Politetraftoretilen (teflon)

Politetraftoretilen
Изображение химической структуры
Изображение молекулярной модели
Изображение молекулярной модели
Тефлоновый цилиндрTeflon silindri
Umumiy ma’lumotlar
Sistematik
nomi
Poli​(diftormetilen)​
Qisqartmalar

PTFE,

PTFE
An’anaviy nomlari Teflon, Ftoroplast-4
Kimyoviy formulasi (C2F4)n
Fizik xossalari
Agregat holati qattiq
Zichligi 2,2 g/sm³
Mustahkamlik chegarasi 15—27 N/mm²
Issiqlik xossalari
Harorati
 • erish 600,15 K
 • parchalanish 415 °C
Solishtirma issiqlik sig‘imi 1040 J/(kg·K)
Issiqlik o‘tkazuvchanligi 0,25 Vt/(m·K)
Issiqlik kengayish koeffitsiyenti (8—25)∙10-5
Tasnifi
Ro‘yxatga olish CAS raqami 9002-84-0
Ro‘yxatga olish EINECS raqami 618-337-2
ChEBI 53251
Xavfsizlik
NFPA 704
NFPA 704 four-colored diamond
0
1
0
Ma’lumotlar, agar boshqacha ko‘rsatilmagan bo‘lsa, standart sharoitlar (25 °C, 100 kPa) uchun keltirilgan.
Логотип Викисклада Vikimedia omboridagi mediafayllar
Ftoroplast-4 (presslangan silindr)

Politetraftoretilen (PTFE), ftoroplast-4, quyidagi savdo belgisi bilan taniladi: Teflon — bu polimer tetraftoretilendan olinadi, formulasi (−C2F4−)n. U texnika va turmushda keng qo‘llanadi. Bu material noyob fizik va kimyoviy xossalarga — past ishqalanish koeffitsiyenti va qattiq moddalar orasida nihoyatda yuqori kimyoviy inertlikka ega.

«Teflon» so‘zi Chemours (sho‘ba kompaniya bo‘lib, uning bosh korporatsiyasi — DuPont) kompaniyasiga tegishli ro‘yxatdan o‘tgan tovar belgisidir. Moddaning patentlanmagan nomi — «politetraftoretilen» yoki «ftorpolimer». SSSR va Rossiyada materialning an’anaviy texnik nomi — ftoroplast-4.

Teflonning sog‘liqqa ta’siri masalasi hozirgi ilmiy tadqiqotlar mavzusidir.

Tarixi

Politetraftoretilen Jekson laboratoriyasida (ingl. Jackson Laboratory) 1938-yil aprelida 27 yoshli Kinetic Chemicals xodimi Roy Planketttomonidan tasodifan sintez qilingan. Kinetic Chemicals kompaniyasi DuPont va Frigidaire[ingl.] ( General Motorsningsho‘ba kompaniyasi) tomonidan sovituvchi moddalar (freonlar) ishlab chiqish uchun tashkil etilgan. Tadqiqot davomida Plankett yuqori bosim ostida tetraftoretilen bilan to‘ldirilgan ballonlarni quruq muzichiga joylashtirib qo‘ygach, ba’zi ballonlarda gaz o‘rniga oq parafinsimon kukun, boshqalarida esa parda hosil bo‘lganini aniqladi — bosim ostidagi tetraftoretilen past haroratda polimerlashgan edi.

Yangi material kimyoviy jihatdan eng inert qattiq moddalardan biri bo‘lib chiqdi — kashfiyotchi uni sovuq va issiq suvda, atsetonda, oddiy efirlarda, kislotalarda va spirtlardaerita olmadi; umuman olganda, material agressiv muhit ta’siriga nihoyatda chidamli edi.

Politetraftoretilen o‘sha davr uchun yangi va noyob fizik xossalarga ham ega edi: qizdirilgan kavsharlagich tegsa ham ko‘mirlanmas va erimas, shishmas (suyuqliklarni shimmas), chirimaydi, mog‘orlamaydi, to‘g‘ridan-to‘g‘ri quyosh nurlari ta’sirida yemirilmaydi. Uning ishqalanish xossalari ham o‘ziga xos — bu juda sirpanchiq material.

Keyingi bir yil davomida Plankett hamkasblari bilan politetraftoretilenni sanoat miqyosida olish texnologiyasini ishlab chiqdi.

1-iyul (1939-yil) kuni Plankett patent idorasiga[Vikima’lumotlar] ariza berdi. Ariza Kinetic Chemicalskompaniyasi nomidan topshirilgan edi va 1941-yilda patent № 2230654 raqami bilan berildi. 1945-yilda esa DuPont ushbu material uchun «Teflon» savdo belgisini ro‘yxatdan o‘tkazdi. 1949-yilda Kinetic Chemicals kompaniyasi AQSHdagi yirik kompaniya DuPont tarkibiga qo‘shildi.

Politetraftoretilen dastlab Manxetten loyihasidaqo‘llanilgan. Teflondan tayyorlangan qistirmalar uran izotoplarini gaz diffuziyasi orqali ajratish qurilmasida ishlatilgan, chunki boshqa materiallardan yasalgan qistirmalar agressiv uran tetrafloridi uchun o‘tkazuvchan bo‘lib chiqqan.

1948-yilda DuPont shu maqsadda qurilgan maxsus zavodda 900 tonna teflon ishlab chiqardi — Washington Works zavodi Parkersburg yaqinida, AQSHning G‘arbiy Virjiniya shtatida joylashgan.

1953-yilga kelib politetraftoretilen sanoatda keng qo‘llanilayotgan edi va DuPont uni turmushda qo‘llash yo‘llarini izlay boshladi.

Xususan, DuPont teflonni turli maqsadlarda sinab ko‘rayotgan paytda fransuz muhandisi Mark Greguar (frans. Marc Gregoire) undan oz miqdorda topib, baliq ovlash jihozlariga ishlatmoqchi bo‘ldi (ular kamroq chigallashishi va chigalini osonroq yozish uchun). Biroq uning rafiqasi sirpanchiq material bilan oshxona tovasini qoplashni so‘radi. Natija shunchalik yaxshi bo‘ldiki, Greguar 1954-yilda yopishmaydigan qoplamali idishlarni patentladi va 1956-yilda ularni ishlab chiqaruvchi zavod ochdi. Greguarlar o‘z idishlarini «Tefal» deb atashdi — bu nom quyidagi so‘zlarning dastlabki bo‘g‘inlaridan tuzilgan: Teflon va aluminium.

Keyinchalik politetraftoretilen juda keng qo‘llanila boshlandi. Undan suv quvurlari va klapanlar tayyorlanadi, u tirnoq bo‘yog‘ida, matolarda (masalan, uning tolalari Gore-Texmato tarkibiga kiradi), yurak stimulyatorlarida, tish va ichki protezlarda, jarrohlik chok iplarida, bosma elektron platalarda, kabellarda, kosmik skafandrlarda va ko‘plab boshqa sanoat buyumlarida ishlatiladi.

1994-yilga kelib radioaktiv nurlantirish orqali «ko‘ndalang bog‘langan politetraftoretilen» (cross-linked PTFE) olindi va o‘rganildi. Yangi material radiatsiya va yuqori harorat ta’siriga chidamli.

Fizik xossalari

Politetraftoretilen — oq rangli, yupqa qatlam holida shaffof bo‘lib, parafin yoki polietilengao‘xshaydigan modda. Uning zichligi 2,18 dan 2,21 g/sm3gacha. U issiqlik va sovuqqa juda chidamli bo‘lib, −70 dan +260 °C gacha haroratda egiluvchan va elastikligicha qoladi. Shuningdek, juda yaxshi elektr izolatoridir. Muayyan sharoitlarda uning sirt tarangligi va adgeziyasi boshqa muhitlarga nisbatan juda past bo‘ladi hamda u suvbilan ham, yog‘larbilan ham, ko‘pchilik organik erituvchilar.

bilan ham ho‘llanmaydi. Politetraftoretilen qattiq holatda bo‘lib, uni ho‘llamaydigan suyuq yopishtiruvchi bilan tegishganda adgeziya past bo‘ladi. Eritilgan politetraftoretilen metall bilan kontaktda bo‘lganda esa ular o‘rtasida yaxshi adgeziya yuzaga keladi. Bu metall buyumlarni ftoroplast-4 bilan qoplash imkonini beradi.

Ftoroplast yumshoq va oquvchan material bo‘lgani uchun yuklama tushadigan konstruksiyalarda undan foydalanish cheklangan.

Ishlab chiqaruvchining ta’kidlashicha, Teflon o‘z xossalarini −200 dan +260 °C gacha harorat oralig‘ida saqlaydi.

DuPont ASTM D3418 standartiga ko‘ra, teflonning turli turlari uchun erish boshlanadigan haroratni 260 °C dan 327 °C gacha deb ko‘rsatadi.

Kimyoviy xossalari

Politetraftoretilen kimyoviy jihatdan eng inert qattiq materiallardan biridir; u agressiv muhitlarga chidamli bo‘lib, suvda, kislotalarda, atsetonda, spirtlarda va oddiy efirlarda erimaydi.

Kimyoviy barqarorligi jihatidan u ilgari ma’lum bo‘lgan barcha sintetik materiallar va asl metallardanham ustun turadi. U ishqoriy metallarning suyuqlanmalari, ftor va xlor trifloridi, ksenon difloridi, hamda kobalt trifloridi ta’sirida yemiriladi.

Ishlab chiqarish

Politetraftoretilen ishlab chiqarish uch bosqichdan iborat: birinchi bosqichda surma birikmalari ishtirokida xlor atomlarini ftor atomlariga almashtirish orqali diflorxlormetan olinadi. Bu (Svarts reaksiyasi) bo‘lib, trixlormetan (xloroform) bilan suvsiz vodorod ftorido‘rtasida yuz beradi; ikkinchi bosqichda tetraftoretilen diflorxlormetanning pirolizi orqali olinadi; uchinchi bosqichda polimerlanish tetraftoretilen molekulalarini birlashtirish orqali amalga oshiriladi.

F-4 buyumlari sovuq presslash va undan keyin 365±5 °C haroratda pishirish usuli bilan ishlab chiqariladi.

Qo‘llanilishi

Ftorpolimerlardan kimyo, elektrotexnika va oziq-ovqat sanoatida, membranali kiyimlar tayyorlashda, tibbiyotda, transport vositalarida va harbiy maqsadlarda, asosan, qoplama sifatida foydalaniladi.

Ftorpolimerlar ayniqsa yopishmaydigan qoplamali idishlar ishlab chiqarishda keng ishlatilishi bilan mashhur.

Sanoat va texnika

Politetraftoretilendan olinadigan shtapel tolasi noto‘qima filtrlovchi materiallar ishlab chiqarishda ishlatiladi.

F-4 markali ftoroplastdan rektifikatsiya kolonnalari, nasoslar, quvurlar, klapanlar, silfonlar, qoplama plitkalar va salnik to‘ldirgichlari tayyorlash mumkin. Dielektrik sifatida politetraftoretilen yuqori va o‘ta yuqori chastotali texnikada muvaffaqiyatli qo‘llanadi. Valiklarda yupqalashtirilgan ftoroplast plyonkasi yuqori sifatli kabellar, simlar, kondensatorlar tayyorlashda, chulg‘amlar va elektr mashinalari pazlarini izolyatsiyalashda ishlatiladi. Konstruksion material sifatida politetraftoretilen mashinalarning turli detallarini tayyorlashda qo‘llanadi. Ayniqsa moylash materiali bo‘lmagan, cheklangan miqdorda moylangan yoki korrozion muhitda ishlaydigan podshipniklar ishlab chiqarishda undan keng foydalaniladi.

Kimyoviy inertligi, gidrofobligi (ho‘llanishning kontakt burchagi 108±2°), oleofobligi va oquvchanligi tufayli bu material rezbali va flanesli birikmalarni zichlash uchun keng qo‘llanadi (FUM tasmasi).

Santexnikada rezbali birikmalarni zichlash uchun ishlatiladigan teflonli FUM tasmasi

Moylash materiali

Ftoroplast-4 — sirpanishdagi ishqalanish koeffitsiyenti ma’lum konstruksion materiallar orasida eng kichik bo‘lgan antifriksion material (hatto eriyotgan muznikidan ham past). Yumshoqligi va oquvchanligi sababli butunlay ftoroplastdan yasalgan podshipniklar kamdan-kam hollarda ishlatiladi. Yuklamasi katta tugunlarda metall-ftoroplastli podshipnik vkladishlari va metall-ftoroplastli tayanch tasmalar qo‘llanadi. Bunday sirpanish elementi bir kvadrat millimetrga o‘nlab kilogramm-kuch miqdoridagi yuklamaga bardosh beradi va ftoroplast qoplama surtilgan metall asosdan iborat.

Ftoroplast-4 dan tayyorlangan bosma elektron plata

Tibbiyot

Inson organizmiga biologik mosligi tufayli politetraftoretilen yurak-qon tomir va umumiy jarrohlik, stomatologiya hamda oftalmologiyada implantatlar tayyorlashda muvaffaqiyatli qo‘llanmoqda. Teflon sun’iy qon tomirlari va yurak stimulyatorlarini ishlab chiqarish uchun eng mos materiallardan biri hisoblanadi.

Stomatologiyada titan karkas bilan mustahkamlangan yoki mustahkamlanmagan PTFE dan tayyorlangan so‘rilmaydigan membranalar yo‘naltirilgan suyak regeneratsiyasi (YSR) usullarida ishlatiladi. PTFE dan tayyorlangan jarrohlik chok materiali ham mavjud.

2011-yilda u birinchi marta shikastlangan burun to‘sig‘i va burun yondosh bo‘shliqlari devorlarini tiklashda titan to‘r o‘rniga qo‘llangan. 12—15 oydan so‘ng implantat butunlay erib, bemorning o‘z to‘qimasi bilan almashinadi.

Oziq-ovqat sanoati va turmushda

Past adgeziyasi va issiqlikka yaxshi chidamliligi sababli teflon tovalar va boshqa idishlar uchun yopishmaydigan qoplama sifatida ishlatiladi

Politetraftoretilenning past adgeziyasi, ho‘llanmasligi va issiqqa chidamliligi tufayli undan tayyorlangan qoplamalar quyidagilarni tayyorlashda keng qo‘llanadi: ekstruziya qoliplari va pishirishqoliplari, shuningdek, tovalar va qozonlar.

Teflon qoplamali idishlarni parvarish qilish

Teflon qoplama mexanik mustahkamligiyuqori emas, shu sababli bunday idishlarda ovqat tayyorlashda yumshoq materiallardan — yog‘och, plastmassa yoki silikondan yasalgan anjomlardan foydalanish kerak.

Teflon qoplamali idishlarni iliq suvda, yumshoq gubka va suyuq yuvish vositasibilan, abraziv gubka yoki tozalash kukunlarisiz yuvish lozim. Quritilgan idishlarni yopishmaydigan qatlami tirnalmasligi uchun boshqa buyumlardan alohida saqlash yoki himoya ajratkichlaridan foydalanish tavsiya etiladi.

Teflon qoplamali idishlarni haddan ortiq qizdirish mumkin emas; xususan, ularni bo‘sh holatda olov ustida qoldirmaslik kerak.

Kiyim-kechak

Zamonaviy yuqori texnologiyali kiyimlar ishlab chiqarishda kengaytirilgan politetraftoretilen asosidagi membranali materiallardan foydalaniladi.

Boshqa buyumlar

Teflon ishlatiladigan buyumlar:

Politetraftoretilenning xavfliligi

Inson sog‘lig‘iga ta’siri

Politetraftoretilenning inson sog‘lig‘iga ehtimoliy salbiy ta’siri ko‘p yillardan buyon tadqiq qilinmoqda. Uni ishlab chiqarish texnologiyalaridan birida ishlatiladigan perftoroktan kislota (PFOA) sog‘liq uchun xavfli bo‘lib, uni kanserogen sifatida AQSH Atrof-muhitni muhofaza qilish agentligi 2006-yilda tan olgan. Ayrim tadqiqotlar qondagi PFOA darajasi bilan buyrak saratoni o‘rtasida bog‘liqlik borligini aniqlagan. Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, teflonning asosiy ishlab chiqaruvchisi DuPont 2012-yildan boshlab idish va pishirish qoliplari ishlab chiqarishda PFOA dan foydalanishni to‘xtatgan. Uning o‘rniga kompaniya GenX moddasini qo‘llay boshlagan, biroq 2021-yilda GenX ham zaharliligi sababli, xuddi perftoroktansulfon kislota (PFOS)ning ayrim boshqa hosilalari kabi, kanserogenlar ro‘yxatiga kiritilgan. Tadqiqotlarga ko‘ra, GenX va PFOS ta’siri saratondan tashqari jigar, buyrak, immun tizimi hamda qalqonsimon bez bilan bog‘liq muammolarni keltirib chiqarishi, shuningdek, kelajak avlodga ta’sir ko‘rsatishi mumkin. PFOS yopishmaydigan qoplamalar, shaxsiy gigiyena vositalari va mahsulot qadoqlarini ishlab chiqarishda qo‘llanadi. Chem Trust tashkiloti PFOS ni atrof-muhitda juda barqaror bo‘lgani va nihoyatda qiyin parchalangani sababli «abadiy kimyoviy moddalar» (ingl. Forever Chemicals) deb ataydi.

Politetraftoretilenning termik parchalanish mahsulotlari ham xavfli. Masalan, teflon qoplamali bo‘sh idish uzoq vaqt olov ustida qolsa, ulardan zaharlanish mumkin (materialning termolizi 360 °C dan yuqori haroratda boshlanadi). Biroq professor Kayl Stinlend (ingl. Kyle Steenland) hazil tariqasida aytganidek, «bu paytga kelib butun uyingiz yonayotgan bo‘ladi, shuning uchun bu sizning eng kichik muammongizga aylanadi».

Politetraftoretilen 390 °C dan yuqori haroratda qizdirilganda uning termik parchalanishi sezilarli bo‘ladi. Parchalanish mahsulotlari orasida diftorfosgen, tetraftoretilen, geksaftorpropilen va perftorizobutilen bor. Ayrim ma’lumotlarga ko‘ra, past intensivlikdagi termoliz 200 °Cda ham boshlanishi mumkin. Uchuvchan ftororganik birikmalar ajralishi bilan kechadigan termoliz 600–700 °C haroratda kuchayadi.

Politetraftoretilen termoliz mahsulotlarining zararli ta’siri ftoroplast changi hosil bo‘ladigan ishlab chiqarish joylarida chekuvchi xodimlarda kuzatilgan. Sexda sigaret chekilganda polimer zarralari sigaret yuzasiga o‘tirib, yonish davomida zaharli moddalarga aylanadi va ularni chekuvchilar nafas bilan yutadi.

Ishlab chiqarishda politetraftoretilenning termoliz mahsulotlaridan zaharlanishning oldini olish choralari quyidagilardan iborat: uni qayta ishlashda texnologik reglamentga qat’iy rioya qilish, texnologik jarayonlarda harorat rejimini cheklash, ishlab chiqarish jarayonlarini izolyatsiyalash hamda ish joyida va umuman ishlab chiqarish binolarida chekishni taqiqlash.

Ishlab chiqarishdagi ifloslanish

Ftorpolimerlar ishlab chiqarishdagi biologik xavflarning asosiy manbai perftoroktan kislota (PFOA) hisoblanadi. Bu birikma AQSHda 1950-yillardan qo‘llangan. Uning sog‘liqqa ta’siri haqidagi dastlabki ma’lumotlar 3M va DuPont zavodlarida 1960-yillarda olingan. 1980-yillarda biologik ta’sirlarni ilmiy guruhlar ham o‘rgana boshlagan. 1990-yillarning oxirida AQSH nazorat idoralari ushbu muammoga e’tibor qaratdi; natijada moddaning xavfliligi tan olindi va ruxsat etilgan eng yuqori konsentratsiyalari me’yorlashtirildi. AQSHdagi texnologik jarayonlar PFOA dan butunlay voz kechish maqsadida o‘zgartirildi. PFOA konsentratsiyasini nazorat qilish va inson sog‘lig‘iga ta’sirini aniqlashtirish bo‘yicha keng ko‘lamli kampaniyalar boshlandi.

DuPont kompaniyasiga xodimlar va yaqin hududlarda yashovchilarning sog‘lig‘iga yetkazilgan zarar hamda ishlab chiqarish xavfi yashirilgani sababli yuzlab million dollarlik sud da’volari qo‘zg‘atildi (bu haqda «Qorong‘i suvlar» nomli, 2019-yilda chiqqan film ham suratga olingan). 2006-yilda o‘sha paytda AQSHda PFOA ning yagona ishlab chiqaruvchisi bo‘lgan DuPont 2015-yilgacha zavodlaridagi reagent qoldiqlarini yo‘qotishga rozi bo‘ldi. Kompaniyaning rasmiy ma’lumotiga ko‘ra, 2012-yil yanvaridan DuPont idish va pishirish qoliplari ishlab chiqarishda PFOA dan foydalanmaydi.

Ma’lumki, perftoroktan kislota 190 °C haroratda parchalanadi, yopishmaydigan qoplamani tova asosiga biriktirishning texnologik pishirish jarayoni esa 420 °C haroratda amalga oshiriladi. Shuning uchun texnologik jarayonga ko‘ra, tayyor tovaga PFOA ning qolishi ehtimoldan yiroq deb taxmin qilinadi. Shunga qaramay, 2005-yilda o‘tkazilgan tadqiqot yangi idishning PTFE qoplamasida 4 dan 75 mkg/kg gacha PFOA borligini aniqlagan (oziq-ovqat plyonkasida taxminan 1800 mkg/kg, popkorn qadoqlari materialida esa 290 mkg/kg gacha).

Yevropada olib borilgan mustaqil tadqiqotlar yopishmaydigan qoplamalarda PFOA miqdori ruxsat etilgan xavfsiz chegaradan oshmasligini ko‘rsatgan. Xitoy Sifat nazorati, inspeksiya va karantin bosh boshqarmasi (GAQSIQ), shuningdek, Daniya texnologiya instituti ham idishlar ishlab chiqarishda qo‘llanadigan PFOA ta’siri aniqlanmaganini tasdiqlaydi.

2012-yil holatiga ko‘ra, Rossiyada ftoroplastlardagi aralashmalarni cheklovchi me’yoriy hujjatlar yo‘q. Shu sababli mamlakatga ushbu materiallarni qayta ishlash orqali olingan, perftoroktan kislota va polimerning biologik mosligini kamaytiradigan boshqa aralashmalar bilan ifloslangan mahsulotlar kirib keladi.

Politetraftoretilenning termik parchalanishi

GOST 10007—80 standarti ftoroplastning ish harorati oralig‘ini +260 °C gacha belgilaydi hamda bundan yuqori haroratda zaharli gazlar ajralishi xavfini bevosita ta’kidlaydi. DuPont zaharli moddalar ajralishiga oid xususiyatlarni keltirmaydi, ammo ASTM D3418 standartiga muvofiq turli teflon turlari uchun erish haroratini 260 °C dan 327 °C gacha deb ko‘rsatadi.

Politetraftoretilenning pirolizi 200 °Cdan yuqori haroratda boshlanadi va 420 °Cgacha sekin kechadi. Harorat 500 dan 550 °C gacha bo‘lganda parchalanayotgan materialning massasi atrof-muhit sharoitiga qarab soatiga 5—10 % miqdorda kamayadi. 300 dan 360 °C gacha haroratda hosil bo‘ladigan parchalanish mahsulotlari — geksaftoretan va oktaftorsiklobutan; harorat 380 °C dan oshganda ularga oktaftorizobutilen qo‘shiladi, harorat 500 °C dan 550 °C gacha yetganda — geksaftorpropilen va boshqa perftorolefinlar ham qo‘shiladi.

Termik parchalanish mahsulotlari quymachilik isitmasigao‘xshash zaharlanish belgilarini keltirib chiqaradi. Politetraftoretilen aerozoli ham, ayniqsa parchalanish mahsulotlari sirtiga singgan yangi hosil bo‘lgan aerozol, ehtimol zaharli va isitma chaqiruvchi ta’sirga ega. Sovuq politetraftoretilen changi nafas bilan yutilganda 2—5 soatdan keyin barcha ishchilarda «teflon isitmasi» deb atalgan belgilar kuzatilgan. Odatdagi teflon isitmasi > 350 °C haroratda qizdirilgan politetraftoretilen bilan ishlaganda kuzatilgan. 130 nafar kishi tekshirilganda, havodagi politetraftoretilen aerozoli konsentratsiyasi 0,2—5,5 mg/m3 bo‘lgan sharoitda ko‘pchilik xodimlarda isitma xurujlari takrorlangani aniqlangan. Shu shaxslarning siydigida ftor (0,098—2,19 mg/l) topilgan. Ish staji uzoqroq va xurujlari ko‘proq bo‘lganlarda ftor ajralishi sezilarli darajada yuqori bo‘lgan.

Teflondan zaharli moddalar ko‘p miqdorda ajralishi 450 °C dan yuqori haroratda boshlangani sababli, yopishmaydigan qoplamali idishlar xavfsiz hisoblanadi, chunki odatdagi foydalanish sharoitida bunday haroratga yetib bo‘lmaydi.

Teflonning parchalanish mahsulotlari qushlar uchun xavfi

Environmental Working Group[ingl.] 2013-yilda yuqori haroratda teflondan ajraladigan, qushlar uchun halokatli bug‘lar haqida ma’lumot e’lon qildi. Xususan, qushlarning 52 % qismi uch kun davomida teflon qoplamali va 202 °Cgacha qizdirilgan yoritish lampalaridan chiqqan bug‘larni nafas orqali qabul qilib nobud bo‘lgani qayd etilgan. Tashkilotning 2009-yildagi avvalgi nashrida salbiy ta’sir boshlanishi uchun materialni taxminan 163 °C gacha qizdirish kifoya ekani aytilgan (325 °F).

Politetraftoretilenning zarari haqidagi eski mish-mishlarga qaramay, 1975-yildan buyon ilmiy tadqiqot natijalaridan ma’lumki, qushlarga asosiy zararni odatdagi ovqat pishirish paytida qizib ketgan yog‘ bug‘lari yetkazadi; bunda harorat teflonning termik parchalanishi yuz bermaydigan darajada bo‘ladi. O‘sha paytda tadqiqotchilar qushlar uchun xavfli politetraftoretilen termolizi shunday haroratda sodir bo‘lishini qayd etishganki, unda nafaqat parchalanish mahsulotlari qushlarni nobud qiladi, balki butun uy ham yonib ketadi — bunday harorat ovqat pishirishda emas, yong‘inda yuzaga keladi.

Qushlar turli bug‘larga, jumladan qaynayotgan yog‘ bug‘lari va yonayotgan organik moddalarning tutuniga juda sezgir. Shuning uchun uy qushlarining egalari ovqat pishirganda idishlar yopishmaydigan qoplamali bo‘ladimi yoki yo‘qmi, xonani shamollatishi kerak. Qushlarni oshxonada saqlashning o‘zi to‘g‘ri emas; gap yopishmaydigan qoplamada emas, balki ovqat tayyorlash paytida ajraladigan yog‘ bug‘lari va boshqa mahsulotlardan chiqadigan moddalardadir.