| Telegram | |||
|---|---|---|---|
| | |||
| Android uchun Telegram ilovasining skrinshoti | |||
| Turi | messenjer, mobil ilova, dotkom, veb-ilova va internet hamjamiyati | ||
| Mualliflar |
Pavel Durov Nikolay Durov |
||
| Ishlab chiquvchi | Telegram FZ-LLC | ||
| Dasturlash tillari |
C++ Java (Android) Swift (iOS) |
||
| Interfeys | Qt | ||
| Operatsion tizimlar | Windows, macOS, Linux, Android, iOS, Haiku | ||
| Interfeys tillari |
to‘liq ro‘yxat
ingliz, arab, belarus, venger, ivrit, indonez, ispan, italyan, qozoq, katalan, koreys, malay, nemis, niderland, norveg (bukmol), fors, polyak, portugal (Braziliya), rus, serb, slovak, turk, o‘zbek, ukrain, fin, fransuz, xorvat, chex, shved tillari
|
||
| Chiqarilgan sana | 14-avgust 2013 | ||
| Apparat platformalari | x86-64, ARMv7, ARMv8, AMD64 | ||
| So‘nggi versiya | |||
| Repozitoriy | github.com/telegramdeskt… | ||
| |||
| |||
| Holati | faoliyat ko‘rsatmoqda, faol rivojlantirilmoqda | ||
| Litsenziyasi | GNU GPL 3, xususiy mulkka asoslangan va GNU GPL | ||
| Veb-sayt | telegram.org | ||
Telegram — ko‘p platformali messenjer. 14-avgust 2013-yilda asos solingan. Asoschilari — Pavel va Nikolay Durovlar.
Ilova matnli, ovozli va videoxabarlar, shuningdek, stikerlar, fotosuratlar va turli formatdagi fayllarni almashish imkonini beradi. Unda audio va videoqo‘ng‘iroqlar qilish, konferensiyalar hamda jonli efirlarni tashkil etish, cheklanmagan miqdorda fayllarni saqlash, kanallar (mikrobloglar) yuritish, botlar yaratish va ulardan foydalanish mumkin. Telegram ilovalari quyidagi tizimlar uchun mavjud: Android, iOS, Windows, macOS va Linux.
Telegram — ayrim Yevropa, Osiyo va Afrika mamlakatlarida eng ommabop tezkor xabar almashish ilovasi. Pavel Durovning aytishicha, 2023-yil boshida Telegram ommabopligi bo‘yicha dunyoda WhatsApp dan keyingi ikkinchi messenjerga aylangan. 19-mart 2025-yil holatiga ko‘ra, Telegramning oyiga faol foydalanuvchilari soni 1 milliarddan oshgan; eng ko‘p foydalanuvchiga ega davlat — Hindiston. Telegram serverlari dunyo bo‘ylab bir nechta ma’lumotlar markazida joylashgan, bosh qarorgohi esa Dubay, Birlashgan Arab Amirliklari.
Internet erkinligini faol qo‘llab-quvvatlovchi Durov Telegram ma’lumotlarning yuqori darajadagi maxfiyligini ta’minlashini ta’kidlaydi. Ommaviy axborot vositalari baholashicha, bunday maxfiylik siyosati Telegramga terrorchilar, ekstremistlar, firibgarlar, qurol va giyohvand moddalar savdogarlarini ham jalb qilgan. Surfshark ma’lumotlariga ko‘ra, Telegram jami 31 mamlakatda vaqtincha yoki muddatsiz bloklangan. Telegramdagi uyushgan jinoyatchilikka oid tergov Durovning Fransiyada jinoiy javobgarlikka tortilishiga 2024-yilda sabab bo‘lgan.
Tarix
Loyihani Pavel Durov — Rossiyadagi «VKontakte» ijtimoiy tarmog‘i asoschisi yaratgan. Pavel va Nikolay Durov 2014-yilda «VK»dan ketishidan bir necha yil avval ular messenjer ustida ishlay boshlagan. Telegramning ishlab chiqilishi «VK» aksiyadorlari o‘rtasidagi nizoning sabablaridan biri deb ko‘rsatilgan. «The New York Times» gazetasiga bergan intervyusida Pavel Durov ilova g‘oyasi unga 2011-yilda, uyining eshigiga maxsus bo‘linma xodimlari kelgan paytda tug‘ilganini aytgan. Ular ketgach, Durov ukasi Nikolayga yozgan. O‘shanda u ukasi bilan xavfsiz muloqot qilish yo‘li yo‘qligini anglagan. Xizmat yozishmalarni shifrlash uchun MTProto texnologiyasiga asoslangan; uni Nikolay Durov ishlab chiqqan. Dastlab Telegram Pavelga tegishli Digital Fortress kompaniyasining MTProto’ni katta yuklama sharoitida sinash tajribasi bo‘lgan.
14-avgust 2013-yilda Telegram’ning qurilmalar uchun ilk rasmiy mijoz ilovasi quyidagi platformada taqdim etildi: iOS.
22-avgust 2013-yilda Durov’s Android Challenge tanlovining bir ishtirokchisi Android bilan mos keladigan (o‘sha MTProto protokolidan foydalanadigan) ilk ilovani yozib, dastlabki kodini ochiq e’lon qildi.
Oktabr oyida loyihaning veb-sayti ishga tushdi va Android uchun ochiq kodli (GPL2) Telegram’ning rasmiy versiyasi taqdim etildi. Dasturning oldingi versiyasi «Unofficial Telegram S» nomi bilan mavjud.
7-noyabr 2013-yilda Windows va macOS uchun imkoniyatlari cheklangan uchinchi tomon mijoz ilovalari paydo bo‘ldi. Shuningdek, veb-mijoz konsepsiyasi ishlab chiqildi.
«TJournal» ma’lumotiga ko‘ra, noyabr oyida dastur qariyb 1 million marta o‘rnatilgan edi.
2014-yil yanvarida VKontakte ning sobiq dasturchisi Igor Jukov yaratgan norasmiy Webogram veb-versiyasi chiqdi.
21-iyul 2014-yilda App Store do‘konida iPhone va iPad uchun Telegram HD ilovasi paydo bo‘ldi. Uni Telegram Messenger LLP kompaniyasi joylashtirdi.
Yangi ilovaning Apple iPad uchun maxsus versiyasi yaratildi, yuqori aniqlikdagi video va fotosuratlarni qo‘llab-quvvatlash yaxshilandi, GIF formatidagi animatsion tasvirlarni yuborish imkoniyati qo‘shildi. Messenjerning rasmiy saytida iOS uchun aynan shu ilova mijoz dastur sifatida ko‘rsatilgan.
15-oktabr 2014-yilda Telegram’da foydalanuvchi taxalluslari qo‘llab-quvvatlana boshlandi: ular yordamida telefon raqamini bilmagan holda ham foydalanuvchi bilan bog‘lanish mumkin bo‘ldi. Shuningdek, veb-mijoz ishga tushirildi.
2-yanvar 2015-yilda Telegram’ga stikerlar qo‘shildi. Dastlab ilovada 14 ta stiker bo‘lgan, ammo istalgan foydalanuvchi ularni o‘zgartirishi yoki o‘z stikerlarini qo‘shishi mumkin edi. Boshqa ko‘plab ilovalardan farqli ravishda, Telegram’da stikerlar mutlaqo bepul edi. Biroq keyinchalik Telegram Premium paydo bo‘lgach, ayrim stikerlardan faqat obunachilar foydalana oladigan bo‘ldi.
2016-yil fevralida Telegram asoschilaridan biri Pavel Durov messenjerdan 100 milliondan ortiq kishi foydalanayotganini, xizmat esa har kuni qariyb 15 milliard xabar yetkazayotganini bildirdi. 2015-yil sentabridayoq Telegram kuniga 12 milliard xabar uzatgan edi.
2016-yil aprelida 2015-yil may oyida Google korporatsiyasi messenjerni 1 milliard AQSH dollaridan ortiq mablag‘ga sotib olish imkoniyatini ko‘rib chiqqani ma’lum bo‘ldi.
2016-yil mayida yuborilgan xabarlarni tahrirlash imkoniyati paydo bo‘ldi. Xabar yuborilganidan so‘ng ikki sutka davomida uni o‘zgartirish mumkin edi. Bunday xabarda maxsus belgi ko‘rinardi.
22-noyabr 2016-yilda dasturchilar Telegraph — blog platformasini ishga tushirdi. Bu bepul nashr qilish vositasi maqolalar va sharhlar yaratish, fotosuratlar hamda turli xil joylashtiriladigan (embedded) kodlarni qo‘shish imkonini beradi. Telegraph — blog platformasi, messenjer va platisher (inglizcha platisher , inglizcha Publisher as platform — «noshir platforma sifatida») gibridi bo‘lib, Mediumga o‘xshaydi hamda anonim tasvirli forumlar (imageboard) konsepsiyasini birlashtiradi.
3-yanvar 2017-yilda dasturchilardan biri foydalanuvchi yuborgan xabarlarini o‘chirish imkoniyatini qo‘shdi. Yuboruvchi xabarni o‘chirganidan so‘ng suhbatdoshi ham uni ko‘ra olmaydigan bo‘ldi.
2017-yil martida V. D. Solovey anonim manbaga tayanib, Rossiya maxsus xizmatlari foydalanuvchilarning xabarlari va uch yillik arxiviga kirish imkonini qo‘lga kiritganini ma’lum qildi. Pavel Durov bu bayonotni yolg‘on xabar deb atadi.
15-may 2017-yilda Telegram’ning kompyuter versiyasida qo‘ng‘iroq qilish imkoniyati paydo bo‘lgani ma’lum bo‘ldi.
16-may 2017-yilda Telegram ma’muriyati Rossiya davlat organlariga ma’lumot bermasligini bildirdi.
19-may 2017-yilda yangi yangilanish bilan iOS uchun Telegram’dan HTML5 asosidagi ichki o‘yinlar olib tashlandi. Durovning aytishicha, App Store vakillari o‘yinlar kiritilgan messenjerning yangi versiyasini chop etishga ruxsat bermagan va Telegram jamoasiga ilovani do‘kondan olib tashlash bilan tahdid qilgan.
28-iyun 2017-yilda Roskomnadzor dasturni «Axborot tarqatuvchilar reyestri»ga kiritdi.
27-sentabr 2017-yilda Durov 14-iyul kuni FSB dan «qabul qilinayotgan, uzatilayotgan, yetkazib berilayotgan va (yoki) qayta ishlanayotgan elektron xabarlarni dekodlash uchun zarur ma’lumotlarni» taqdim etish talabi kelganini, keyinchalik bu talab bajarilmagani uchun ma’muriy bayonnoma tuzilganini ma’lum qildi.
11-oktabr 2017-yilda iOS va Android uchun Telegram’ning rus tilidagi yangilangan versiyasi paydo bo‘ldi. U translations.telegram.org yangi platformasi yordamida tayyorlangan bo‘lib, shu platforma orqali messenjer interfeysi ukrain, fransuz, malay va boshqa tillarga ham tarjima qilinardi. Mediapleyer ko‘rinishi yangilandi va geografik joylashuvni ulashish imkoniyati qo‘shildi.
Rossiya xavfsizlik organlarining messenjerga munosabatiga quyidagi holat misol bo‘la oladi: 16-oktabr 2017-yilda Moskvaning Meshchanskiy tuman sudi Telegram’ni 800 ming rubl jarimaga tortdi. Bunga messenjerda ishlatilgan 6 ta telefon raqamiga oid xabarlarni dekodlash uchun FSBga ma’lumot taqdim etishdan bosh tortgani sabab bo‘lgan. Pavel Durov vaziyatni izohlab, FSBning Telegram bo‘yicha talablarini Rossiya Konstitutsiyasiga zid deb hisoblashini aytdi va ushbu masala bilan shug‘ullanishni istagan huquqshunoslardan u bilan bog‘lanishni so‘radi.
2017-yil noyabrida Telegram kanali ilk bor audio kontent qaroqchiligi sababli bloklandi.
20-mart 2018-yilda Rossiya Federatsiyasi Oliy sudi ning FSB ga Telegram yozishmalarini shifrdan chiqarish kalitlarini taqdim etish talabi qonuniy deb topildi. O‘sha kuni Roskomnadzor Telegram’ga Rossiya FSBsiga ma’lumot berish to‘g‘risidagi qonun talablarini bajarish zarurligi haqida xabar berdi. Telegram 15 kun ichida shifrlash kalitlarini FSBga bermasa, Rossiya hududida bloklanishi mumkin edi. Messenjer asoschisi Telegram yozishmalarining shifrlash kalitlarini FSBga berishdan bosh tortishini bildirdi.
29-mart 2018-yilda messenjer ishlashida nosozlik yuz berdi. Muammo ham ilovaga, ham veb-mijozga ta’sir qildi. Kompaniya vakillariga ko‘ra, nosozlik Yevropa, Yaqin Sharq va MDH mamlakatlari aholisiga ta’sir ko‘rsatgan. Foydalanuvchilar xabar almashish, guruh suhbatlari va kanallarga yozish, shuningdek, qo‘ng‘iroq qilish imkoniyatidan mahrum bo‘ldi. Pavel Durovning aytishicha, bunga ma’lumotlar markazlaridan birida elektr ta’minoti uzilgani sabab bo‘lgan. Kommersant nashri fikricha, zaxira aloqa kanallari, ehtimol, tizim sozlamalaridagi xatolar tufayli ishlamagan.
26-iyul 2018-yilda messenjer The Open Network xizmatini ishga tushirdi. Ushbu xizmat shaxsiy ma’lumotlarni — ichki va xorijga chiqish pasportlari, kvitansiyalar, kommunal to‘lov hujjatlari va boshqalarni saqlashi mumkin. Ularni uchdan uchgacha shifrlash bilan himoyalangan Telegram bulutli xotirasiga bir marta yuklab, keyin shaxsni tasdiqlashni talab qiladigan xizmatlarga yuborish mumkin edi. Ilgari bu hujjatlarni har safar qayta yuklash talab etilardi. Messenjerning o‘zi bu ma’lumotlarga kira olmaydi.
28-avgust 2018-yilda messenjer advokati Pavel Chikov Telegram sud qaroriga asosan terrorizmda gumon qilingan foydalanuvchilarning IP manzillari va telefon raqamlarini maxsus xizmatlarga berishga rozi ekanini bildirdi.
Foydalanuvchilarning shaxsiy ma’lumotlarini bermasak, Telegram’ni bloklash haqidagi tahdidlar hech qanday natija bermaydi. Telegram erkinlik va maxfiylikni himoya qiladi.Durov
24-mart 2019-yilda Telegram vaqt chegarasidan qat’i nazar, xabarlarni o‘zidan ham, suhbatdoshidan ham butunlay o‘chirish imkoniyatini taqdim etdi.
14-avgust 2020-yilda Android va iOS uchun Telegram ilovalarida videoqo‘ng‘iroqlarning alfa-versiyasi ishga tushirilishi e’lon qilindi.
23-dekabr 2020-yilda Durov 2021-yildan Telegram’ni monetizatsiya qilish boshlanishini aytdi. Bunga foydalanuvchilar soni ko‘payishi natijasida xarajatlarning ortgani sabab bo‘lgan.
12-mart 2021-yilda Telegram birjada 1 milliard AQSH dollari miqdorida obligatsiyalar joylashtirdi. Mablag‘ qarzlarni qoplash va messenjer rivojiga yo‘naltirildi. Kompaniya kelajakda IPO o‘tkazishni ham rejalashtirgan. Telegram’ga sarmoya kiritgan ommaga ma’lum shaxslar orasida amerikalik aktyor Jared Leto, milliarder David Yakobashvili va Rossiya prezidentining ichki siyosat bo‘yicha maslahatchisi Serxio Rozenberg bor.
23-mart 2021-yilda Durov Telegram 1 milliard dollardan ortiq obligatsiya joylashtirganini xabar qildi; 26-oktabr 2021-yilda esa rasmiy reklama xabarlari xizmati ishga tushirilishini e’lon qildi. Messenjer asoschisi reklama chatlar ro‘yxati, shaxsiy suhbatlar yoki guruhlarda ko‘rsatilmasligini, faqat oldindan ham reklama postlari joylashtiriladigan yirik kanallarda paydo bo‘lishini ta’kidladi.
2022-yil mayida messenjer tavsifida pulli funksiyalarga ishora paydo bo‘ldi: «Telegram doim bepul. Reklamasiz. Abonent to‘lovisiz» iborasi o‘rniga «Telegram chatlar va mediafayllar uchun bepul, cheksiz bulutli xotira taqdim etadi» deb yozildi.
20-iyun 2022-yilda Telegram 8.8-versiya bilan bir vaqtda pulli Telegram Premium obunasini ishga tushirdi.
2023-yil iyunida Rossiya raqamli rivojlanish vazirligi rahbari Maksut Shadayev Rossiyada mobil trafikning 8,5 % qismi Telegram hissasiga to‘g‘ri kelishini, bu o‘tgan yilga nisbatan uch baravar ko‘payganini ma’lum qildi. TGStat’ning 2023-yil bahoridagi tadqiqotiga ko‘ra, rossiyalik foydalanuvchilarning eng katta ulushi 25—34 yoshlilar (29 %) va 35—44 yoshlilar (23,8 %) hissasiga to‘g‘ri keladi. Rossiyalik foydalanuvchilarning 31,3 % qismi Moskva, 12,6 % qismi esa Sankt-Peterburg aholisidir. Qolgan hududlar bo‘yicha taqsimot nisbatan bir tekis. Tadqiqot turli jins, yosh va yashash joyiga ega qariyb 50 000 respondent javoblari asosida o‘tkazilgan.
Loyihani Durov moliyalashtiradi : buning uchun yiliga qariyb 13 million AQSH dollari sarflanadi.
16-aprel 2018-yildan 18-iyun 2020-yilgacha Rossiya hududida messenjer faoliyatiga cheklovlar qo‘yilgan; 1-mart 2023-yildan esa unga bank funksiyalarini qo‘shishni, jumladan, shaxsiy ma’lumotlar, bank hisobvaraqlari va pul mablag‘lari haqidagi ma’lumotlarni yuborishni taqiqlovchi qonun kuchga kirdi.
2023-yil iyunida Durov Telegram’da Stories funksiyasi ishga tushishini, u iyul boshida foydalanishga berilishini ma’lum qildi.
2024-yil martida Durov potensial investorlar Telegram’ni 30 milliard dollarga baholaganini bildirdi.
1-avgust 2024-yilda Telegram’ga ichki brauzer va kichik ilovalar do‘konini o‘z ichiga olgan yangilanish chiqarildi. 14-avgustda 11 yillik munosabati bilan navbatdagi yangilanish taqdim etildi; u, asosan, kanal mualliflariga mo‘ljallangan edi. Jumladan, mualliflarga to‘g‘ridan-to‘g‘ri xayriya yuborish imkonini beruvchi «yulduzli reaksiyalar», yopiq kanallar va Docx, Xls hamda Pdf.
formatlaridagi hujjatlarni o‘qish imkoniyati paydo bo‘ldi. 24-avgust 2024-yilda Durov Fransiyaning Le-Burje aeroportida qo‘lga olindi. U firibgarlik, , pul yuvish va pedofiliya bilan bog‘liq kontentni yashirishda ayblandi.
28-may 2025-yilda Durov xAI bilan chat-botini Telegram’ga bir yil muddatga integratsiya qilish yuzasidan kelishuvga erishilganini e’lon qildi.
14-iyul 2026-yilda messenjerda havolalarni qisqartirish uchun foydalanilgan t.me domeni ishlamay qoldi. AQSH Moliya vazirligining Xorijiy aktivlarni nazorat qilish boshqarmasi (OFAC) so‘roviga binoan domen registratori serverHold maqomini belgilab, domenni blokladi. Natijada t.me havolalari messenjerning o‘zidan tashqaridagi barcha ilovalarda, jumladan, brauzerlarda 17 soat davomida ishlamadi. OFAC e’tirozlari hal etilgach, domen faoliyati tiklandi.
Foydalanuvchilar soni
2013-yil oktabrida Telegram’da 100 000 faol foydalanuvchi bor edi. 24-mart 2014-yilda Telegram messenjerning oylik foydalanuvchilari 35 millionga, faol foydalanuvchilari esa 15 millionga yetganini e’lon qildi. 2014-yil oktabrida Janubiy Koreya hukumatining messenjerlarni kuzatish rejalari ko‘plab fuqarolarni Telegram’ga o‘tishga undadi. 2014-yil dekabrida Telegram 50 million faol foydalanuvchiga ega ekanini, ular kuniga 1 milliard xabar yuborishini va har haftada 1 000 000 foydalanuvchi yangi akkaunt ochishini ma’lum qildi. 2015-yil sentabrida ilovaning 60 million faol foydalanuvchisi borligi va kuniga 12 milliard xabar yetkazayotgani e’lon qilindi. 2016-yil fevralida Telegram faol foydalanuvchilar soni 100 millionga yetganini, kuniga 350 000 yangi foydalanuvchi ro‘yxatdan o‘tayotgani va 15 milliard xabar yuborilayotganini bildirdi. 2018-yil martida esa Telegram auditoriyasi 200 million faol foydalanuvchiga yetdi.
2018-yil oktabrida Telegram mobil ilovasining Rossiyadagi kunlik auditoriyasi deyarli 3,4 million kishini tashkil etdi; ular 12—64 yoshda bo‘lib, aholisi 100 mingdan ortiq shaharlarda (100+) yashardi. Mediascope tadqiqot kompaniyasiga ko‘ra, 2018-yil oktabrida Telegram mobil ilovasining Rossiyadagi oylik auditoriyasi 9,3 millionga yaqinlashdi.
7-oktabr 2019-yilda ilovaning Windows XP va Windows Vista uchun kompyuter versiyalarini rasmiy qo‘llab-quvvatlash to‘xtatildi. Bu operatsion tizimlar uchun so‘nggi versiya — 1.8.15.
2019-yil noyabrida yangiliklarni saralash algoritmiga ega agregator yaratish bo‘yicha Data Clustering Contest tanlovi boshlandi. Ikki bosqich uchun mukofot jamg‘armasi 200 ming dollarni tashkil etdi.
24-aprel 2020-yilda Telegram 400 million faol foydalanuvchiga yetganini e’lon qildi va ta’limiy testlar yaratish tanlovini boshladi. Mukofot jamg‘armasi 400 ming yevroni tashkil etishi belgilandi.
12-yanvar 2021-yilda Pavel Durov yanvarning birinchi haftasida Telegram oylik faol foydalanuvchilari soni 500 milliondan oshganini va bu ko‘rsatkich o‘sishda davom etayotganini ma’lum qildi. Oxirgi 72 soat ichida qariyb 25 million yangi foydalanuvchi qo‘shilgan edi.
20-iyun 2022-yilda Telegram oylik faol foydalanuvchilari soni 700 millionga yetganini bildirdi.
2022-yil yakuniga ko‘ra, TGStat ma’lumotlarida Telegram kanallarining takroriy hisoblangan obunachilari soni ikki baravarga oshib, 2 milliardga yetgan.
23—24-iyun 2023-yilda, «Vagner» xususiy harbiy kompaniyasi isyoni kunida Rossiyadagi rus tilidagi kanallar postlari ko‘rishlari o‘rtacha ko‘rsatkichdan 5 baravar oshib, 11 milliard ko‘rishga yetdi.
2024-yil martida Durov IPO istiqbollari haqida gapirar ekan, platformaning oylik faol auditoriyasi 900 million kishini tashkil etishini, 2025-yil martida esa 1 milliarddan oshganini bildirdi.
Texnologiya
Messenjer uchun MTProto protokoli ishlab chiqilgan bo‘lib, u bir nechta shifrlash protokolidan foydalanishni nazarda tutadi. Tizimga kirish va shaxsni tasdiqlashda shifrlash uchun RSA-2048, DH-2048 algoritmlaridan foydalaniladi. Protokol xabarlari tarmoqqa uzatilayotganda mijoz va serverga ma’lum kalit bilan AES orqali shifrlanadi. MTProto 2.0 protokoliga o‘tilgach, kriptografik xesh algoritmi SHA-256.
qo‘llanadi. 8-oktabr 2013-yildan messenjerda «maxfiy» chatlar (Secret Chats) rejimi paydo bo‘ldi. Ushbu rejimda faqat yuboruvchi va qabul qiluvchi umumiy kalitga ega bo‘ladi (uchdan uchgacha shifrlash); uzatiladigan xabarlarga AES-256 algoritmi IGE (inglizcha Infinite Garble Extension); boshqa odatiy chatlardan farqli ravishda, maxfiy chatlardagi xabarlar serverda shifrdan chiqarilmaydi, yozishmalar tarixi esa faqat chat yaratilgan ikkita qurilmada saqlanadi.
Fayl almashishda qurilmadagi fayllarni yuborish ham, iOS yoki Android mobil versiyasidan foydalanilsa, internetdan mediakontent izlash ham mumkin. Uzatiladigan fayl hajmi 2 GB bilan cheklangan. Aloqa uzilib qolsa, dastur fayl yuklab olishni davom ettirish tizimidan foydalanadi.
Matnni qalin, kursiv, bir xil kenglikdagi shrift bilan, ustidan chizilgan yoki tagiga chizilgan ko‘rinishda formatlash mumkin.
2018-yilda 4.8-versiyada Android uchun yangi imkoniyatlar: fayllar yuklanayotgan vaqtda videoni tomosha qilish va kechki payt, yorug‘lik yetishmaganda yoki batareya quvvati 25 % dan kamayganda avtomatik yoqiladigan tungi mavzu joriy etildi.
Ilovalar
Rasmiy mijoz ilovalar
2020-yil mart holatiga ko‘ra, Telegram’ning rasmiy mijoz ilovalari quyidagilarni o‘z ichiga olgan:
- Mobil ilovalar: Android va iOS/iPadOS: Telegram standart, Telegram X, Telegram Direct
- Kompyuter ilovalari: Windows, Linux va macOS: Telegram Desktop
- Veb-ilovalar: Telegram Web A, Telegram Web K
AQSH, Niderland va Singapurdagi bir nechta kompaniya quvvatlarida ishlaydigan xususiy mulkka asoslangan , yopiq kodli server qismidan foydalaniladi.
Norasmiy mijoz ilovalar
Bir nechta norasmiy mijoz ilovalari, jumladan, ochiq kodli va GNU GPL.
2025-yil boshlarida Roskomnadzor Telegram’ni Checheniston va Dog‘istonda bloklayotgan bir paytda «Dal» nomli muqobil mijoz ilovasi paydo bo‘ldi. Qozonda ishlab chiqilgan yangi ilova o‘zini o‘rnatilgan proksi-serverlar orqali messenjer blokini chetlab o‘tishga yordam beradigan norasmiy Telegram mijozi sifatida taqdim etdi. 2025-yil o‘rtalarida Rossiya bo‘ylab rasmiy Telegram mijozidagi qo‘ng‘iroqlar bloklangach, «Dal» nomi «Telega»ga o‘zgartirildi; ilova faol reklama qilinib, tez ommalasha boshladi.
Telega mijoz ilovasi paydo bo‘lganidan boshlab ma’lumotlar xavfsizligi borasida shubhalar tug‘ilgan. Ilovaning norasmiy ekani to‘liq xavfsizlikka kafolat bermasligidan tashqari, uni tahlil qilish vaqtida uchinchi tomon xizmatlaridan, jumladan, VK va Mail.rudan foydalanish belgilari aniqlandi; bu qo‘ng‘iroqlar maxfiyligiga doir ham savollar tug‘dirdi. Shuningdek, Telega asoschilari Movika Studio onlayn xizmati bilan bog‘liqligi ma’lum bo‘ldi (bu xizmat 2025-yil holatiga ko‘ra VK Group loyihasi hisoblanadi). Qozonlik asoschilarning o‘zi esa ilovani mustaqil loyiha deb ta’riflaydi.
2026-yil martida Telega ilovasini dekompilyatsiya qilish jarayonida unda kuzatuv va senzura funksiyalariga kiritish mumkin bo‘lgan bir qator yashirin xususiyatlar topildi. Jumladan, Telegram ma’lumotlar markazlarining IP manzillarini «Telega» aksiyadorlik jamiyatiga tegishli manzillar bilan almashtirish, ochiq shifrlash kalitini almashtirish, Perfect Forward Secrecy (PFS) mexanizmini o‘chirib qo‘yish, shuningdek, ayrim kanallar yoki chatlarni foydalanuvchidan yashirish mexanizmi aniqlandi.
9-aprel 2026-yilda Cloudflare Cloudflare Radar resursida Telega’ning ishlayotgan domenlarini «josuslik dasturi» deb belgilab, TLS sertifikatini bekor qildi[ishonchliligi past manba]. O‘sha kuni mijoz ilova App Store do‘konidan olib tashlandi. Biroq 2026-yil aprel holatiga ko‘ra, uni Google Play[do‘konidan yuklab olish mumkin edi (ishonchliligi past manba).].
Xususiyatlari
Telegram — bulutli messenjer. Undan bir vaqtning o‘zida bir nechta qurilmada foydalanish mumkin; maxfiy chatlardan tashqari barcha chatlar va fayllar ushbu qurilmalarda mavjud bo‘ladi. Barcha chatlarda ovozli va videoxabarlar yuborish, fayl biriktirish, stikerlar, GIF animatsiyalari va emojilardan foydalanish, suhbatdosh xabarni o‘qiganini ko‘rish va boshqa imkoniyatlar mavjud. Messenjerning asosiy xususiyatlari quyidagilar.
Bulutli chatlar
Bular ikki foydalanuvchi o‘rtasidagi chatlardir. Xabarlar tarixi bulutda saqlangani uchun ilova o‘rnatilgan barcha qurilmalardan foydalanish mumkin. 5.5-versiyadan boshlab (u 2019-yil martda chiqqan) odatiy chatlardagi istalgan xabarni o‘zidan ham, suhbatdoshidan ham o‘chirish imkoni paydo bo‘ldi.
Oddiy chatlarda fotosurat yoki videoni avtomatik o‘chirish taymerini o‘rnatish mumkin. Belgilangan vaqt tugagach, fayl ikkala tomon uchun ham o‘chiriladi.

Maxfiy chatlar
Maxfiy chatlar (Secret Chats) — uchdan uchgacha shifrlashdan foydalanadigan alohida chat turidir. Bunday chatlarning xabarlar tarixi bulutda saqlanmaydi, faqat yuboruvchi va qabul qiluvchining qurilmalarida bo‘ladi. Maxfiy chatlardan xabarlarni boshqa joyga yuborib bo‘lmaydi.
Maxfiy chatlarda xabar yoki fayl o‘qilganidan yoxud ochilganidan keyin belgilangan vaqt o‘tgach o‘chiriladigan taymerni o‘rnatish mumkin. Vaqt tugagach, xabar yuboruvchi va qabul qiluvchining ikkalasidan ham o‘chiriladi.
Messenjer o‘chirib tashlansa yoki Telegram akkauntidan chiqilsa, barcha maxfiy chatlar yo‘qoladi.
Maxfiy chatdagi xabarlar Telegram serverlarida saqlanmaydi, shu sababli begona shaxslarning ularga kirishiga yo‘l qo‘yilmaydi. Bunday chatda xabar va fayllarni boshqa joyga yuborish, ekran suratini olish yoki ekran videosini yozib olish mumkin emas. Yozishmani saqlashning yagona yo‘li — uning matnini nusxalash. O‘chirilgan chatni ham, undagi istalgan xabarni ham tiklab bo‘lmaydi.
Maxfiy chat ekranini videoga yozishga uringanda tasvir o‘rniga qora yoki oq fon chiqadi.
Saqlangan xabarlar (tanlanganlar)
Barcha kerakli xabarlarni alohida suhbatda saqlash mumkin. U yerga cheklanmagan miqdorda fayl ham yuklash mumkin, ya’ni messenjer cheksiz bulutli xotira taqdim etadi. 2019-yilda xabarlarni qadab qo‘yish imkoniyati paydo bo‘ldi.
Matnni tanib olish
2021-yil dekabrida rasmdagi inglizcha matn parchasini qo‘lda qayta yozmasdan belgilash yoki nusxalash imkoniyati paydo bo‘ldi. Bu funksiya iOS 13 va undan yangi qurilmalarda ishlaydi. Matnni tanib olish maxfiy tarzda, ma’lumotlarni serverga yubormasdan, qurilmaning o‘zida bajariladi.
Guruhlar va kanallar
Oddiy va maxfiy chatlardan tashqari, Telegram’da guruhlar hamda kanallar mavjud.
- guruhlar
- kanallar
Guruhlar
Guruhlar — bir vaqtning o‘zida ko‘p ishtirokchilar muloqot qila oladigan alohida chat turidir. Dastlab guruhlarda ko‘pi bilan 200 kishi bo‘lishi mumkin edi. 2015-yil noyabridan superguruhlar 1000 nafar, 14-mart 2016-yildan 5000 nafar ishtirokchini sig‘dira boshladi. 30-iyun 2017-yildan superguruh limiti 10000, 30-yanvar 2018-yildan 100 000 va 21-yanvar 2019-yildan 200 000 kishigacha oshirildi.
Guruhni barcha foydalanuvchilar yarata oladi. Guruhni boshqarishni qulaylashtirish uchun yaratuvchi administratorlar tayinlashi va ularning huquqlarini sozlashi mumkin.
Kanallar
Umumiy chatni mavzularga ajratish imkoniyati
Katta guruhlarda muhokamalarni qulaylashtirish uchun umumiy chatni mavzularga bo‘lish mumkin. Bu messenjer interfeysini mavzular bo‘yicha ajratilgan forumga yaqinlashtiradi.
30-dekabr 2022-yilgacha bu imkoniyat faqat 100 dan ortiq foydalanuvchisi bo‘lgan guruhlarda mavjud edi.
30-dekabr 2022-yildan boshlab ishtirokchilar sonidan qat’i nazar, istalgan guruhda mavzuli muhokamalar tashkil qilish mumkin bo‘ldi.
Katta guruhlarda ishtirokchilarni yashirish
30-dekabr 2022-yildan 100 nafardan ortiq ishtirokchisi bo‘lgan guruh administratorlari ishtirokchilar ro‘yxatini yashirish huquqiga ega bo‘ldi.
Ishtirokchi chatga xabar yozmasa, uning guruhda borligini faqat administratorlar biladi.
Algoritmik yangiliklar lentasining yo‘qligi
Ko‘pchilik mashhur ijtimoiy tarmoqlarda foydalanuvchiga ko‘rsatiladigan barcha postlar yangiliklar lentasi ko‘rinishida chiqadi. Lenta foydalanuvchi qiziqishlariga avtomatik moslashib, algoritmlar unga eng qiziqarli deb hisoblagan postlarni ko‘rsatadi. Bunday lentani cheksiz aylantirish mumkin.
Telegram’da bunday lenta yo‘q: foydalanuvchi postlarni o‘qish uchun o‘zi qiziqqan kanalga kirishi kerak.
Fikr-mulohaza
31-may 2019-yilda kanaldagi postlarni muhokama qilish uchun unga guruh bog‘lash imkoniyati paydo bo‘ldi. Guruh bog‘langach, yangi postlar ostida «Izoh qoldirish» tugmasi ko‘rinadi ( (inglizcha Discuss). ). Bundan oldinroq, 22-dekabr 2018-yilda guruh va kanallarga anonim so‘rovnomalar qo‘shilgan.
30-dekabr 2021-yilda chatlar va kanallarda reaksiya qoldirish imkoniyati paydo bo‘ldi. 18-aprel 2024-yil holatiga ko‘ra, 73 ta reaksiya mavjud. Kanal administratorlari reaksiyalar to‘plamini o‘zgartirishi yoki ularni butunlay taqiqlashi mumkin. 30-noyabr 2023-yildan Telegram Premium obunachilarining yetarli ovozini olgan kanallar reaksiyalarga maxsus emojilarni qo‘sha oladigan bo‘ldi.
Anonimlik
Ishlab chiquvchilarning ta’kidlashicha, Telegram kanalni kim yuritishi va unga kimlar obuna ekanligi haqidagi ma’lumotni kanal administratorlaridan boshqa hech kimga bermaydi.
Mazmunan kanallar, bir tomondan, o‘quvchiga o‘zini muallif bilan bir darajada his qilish imkonini beradi (kanal postlari shaxsiy xabarlashuv bilan bir xil ko‘rinadi); boshqa tomondan esa foydalanuvchi alohida chat shaklida, materiallar e’lon qilingan vaqt tartibida qulay ravishda kontent iste’mol qila oladi.
Botlar
Maxsus API yordamida uchinchi tomon dasturchilari «botlar» — dastur tomonidan boshqariladigan maxsus akkauntlarni yaratishi mumkin. Oddiy botlar shaxsiy va guruh chatlaridagi buyruqlarga javob beradi; ular internetdan qidirish yoki boshqa vazifalarni bajarishi hamda ko‘ngilochar yoki biznes maqsadlarida ishlatilishi mumkin.
2015-yil sentabrida Pavel Durov botlarda monetizatsiya va reklama joylashtirish imkoniyatlari tez orada paydo bo‘lishini aytdi.
18-may 2017-yilda botlar uchun to‘lovlarni amalga oshirish API’si taqdim etildi. Bu funksiyani sinash uchun Telegram jamoasi «Vaqt mashinasi»ni sotib olishni taklif qiladigan sinov botini yaratdi (foydalanuvchilardan pul yechib olinmagan).
Botlar HTML5’dan foydalanadigan Telegram o‘yin platformasida ham ishlaydi. Shu bois o‘yinlar oddiy veb-sahifalardek talab etilganda yuklanadi. Ular iPhone telefonining 4-modelidan boshlab yangi modellari, shuningdek, Android qurilmalarining 4.4-versiyasidan boshlab yangi versiyalari uchun mos keladi.
2021-yil iyunidan foydalanuvchilar chatdan chiqmasdan buyruq yuborish uchun botning yangi menyusidan foydalana boshladi. 2022-yil aprelida botlarga ilova mavzusiga mos interfeyslarni sozlash va sahifalarni ichki oynada yuklash imkoniyati qo‘shildi. Endi interfeysni o‘zaro aloqaning o‘zida ham o‘zgartirish mumkin.
BotPrize
2016-yil noyabrida messenjer botlarini yaratish bo‘yicha botprize tanlovining birinchi natijalari e’lon qilindi. Dasturchilar jami 200 000 dollar oldi.
2019-yil martida Ijtimoiy tarmoqlar va messenjerlarning professional foydalanuvchilari assotsiatsiyasi (APPSIM) Pavel Durovni dasturchilarga 800 000 dollar to‘lamaganlikda aybladi.
Ko‘p tillilik
2025-yil may holatiga ko‘ra, Telegram ingliz, arab, belarus, venger, ivrit, hind (hindiy), indonez, ispan, italyan, qozoq, xitoy, katalan, koreys, malay, nemis, niderland, norveg (bukmol), polyak, portugal (Braziliya), rus, serb, slovak, turk, o‘zbek, ukrain, fors, fin, fransuz, xorvat, chex, shved va yapon tillariga tarjima qilingan.
Mavjud tillar ro‘yxati Android, Windows, iOS va macOS mijoz ilovalarida farq qiladi.
Stikerlar
2015-yil mayidan ilova foydalanuvchilari o‘z stikerlarini yarata oladi. Stikerlar — maxsus paneldan tez yuboriladigan PNG, JPG yoki GIF tasvirlaridir. Ular oddiy tasvirlardan kichik, emojilardan esa kattaroq. Xabar yozish maydoniga emoji kiritilsa, uning o‘rniga yuborish mumkin bo‘lgan bir nechta stiker taklif qilinishi mumkin. 2017-yil sentabrida 5 ta (Premium obunachilari uchun 10 ta) sevimli stikerni tanlash imkoniyati paydo bo‘ldi; ular alohida yorliqda saqlanadi.
6-iyul 2019-yilda Telegram animatsion stikerlarni taqdim etdi. Bitta stiker hajmi 20—30 kilobaytni tashkil etadi. Oddiy stikerlar kabi animatsion stikerlarni ham istalgan foydalanuvchi yaratishi mumkin.
21-iyun 2022-yildan Telegram Premium obunasi qo‘shilishi bilan foydalanuvchilar chatlarga animatsiyali Premium stikerlarini yubora oladigan bo‘ldi; to‘plam har oy yangilanadi.
Ommaviy foydalanuvchi nomlari
Telegram boshqa foydalanuvchilarni faqat telefon raqami orqali emas, ommaviy foydalanuvchi nomlari (usernameorqali ham qidirishga imkon beradi. Ommaviy nomdan foydalanilsa, telefon raqamini bilmasdan ham foydalanuvchiga xabar yuborish mumkin. Ommaviy nomni do‘stlar yoki ijtimoiy tarmoqlarda ulashish uchun quyidagi shakldagi havoladan foydalaniladi: t.me/публичноеимя.
Ovozli qo‘ng‘iroqlar
2017-yil martida Telegram’da ovozli qo‘ng‘iroqlar paydo bo‘ldi. Ular maxfiy chatlarkabi uchdan uchgacha shifrlashdan foydalanadi. Imkon bo‘lganda qo‘ng‘iroqlar tengdosh qurilmalar orasidagi bevosita ulanish orqali, trafikni tejovchi audio kodeklar yordamida amalga oshiriladi. Ilova sozlamalarida sizga kim qo‘ng‘iroq qila olishini cheklash mumkin: hamma, faqat kontaktlar yoki hech kim. Umumiy sozlamalardan qat’i nazar, alohida foydalanuvchilar yoki guruhlarga qo‘ng‘iroq qilishga ruxsat berish yoki taqiqlash orqali tanlovni aniqlashtirish mumkin.
Hozirda ilovada Rossiya bo‘ylab qo‘ng‘iroqlar cheklangan.
Fotosurat muharriri va GIF fayllar yaratish
Telegram’da tasvir tahrirlash muharriri mavjud. Tasvirga stikerlar qo‘shish bilan birga, uning yorqinligi, kontrasti, rang to‘yinganligi va boshqa xususiyatlarini o‘zgartirish mumkin.
Telegram’da videodan GIF-fayl yaratish mumkin. Buning uchun galereyadan video tanlab, uning ovozini o‘chirish kerak.
Chatlarni import qilish
28-yanvar 2021-yildan Telegram’ga boshqa messenjerlardan, jumladan, WhatsApp.
Stories
2023-yil iyunining oxirida Pavel Durov Stories funksiyasini e’lon qildi. 21-iyul 2023-yilda u faqat Telegram Premium obunachilari uchun paydo bo‘ldi. 14-avgustdan, Telegram tug‘ilgan kuni munosabati bilan, Stories oddiy foydalanuvchilarga ham ochildi (Rossiya, Ukraina va yana ayrim mamlakatlarda Stories faqat Premium obunachilariga mavjud).
22-sentabr 2023-yilda kanallar nomidan Stories e’lon qilish imkoniyati paydo bo‘ldi. Kanal nomidan Stories joylash uchun Telegram Premium obunachilaridan ovozlar (boostlar) olish zarur. Boostlarning minimal soni kanal obunachilari umumiy soniga bog‘liq bo‘lib, uning 0,01 % ini (1-daraja uchun) tashkil qiladi.
Telegram Premium
10-iyun 2022-yilda Pavel Durov pulli Telegram Premium obunasi tez orada ishga tushishini e’lon qildi. U ilova serverlari xarajatlarini qoplashga va obunachilar uchun bir nechta yangi funksiyani qo‘shishga yordam beradi.
Obuna 8.8-versiyada (21-iyun 2022-yil) qo‘shildi. Obunachilarga quyidagi imkoniyatlar taqdim etildi:
- kanallar soni, fayl hajmi, akkauntlar soni va boshqa cheklovlar ikki baravar oshirilishi;
- fayllarni tezroq yuklab olish;
- ovozni matnga aylantirish;
- bu funksiyani qo‘llab-quvvatlovchi kanallarda homiylik xabarlari ko‘rsatilmasligi;
- noyob reaksiyalar va stikerlar;
- chatlar uchun qo‘shimcha imkoniyatlar;
- doimiy takrorlanuvchi animatsiyali profil rasmlari va noyob ilova ikonkalari.
Telegram’ning 8.9-yangilanishida matn bilan birga yuboriladigan stikerlarga o‘xshash animatsion emojilar qo‘shildi. Shuningdek, ovozli xabarlarni bloklash va obunani sovg‘a qilish imkoniyati paydo bo‘ldi.
9.0-yangilanishida obunachilar uchun ism yoniga emoji-holat o‘rnatish, videoxabarlarni matnga aylantirish va foydalanuvchi yaratgan hamda animatsion emojilar bilan reaksiya bildirish imkoniyatlari qo‘shildi.
31-oktabr 2022-yilda Telegram ma’muriyati noqonuniy usullar bilan olingan Premium obunalarini ko‘plab foydalanuvchilarda bekor qildi.
2023-yil boshidan Telegram ma’muriyati ayrim mamlakatlarda obuna narxini oshirdi. Masalan, Turkiyada narx 13,49 TRY dan 74,99 TRY gacha ko‘tarildi. Shuningdek, (rublda hisoblanganda) 45 % gacha chegirma bilan yillik obuna xarid qilish imkoniyati qo‘shildi.
2024-yil martida Telegram Premium doirasida «Telegram for Business» («Biznes uchun Telegram») yangi obunasi e’lon qilindi; hozirda uning funksiyalari Telegram Premium tarkibiga kiradi. Obunachilar profilda ish vaqti, korxona manzili, emoji-holatni belgilashi, tezkor va avtomatik javoblar qo‘shishi mumkin.
Telegram Open Network platformasi va Gram kriptovalyutasi
2018-yilda AQSH Qimmatli qog‘ozlar va birjalar komissiyasiga TON Issuer Inc. va Telegram Group Inc. ikki bosqichli ICO doirasida har biri 850 million dollardan mablag‘ jalb qilgani haqida bildirishnomalar topshirdi.

Telegram Open Network
OAV ma’lumotlariga ko‘ra, Rossiyada Telegram’ning bloklanishiga asl sabab Telegram Open Network yaratish rejasi bo‘lgan: unda davlat to‘lov operatsiyalari va ma’lumotlar ustidan nazoratni butunlay yo‘qotadi, shu sababli operatsiyalardan soliq undirish, mualliflik huquqi egalarining manfaatlarini himoya qilish kabi an’anaviy tartibga solish vositalaridan foydalana olmaydi.
| TON komponenti | Vazifasi | O‘xshashi |
|---|---|---|
| TON Storage | Fayllar va xizmatlar uchun «torrentga o‘xshash» taqsimlangan xotira | Torrentlar, eMule |
| TON Proxy | Proksi va anonimlashtirish xizmati; tuzilishi I2P va Tor’ga o‘xshaydi | Tor, I2P |
| TON Services | TON uchun taqsimlangan ilovalar yaratish platformasi | I2P |
| TON Payments | To‘lov tizimi, shu jumladan TON blokcheynida kechiktirib aks ettiriladigan mikroto‘lovlar uchun | VISA, Mastercard |
Tezkor hisob-kitoblar uchun Gram kriptovalyutasi
Gram — bu Telegram ishlab chiqayotgan kriptovalyuta bo‘lib, blokcheyn platformasi Telegram Open Network— TON asosida yaratiladi. Ishlab chiquvchilar rejasiga ko‘ra, Gram Visa va Mastercard.
ning kriptovalyutadagi muqobiliga aylanishi kerak edi. 12-may 2020-yilda Telegram kompaniyasi TON blokcheyn platformasi ham, Gram kriptovalyutasi ham chiqarilmasligini bildirdi. Pavel Durov Telegram blogida loyihaning yopilishida AQSH sudini aybladi.
Zaifliklarni topish tanlovlari
2013-yil dekabrida Durov Telegram himoyasini «buzish» uchun 1-mart 2014-yilgacha davom etadigan, 200 ming dollar mukofotli tanlov e’lon qildi. Shartlarga ko‘ra, ishtirokchi Pavelning ukasi Nikolay bilan «maxfiy chatlar»dagi shaxsiy yozishmalarini shifrlangan ma’lumotlardan foydalanib, ilova va server o‘rtasida almashilgan ma’lumotlar orqali shifrdan chiqarishi kerak edi. Ularning har kuni yuboriladigan xabarlarida maxfiy elektron pochta manzili bo‘lib, uni topgan ishtirokchi mukofot olishi mumkin edi.
Bunday «buzish» uchun talab etilgan hujum modeli — faqat shifrmatnga asoslangan hujum— eng zaif, shu bilan birga kriptotahlilchi uchun eng murakkab va noqulay model hisoblanadi. Ayrim juda zaif algoritmlar bu modelga chidamli bo‘lishi, biroq boshqa hujum usullariga zaif bo‘lishi mumkin. Yangi kriptografik algoritmlar odatda kuchliroq hujum modellarida baholanadi: bunda hujumchi shifrlashdan oldingi matnni bilishi, istalgan matnni shifrlashga yuborishi yoki tarmoq orqali uzatiladigan ma’lumotlarni o‘zgartirishi mumkin. Shuning uchun tanlovda hech kim g‘olib chiqmasa ham, bu protokolning kriptografik xavfsizligini isbotlamaydi.
23-dekabr 2013-yilda, tanlov boshlanganidan bir necha kun o‘tib, «Habr» foydalanuvchisi, kriptografiya mutaxassisi bo‘lmasa-da, bir zaiflikni aniqladi: mijoz DH kalitlarini yaratish parametrlarini (qoldiqlar maydonini belgilovchi konstantalarni) serverdan tekshirmasdan olardi. Shu sababli xususiy MTProto serveri kriptografik mustahkamlikni ta’minlamaydigan noto‘g‘ri parametrlarni yuborib, yashirin ravishda oradagi odam (MITM) hujumini maxfiy chatlarga amalga oshirishi mumkin edi. U yozishmalarni o‘qiy olmagani uchun faqat 100 ming dollar mukofot oldi. Shundan keyin mijoz ilova yangilandi va bunday hujum ehtimolini ancha kamaytirish uchun serverdan keladigan parametrlarni tekshirish qo‘shildi..
2014-yil noyabrida uch oylik yangi tanlov tashkil etildi. Unda hujum modeli kengaytirilib, hujumchiga MTProto serveri vazifasini bajarish va uzatilayotgan ma’lumotlarni o‘zgartirish imkoniyati berildi. Tanlov shartlariga ko‘ra, «maxfiy chat»ni buzish kerak edi. Chat ishtirokchilari esa chat ochilganda kelishilgan kalitlarni mustaqil aloqa kanallari orqali solishtirib tekshirardi.
Tadqiqotchi Moksi Marlinspayk[inglizcha] va boshqalarning fikricha, bunday tanlovlar shifrlash xavfsizligini isbotlay olmaydi va odamlarni chalg‘itadi. G‘olibning yo‘qligi mahsulot xavfsizligini anglatmaydi; ko‘p tanlovlar umuman adolatli bo‘lmaydi, tahlil nazoratsiz va tasodifiy odamlar tomonidan bajariladi, mukofot esa bir necha malakali kriptotahlilchining ko‘p yillik mehnatini oqlash uchun ko‘pincha juda kichik bo‘ladi.
Tanqid va nizolar
2025-yil iyunida «Birinchi bo‘lim» tashkilotining Telegram va FSB o‘rtasidagi ehtimoliy aloqalar bo‘yicha surishtiruvi chop etildi. Ayblovlarga javoban kompaniya quyidagilarni bildirdi: «Telegram hech qachon shaxsiy xabarlarni uchinchi tomonlarga oshkor qilmagan, uning shifrlash tizimi esa hech qachon buzilmagan»..
Funksiyalarning tanqidi
Foydalanuvchi akkauntlari telefon raqamlariga bog‘lanadi. Bu Telegram tanqidchilarining eng asosiy e’tirozlaridan biri, chunki bunday tizim muloqotda to‘liq anonimlikni ta’minlamaydi. Xizmatda ro‘yxatdan o‘tilganda va yangi qurilmadan kirilganda telefon raqami SMS orqali kodli xabar yuborish (ayrim operatsion tizimlarda kodni ilova avtomatik ushlaydi) yoki qo‘ng‘iroq qilish yo‘li bilan tekshiriladi.
Telegram serverlari maxfiy chatlardagi xabarlarni saqlamaydi, ammo odatiy chatlar tarixi va foydalanuvchilarning kontaktlar kitobini xizmatdan foydalanish davrida hamda akkaunt sozlamalarida belgilangan faolsizlik muddati (bir oydan bir yilgacha) davomida saqlaydi. Messenjerda ishlatiladigan shifrlash barcha holatlarda PFS ni ta’minlamaydi.
Telegram’ning rasmiy mijoz ilovalari odatda dastur ochilgan va yopilgan vaqt haqidagi metama’lumotlarni barcha kontaktlarga faol ravishda yuboradi; istalgan foydalanuvchi bunday metama’lumotlarga obuna bo‘lishi mumkin. Bu uzatishni o‘chirish uchun akkaunt sozlamalarini o‘zgartirish kerak.
MTProto protokoli xavfsizligiga doir shubhalar ham bir necha bor bildirilgan.
Turli terrorchilik guruhlari messenjer orqali muloqot qilishi va targ‘ibot olib borishi mumkinligi haqida xabarlar bor. Jumladan, ISHID terrorchilik tashkiloti Telegram’dan o‘z bayonotlarini 14 mingdan ortiq obunachiga yetkazish uchun 30 dan ortiq turli tillardagi kanallardan foydalangan. Biroq Telegram jamoasi bunday kanallarni faol qidirib, keyinchalik bloklaydi.
Roskomnadzor messenjerni xorijiy deb tan oldi. Shu sababli «Axborot to‘g‘risida»gi qonun talabiga muvofiq, 1-mart 2023-yildan u orqali shaxsiy ma’lumotlar va to‘lov hujjatlarini yuborish taqiqlanadi. Ya’ni Rossiya banklari Telegram’ga onlayn banking funksiyalarini integratsiya qila olmaydi.
Senzurada ayblovlar
Telegram ayrim hollarda tanlab senzura qo‘llagan. Xususan, bir muddat messenjer Eron da pornografiya va hukumat haqidagi satirik izohlarni tarqatishda ishlatilgan. Telegram rahbariyati Eron hukumatining so‘roviga ko‘ra, ayrim botlar faoliyatini cheklagan va ma’lum «stiker» tasvirlar to‘plamini taqiqlagan. Shu bilan birga, Telegram chatlari senzura qilinmagan. 2015-yil oktabrida Durov Telegram Messenger LLP kompaniyasi Eron fuqarolarini kuzatish va senzura qilishda hukumatga yordam berishdan bosh tortganini, shu sababli ilova bir muddat bloklanganini aytdi.
2016-yil aprelidan Apple iOS qurilmalari uchun Telegram ilovasida mualliflik huquqini buzadigan ayrim kanallarga kirish bloklanmoqda. 2018-yilda Telegram ilovalari platforma qoidalarini (nomaqbul yoki noqonuniy kontent tarqatish bo‘yicha) buzganlikda gumon qilingani uchun Apple iOS qurilmalariga o‘rnatish maqsadida bir muddat mavjud bo‘lmadi. Keyinchalik iOS platformasida bir qator kanallarga kirish cheklab qo‘yildi.
Kompaniyalar bilan nizolar
2013-yilda WhatsApp asoschisi Yan Kum Cossa.ru nashriga bergan izohida uning ilovasida amalga oshirilgan g‘oyalar Telegram’da ham ishlatilayotganini aytdi.
2021-yil yanvarida AQSHda mashhur messenjerlar va ijtimoiy tarmoqlarda Donald Tramp akkauntlari bloklanishi fonida Telegram foydalanuvchilari soni keskin oshdi. 15.01.2021 holatiga ko‘ra, Telegram AQSHda yuklab olishlar soni bo‘yicha ikkinchi o‘ringa ko‘tarildi. Uch sutkada Telegram’ga 25 million kishi qo‘shildi.
Bloklanish ehtimolini sezgan Pavel Durov foydalanuvchilarni iOS’dan Androidga o‘tishga chaqirdi, chunki Android tizimida ilovalarni Google Play.
dan tashqaridan ham o‘rnatish mumkin. 17-yanvarda nodavlat tashkilot Coalition for a Safer Web Apple ga ilovani App Store’dan olib tashlashni talab qilib sud da’vosi yubordi. 18-yanvarda Pavel Durov messenjerning texnik yordam va monitoring xizmati har kuni ekstremistik mazmundagi hamda zo‘ravonlikka chaqiruvchi yuzlab xabarlarni o‘chirib tashlayotganini ma’lum qildi.
Mamlakatlar bo‘yicha cheklovlar
Xitoy
Masalan, Xitoy da messenjerni bloklash 2015-yil yozida boshlandi. Bunga xitoylik inson huquqlari himoyachisi bo‘lgan advokatlar Telegram’dan faol foydalana boshlagani sabab bo‘ldi; hukumat fikricha, ular undan mamlakatdagi hukumatga qarshi namoyishlarni muvofiqlashtirish uchun foydalanishi mumkin edi.
Eron
Telegram ilk bor Eron da 2015-yil kuzida bloklangan. O‘shanda kompaniya rahbarlari hukumat talabi bilan ayrim «axloqsiz kontent»ga kirishni cheklashdan bosh tortgan edi. Biroq bir haftadan so‘ng blok bekor qilindi.
Shundan keyin hukumatga qarshi norozilik namoyishlari2017-yil dekabr oxiri va 2018-yil yanvar boshida Eronni qamrab olgan bu namoyishlar sababli mashhur messenjer yana vaqtincha bloklandi.
30-aprel 2018-yilda Eron hukumati sud qaroriga asosan «fuqarolarning shikoyatlari» va «xavfsizlikni ta’minlash talablari» sababli Telegram’dan foydalanishni butunlay taqiqladi. O‘sha vaqtda Telegram eng mashhur ilovalardan biri bo‘lib, mamlakat aholisining taxminan yarmi undan foydalanardi.
Afg‘oniston
4-noyabr 2017-yilda Telegram Afg‘oniston hududida vaqtincha bloklandi. 6-noyabrdayoq Afg‘oniston bosh vaziri matbuot kotibi o‘rinbosari hukumat mamlakatda messenjerni bloklamasligini bildirdi. Ayrim manbalarga ko‘ra, bunga jamoatchilikning bloklashni qoralagani sabab bo‘lgan.
Rossiya
Roskomnadzor bilan nizo
16-may 2017-yilda Rossiya OAV ilk bor Roskomnadzor Telegram’ni yopish bilan tahdid qilayotgani haqida yozdi. 23-iyun 2017-yilda Roskomnadzor rahbari Aleksandr Jarov Pavel Durovga ochiq murojaat yo‘llab, messenjerni internetdagi Axborot tarqatishni tashkil etuvchilar reyestriga kiritish uchun kompaniya haqida ma’lumot berishni talab qildi. Durovdan quyidagilar so‘raldi: to‘liq va qisqartirilgan nom, ro‘yxatdan o‘tgan mamlakat, soliq identifikatori va/yoki shu mamlakat savdo reyestridagi identifikator, joylashgan manzil, pochta manzili, elektron manzil, domen nomi, resurs administratori va xosting provayderining elektron manzillari, shuningdek, ko‘rsatiladigan xizmat tavsifi. Durov Roskomnadzor talablarini bajarishdan bosh tortdi va bunga javoban Rossiyada messenjer bloklanishi haqida ogohlantirish oldi. Telegram asoschisining so‘zlariga ko‘ra, Roskomnadzor harakatlari davlat manfaatlariga qarshi navbatdagi sabotaj bo‘lgan. U «VKontakte» Durov o‘z messenjeri AQSH hukumati nazoratidagi WhatsApp va Facebook Messengerdan farqli o‘laroq, siyosiy jihatdan betaraf ekanini ta’kidladi. Biroq idora Rossiya FSBsi rasmiy bayonotiga ko‘ra, Sankt-Peterburg metrosidagi teraktga tayyorgarlikda Telegram’dan foydalangan terrorchilarga Durovning betaraf munosabatiga ishora qildi. Shu sababli Roskomnadzor ehtimoliy terrorchilarni aniqlash maqsadida Pavel Durovdan yozishmalarni shifrdan chiqarish kalitlarini berishni talab qildi.
26-iyun 2017-yilda Pavel Durov Telegram terrorchilik hujumlariga tayyorgarlik ko‘rish uchun yagona vosita emasligini, buning uchun bir martalik telefonlardan ham foydalanish mumkinligini aytdi. Messenjer asoschisi idora talab qilayotgan shifrdan chiqarish yozishmalar borasida Rossiya Konstitutsiyasiga zidligini va millionlab Telegram foydalanuvchilarini xavf ostida qoldirgani uchun dunyoni terrorchilardan himoya qilmasligini ta’kidladi. Keyinchalik Internetni rivojlantirish instituti boshqaruvi raisi German Klimenko Pavel Durovning pozitsiyasini «masxara» deb atadi. Kreml esa Rossiyada Telegram bloklansa, boshqa messenjerlardan foydalanilishini bildirdi, biroq Durov va Roskomnadzor o‘rtasidagi nizoni izohlashdan bosh tortdi. Masalan, Dmitriy Peskov Kreml xodimlari messenjerlardan faol foydalanishini aytdi.
Messenjer yopilishi mumkinligi haqidagi ogohlantirish Telegram administratorlariga ham shaxsan yuborildi. Ular esa xabarni eng mashhur Telegram kanallari administratorlari orasida tarqatdi. Bloklanish ehtimoli haqidagi dastlabki xabarlardan so‘ng faol foydalanuvchilar change.org saytida petitsiya yaratdi; uni sakkiz ming kishi imzoladi. Messenjer foydalanuvchilari fikricha, «davlat idoralariga murojaat qilish befoyda: ular qonun qanday bo‘lishidan qat’i nazar, buyruqlar va qonunlarni bajaradi», «buyruq beruvchilarga murojaat qilish esa bundan ham befoyda — Rossiyada qonunlar axborot almashish uchun himoyalangan va erkin makonga muhtoj jamiyat qismi manfaatlarini juda ko‘p hollarda hisobga olmaydi».
«Axborot, axborot texnologiyalari va axborotni himoya qilish to‘g‘risida»gi qonunga tuzatishlarga ko‘ra, 1-yanvar 2018-yildan internetda axborot tarqatishni tashkil qiluvchilar Rossiya hududida foydalanuvchilarning ovozli axboroti, yozma matni, tasviri, tovushi, videosi yoki boshqa elektron xabarlarini qabul qilish, uzatish, yetkazish va/yoki qayta ishlash holatlari haqidagi ma’lumotlarni va foydalanuvchilar haqidagi ma’lumotni bir yil, kontentning o‘zini esa olti oygacha saqlashi shart. Xizmatlar federal ijro hokimiyati organlari talabiga binoan ushbu kontentni taqdim etishi hamda ma’lumotni dekodlash imkonini yaratishi lozim.
Yirik agregatorlar bo‘yicha mustaqil ekspert Pavel Xramtsovning «Moskovskiy komsomolets»:
» gazetasiga bergan intervyusi: Durovning tushuntirishicha, xabarlarni shifrdan chiqarish kodlari bevosita har bir foydalanuvchi qurilmasida saqlanadi va har gal yangidan yaratiladi. Bu «deshifrlash kalitlari» bir martalik bo‘lgani uchun ularni nazorat qiluvchi organlarga oldindan berib bo‘lmaydi. Ularni ochish uchun «yopiq kesh»ga to‘liq kirish, ya’ni huquqni muhofaza qiluvchi idoralarga shifrlash tizimining o‘ziga kirish huquqini berish kerak bo‘ladi. Bu, birinchidan, Rossiya Federatsiyasi qonunchiligiga zid. Ikkinchidan, ushbu «administrator paneli»ga kim kira olsa, messenjerga ham o‘sha egalik qiladi. Demak, bu butun Telegram’ni maxsus xizmatlar va Roskomnadzorga topshirish bilan barobar. Unda Durov va uning xodimlariga ehtiyoj qolmaydi.
27-iyun 2017-yilda Aleksandr Jarov idoraning Durovga qo‘ygan asosiy talablari foydalanuvchilarning shaxsiy yozishmalariga kirishni umuman nazarda tutmasligini tushuntirdi. Ko‘p o‘tmay Roskomnadzor Telegram haqidagi noto‘g‘ri ma’lumotlar tasodifiy internet foydalanuvchilaridan kelayotganini qayd etdi. 28-iyunda Pavel Durov barcha zarur ma’lumotlar ochiq manbalarda mavjudligini aytib, idoraga haqiqiy ma’lumotlarni taqdim etishga rozi bo‘ldi. Biroq Telegram asoschisi Rossiya maxsus xizmatlari oldida hech qanday qo‘shimcha majburiyat olmayotganini ta’kidladi.
Bloklash
20-mart 2018-yilda Telegram’ning FSBga qarshi sud da’vosi rad etildi. Messenjerdan 15 kun ichida foydalanuvchilarning shaxsiy xabarlarini shifrdan chiqarish texnologiyasini taqdim etish talab qilindi. Roskomnadzor talablar bajarilmasa, Telegram’ni darhol bloklashini aytdi.
13-aprelda Moskvaning Taganskiy sudi Roskomnadzor foydasiga qaror chiqardi, 16-aprelda esa bloklash jarayoni boshlandi. Bunga javoban Durov «Raqamli qarshilik» harakatini tuzish va bitkoin-grantlari ni Proxy- va VPN-xizmatlari. Bloklash boshlanganidan keyin Rossiyada Telegram’dan foydalanish, jumladan, davlat xizmatchilari orasida ham oshgani qayd etildi.
30-aprelda Moskva markazida Telegram’ni qo‘llab-quvvatlash aksiyasi o‘tkazildi; unda ( metall detektorlar hisobiga ko‘ra) 12 000 dan ortiq kishi qatnashdi.
28-mayda Roskomnadzor Apple dan Rossiyada Telegram’ni App Store orqali tarqatish va uning push-bildirishnomalarini yuborishni to‘xtatishni talab qildi, shuningdek, App Store «faoliyatini izdan chiqarish» bilan tahdid qildi.
26-oktabrda Yandex qidiruv tizimidan telegram.org rasmiy saytining barcha sahifalari butunlay yo‘qoldi.
19-dekabrda Durov Telegram Messenger LLP kompaniyasini tugatish to‘g‘risida ariza berdi. Ayrim ekspertlarga ko‘ra, bu kompaniyani keyingi qayta tuzish jarayonining bir qismi bo‘lgan.
Ayrim Rossiya OAV Telegram’ning bloklarga qarshi harakatlarini hokimiyatning internet ustidan tartibga solishni kuchaytirishi, xususan, «suveren internet» to‘g‘risidagi qonun.
Blokdan chiqarish
15-iyun 2020-yilda Davlat Dumasiga yuqori tayyorgarlik yoki favqulodda vaziyat rejimlari joriy etilganda Telegram’ni bloklashni taqiqlovchi qonun loyihasi kiritildi, chunki messenjer ko‘plab rossiyaliklar uchun tezkor axborot olish vositasi hisoblanadi.
18-iyun 2020-yilda Roskomnadzor Bosh prokuratura bilan kelishuvga erishilganiga ko‘ra, Telegram’ga kirish cheklovlarini bekor qilishini rasman e’lon qildi va «Telegram asoschisining terrorizm hamda ekstremizmga qarshi kurashishga tayyorligini ijobiy baholadi». Hukumat Telegram yana ochiq bo‘lganidan, kompaniya vakillari esa IT rivoji haqidagi muhokamalarda qatnashayotganidan mamnun edi (Telegram vitse-prezidenti Ilya Perekopskiy 9-iyulda Innopolis da bosh vazir Mixail Mishustin).
ishtirokidagi panel muhokamasida qatnashdi). «Dosye» markazi surishtiruviga ko‘ra, Durov messenjer blokdan chiqarilishidan biroz oldin Rossiyaga kelgan, shuningdek, 2021-yil kuzigacha Rossiyaga tashrif buyurishda davom etgan.
Qo‘ng‘iroqlarni cheklash
13-avgust 2025-yilda Roskomnadzor «jinoyatchilarga qarshi kurashish» uchun Telegram’dagi qo‘ng‘iroqlarni «qisman» cheklaganini rasman e’lon qildi. Idora ma’lumotiga ko‘ra, «Telegram va WhatsApp Rossiya fuqarolarini aldash, pul undirish, qo‘poruvchilik va terrorchilik faoliyatiga jalb qilish uchun ishlatiladigan asosiy ovozli xizmatlarga aylandi». Bunga javoban messenjer vakillari «Telegram o‘z platformasidan zararli maqsadlarda foydalanishga qarshi kurashadi»deb ta’kidladi, moderatorlar esa zararli xabarlarni sun’iy intellekt yordamida kuzatib, o‘chirib tashlashini bildirdi. Biroq Raqamli rivojlanish vazirligi bu yetarli emasligini, qo‘ng‘iroqlar messenjer Rossiya qonunchiligi talablarini bajarganidan keyingina tiklanishini ma’lum qildi.
Shimoliy Kavkazda bloklash
2024-yil oktabridan Shimoliy Kavkazning ayrim hududlarida foydalanuvchilar Telegram’dan foydalanishda muammolarga duch kela boshladi. Dog‘iston raqamli rivojlanish vaziri Yuriy Gamzatov 2025-yil martida Checheniston va Dog‘istonda messenjer bloklanganini aytdi. Vazirning so‘zlariga ko‘ra, undan «dushmanlar tez-tez foydalanadi, bunga misol — Maxachqal’a aeroportidagi tartibsizliklar».».
Qozog‘iston
Qozog‘istonda prezident saylovi kuni — 9-iyun 2019-yilda — tongdan Telegram’ga kirish qiyinlashdi. Messenjer foydalanuvchilarida xuddi shunday muammolar 2019-yil may boshida ham yuz bergan edi. Qozog‘iston hududida Telegram bloklanishi ehtimoli haqidagi ilk nosozliklar va xabarlar 2018-yil mart oxirida, messenjerda «Qozog‘istonning demokratik tanlovi» muxolifat harakati chatining faolligi bilan bog‘liq ravishda paydo bo‘ldi. 2022-yil yanvarida Qozog‘istondagi norozilik namoyishlari davomida Telegram’ga kirish cheklangan, keyinroq mamlakatda simli va mobil internet o‘chirilgani sababli undan umuman foydalanib bo‘lmay qolgan. Messenjerga to‘liq kirish 10-yanvarda tiklandi.
Germaniya
2022-yilda Germaniya hukumati messenjerda siyosatchilar, shifokorlar va olimlarni o‘ldirish tahdidlari e’lon qilinishi hamda koronavirusga qarshi namoyishlar fonida huquqiy so‘rovlarni ko‘rib chiqish uchun Telegram rahbariyatidan Germaniyada rasmiy vakil tayinlashni talab qildi. Germaniya ichki ishlar vaziri Nensi Fezer belgilangan shartlar bajarilmasa, Telegram mamlakatda bloklanishi mumkinligini ma’lum qildi.
Braziliya
18-mart 2022-yilda Braziliya Oliy sudi mamlakatda Telegram’ni bloklash to‘g‘risida qaror chiqardi. «Globo» mediaxoldingi ma’lumotlariga ko‘ra, bunga Telegram’ning yolg‘on ma’lumot tarqatgan foydalanuvchilarni bloklash haqidagi sud qarorini bajarmagani sabab bo‘lgan. 19-martda Durov Oliy sud talablarni messenjerning eski elektron pochta manziliga yuborgani, shu sababli kompaniya mamlakatda taqiqlangan kontentni olib tashlash bo‘yicha navbatdagi so‘rovni o‘tkazib yuborganini aytdi. Durov vaziyatni tuzatish uchun suddan bloklash qarorini bir necha kunga kechiktirishni so‘radi. 21-martda Braziliya Oliy sudi qarorni bekor qildi.
Boshqa mamlakatlar
Boshqa mamlakatlarda ham noqonuniy kontent tarqatish (Ispaniya), qimor o‘yinlarini (Turkiya, Indoneziya) va pornografiyani (Indoneziya va Janubiy Koreya) targ‘ib qilish tufayli bloklash tahdidlari bo‘lgan.