Autodesk 3ds Max (ilgari 3D Studio va 3D Studio MAX) — professional dasturiy ta’minot bo‘lib, u 3D modellashtirish, animatsiya va vizualizatsiya uchun, xususan, o‘yinlar yaratish va loyihalashda ishlatiladi. Hozirda uning ishlab chiqaruvchisi va tarqatuvchisi — Autodesk.
Dastur tijoriy maqsadlarda bir oydan uch yilgacha bo‘lgan muddatga obuna orqali taqdim etiladi. Bunda talabalar va o‘qituvchilar uchun bir yillik obuna bepul, biroq bu litsenziya bilan dasturdan faqat ta’lim maqsadlarida foydalanish mumkin.
Dastur tarixi
3D Studio DOS nomli dastlabki versiya 1990-yildachiqarilgan. O‘sha paytda dasturni dasturchi Gari Yost asos solgan mustaqil Yost Group studiyasi ishlab chiqqan. Dastlab Autodesk faqat dasturni nashr qilish bilan shug‘ullangan. Ma’lumotlarga ko‘ra, Gari Yost Autodesk kompaniyasining o‘sha vaqtdagi yangi loyihalar bo‘yicha direktori Erik Layons (Eric Lyons) bilan muzokaralardan so‘ng avvalgi ish joyidan ketgan.
Dastlabki to‘rtta versiya 3D Studio DOS (1990–1994-yillar) deb atalgan. Keyinchalik dastur Windows NT uchun boshqatdan yozilib, 3D Studio MAX (1996–1999-yillar) nomini olgan. 2000–2004-yillarda dastur Discreet 3dsmaxnomi bilan chiqarilgan, 2005-yildan esa uning nomi — Autodesk 3ds Max.
| Versiya | Yil | Kod nomi | Operatsion tizim | Platforma |
|---|---|---|---|---|
| 3D Studio | 1990 | THUD | MS-DOS | 16-bit x86 |
| 3D Studio 2 | 1992 | |||
| 3D Studio 3 | 1993 | |||
| 3D Studio 4 | 1994 | |||
| 3D Studio MAX 1.0 | 1996 | Jaguar | Windows NT 3.51 va Windows NT 4.0 | IA-32 |
| 3D Studio MAX R2 | 1997 | Athena | Windows NT 4.0 va Windows 95 | |
| 3D Studio MAX R3 | 1999 | Shiva | ||
| Discreet 3dsmax 4 | 2000 | Magma | Windows 98, Windows ME va Windows 2000 | |
| Discreet 3dsmax 5 | 2002 | Luna | Windows 2000 va Windows XP | |
| Discreet 3dsmax 6 | 2003 | Granite | ||
| Discreet 3dsmax 7 | 2004 | Catalyst | ||
| Autodesk 3ds Max 8 | 2005 | Vesper | ||
| Autodesk 3ds Max 9 | 2006 | Makalu | IA-32 va x86-64 | |
| Autodesk 3ds Max 2008 | 2007 | Gouda | Windows XP va Windows Vista | |
| Autodesk 3ds Max 2009 | 2008 | Johnson | ||
| Autodesk 3ds Max 2010 | 2009 | Renoir | ||
| Autodesk 3ds Max 2011 | 2010 | Zelda | Windows XP, Windows Vista va Windows 7 | |
| Autodesk 3ds Max 2012 | 2011 | Excalibur / Rampage | ||
| Autodesk 3ds Max 2013 | 2012 | Zelda | Windows XP va Windows 7 | |
| Autodesk 3ds Max 2014 | 2013 | Tekken | Windows 7 | x86-64 |
| Autodesk 3ds Max 2015 | 2014 | Elwood | Windows 7 va Windows 8 | |
| Autodesk 3ds Max 2016 | 2015 | Phoenix | Windows 7, Windows 8 va Windows 8.1 | |
| Autodesk 3ds Max 2017 | 2016 | Kirin | Windows 7, Windows 8, Windows 8.1 va Windows 10 | |
| Autodesk 3ds Max 2018 | 2017 | Omega / Imoogi | ||
| Autodesk 3ds Max 2019 | 2018 | Neptune | ||
| Autodesk 3ds Max 2020 | 2019 | Athena | ||
| Autodesk 3ds Max 2021 | 2020 | Theseus | Windows 10 va Windows 11 | |
| Autodesk 3ds Max 2022 | 2021 | Heimdall | ||
| Autodesk 3ds Max 2023 | 2022 | Vesta | ||
| Autodesk 3ds Max 2024 | 2023 | Olympus | ||
| Autodesk 3ds Max 2025 | 2024 | Midgard | ||
| Autodesk 3ds Max 2026 | 2025 | Devi | ||
| Autodesk 3ds Max 2027 | 2026 | Nyx | Windows 11 |
Modellashtirish

3ds Max shakli va murakkablik darajasi turlicha bo‘lgan uch o‘lchamli kompyuter modellarini, ya’ni atrofimizdagi haqiqiy yoki xayoliy obyektlarni yaratish uchun keng imkoniyatlarga ega. Bunda quyidagi turli usul va mexanizmlardan foydalaniladi:
- poligonal modellashtirish; bu usulga Editable Mesh (tahrirlanadigan to‘rli sirt) va Editable Poly (tahrirlanadigan poligon) kiradi. Eng keng tarqalgan modellashtirish usuli bo‘lib, murakkab modellar hamda o‘yinlar uchun kam poligonli modellar yaratishda qo‘llaniladi.
Murakkab obyektlarni keyinchalik Editable Poly formatiga o‘tkazish orqali modellashtirish parametrik «Box» obyektini yaratishdan boshlanadi. Shu sababli bu usul odatda «Box modeling» (quti asosida modellashtirish) deb ataladi;
- notekis ratsional B-splaynlar asosida modellashtirish (NURBS);
- «bo‘lakli to‘rlar» deb ataluvchi tuzilmalar yoki Beze sirtlari (Editable Patch) asosida modellashtirish — aylanish jismlarini modellashtirish uchun mos keladi;
- standart parametrik obyektlar (primitivlar) va modifikatorlarning o‘rnatilgan kutubxonalari yordamida modellashtirish;
- Modellashtirishda splaynlar (Spline) yordamida shakl yaratilib, keyin Surface modifikatori qo‘llanadi. Bu NURBSning soddalashtirilgan muqobili bo‘lib, poligonal modellashtirish usullari bilan yaratish qiyin bo‘lgan murakkab va ravon tutashuvchi shakllar uchun qulay;
- splaynlar asosida modellashtirish va keyin Extrude, Lathe, Bevel Profile modifikatorlarini qo‘llash yoki splaynlardan Loft obyektlarini yaratish. Bu usul arxitektura modellashtirishida keng qo‘llaniladi.
Modellashtirish usullarini birgalikda ishlatish mumkin.
Standart obyektlarga asoslangan modellashtirish odatda asosiy usul hisoblanadi va murakkab tuzilishli obyektlarni yaratishda boshlang‘ich nuqta bo‘lib xizmat qiladi. Bunda sodda geometrik shakllar (primitivlar) murakkab obyektlarning tarkibiy qismlari sifatida birlashtiriladi.
Standart obyekt — «Choynak» (Teapot) tarixiy sabablarga ko‘ra ushbu to‘plamga kiritilgan: undan sahnadagi materiallar va yoritishni sinashda foydalaniladi. Bundan tashqari, bu obyekt uch o‘lchamli grafikaning o‘ziga xos ramzi hisoblanadi.
Zarrachalar tizimlari (Particle Systems)
Particle Systems (zarrachalar tizimi) — ko‘plab parametrlar orqali boshqariladigan kichik obyektlar majmuasi. Zarrachalar tizimlari quyidagilarni modellashtirish zarur bo‘lgan sahnalarda ishlatilishi mumkin: yomg‘ir, qor, tutun, olov, yulduzli osmon, favvora suv oqimlari, uchqunlar va hokazo. 8-versiyadan boshlab turli xatti-harakatga ega zarrachalarning 7 ta asosiy manbasi mavjud:
- PF Source (Particle Flow manbasi) — dasturga o‘rnatilgan Particle Flow tizimida oldindan belgilangan hodisalarga javob bera oladigan zarrachalar oqimi. Bunday oqim favvora sachratmalaridan tortib raketa reaktiv dvigatelining tutun izigacha bo‘lgan turli hodisalarni taqlid qilishi mumkin;
- Spray (sachratma) — yomg‘ir tomchilariga o‘xshash suv sachrashining soddalashtirilgan effektini yaratadi. Zarrachalarning shakli, o‘lchami va tushish xususiyatini sozlash uchun bir nechta parametri bor;
- Super Spray (kuchaytirilgan sachratma) — oddiy sachratish tizimiga qaraganda ancha takomillashtirilgan. Zarrachalarning paydo bo‘lishi, harakati va shaklini belgilash uchun ko‘plab parametrlarga ega. Zarrachalarga turli obyektlar shaklini berish yoki ularning suv tomchilariga o‘xshab qo‘shilishiga imkon yaratish mumkin;
- Snow (qor) — yog‘ayotgan qorning oddiy effektini yaratadi va zarrachalarning shakli, o‘lchami hamda tushish xususiyatini sozlash uchun ko‘p parametrlarga ega;
- Blizzard (bo‘ron) — Snow (qor) zarrachalari tizimining ancha takomillashtirilgan ko‘rinishi. Zarrachalarga turli obyektlarning shaklini berish mumkin;
- PArray yoki Particle Array (zarrachalar massivi) — har qanday turdagi zarrachalarni hamda portlashni taqlid qiluvchi murakkab effektlarni modellashtirish uchun mos. Zarrachalarga turli obyektlar shaklini berish mumkin;
- PCloud yoki Particle Cloud (zarrachalar buluti) — harakatsiz zarrachalar bulutini yaratadi; uch o‘lchamli yulduz maydoni, baliqlar to‘dasi yoki qushlar galasini taqlid qilish uchun qo‘llanilishi mumkin. Zarrachalarga turli obyektlar shaklini berish mumkin;
Reactor
3ds Max dasturi tarkibiga fizik jarayonlarni hisoblash mexanizmi Reactorkiritilgan bo‘lib, uni Havokkompaniyasi ishlab chiqqan. Reactor yordamida qattiq jismlar, yumshoq jismlar va matolarning gravitatsiya hamda boshqa ta’sirlar ostidagi harakatini modellashtirish mumkin edi. Dinamikani simulyatsiya qiluvchi boshqa dasturlardagi kabi, Reactorda obyektlarning soddalashtirilgan qavariq qobiqlari qo‘llanadi. Ularni obyektning barcha uchlaridan foydalanishga sozlash mumkin, biroq bu hisoblash vaqtini oshiradi. 2012 (14)-versiyadan boshlab Reactor dastur tarkibidan chiqarildi. Uning o‘rnini MassFX moduli egalladi.
Hair&Fur
7.5-versiyadan boshlab 3ds Max tarkibiga Hair&Fur (sochlar va mo‘yna) moduli kiritilgan. U soch, mo‘yna, o‘t-o‘lan, novdalar va boshqa narsalarni modellashtirish imkonini beradi.
Vizualizatsiya (renderlash)
Vizualizatsiya modellashtirilayotgan sahna ustida ishlashning yakuniy bosqichidir. Sababi, aksariyat hollarda sahna soddalashtirilgan ko‘rinishda tahrirlanadi: teksturalarning o‘lchami kichik bo‘ladi, soyalar, yorug‘lik manbalari va materiallarning turli xususiyatlari (masalan, aks ettirish) o‘chirib qo‘yiladi; murakkab geometriya va turli effektlar ko‘rsatilmaydi. Faqat renderlashdan keyingina obyekt materiallarining barcha xossalari va sahnaga qo‘llangan tashqi muhit effektlari ko‘rinadi. Yakuniy tasvirni ekranga chiqarish uchun kerakli vizualizatsiya moduli (renderlash mexanizmi) tanlanadi. U matematik algoritmlar yordamida sahnaning barcha zarur effektlar bilan qanday ko‘rinishini hisoblaydi. Vazifaning murakkabligiga qarab hisoblash vaqti soniyaning bir ulushidan bir necha oygacha davom etishi mumkin. Vizualizatsiya modullarining ko‘pchiligi 3ds Max dasturiga plagin sifatida qo‘shiladigan alohida dasturlardir. Eng yaxshi natijaga erishish uchun sahnadagi o‘lchov birliklarini to‘g‘ri belgilash zarur. Model o‘lchamlari haqiqiy obyektga mos bo‘lsa, yoritish ham yanada realistik chiqadi.
Vizualizatsiya modullari ro‘yxati
- Scanline
- 3ds Max dasturidagi standart vizualizator. Dastlab 3DSMax dasturida satrma-satr skanerlash algoritmi qo‘llangan. Yillar davomida Scanline tizimiga Global Illumination (global yoritish), Ray Tracing (nurlarni kuzatish) va Radiosity (yorug‘lik energiyasining qayta tarqalishi) hisob-kitoblari kabi qo‘shimcha imkoniyatlar kiritildi. Biroq ko‘plab funksiyalar unga boshqa vizualizatorlardan (masalan, RadioRay) o‘tgan.
- Art Render
- 3ds Max tarkibiga kiritilgan Autodesk Raytracer (ART) — protsessorda ishlaydigan tezkor renderlash tizimi bo‘lib, arxitektura, mahsulot va sanoat dizayni tasvirlari hamda animatsiyalarini renderlash uchun ayniqsa qulay. ART katta, murakkab sahnalarni qayta ishlashga va Backburner yordamida bir nechta kompyuterda cheklanmagan taqsimlangan renderlashga imkon beradi.
- Arnold Renderer
- 3ds Max 2018-versiyasidan boshlab dasturda mental ray o‘rnini egallagan Arnold 5.0 standart renderlash mexanizmlaridan biri sifatida taqdim etildi. Uni Solid Angle kompaniyasi yaratgan. Tizim o‘z materiallari va yoritish vositalariga ega.
- mental ray
- mental ray — ishlab chiqarishda qo‘llashga mos, yuqori sifatli renderlash tizimi bo‘lib, uni Mental Images kompaniyasi ishlab chiqqan. Arxiv nusxasi 20-avgust 2011-yil, Wayback Machine. mental ray renderlash mexanizmi 3ds Maxdasturining keyingi versiyalariga kiritilgan. U kuchli vizualizatsiya vositasi bo‘lib, qismlarga ajratib renderlashni (Maya dasturidagi yordamchi renderlash mexanizmiga o‘xshash) va hisoblash yuklamasini bir nechta kompyuter o‘rtasida samarali taqsimlaydigan texnologiyani qo‘llab-quvvatlaydi. 3ds Max bilan yetkazib beriladigan mental ray versiyasi turli effektlarni nisbatan oson yaratish uchun vositalar to‘plamiga ega.
- 3ds Max uchun plagin sifatida yaratilgan yuqori sifatli fotorealistik vizualizator. Rus tilida so‘zlashuvchi hududlarda eng ommabop tashqi renderlash tizimlaridan biri. Uni ishlab chiqqan kompaniya — Chaos Group . Arxiv nusxasi 9-mart 2021-yil, Wayback Machine. Mutaxassislar undan juda ko‘p foydalanadi va ko‘pincha u standart Scanline hamda mental ray o‘rnini bosadi. 3ds Max dasturining eski versiyalari bilan ham mos keladi. O‘z materiallari, kameralari, yorug‘lik manbalari va atmosfera effektlariga ega. Unda, shuningdek, «kunduzgi yoritish tizimi» — V-Ray Physical Camera, V-Ray Sky va V-Ray Sun (fizik kamera, osmon va quyosh) mavjud. Ularni birgalikda ishlatish hatto standart sozlamalarda ham yaxshi natijalar beradi.
- Corona Renderer
- Yuqori sifatli fotorealistik renderlash tizimi. U V-Ray’dan biroz keyin paydo bo‘lgan va sozlashning soddaligi hamda doimiy yuqori sifati tufayli arxitektura vizualizatsiyasi va interyer dizayni mutaxassislari orasida tez mashhur bo‘lib ketgan. Natijada renderlash sohasi mutaxassislari V-Ray va Corona foydalanuvchilari degan ikki guruhga bo‘lina boshladi. Keyinchalik Corona’ni V-Ray ishlab chiqaruvchisi Chaos Group sotib oldi. So‘nggi versiyalarda fizik materialdan (Physical Material) foydalaniladi; bu fizik jihatdan noto‘g‘ri material yaratish ehtimolini kamaytiradi. Tizim qulay kadr buferiga (yakuniy tasvirni ko‘rish oynasiga) ega. Unda tasvir hisoblanayotgan paytda ham ekspozitsiyani real vaqt rejimida sozlash va obyektiv effektlarini qo‘llash mumkin. Yakuniy hamda interaktiv renderlash vaqtida shovqinni kamaytirishning ichki vositalari ham mavjud; interaktiv rejimda sahna tahrirlangani sari tasvir yangilanadi.
- RenderMan
- RenderMan ish jarayoniga ulanish uchun tashqi vosita RenderMan; shuningdek, 3ds Max dasturini RenderMan vizualizatsiya tizimi bilan birlashtirish zarur bo‘lganda ham foydali. 3ds Max bilan ulanish DoberMan orqali amalga oshiriladi.
- FinalRender
- Quyidagi kompaniyaning tashqi vizualizatori: Cebas Arxiv nusxasi 24-noyabr 2007-yil, Wayback Machine. Fotonlarga asoslangan eng to‘liq vizualizatsiya tizimlaridan biri bo‘lib, imkoniyatlari jihatidan faqat mental ray’dan ortda qoladi. Uning afzalligi — Cebas kompaniyasining boshqa yechimlari bilan chuqur integratsiyalashganligidir. Arxiv nusxasi 24-noyabr 2007-yil, Wayback Machine. Ular boshqa vizualizatorlarda uchramaydigan keng turdagi atmosfera, obyektiv va boshqa effektlarni taqdim etadi.
- Brazil R/S
- SplutterFish LLC kompaniyasi ishlab chiqqan yuqori sifatli, fotorealistik tasvir yaratish tizimi. Ushbu vizualizatorda global yoritishni (Global Illumination) hisoblashning bir nechta algoritmi mavjud: QMC va Photon Mapping (fotonlarni xaritalash). Sozlashning soddaligi, barqaror ishlashi va yuqori sifatli vizualizatsiya natijalari tufayli Brazil arxitektorlar, dizaynerlar va kompyuter grafikasi rassomlari orasida o‘zini yaxshi namoyon qilgan.
- Fryrender
- Fizika qonunlariga asoslangan, fotorealistik spektral vizualizator. RandomControl kompaniyasi yaratgan. U juda yuqori sifatli tasvirlar olish va tabiiy realizmga erishish imkonini beradi.
- Indigo Renderer
- Fizik jihatdan aniq renderlash tizimi. Uning asosiy xususiyati shundaki, yorug‘lik, energiya, kaustika va boshqa jarayonlar bir-biriga bog‘liq holda hisoblanadi. Boshqa renderlash tizimlarida esa ular alohida hisoblanadi va foydalanuvchi tomonidan mustaqil belgilanadi.
- Maxwell Render
- «Fizik paradigma»ga asoslangan ilk vizualizatsiya tizimi. Uning negizida yorug‘likning harakatini ifodalovchi matematik tenglamalar yotadi. Haqiqiy fizika qonunlaridan foydalanish orqali Maxwell Render boshqa algoritmlarda ishlaydigan ko‘pgina vizualizatorlarga xos bo‘lgan parametrlarni uzoq va nozik sozlash zaruratini kamaytiradi.
- LuxRender
- Ochiq kodli, uch o‘lchamli sahnalarni fizik jihatdan to‘g‘ri vizualizatsiya qilish tizimi. LuxRender’dan foydalanish uchun grafik muharrirlardagi sahna va modellarni maxsus plagin yoki skriptlar yordamida eksport qilish kerak.
- Kerkythea
- Fotorealistik tasvirlar yaratishga imkon beruvchi vizualizatsiya tizimi. Fizik jihatdan aniq materiallar va yoritishdan foydalanadi. Kerkythea 2008 Echo o‘z sahna va materiallar muharririga, sodda hamda qulay interfeysga ega.
- Verge3D
- Brauzerlarda interaktiv uch o‘lchamli grafikani yaratish va namoyish qilishga mo‘ljallangan real vaqt rejimidagi 3D renderlash vositasi va unga tegishli asboblar to‘plami.
- Arion Render
- RandomControl ishlab chiqqan GPU+CPU gibrid interaktiv renderlash tizimi. Texnologik asosi — NVIDIA CUDA.
- BIGrender
- Katta o‘lchamli tasvirlarni renderlay oladigan tizim. Renderlash jarayonida tasvirni qismlarga bo‘lib, har bir qismini alohida faylga saqlaydi.
- Sunflow
- Fotorealistik tasvirlarni yaratishga imkon beruvchi ochiq kodli vizualizatsiya tizimi. Sunflow Java dasturlash tilida yozilgan. Asosan dizayn sohasidagi vizualizatsiyaga mo‘ljallangan.
- Krakatoa
- Thinkbox Software kompaniyasining zarrachalar tizimlarini tez renderlash uchun ommabop hajmiy vizualizatori. 3ds Max ichiga o‘rnatilgan yoki plagin sifatida ulanadigan ko‘plab zarracha tizimlari, masalan, Thinking Particles, FumeFX yoki RealFlowbilan ishlaydi. U Scanline, Mental Ray yoki V-Ray’da amalga oshirish qiyin bo‘lgan ulkan zarracha massivlarini renderlay oladi. Zarracha buluti ichida yorug‘likning susayishini hisobga olgan holda ularni nuqtaviy yorug‘lik manbalari bilan yoritish imkonini beradi. Krakatoa o‘zining Magma Flow tizimiga ham ega. Bu tizim zarracha kanallari ustida murakkab matematik amallar bajarish va olingan ma’lumotlarni zarrachalarning rang yoki zichlik kabi turli xususiyatlariga aylantirishga imkon beradi.
- Hydra Renderer
- Grafik protsessorda (GPU) ishlaydigan yuqori unumdor fotorealistik renderlash tizimi. Uni M. V. Lomonosov nomidagi Moskva davlat universiteti va M. V. Keldish nomidagi Amaliy matematika instituti hamkorlikda ishlab chiqmoqda. Bepul tarqatiladi, dastur kodi ochiq.
Video Post (videomontaj)
Video Post dasturiy moduli uch o‘lchamli sahnalarning tasvirlarini qayta ishlab, quyidagi maxsus grafik effektlarni yaratishga mo‘ljallangan:
- bir nechta tasvirni birlashtirib, yagona kompozitsiya yaratish;
- tasvirni filtrlash va fokusning yo‘qolishi yoki cheklangan keskinlik chuqurligi, obyektiv chaqnashlari hamda Effects (Effektlar) moduli taqlid qiladigan yorqin halolarga o‘xshash effektlarni hosil qilish;
- animatsiyaga turli xildagi kadrlararo o‘tishlarni kiritish;
- animatsiyaning ayrim qismlarini takrorlash sikllarini tashkil etish va hokazo.
Tasvirga ishlov berish filtrlari turlari
- Contrast filtri — tasvir kontrasti va yorqinligini boshqaradi.
- Fade filtri — tasvir intensivligini asta-sekin nolgacha kamaytirish yoki aksincha, noldan maksimal qiymatgacha oshirish imkonini beradi.
- Image Alfa filtri — tasvirdagi alfa-kanalning (shaffoflik kanalining) ayrim qismlarini fayldagi niqob bilan almashtirishga imkon beradi.
- Lens Effects filtrlari oilasi:
- Flare (chaqnash) — kamera obyektivi linzalarida yorug‘lik chaqnashlarini yaratadi.
- Focus (fokuslash) — cheklangan keskinlik chuqurligini taqlid qilib, tasvirni fokusdan chiqaradi.
- Glow (shu’la) — obyektlar yoki materiallar atrofida yorqin nurlanish halolarini hosil qiladi.
- Highlight (yarqirash) — yulduz shaklidagi yorqin ko‘zgu akslarini hosil qiladi
- Negative filtri — tasvir ranglarini ularning qarama-qarshi ranglariga almashtirib, rangli negativ hosil qiladi.
- Pseudo Alfa filtri — alfa shaffoflik kanali mavjud bo‘lmagan tasvirlarda sun’iy alfa-kanal yaratadi.
- Simple Wipe filtri — tasvirni go‘yo qora parda bilan yopayotgandek ekrandan asta-sekin o‘chirish yoki pardani surib, tasvirni asta-sekin ochishga imkon beradi.
- Starfield filtri — yulduzli osmonning realistik tasvirini yaratadi; zarur bo‘lsa, unga xiralashtirish effektini ham qo‘llash mumkin.
Kompozitsiya filtrlari turlari
- Adobe Premiere Transition filtri — Adobe Premiere dasturining kadrlararo o‘tish videoeffektlarini yaratishga imkon beradi.
- Alfa Compositor filtri — navbatdagi birinchi tasvirni ikkinchi tasvir ustiga joylashtirib, ikki tasvirdan kompozitsiya hosil qiladi.
- Cross Fade Transition filtri — ikkinchi hodisaga mos tasvirning asta-sekin paydo bo‘lishi, ya’ni bir tasvirdan boshqasiga ravon o‘tish effektini yaratadi.
- Pseudo Alfa filtri — shaffoflik kanali bo‘lmagan ikkita tasvirni birlashtirish imkonini beradi.
- Simple Additive Compositor filtri — yuqori qatlamdagi tasvirni quyi qatlam foni ustida asta-sekin paydo qilib, ikki qatlam tasvirlarini aralashtirish imkonini beradi.
- Simple Wipe filtri — ikkinchi tasvir tushirilgan pardani birinchi tasvir ustiga surish yoki aksincha, yuqori qatlam tasvirini chetga surib, quyi qatlamni ochish effektini yaratadi.
Plaginlar
3ds Max turli maxsus effektlarni modellashtirishni yengillashtiradigan standart vositalarning keng to‘plamiga ega. Standart vositalardan tashqari, olov, suv va tutunni yanada realistik tasvirlash hamda qo‘shimcha modellashtirish asboblarini taqdim etishga mo‘ljallangan ko‘plab plaginlar mavjud. Plaginlar — 3ds Max paketidan alohida sotiladigan yoki internet orqali bepul tarqatiladigan tashqi dastur modullaridir. Ularni dasturiy ta’minot ishlab chiqarishga ixtisoslashgan yirik kompaniyalar ham, mustaqil havaskor dasturchilar ham yaratadi. 3ds Max uchun plaginlar shunchalik ko‘pki, ular taklif etadigan vositalar soni 3ds Max dasturidagi standart vositalardan bir necha barobar ortiq. Plaginlar ko‘plab vazifalarni soddalashtiradi: masalan, renderlashga ketadigan vaqtni qisqartiradi yoki turli modifikatorlar va qo‘shimcha funksiyalar yordamida obyektlarni modellashtirishni tezlashtiradi. Particle Flow, Cloth FX va Reactor kabi qo‘shimcha modullar shu qadar ommalashganki, ularni 3ds Max dasturiga bevosita kiritishga qaror qilingan. Endi ular dasturning tarkibiy qismi hisoblanadi. Quyida 3ds Max uchun ayrim plaginlar keltirilgan:
- FumeFX — olov, alanga tillari, tutun va shu kabilarning fotorealistik effektlari.
- Phoenix FD — Chaos Group kompaniyasining olov va tutun yaratishga mo‘ljallangan FumeFX muqobili.
- DreamScape — realistik landshaftlar, tog‘lar, osmon, atmosfera effektlari va boshqalar.
- AfterBurn — bulutlar, tutun, portlashlar va shu kabilarning fotorealistik effektlari.
- GrowFX — palma va chirmashuvchi o‘simliklardan qarag‘aylargacha, gullardan katta keng bargli daraxtlargacha bo‘lgan barcha turdagi o‘simliklarni yaratadi. Ushbu plagin bilan yaratilgan har bir o‘simlikni erkin animatsiyalash mumkin.
MAXScript
MAXScript — 3ds Max dasturiga o‘rnatilgan makrodasturlash tili bo‘lib, foydalanuvchilarga quyidagi imkoniyatlarni beradi:
- *.ms turidagi fayllarda saqlanadigan skriptlarni yaratish. Ular 3ds Max dasturining geometrik modellar qurish, yorug‘lik manbalari va kameralarni joylashtirish, materiallar tayinlash, sahna obyektlarini renderlash hamda animatsiyalash kabi barcha funksiyalarini bajarishi mumkin;
- *.mcr turidagi fayllarda saqlanadigan va asboblar panelidagi yangi tugmalarning xususiyatlarini tavsiflaydigan makroslarni yaratish;
- Utilities (yordamchi vositalar) buyruqlar paneli va dialog oynalari uchun dasturga xos standart interfeysli o‘z ro‘yxat panellaringizni yaratish;
- to‘rli qobiqlar bilan ishlashga mo‘ljallangan o‘z modullaringizni yozish;
- OLE mexanizmi orqali boshqa Windows ilovalari bilan ma’lumot almashishni tashkil etish;
- foydalanuvchining barcha harakatlarini makrobuyruqlar majmuasi shaklida avtomatik yozib borish va hokazo.
Adabiyotlar
- Kelli Merdok. Autodesk 3ds Max 2013. Foydalanuvchi qo‘llanmasi = Autodesk 3ds Max 2013 Bible. — Moskva: «Dialektika», 2013. — 816 bet — ISBN 978-5-8459-1817-8.
- Kelli Merdok. 3ds Max 2012. Foydalanuvchi qo‘llanmasi = 3ds Max 2012 Bible. — Moskva: «Dialektika», 2012. — 1312 bet — ISBN 978-5-8459-1768-3.
- Stefani Ris. 3D Studio MAX dasturida personajlar animatsiyasi, asl nashr: 3D Studio MAX’da personajlar animatsiyasi. BOOKS nashriyoti, 2009. — 450 bet. ISBN 978-5-8459-7879-9 (xato)
- Bondarenko M. Yu., Bondarenko S. V. 3ds Max 2008 — 26 darsda (+CD), 1-nashr, «Dialektika» nashriyot uyi, 2008. — 304 bet. ISBN 978-5-8459-1358-6
- Shamms Mortye. Autodesk 3ds Max 9 yangi boshlovchilar uchun. 3D Studio Max 9: ingliz tilidan tarjima. — Moskva : «Dialektika» nashriyot uyi, 2007. — rasmlar bilan 384 bet. ISBN 978-5-8459-1215-2
- Kulagin B. Yu., Yatsyuk O. G. Muhit dizaynida 3ds Max. — 1-nashr. — Sankt-Peterburg: «BXV-Peterburg», 2008. — bet 976. — ISBN 978-5-94157-779-8.
- Sazanov E. A. Autodesk 3ds Max 2015 dasturida arxitektura vizualizatsiyasi. Omsk, 2016. — ISBN 978-5-93204-887-0.
- Shvemberger S., Sherbakov I., Goroncharovskiy V. 3ds Max: badiiy modellashtirish va maxsus effektlar. — Sankt-Peterburg: «BXV-Peterburg», 2006. — bet 320. — ISBN 5-94157-807-5.
Havolalar
- autodesk.com — ishlab chiqaruvchining rasmiy veb-sayti (ingliz tilida)
- Autodesk kompaniyasining Rossiyadagi sayti Arxiv nusxasi 3-aprel 2013-yil, Wayback Machine