow }\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

Konsentrlangan issiq sulfat kislota bilan:

${\displaystyle 𝖢𝗎\mathsf{+}\mathrm{𝟤}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟦}}\mathsf{⟶}𝖢𝗎𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟦}}\mathsf{+}𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{\uparrow }\mathsf{+}\mathrm{𝟤}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

Suvsiz issiq sulfat kislota bilan:

${\displaystyle \mathrm{𝟤}𝖢𝗎\mathsf{+}\mathrm{𝟤}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟦}}\stackrel{200^{o}C}{\to }𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟦}}\mathsf{\downarrow }\mathsf{+}𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{\uparrow }\mathsf{+}\mathrm{𝟤}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

Havodagi kislorod ishtirokida qizdirilganda suyultirilgan sulfat kislota bilan:

${\displaystyle \mathrm{𝟤}𝖢𝗎\mathsf{+}\mathrm{𝟤}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟦}}\mathsf{+}{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}\stackrel{t^{\circ }}{\to }\mathrm{𝟤}𝖢𝗎𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟦}}\mathsf{+}\mathrm{𝟤}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

Konsentrlangan nitrat kislota bilan:

${\displaystyle 𝖢𝗎\mathsf{+}\mathrm{𝟦}𝖧𝖭{𝖮}_{\mathrm{𝟥}}\mathsf{⟶}𝖢𝗎\mathsf{(}𝖭{𝖮}_{\mathrm{𝟥}}{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{+}\mathrm{𝟤}𝖭{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{\uparrow }\mathsf{+}\mathrm{𝟤}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

Suyultirilgan nitrat kislota bilan:

${\displaystyle \mathrm{𝟥}𝖢𝗎\mathsf{+}\mathrm{𝟪}𝖧𝖭{𝖮}_{\mathrm{𝟥}}\mathsf{⟶}\mathrm{𝟥}𝖢𝗎\mathsf{(}𝖭{𝖮}_{\mathrm{𝟥}}{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{+}\mathrm{𝟤}𝖭𝖮\mathsf{\uparrow }\mathsf{+}\mathrm{𝟦}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

«Zar suvi» bilan:

${\displaystyle \mathrm{𝟥}𝖢𝗎\mathsf{+}\mathrm{𝟤}𝖧𝖭{𝖮}_{\mathrm{𝟥}}\mathsf{+}\mathrm{𝟨}𝖧𝖢𝗅\mathsf{⟶}\mathrm{𝟥}𝖢𝗎𝖢{𝗅}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{+}\mathrm{𝟤}𝖭𝖮\mathsf{\uparrow }\mathsf{+}\mathrm{𝟦}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

Konsentrlangan issiq xlorid kislota bilan:

${\displaystyle \mathrm{𝟤}𝖢𝗎\mathsf{+}\mathrm{𝟦}𝖧𝖢𝗅\mathsf{⟶}\mathrm{𝟤}𝖧\mathsf{[}𝖢𝗎𝖢{𝗅}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{]}\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{\uparrow }}$

Kislorod ishtirokida suyultirilgan xlorid kislota bilan:

${\displaystyle \mathrm{𝟤}𝖢𝗎\mathsf{+}\mathrm{𝟦}𝖧𝖢𝗅\mathsf{+}{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{⟶}\mathrm{𝟤}𝖢𝗎𝖢{𝗅}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{+}\mathrm{𝟤}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

Quyidagilar ishtirokida suyultirilgan xlorid kislota bilan — vodorod peroksid:

${\displaystyle 𝖢𝗎\mathsf{+}\mathrm{𝟤}𝖧𝖢𝗅\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{⟶}𝖢𝗎𝖢{𝗅}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{+}\mathrm{𝟤}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

Gazsimon vodorod xlorid bilan 500—600 °C da:

${\displaystyle \mathrm{𝟤}𝖢𝗎\mathsf{+}\mathrm{𝟦}𝖧𝖢𝗅\mathsf{+}{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}\stackrel{500-600^{o}C}{\to }\mathrm{𝟤}𝖢𝗎𝖢{𝗅}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{+}\mathrm{𝟤}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

Shuningdek, vodorod bromid bilan reaksiyaga kirishadi:

${\displaystyle \mathrm{𝟤}𝖢𝗎\mathsf{+}\mathrm{𝟦}𝖧𝖡𝗋\mathsf{⟶}\mathrm{𝟤}𝖧\mathsf{[}𝖢𝗎𝖡{𝗋}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{]}\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{\uparrow }}$

Mis, shuningdek, konsentrlangan sirka kislota bilan kislorod ishtirokida reaksiyaga kirishadi:

${\displaystyle \mathrm{𝟤}𝖢𝗎\mathsf{+}\mathrm{𝟦}𝖢{𝖧}_{\mathrm{𝟥}}𝖢𝖮𝖮𝖧\mathsf{+}{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{⟶}\mathsf{[}𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{(}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{(}𝖢{𝖧}_{\mathrm{𝟥}}𝖢𝖮𝖮{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟦}}\mathsf{]}}$

Mis konsentrlangan ammoniy gidroksidda erib, ammiakatlar hosil qiladi:

${\displaystyle 𝖢𝗎\stackrel{N{H}_3\cdot H_{2}O,O_2}{\to }\mathsf{[}𝖢𝗎\mathsf{(}𝖭{𝖧}_{\mathrm{𝟥}}{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{]}𝖮𝖧\mathsf{\rightleftarrows }\mathsf{[}𝖢𝗎\mathsf{(}𝖭{𝖧}_{\mathrm{𝟥}}{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟦}}\mathsf{]}\mathsf{(}𝖮𝖧{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟤}}}$

Mis oksidlanib, mis(I) oksidini kislorod yetishmaganda 200 °C da yoki mis(II) oksidini kislorod ko‘p bo‘lganda 400—500 °C haroratlarda hosil qiladi:

${\displaystyle \mathrm{𝟦}𝖢𝗎\mathsf{+}{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}\stackrel{200^{o}C}{\to }\mathrm{𝟤}𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

${\displaystyle \mathrm{𝟤}𝖢𝗎\mathsf{+}{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}\stackrel{400-500^{o}C}{\to }\mathrm{𝟤}𝖢𝗎𝖮}$

Mis kukuni xlor, oltingugurt (suyuq uglerod disulfidda) va brom (efirda) bilan xona haroratida reaksiyaga kirishadi:

${\displaystyle 𝖢𝗎\mathsf{+}𝖢{𝗅}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{⟶}𝖢𝗎𝖢{𝗅}_{\mathrm{𝟤}}}$

${\displaystyle 𝖢𝗎\mathsf{+}𝖡{𝗋}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{⟶}𝖢𝗎𝖡{𝗋}_{\mathrm{𝟤}}}$

${\displaystyle 𝖢𝗎\mathsf{+}𝖲\stackrel{C{S}_2}{\to }𝖢𝗎𝖲}$

Shuningdek, yod bilan (mis(II) yodid mavjud emas):

${\displaystyle \mathrm{𝟤}𝖢𝗎\mathsf{+}{𝖨}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{⟶}\mathrm{𝟤}𝖢𝗎𝖨}$

300—400 °C da oltingugurt va selen bilan reaksiyaga kirishadi:

${\displaystyle \mathrm{𝟤}𝖢𝗎\mathsf{+}𝖲\stackrel{300-400^{o}C}{\to }𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖲}$

${\displaystyle \mathrm{𝟤}𝖢𝗎\mathsf{+}𝖲𝖾\stackrel{300-400^{o}C}{\to }𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖲𝖾}$

Metallmaslarning oksidlari bilan:

${\displaystyle \mathrm{𝟦}𝖢𝗎\mathsf{+}𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}\stackrel{600-800^{o}C}{\to }𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖲\mathsf{+}\mathrm{𝟤}𝖢𝗎𝖮}$

${\displaystyle \mathrm{𝟤}𝖢𝗎\mathsf{+}\mathrm{𝟤}𝖭𝖮\stackrel{500-600^{o}C}{\to }\mathrm{𝟤}𝖢𝗎𝖮\mathsf{+}{𝖭}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{\uparrow }}$

${\displaystyle \mathrm{𝟦}𝖢𝗎\mathsf{+}\mathrm{𝟤}𝖭{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}\stackrel{500-600^{o}C}{\to }\mathrm{𝟦}𝖢𝗎𝖮\mathsf{+}{𝖭}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{\uparrow }}$

${\displaystyle 𝖢𝗎\mathsf{+}\mathrm{𝟤}{𝖭}_{\mathrm{𝟤}}{𝖮}_{\mathrm{𝟦}}\stackrel{80^{o}C,C{H}_3-COO-C{H}_2-C{H}_3}{\to }𝖢𝗎\mathsf{(}𝖭{𝖮}_{\mathrm{𝟥}}{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{+}\mathrm{𝟤}𝖭𝖮\mathsf{\uparrow }}$

Konsentrlangan xlorid kislota va kaliy xlorat bilan reaksiyaga kirishadi:

${\displaystyle \mathrm{𝟨}𝖢𝗎\mathsf{+}\mathrm{𝟣𝟤}𝖧𝖢𝗅\mathsf{+}𝖪𝖢𝗅{𝖮}_{\mathrm{𝟥}}\mathsf{⟶}\mathrm{𝟨}𝖧\mathsf{[}𝖢𝗎𝖢{𝗅}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{]}\mathsf{+}𝖪𝖢𝗅\mathsf{+}\mathrm{𝟥}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

Shuningdek, temir(III) xlorid bilan:

${\displaystyle \mathrm{C}\mathrm{u}+2\mathrm{F}\mathrm{e}\mathrm{C}\mathrm{l}{\phantom{A}}_3⟶\mathrm{C}\mathrm{u}\mathrm{C}\mathrm{l}{\phantom{A}}_2+2\mathrm{F}\mathrm{e}\mathrm{C}\mathrm{l}{\phantom{A}}_2}$

Faolligi pastroq metallarni ularning tuzlaridan siqib chiqaradi:

${\displaystyle 𝖢𝗎\mathsf{+}\mathrm{𝟤}𝖠𝗀𝖭{𝖮}_{\mathrm{𝟥}}\mathsf{⟶}\mathrm{𝟤}𝖠𝗀\mathsf{+}𝖢𝗎\mathsf{(}𝖭{𝖮}_{\mathrm{𝟥}}{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟤}}}$

Mis(I) birikmalarining xossalari kumush(I) birikmalarining xossalariga o‘xshaydi. Xususan, CuCl, CuBr va CuI suvda erimaydi. Suvda erimaydigan komplekslar ham mavjud. Masalan, dixlorokuprat(I) ioni [CuCl₂]⁻ barqaror:

${\displaystyle 𝖢𝗎𝖢𝗅\mathsf{+}𝖢{𝗅}^{\mathsf{-}}\mathsf{\to }\mathsf{[}𝖢𝗎𝖢{𝗅}_{\mathrm{𝟤}}{\mathsf{]}}^{\mathsf{-}}}$

Shuni ta’kidlash kerakki, mis(I) sulfat beqaror. U darhol parchalanib, barqaror mis(II) sulfatga aylanadi.

• Ko‘pchilik birikmalar oq rangli yoki rangsiz bo‘ladi.

Mis(I) ionlari suvli eritmada beqaror bo‘lib, osonlik bilan disproporsiyalanadi:

${\displaystyle \mathrm{𝟤}𝖢{𝗎}^{\mathsf{+}}\mathsf{\to }𝖢{𝗎}^{\mathrm{𝟤}\mathsf{+}}\mathsf{+}𝖢𝗎\mathsf{\downarrow }}$

Disproporsiyalanishga misol sifatida mis(I) oksidini bilan suyultirilgan sulfat kislotaning reaksiyasi misol bo‘la oladi:

${\displaystyle 𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟦}}\mathsf{\to }𝖢𝗎𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟦}}\mathsf{+}𝖢𝗎\mathsf{\downarrow }\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

+1 oksidlanish darajasiga Cu₂O qizil-to‘q sariq rangli oksidi mos keladi; u 1800 °C haroratda parchalanadi:

${\displaystyle \mathrm{𝟤}𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\stackrel{1800^{o}C}{\to }\mathrm{𝟦}𝖢𝗎\mathsf{+}{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}}$

Uni elementar misgacha qaytarish mumkin:

${\displaystyle 𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}\stackrel{260^{o}C}{\to }\mathrm{𝟤}𝖢𝗎\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

${\displaystyle 𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{+}𝖢\stackrel{260^{o}C}{\to }\mathrm{𝟤}𝖢𝗎\mathsf{+}𝖢𝖮}$

${\displaystyle 𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{+}𝖢𝖮\stackrel{250-300^{o}C}{\to }\mathrm{𝟤}𝖢𝗎\mathsf{+}𝖢{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}}$

Shuningdek, alyuminotermiya jarayoni ham sodir bo‘ladi:

${\displaystyle \mathrm{𝟥}𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{+}\mathrm{𝟤}𝖠𝗅\stackrel{1000^{o}C}{\to }\mathrm{𝟨}𝖢𝗎\mathsf{+}𝖠{𝗅}_{\mathrm{𝟤}}{𝖮}_{\mathrm{𝟥}}}$

Quyidagilar bilan reaksiyaga kirishadi: konsentrlangan ishqor eritmalari:

${\displaystyle 𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{+}\mathrm{𝟤}𝖮{𝖧}^{\mathsf{-}}\mathsf{\to }\mathrm{𝟤}\mathsf{[}𝖢𝗎\mathsf{(}𝖮𝖧{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟤}}{\mathsf{]}}^{\mathsf{-}}}$

bilan reaksiyaga kirishadi. Konsentrlangan xlorid kislota bilan:

${\displaystyle 𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{+}\mathrm{𝟦}𝖧𝖢𝗅\mathsf{\to }\mathrm{𝟤}𝖧\mathsf{[}𝖢𝗎𝖢{𝗅}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{]}\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

Suyultirilgan galogenvodorod kislotalar bilan (Hal = Cl, Br, I):

${\displaystyle 𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{+}\mathrm{𝟤}𝖧𝖧𝖺𝗅\mathsf{\to }\mathrm{𝟤}𝖢𝗎𝖧𝖺𝗅\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

Kislorod ishtirokida suyultirilgan xlorid kislota bilan:

${\displaystyle \mathrm{𝟤}𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{+}\mathrm{𝟪}𝖧𝖢𝗅\mathsf{+}{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{\to }\mathrm{𝟦}𝖢𝗎𝖢{𝗅}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{+}\mathrm{𝟦}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

Konsentrlangan nitrat kislota bilan:

${\displaystyle 𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{+}\mathrm{𝟨}𝖧𝖭{𝖮}_{\mathrm{𝟥}}\mathsf{\to }\mathrm{𝟤}𝖢𝗎\mathsf{(}𝖭{𝖮}_{\mathrm{𝟥}}{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{+}\mathrm{𝟤}𝖭{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{+}\mathrm{𝟥}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

Konsentrlangan sulfat kislota bilan:

${\displaystyle 𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{+}\mathrm{𝟥}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟦}}\mathsf{\to }\mathrm{𝟤}𝖢𝗎𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟦}}\mathsf{+}𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{+}\mathrm{𝟥}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

Suyultirilgan sulfat kislota bilan:

${\displaystyle 𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟦}}\mathsf{\to }𝖢𝗎𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟦}}\mathsf{+}𝖢𝗎\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

Natriy gidrosulfit bilan:

${\displaystyle \mathrm{𝟤}𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{+}\mathrm{𝟤}𝖭𝖺𝖧𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟥}}\mathsf{\to }\mathrm{𝟦}𝖢𝗎\mathsf{+}𝖭{𝖺}_{\mathrm{𝟤}}𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟦}}\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟦}}}$

Ammiak bilan:

${\displaystyle \mathrm{𝟥}𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{+}\mathrm{𝟤}𝖭{𝖧}_{\mathrm{𝟥}}\stackrel{250^{o}C}{\to }\mathrm{𝟤}𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟥}}𝖭\mathsf{+}\mathrm{𝟥}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

Ammiak eritmasi bilan:

${\displaystyle 𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{+}\mathrm{𝟦}𝖭{𝖧}_{\mathrm{𝟥}}\mathsf{\ast }{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{\to }\mathrm{𝟤}\mathsf{[}𝖢𝗎\mathsf{(}𝖭{𝖧}_{\mathrm{𝟥}}{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{]}𝖮𝖧\mathsf{+}\mathrm{𝟥}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

Shuningdek, azid kislota bilan sovitilgan sharoitlarda turlicha reaksiyaga kirishadi:

${\displaystyle 𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{+}\mathrm{𝟧}𝖧{𝖭}_{\mathrm{𝟥}}\stackrel{10-15^{o}C}{\to }\mathrm{𝟤}𝖢𝗎\mathsf{(}{𝖭}_{\mathrm{𝟥}}{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{+}𝖭{𝖧}_{\mathrm{𝟥}}\mathsf{+}{𝖭}_{\mathrm{𝟤}}}$

${\displaystyle 𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{+}\mathrm{𝟤}𝖧{𝖭}_{\mathrm{𝟥}}\stackrel{20-25^{o}C}{\to }\mathrm{𝟤}𝖢𝗎{𝖭}_{\mathrm{𝟥}}\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

Oltingugurt bilan:

${\displaystyle \mathrm{𝟤}𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{+}\mathrm{𝟥}𝖲\stackrel{610^{o}C}{\to }\mathrm{𝟤}𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖲\mathsf{+}𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}}$

Mis(I) sulfidi bilan:

${\displaystyle \mathrm{𝟤}𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{+}𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖲\stackrel{1200-1300^{o}C}{\to }\mathrm{𝟨}𝖢𝗎\mathsf{+}𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}}$

Kislorod bilan:

${\displaystyle \mathrm{𝟤}𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{+}{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}\stackrel{500^{o}C}{\to }\mathrm{𝟦}𝖢𝗎𝖮}$

Xlor bilan:

${\displaystyle 𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{+}𝖢{𝗅}_{\mathrm{𝟤}}\stackrel{250^{o}C}{\to }\mathrm{𝟤}𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖮𝖢{𝗅}_{\mathrm{𝟤}}}$

Ishqoriy metallar oksidlari bilan (Me = Li, Na, K, Rb, Cs):

${\displaystyle 𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{+}𝖬{𝖾}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\stackrel{600-800^{o}C}{\to }\mathrm{𝟤}𝖬𝖾𝖢𝗎𝖮}$

Shuningdek, bariy oksidi bilan:

${\displaystyle 𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{+}𝖡𝖺𝖮\stackrel{500-600^{o}C}{\to }𝖡𝖺\mathsf{(}𝖢𝗎𝖮\mathsf{)}\mathrm{𝟤}}$

Mos keluvchi gidroksid CuOH (sariq rangli) 100 °C da parchalanib, mis(I) oksidini hosil qiladi.

${\displaystyle \mathrm{𝟤}𝖢𝗎𝖮𝖧\stackrel{100^{o}C}{\to }𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

CuOH gidroksidi asos xossalarini namoyon qiladi.

${\displaystyle 𝖢𝗎𝖮𝖧\mathsf{+}\mathrm{𝟤}𝖧𝖢𝗅\mathsf{\to }𝖧\mathsf{[}𝖢𝗎𝖢{𝗅}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{]}\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

Shuningdek, ammiak eritmasi bilan reaksiyaga kirishadi:

${\displaystyle 𝖢𝗎𝖮𝖧\mathsf{+}𝗑𝖭{𝖧}_{\mathrm{𝟥}}\mathsf{\ast }{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{\to }𝖢𝗎\mathsf{(}𝖭{𝖧}_{\mathrm{𝟥}}{\mathsf{)}}_{𝗑}\mathsf{(}𝖮𝖧\mathsf{)}\mathsf{+}𝗑{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

Shuningdek, kaliy gidroksid bilan reaksiyaga kirishadi:

${\displaystyle 𝖢𝗎𝖮𝖧\mathsf{+}𝖪𝖮𝖧\mathsf{\to }𝖪\mathsf{[}𝖢𝗎\mathsf{(}𝖮𝖧{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{]}}$

Misning II oksidlanish darajasi eng barqaror hisoblanadi. Unga CuO qora rangli oksidi mos keladi; u 1100 °C haroratda parchalanadi:

${\displaystyle \mathrm{𝟦}𝖢𝗎𝖮\stackrel{1100^{o}C}{\to }\mathrm{𝟤}𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{+}{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}}$

Ammiak eritmasi bilan reaksiyaga kirishib, Shveytser reaktivini hosil qiladi:

${\displaystyle 𝖢𝗎𝖮\mathsf{+}\mathrm{𝟦}𝖭{𝖧}_{\mathrm{𝟥}}\mathsf{\ast }{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{\to }\mathsf{[}𝖢𝗎\mathsf{(}𝖭{𝖧}_{\mathrm{𝟥}}{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟦}}\mathsf{]}\mathsf{(}𝖮𝖧{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{+}\mathrm{𝟥}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

${\displaystyle 𝖢𝗎𝖮\mathsf{+}\mathrm{𝟦}𝖭{𝖧}_{\mathrm{𝟥}}\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{\to }\mathsf{[}𝖢𝗎\mathsf{(}𝖭{𝖧}_{\mathrm{𝟥}}{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟦}}\mathsf{]}\mathsf{(}𝖮𝖧{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟤}}}$

Konsentrlangan ishqorlarda erib, komplekslar hosil qiladi:

${\displaystyle 𝖢𝗎𝖮\mathsf{+}\mathrm{𝟤}𝖮{𝖧}^{\mathsf{-}}\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{\to }\mathsf{[}𝖢𝗎\mathsf{(}𝖮𝖧{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟦}}{\mathsf{]}}^{\mathrm{𝟤}\mathsf{+}}}$

Ishqorlar bilan birga eritilganda metallarning kupratlari hosil bo‘ladi:

${\displaystyle 𝖢𝗎𝖮\mathsf{+}\mathrm{𝟤}𝖪𝖮𝖧\stackrel{}{\to }{𝖪}_{\mathrm{𝟤}}𝖢𝗎{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

Nitrat kislota bilan:

${\displaystyle 𝖢𝗎𝖮\mathsf{+}\mathrm{𝟤}𝖧𝖭{𝖮}_{\mathrm{𝟥}}\mathsf{\to }𝖢𝗎\mathsf{(}𝖭{𝖮}_{\mathrm{𝟥}}{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

Shuningdek, vodorod yodid kislotasi bilan reaksiyaga kirishib, mis(I) yodidini hosil qiladi, chunki mis(II) yodidi mavjud emas:

${\displaystyle \mathrm{𝟤}𝖢𝗎𝖮\mathsf{+}\mathrm{𝟦}𝖧𝖨\mathsf{\to }\mathrm{𝟤}𝖢𝗎𝖨\mathsf{+}{𝖨}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{+}\mathrm{𝟤}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

Magniytermik va alyuminotermik jarayonlar sodir bo‘ladi:

${\displaystyle 𝖢𝗎𝖮\mathsf{+}𝖬𝗀\mathsf{\to }𝖢𝗎\mathsf{+}𝖬𝗀𝖮}$

${\displaystyle \mathrm{𝟥}𝖢𝗎𝖮\mathsf{+}\mathrm{𝟤}𝖠𝗅\mathsf{\to }\mathrm{𝟥}𝖢𝗎\mathsf{+}𝖠{𝗅}_{\mathrm{𝟤}}{𝖮}_{\mathrm{𝟥}}}$

Elementar misgacha quyidagi usullar bilan ham qaytarish mumkin:

${\displaystyle 𝖢𝗎𝖮\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{\to }𝖢𝗎\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

${\displaystyle 𝖢𝗎𝖮\mathsf{+}𝖢\mathsf{\to }𝖢𝗎\mathsf{+}𝖢𝖮}$

${\displaystyle 𝖢𝗎𝖮\mathsf{+}𝖢𝖮\mathsf{\to }𝖢𝗎\mathsf{+}𝖢{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}}$

${\displaystyle \mathrm{𝟥}𝖢𝗎𝖮\mathsf{+}\mathrm{𝟤}𝖭{𝖧}_{\mathrm{𝟥}}\mathsf{\to }\mathrm{𝟥}𝖢𝗎\mathsf{+}{𝖭}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{\uparrow }\mathsf{+}\mathrm{𝟥}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$ Mis(II) oksidi ittriy bariy mis oksidi (YBa₂Cu₃O_7-δ) olishda ishlatiladi. U o‘ta o‘tkazgichlar tayyorlash uchun asos bo‘ladi.

Mos keluvchi gidroksid Cu(OH)₂ (ko‘k rangli) uzoq saqlanganda parchalanib, qora rangli mis(II) oksidiga aylanadi:

${\displaystyle 𝖢𝗎\mathsf{(}𝖮𝖧{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{\to }𝖢𝗎𝖮\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

Namlik ko‘p bo‘lganda mis oksidlanib, misning oksidlanish darajasi +3 bo‘lgan kupril gidroksidiga aylanishi ham mumkin:

${\displaystyle \mathrm{𝟦}𝖢𝗎\mathsf{(}𝖮𝖧{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{+}{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{\to }\mathrm{𝟦}𝖢𝗎𝖮\mathsf{(}𝖮𝖧\mathsf{)}\mathsf{+}\mathrm{𝟤}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

70 °C gacha qizdirilganda parchalanadi:

${\displaystyle 𝖢𝗎\mathsf{(}𝖮𝖧{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟤}}\stackrel{70^{o}C}{\to }𝖢𝗎𝖮\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

Konsentrlangan ishqor eritmalari bilan reaksiyaga kirishib, ko‘k rangli gidroksokomplekslarni hosil qiladi (bu Cu(OH)_2 ning asosan asos xossalarini namoyon qilishini tasdiqlaydi):

${\displaystyle 𝖢𝗎\mathsf{(}𝖮𝖧{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{+}𝖮{𝖧}^{\mathsf{-}}\mathsf{\to }\mathsf{[}𝖢𝗎\mathsf{(}𝖮𝖧{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟦}}{\mathsf{]}}^{\mathrm{𝟤}\mathsf{-}}}$

Mis(II) tuzlarini hosil qilgan holda deyarli barcha kislotalarda (shu jumladan oksidlovchi kislotalarda) eriydi, bundan vodorod yodid kislotasi mustasno:

${\displaystyle 𝖢𝗎\mathsf{(}𝖮𝖧{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟦}}\mathsf{\to }𝖢𝗎𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟦}}\mathsf{+}\mathrm{𝟤}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

${\displaystyle 𝖢𝗎\mathsf{(}𝖮𝖧{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{+}𝖧𝖭{𝖮}_{\mathrm{𝟥}}\mathsf{\to }𝖢𝗎\mathsf{(}𝖭{𝖮}_{\mathrm{𝟥}}{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{+}\mathrm{𝟤}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

${\displaystyle 𝖢𝗎\mathsf{(}𝖮𝖧{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{+}\mathrm{𝟤}𝖧𝖢𝗅\mathsf{\to }𝖢𝗎𝖢{𝗅}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{+}\mathrm{𝟤}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

Vodorod yodid kislotasi bilan reaksiyaning farqi shuki, mis(II) yodidi mavjud bo‘lmagani uchun mis(I) yodidi hosil bo‘ladi:

${\displaystyle \mathrm{𝟤}𝖢𝗎\mathsf{(}𝖮𝖧{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{+}\mathrm{𝟦}𝖧𝖨\mathsf{\to }\mathrm{𝟤}𝖢𝗎𝖨\mathsf{+}{𝖨}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{+}\mathrm{𝟦}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

Shuningdek, ammiakning suvdagi eritmasi bilan reaksiya kimyoda muhim hisoblanadi, chunki Shveytser reaktivi ( sellulozani erituvchi reagent hosil bo‘ladi):

${\displaystyle 𝖢𝗎\mathsf{(}𝖮𝖧{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{+}\mathrm{𝟦}𝖭{𝖧}_{\mathrm{𝟥}}\mathsf{\ast }{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\mathsf{\to }\mathsf{[}𝖢𝗎\mathsf{(}𝖭{𝖧}_{\mathrm{𝟥}}{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟦}}\mathsf{]}\mathsf{(}𝖮𝖧{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

${\displaystyle 𝖢𝗎\mathsf{(}𝖮𝖧{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{+}\mathrm{𝟦}𝖭{𝖧}_{\mathrm{𝟥}}\mathsf{\to }\mathsf{[}𝖢𝗎\mathsf{(}𝖭{𝖧}_{\mathrm{𝟥}}{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟦}}\mathsf{]}\mathsf{(}𝖮𝖧{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟤}}}$

Shuningdek, mis gidroksidi suspenziyasi karbonat angidrid bilan reaksiyaga kirishib, mis(II) digidroksokarbonatini hosil qiladi:

${\displaystyle \mathrm{𝟤}𝖢𝗎\mathsf{(}𝖮𝖧{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{+}𝖢{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{\to }\mathsf{(}𝖢𝗎𝖮𝖧{\mathsf{)}}_{\mathrm{𝟤}}𝖢{𝖮}_{\mathrm{𝟥}}\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

Ikki valentli mis tuzlarining aksariyati ko‘k yoki yashil rangda bo‘ladi. Mis(II) tuzlari suvda eriganda ko‘k rangli akvakomplekslar [Cu(H₂O)₆]²⁺ hosil bo‘ladi. Mis(II) birikmalari kuchsiz oksidlovchi xossalarga ega, bu tahlilda (masalan, Feling reaktividan foydalanishda) qo‘llanadi. Mis(II) karbonati yashil rangda bo‘ladi. Shu sababli mis va uning qotishmalaridan tayyorlangan binolar, yodgorliklar va buyumlarning qismlari oksid pardaning suv ishtirokida havodagi karbonat angidrid bilan reaksiyasi natijasida yashillashadi.

Mis(II) sulfat gidratlanganda ko‘k rangli kristallar mis kuporosi CuSO₄∙5H₂O hosil qiladi; u fungitsid sifatida qo‘llanadi.

III va IV oksidlanish darajalari uncha barqaror emas. Bunday birikmalar faqat kislorod, ftor bilan yoki komplekslar ko‘rinishida uchraydi.

Misning seskvioksidi Cu₂O₃ olinishi haqida ma’lumotlar mavjud; u kuchli oksidlovchi ishtirokida ishqoriy muhitda mis(II) tuzlarini cho‘ktirish orqali hosil qilinadi:

${\displaystyle \mathrm{𝟦}𝖢𝗎𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟦}}\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{+}\mathrm{𝟦}𝖭𝖺𝖮𝖧\mathsf{\to }\mathrm{𝟤}𝖢{𝗎}_{\mathrm{𝟤}}{𝖮}_{\mathrm{𝟥}}\mathsf{\downarrow }\mathsf{+}\mathrm{𝟤}𝖭{𝖺}_{\mathrm{𝟤}}𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟦}}\mathsf{+}\mathrm{𝟥}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮}$

Shuningdek, turli kupratlar(III) ham ma’lum: ular boshqa metallar, masalan, kumush bilan aralash oksid tizimlari — Ag₂Cu₂O₄ hamda koordinatsion birikmalar ko‘rinishida mavjud. Bunday birikmalarda misning d⁸ konfiguratsiyaga ega ekanligi munozarali masaladir.

Geksaftorkupratlar(III) va (IV) mis hamda ishqoriy metallar tuzlariga bosim ostida qizdirib ftor ta’sir ettirish orqali olinadi. Ular suv bilan shiddatli reaksiyaga kirishadi va kuchli oksidlovchilar hisoblanadi.

Mis(III)ning ortoperiodatlar va telluratlar bilan komplekslari nisbatan barqaror bo‘lib, analitik kimyoda oksidlovchi sifatida taklif etilgan. Mis(III)ning aminokislotalar hamda peptidlar bilan hosil qiladigan ko‘plab komplekslari tavsiflangan.

Eritmadagi misni alanganing yashil-ko‘k tusga kirishidan aniqlash mumkin; buning uchun Bunzen gorelkasi alangasiga tekshirilayotgan eritmaga botirilgan platina sim kiritiladi.

• An’anaviy ravishda kuchsiz kislotali eritmalardagi mis miqdorini aniqlash uchun eritmadan vodorod sulfid o‘tkazilgan; bunda mis sulfidi cho‘kib, keyin cho‘kmaning massasi o‘lchangan.
• Xalaqit beruvchi ionlar bo‘lmagan eritmalarda misni kompleksonometrik yoki potensiometrik yoki , ionometrik usulda aniqlash mumkin..
• Eritmadagi juda oz miqdordagi mis kinetik va spektral usullar bilan aniqlanadi.

Past solishtirma elektr qarshiligi (faqat kumushdan keyin turadi; 20 °C dagi solishtirma qarshiligi 0,01724—0,0180 mkOm·m/), mis elektrotexnikada quvvat va boshqa turdagi kabellar, simlar va boshqa o‘tkazgichlar tayyorlashda, masalan, bosma montajda keng qo‘llanadi. Mis simlar, o‘z navbatida, elektr yuritmalari (jumladan elektr dvigatellari) va kuch transformatorlari chulg‘amlarida ishlatiladi. Buning uchun metall nihoyatda toza bo‘lishi kerak: aralashmalar elektr o‘tkazuvchanlikni keskin kamaytiradi. Masalan, mis tarkibida 0,02 % alyuminiy bo‘lsa, uning elektr o‘tkazuvchanligi qariyb 10 % kamayadi.

Misning yana bir foydali xususiyati — yuqori issiqlik o‘tkazuvchanligidir. Bu undan turli issiqlikni olib ketuvchi qurilmalar va issiqlik almashgichlarda foydalanish imkonini beradi. Bularga keng tarqalgan radiatorlar , sovitish tizimlari, konditsionerlash va isitish tizimlari, kompyuter kulerlari, issiqlik quvurchalari kiradi.

Misning yuqori mexanik mustahkamligi va mexanik ishlov berishga yaroqliligi sababli aylana kesimli choksiz mis quvurlar suyuqliklar va gazlarni tashishda keng qo‘llanadi: ichki suv ta’minoti, isitish, gaz ta’minoti, konditsionerlash va sovutkich agregatlarida. Ayrim mamlakatlarda mis quvurlar shu maqsadlar uchun asosiy material hisoblanadi: Fransiya, Buyuk Britaniya va Avstraliyada — binolarni gaz bilan ta’minlashda; Buyuk Britaniya, AQSH, Shvetsiya va Gonkongda — suv ta’minotida; Buyuk Britaniya va Shvetsiyada — isitishda.

Shuningdek, konditsionerlash tizimlarida, sovitish mashinalarida va issiqlik nasoslarida bug‘ni siqish siklida (teskari Renkin sikli ) freonlar yoki kichik molekulyar massali alkanlar/sikloalkanlar (izobutan, siklopentan yoki ularning aralashmalari bilan ishlaydigan tizimlarda mis sovituvchi modda quvurlarining asosiy materialidir.

Rossiyada suv va gaz quvurlari uchun mis quvurlar ishlab chiqarish GOST R 52318-2005 milliy standarti, ulardan foydalanish esa SP 40-108-2004 federal qoidalar to‘plami bilan tartibga solinadi. Bundan tashqari, mis va mis qotishmalaridan yasalgan quvurlar kemasozlik va energetikada suyuqlik hamda bug‘ni tashish uchun keng qo‘llanadi.

Quyidagilar bronzadan va latundan tayyorlanadigan musiqa asboblaridir:

• Zarbli asboblar, metallofonlar — qo‘ng‘iroqlar va qo‘ng‘iroqchalar, kuylovchi kosalar, zillar, gonglar.
• Misli puflama musiqa asboblari. Ularni ishlab chiqarishda latundan tashqari mis miqdori yuqori bo‘lgan ikki komponentli latun — tompak yoki yarim tompak ham ishlatiladi.

Mis oksidlari ittriy-bariy-mis oksidini (kuprat) YBa₂Cu₃O_7-δ hosil qilishda ishlatiladi. Bu yuqori haroratli o‘ta o‘tkazgichlar ishlab chiqarishning asosidir.

Mis mis-oksidli galvanik elementlar va batareyalar ishlab chiqarishda ishlatiladi.

Mis atsetilen polimerlanishining eng ko‘p ishlatiladigan katalizatoridir. Mis atsetilenning polimerlanishiga katalizator bo‘lgani (atsetilen bilan mis birikmalarini hosil qilgani) sababli quvurlar dan atsetilen tashishda faqat quvur materiali qotishmasi tarkibidagi mis miqdori 64 % dan oshmagan taqdirdagina foydalanish mumkin.

Mis me’morchilikda keng qo‘llanadi. Yupqa mis listlaridan tayyorlangan tom va fasadlar misning korroziyalanishi o‘z-o‘zidan sekinlashishi tufayli 100—150 yil davomida nosozliksiz xizmat qiladi. Rossiyada tom va fasadlarda mis listlardan foydalanish SP 31-116-2006 federal qoidalar to‘plami bilan me’yorlashtiriladi.

Mis tibbiyot muassasalarida qo‘l tegadigan sirtlar orqali infeksiya tarqalishini kamaytirish uchun ishlatilishi mumkin. Eshik tutqichlari, suv kranlari, panjaralar, karavot suyanchiqlari va stol ustlari misdan tayyorlanishi mumkin.

Mis bug‘lari 510 va 578 nm generatsiya to‘lqin uzunliklarida ishlaydigan mis bug‘li lazerlarda faol muhit sifatida qo‘llanadi.

Shuningdek, mis pirotexnikada alangani ko‘k rangga bo‘yash uchun ishlatiladi.

Dunyoda ishlab chiqarish va iste’mol hajmi bo‘yicha metallar orasida mis temir va alyuminiydan keyin uchinchi o‘rinda turadi.

2008-yil oxirida dunyodagi qidirib topilgan mis zaxiralari 1 mlrd tonnani, shundan tasdiqlangan zaxiralar 550 mln tonnani tashkil etgan. Bundan tashqari, hisob-kitoblarga ko‘ra, quruqlikdagi umumiy jahon zaxiralari 3 mlrd tonna, chuqur dengiz resurslari esa 700 mln tonna deb baholanadi. Mutaxassislar 2000-yilda dunyo zaxiralarini 954 mln tonna, shundan tasdiqlanganini 687 mln tonna, 2021-yilda esa 880 mln tonna deb baholagan. 2021-yil holatiga ko‘ra, Rossiya umumjahon zaxiralarining taxminan 2,2 % iga ega edi.

Dunyoda 2000-yilda qariyb 15 mln tonna, 2004-yilda esa qariyb 14 mln tonna mis qazib olingan. Jahon mis ishlab chiqarishi 2007-yilda 15,4 mln tonna, 2008-yilda 15,7 mln tonna bo‘lgan. 2022-yilda 21,9 mln tonna mis qazib olingan va 24,6 mln tonna rafinatsiyalangan mis ishlab chiqarilgan. 2021-yilda mis iste’moli 25 mln tonnani tashkil etgan. Shunday qilib, hozirgi iste’mol sur’atlari saqlansa, mavjud mis zaxiralari taxminan 35 yilga yetadi.

2023-yilgi jahon mis iste’moli, «Norilsk nikel» kompaniyasining 2022-yilgi baholashiga ko‘ra, 25,4 mln tonnani tashkil etishi (o‘tgan yilga nisbatan 2 % o‘sish) kerak edi. Shu bilan birga, «Norilsk nikel» 2023-yilda 22,4 mln tonna mis qazib olinishini prognoz qilgan (yillik 2 % o‘sish, 2022-yilga nisbatan). Bozor taqchilligi 160 ming tonna miqyosida bo‘lishi taxmin qilingan.

Ishlab chiqarish bo‘yicha yetakchilar (2022-yil holatiga ko‘ra, mln tonna):

1.  Chili — 5,200,
2.  Peru — 2,200,
3.  Kongo Demokratik Respublikasi — 2,200,
4.  Xitoy — 1,900,
5.  AQSH — 1,300,
6.  Rossiya — 1,000,
7.  Indoneziya − 0,920,
8.  Avstraliya — 0,830,
9.  Zambiya — 0,770,
10.  Meksika — 0,740
11.  Qozog‘iston — 0,580,
12.  Kanada — 0,530,
13.  Polsha — 0,390.
14.  Armaniston — 0,308.

Boshqa mamlakatlar hissasiga har yili yana taxminan 2,5 mln tonna mis ishlab chiqarish to‘g‘ri keladi.

Rossiyadagi zaxiralar va qazib olish haqida qarang: Rossiyada foydali qazilmalarni qazib olish#Mis.

Rossiyada 2018–2022-yillarda yiliga 0,99–1,04 mln tonna rafinatsiyalangan mis ishlab chiqarilgan. 2020-yil holatiga ko‘ra, Rossiyada ishlab chiqarilgan rafinatsiyalangan misning 95 % dan ortig‘i uchta kompaniya hissasiga to‘g‘ri kelgan:

2008-yilda Rossiyadagi ushbu mis ishlab chiqaruvchilar safiga «Metalloinvest» xoldingi ham qo‘shildi. U yangi «Udokan» mis konini o‘zlashtirish huquqini sotib olgan. Hozirgi vaqtda mazkur kon loyihasini «Udokan misi» kompaniyasi rivojlantirmoqda. U 2023-yilda birinchi mis konsentratini ishlab chiqargan. To‘liq quvvatga chiqqach, yillik 360 ming tonna mis ishlab chiqarish kutilmoqda. Bu «Udokan misi»ni Rossiyaning eng yirik mis ishlab chiqaruvchilaridan biriga aylantirishi mumkin.

Hozir mis tarkibli 200 dan ortiq mineral ma’lum, biroq ulardan atigi 14–15 tasi sanoat ahamiyatiga ega. Bular — xalkopirit (mis kolchedani deb ham ataladi), malaxit va tabiiy mis. Mis rudalarida ko‘pincha molibden, nikel, qo‘rg‘oshin, kobalt, kamroq hollarda oltin va kumush aralashma sifatida uchraydi. Odatda mis rudalari eritish kombinatlariga yuborilishidan oldin fabrikalarda boyitiladi. Qozog‘iston, AQSH, Chili, Kanada, Afrikadagi Zair, Zambiya va Janubiy Afrika Respublikasi misga boy mamlakatlardir. Eskondida  — dunyodagi mis rudasi qazib olinadigan eng katta karyer (u Chilida joylashgan). Ruda joylashgan chuqurlikka qarab, ochiq yoki yopiq usulda qazib olinadi.

Birlamchi misning 90 % i pirometallurgik, 10 % i gidrometallurgik usulda olinadi. Gidrometallurgik usul misni kuchsiz sulfat kislota eritmasida eritish va keyin eritmadan metall (xomaki) misni ajratib olishdan iborat. Pirometallurgik usul bir necha bosqichni qamrab oladi: boyitish, kuydirish, shteyn hosil qilish uchun eritish, konverterda havo puflash va rafinatsiyalash.

Mis rudalarini boyitishda flotatsiya usuli qo‘llanadi. U misli zarrachalar va keraksiz tog‘ jinslarining turlicha ho‘llanishiga asoslangan bo‘lib, tarkibida 10 dan 35 % gacha mis bo‘lgan konsentrat olish imkonini beradi.

Oltingugurt miqdori yuqori mis rudalari va konsentratlari oksidlovchi kuydirishga yuboriladi. Konsentrat yoki ruda havo kislorodi ishtirokida 700–800 °C gacha qizdirilganda sulfidlar oksidlanadi va oltingugurt miqdori dastlabki qiymatiga nisbatan qariyb ikki baravar kamayadi. Faqat kambag‘al (mis miqdori 8–25 %) konsentratlar kuydiriladi, boy (mis miqdori 25–35 %) konsentratlar esa kuydirilmasdan eritiladi.

Kuydirilgach, ruda va mis konsentrati tarkibida mis hamda temir sulfidlari bo‘lgan shteyn qotishmasini olish uchun eritiladi. Shteyn tarkibida 30–50 % mis, 20–40 % temir, 22–25 % oltingugurt, shuningdek nikel, rux, qo‘rg‘oshin, oltin va kumush aralashmalari bo‘ladi. Eritish ko‘pincha alangali qaytaruvchi pechlarda amalga oshiriladi. Eritish zonasidagi harorat 1450 °C ga teng.

Sulfidlar va temirni oksidlash maqsadida olingan misli shteyn gorizontal yon puflovchi konverterlarda siqilgan havo bilan puflanadi. Hosil bo‘lgan oksidlar shlakka o‘tkaziladi. Konverterdagi harorat 1200–1300 °C ni tashkil etadi. Qizig‘i, undagi issiqlik yoqilg‘i berilmasdan, kimyoviy reaksiyalar hisobiga ajraladi. Natijada konverterda 98,4–99,4 % mis, 0,01–0,04 % temir, 0,02–0,1 % oltingugurt va oz miqdorda nikel, qalay, surma, kumush, oltindan iborat xomaki mis hosil bo‘ladi. Bu mis cho‘michga chiqarilib, po‘lat qoliplarga yoki quyish mashinasida quyiladi.

Keyin zararli aralashmalarni ajratish uchun xomaki mis rafinatsiyalanadi (avval olovli, keyin elektrolitik rafinatsiyalash). Olovli rafinatsiyalashning mohiyati aralashmalarni oksidlash, gazlar bilan chiqarib yuborish va shlakka o‘tkazishdan iborat. Natijada 99,0–99,7 % tozalikdagi mis olinadi. U qoliplarga quyilib, keyinchalik qotishmalar (bronza va latun) eritib olish uchun cho‘chqa quymalar yoki elektrolitik rafinatsiyalash uchun quyma metall tayyorlanadi.

Elektrolitik rafinatsiyalash 99,95 % toza mis olish uchun bajariladi. Elektroliz vannalarida anod sifatida olovli rafinatsiyalangan mis, katod sifatida esa sof misning yupqa listlari qo‘llanadi. Elektrolit — mis kuporosi qo‘shilgan sulfat kislota eritmasi. Elektroliz davomida sulfat kislota konsentratsiyasi ortadi. O‘zgarmas tok o‘tkazilganda anod eriydi, mis eritmaga o‘tadi va aralashmalardan tozalanib, katodlarda cho‘kadi. Aralashmalar vanna tubiga shlam shaklida tushadi; u qimmatbaho metallarni ajratib olish uchun qayta ishlanadi. 1000 tonna elektrolitik mis olishda 3 kg gacha kumush va 200 g oltin ajratib olish mumkin. Katodlar 5–12 kundan keyin, massasi 60–90 kg ga yetgach vannadan chiqariladi. Ular yaxshilab yuvilib, elektr pechlarida qayta eritiladi.

2008-yil yanvarida tarixda ilk bor London metallar birjasida mis narxi tonnasiga 8000 dollardan oshdi. Iyul boshida narx 8940 dollarga ko‘tarildi va birjada savdolar 1979-yilda boshlanganidan beri mutlaq rekord bo‘ldi. Narx qariyb 10,2 ming dollarlik cho‘qqiga 2011-yil fevralida chiqdi.

2011-yilda misning tonnasi taxminan 8900 dollar edi. Jahon iqtisodiyoti inqirozi tufayli xomashyoning aksariyat turlari arzonlashdi va 1 tonna misning narxi 1-sentabr 2016 kuni 4700 dollardan oshmadi.

2021-yil may oyida mis narxi London metallar birjasida (LME) tonnasiga 10 307 dollargacha ko‘tarildi.

2021-yil oktabr o‘rtalarida eng yuqori narx qayd etildi — 3 oy keyin yetkazib beriladigan bir tonna mis kontrakti narxi bir payt 10 ming dollardan oshdi.

Misning ayrim birikmalari oziq-ovqat va suvdagi ruxsat etilgan eng yuqori konsentratsiyadan oshganda zaharli bo‘lishi mumkin. Ichimlik suvidagi mis miqdori 1 mg/l dan oshmasligi kerak (SanPiN 2.1.4.1074-01). Biroq ichimlik suvida misning yetishmasligi ham maqsadga muvofiq emas. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) 1998-yilda bu qoidani shunday ifodalagan: «Organizmda mis yetishmasligining inson salomatligiga xavfi uning ortiqchaligidan keladigan xavfdan bir necha baravar yuqori».

2003-yilda JSST keng qamrovli tadqiqotlar natijasida misning zaharliligiga oid oldingi baholarni qayta ko‘rib chiqdi. Mis ovqat hazm qilish tizimi kasalliklariga sabab bo‘lmaydi, degan xulosaga kelindi.

Ilgari gepatoserebral distrofiya (Vilson–Konovalov kasalligi) organizmda mis to‘planishi bilan bog‘liq, chunki mis jigar tomonidan o‘t suyuqligiga chiqarilmaydi, degan xavotirlar bo‘lgan. Bu kasallik miya va jigarga zarar yetkazadi. Biroq kasallikning yuzaga kelishi bilan misning organizmga qabul qilinishi o‘rtasida sababiy bog‘liqlik tasdiqlanmagan. Faqat ushbu kasallikka chalingan shaxslarning oziq-ovqat va suvdagi mis miqdori yuqori bo‘lishiga sezgirligi ortishi aniqlangan.

Mis va uning qotishmalarining bakteriyalarni o‘ldirish xususiyatlari qadimdan ma’lum. 2008-yilda uzoq tadqiqotlardan so‘ng AQSH Atrof-muhitni muhofaza qilish agentligi (US EPA) rasman mis va ayrim mis qotishmalarini bakteritsid sirtli materiallar deb tan oldi (agentlik misdan bakteritsid modda sifatida foydalanish odatdagi infeksiya nazorati choralarini to‘ldirishi mumkinligini, ammo ularning o‘rnini bosmasligi kerakligini ta’kidlagan). Mis (va uning qotishmalari) sirtlarining bakteritsid ta’siri, ayniqsa, metitsillinga chidamli oltinrang stafilokokk shtammiga nisbatan yaqqol namoyon bo‘ladi; u «supermikrob» MRSA. 2009-yil yozida mis va uning qotishmalarining A/H1N1 (ya’ni «cho‘chqa grippi») virusini faolsizlantirishdagi roli aniqlangan.»).

Mis ionlarining ortiqcha miqdori suvga aniq seziladigan «metall ta’mi»ni beradi. Turli odamlarda suvdagi misni sezgi orqali aniqlash chegarasi taxminan 2–10 mg/lni tashkil etadi. Suvdagi misning ortiqcha miqdorini tabiiy ravishda sezish qobiliyati organizmga ortiqcha misli suv kirishidan himoyalovchi tabiiy mexanizmdir.