Kuch va bosim ikkalasi ham fizik kattalik bo‘lsa-da, ular o‘rtasida katta farq bor. Bu farqni tushunish uchun avvalo ularning ta’rifi va qo‘llanilishini tushunib olish kerak. Kuch — itarish va tortish ta’siri bo‘lib, u harakat va yo‘nalishning o‘zgarishiga olib keladi. Bosim esa birlik yuzaga ta’sir qiladigan fizik kuchdir.

Kuch va bosim o‘rtasidagi farq

Kuch — ikki jismning o‘zaro ta’siri natijasida yuzaga keladigan va jism holatini o‘zgartirishga intiladigan ta’sirdir. Bosim esa jism sirtiga perpendikulyar yo‘nalishda ta’sir qiladigan kuch bo‘lib, bu kuchning ma’lum bir yuza bo‘ylab taqsimlanishi natijasida hosil bo‘ladi. Bu holat mexanik kuchlanish va bosim o‘rtasidagi farqga o‘xshash bo‘lishi mumkin. Shuning uchun agar kuch katta yuzaga ta’sir qilsa, bosim past bo‘ladi; agar aynan shu kuch kichik yuzaga ta’sir qilsa, hosil bo‘ladigan bosim yuqori bo‘ladi.

Kuch va bosim o‘rtasidagi farq
Kuch	Bosim
Itarish va tortish ta’siri jismning tezlanishiga olib keladi.	Jism sirtiga perpendikulyar yo‘nalishda, shu kuch taqsimlangan birlik yuzaga ta’sir qiladigan kuch.
Uning SI birligi nyuton bo‘lib, N bilan belgilanadi.	Uning SI birligi paskal bo‘lib, Pa bilan belgilanadi.
Kuchni o‘lchash asbobi dinamometr deb ataladi.	Bosimni o‘lchashda ishlatiladigan ikkita asosiy asbob — manometr va barometrdir. Barometr mavjud atmosfera bosimiga nisbatan bosimni o‘lchaydi. Manometr esa suyuqlik bosimini tashqi manbaga nisbatan o‘lchash uchun ishlatiladi; bu tashqi manba odatda Yer atmosferasi deb qaraladi.
Kuch vektor kattalik bo‘lib, u miqdor bilan birga yo‘nalishga ham ega.	Bosim skalyar kattalik bo‘lib, uning yo‘nalishi bo‘lmaydi.
Kuch jismning yuzasi, qirralari, yon tomoni yoki uchlariga ta’sir qilishi mumkin.	Bosim faqat jismning sirti yoki yuzasiga ta’sir qiladi.
Kuch bir yo‘nalishda qo‘llanganda jismning tezligi o‘zgarishi mumkin.	Jismga ta’sir qilayotgan bosim jismning yo‘nalishini o‘zgartirmaydi.

Ko‘p so‘raladigan savollar — FAQs

Q1

Kuch nima?

Jismning tezlanishiga olib keladigan itarish va tortish ta’siri kuch deb ataladi.

Q2

Kuchning birligi nima?

Kuchning birligi nyuton (N).

Q3

Bosimga ta’rif bering.

Jism sirtiga perpendikulyar yo‘nalishda, shu kuch taqsimlangan birlik yuzaga ta’sir qiladigan kuch bosim deb ataladi.

Q4

Bosimning birligi nima?

Bosimning birligi paskaldir.

Q5

Kuch skalyar kattalikmi yoki vektor kattalikmi?

Kuch vektor kattalikdir.