Aylantiruvchi moment (torque) chiziqli kuchning aylanishdagi ekvivalentidir. Quvvat esa ish bajarish tezligidir. Aylantiruvchi moment bilan quvvat orasidagi bog‘lanish ular bir-biriga to‘g‘ri proporsional ekanini ko‘rsatadi. Aylanayotgan jismning quvvatini matematik jihatdan aylantiruvchi moment va burchak tezligining skalyar ko‘paytmasi sifatida yozish mumkin.
Quvvat formulasi
Bu yerda,
- P — quvvat (bir birlik vaqt ichida bajarilgan ish)
- τ — aylantiruvchi moment (jismning aylanish qobiliyati)
- ω — burchak tezlik (burchak siljishining o‘zgarish tezligi)
- . — nuqtali ko‘paytma yoki skalyar ko‘paytmani bildiradi
Yuqoridagi tenglamani ma’lum burchak tezlik va quvvatni hosil qilish uchun zarur bo‘lgan aylantiruvchi momentni hisoblash maqsadida qayta yozish mumkin. Aylantiruvchi moment quvvat hosil qiladi va u to‘liq ravishda oniy tezlikka bog‘liq bo‘ladi.
Aylantiruvchi moment va quvvat o‘rtasidagi bog‘lanish
Aylantiruvchi moment va quvvat o‘rtasidagi bog‘lanishni keltirib chiqarish uchun har qanday aylanma harakatning chiziqli ekvivalentini solishtiramiz. Chiziqli siljish aylanish aylanasining cheti bo‘ylab bosib o‘tilgan masofa bo‘lib, u bosib o‘tilgan burchak bilan radius ko‘paytmasiga teng. Chiziqli tezlik radius va burchak tezlik ko‘paytmasiga teng. Chiziqli masofa esa chiziqli tezlik bilan vaqt ko‘paytmasi orqali aniqlanadi.
∴ Chiziqli masofa = radius × burchak tezlik × vaqt
Aylantiruvchi moment jismni aylanma harakatga keltiradi. U quyidagicha ifodalanadi:
Aylantiruvchi moment = Kuch × Radius
Demak,
Umid qilamizki, aylanayotgan jismning quvvati va aylantiruvchi momenti o‘rtasidagi bog‘lanish hamda ularning o‘zaro aylantirilishi sizga tushunarli bo‘ldi.
