Windows 11 nima

Windows 11
Изображение логотипа
Изображение ОС Windows 11
Windows 11 operatsion tizimining tasviri
Ishlab chiquvchi Microsoft
OT oilasi Windows NT
Asoslangan Windows 10, Windows 10X
Dastlabki kod yopiq ( erkin komponentlari bilan)
Dastlabki chiqarilish 5-oktabr 2021
Eng so‘nggi versiya
Yakuniy versiyalarning yangilanish davriyligi Yiliga 1 marta — oktabrda, 2022-yildan boshlab
Eng so‘nggi sinov versiyasi
Yangilash usuli Windows yangilash markazi, Microsoft Store, ISO tasviri
Paket menejerlari Microsoft Store
Qo‘llab-quvvatlanadigan tillar ko‘p tilli
Qo‘llab-quvvatlanadigan platformalar x86-64, ARM64
Yadro turi gibrid yadro (Windows NT)
Interfeys Fluent Design
Litsenziya EULA
Holati dolzarb
Veb-sayt microsoft.com/ru-ru/soft…
Логотип Викисклада Vikimedia Commonsdagi mediafayllar

Windows 11 — proprietar operatsion tizim (OT) bo‘lib, shaxsiy kompyuterlar uchun mo‘ljallangan. Uni Microsoft kompaniyasi ishlab chiqqan. U Windows NToilasiga mansub bo‘lib, Windows 10 ning vorisidir. Microsoft kompaniyasi tomonidan 24-iyun 2021-yilda taqdim etilgan, biroq bundan to‘qqiz kun avval (15-iyun 2021-yilda) dastlabki sinov yig‘masi internetga sizib chiqqan. Tizim 5-oktabr 2021-yilda Microsoft Office 2021bilan birga chiqarilgan. Windows 11 ning eng so‘nggi barqaror versiyasi — 25H2 (2025 Update).

Windows 11 bekor qilingan Windows 10Xta’sirida Windows qobig‘iga jiddiy o‘zgartirishlar kiritgan, jumladan, qayta ishlangan «Boshlash» menyusi, «jonli plitkalar» o‘rnini alohida «Vidjetlar» paneli egallashi va uning vazifalar panelidajoylashishi, oynalarni mozaika tarzida guruhlab, ularni vazifalar panelidan bir guruh sifatida yig‘ish va qayta tiklash imkoniyati, shuningdek, Xbox Series X va Series Sdan meros qolgan Auto HDR va mos uskunalarda DirectStorage kabi yangi o‘yin texnologiyalari.

Internet Explorer (IE) o‘rniga Microsoft Edge standart veb-brauzer etib belgilangan (avvalgi Windows 10 da bo‘lgani kabi), Microsoft Teams esa Windows qobig‘iga integratsiya qilingan.

Microsoft, shuningdek, Microsoft Storeorqali tarqatilishi mumkin bo‘lgan dasturiy ta’minotga ko‘proq erkinlik berish va Windows 11 da Android ilovalarini qo‘llab-quvvatlash rejalarini e’lon qilgan (jumladan, Amazonbilan hamkorlik qilib, uning ilovalar do‘koniga ushbu imkoniyatlarni qo‘shish rejalashtirilgan).

2025-yil iyul oyida Windows 11 ning ish stoli kompyuterlari operatsion tizimlari bozoridagi ulushi 52,18 % ga yetdi. Bu uning ish stoli OT bozorining yarmidan ko‘pini ilk marta egallagani va Windows 10 ning 44,11 % gacha pasaygan ulushidan birinchi marta o‘zib ketganini anglatadi. Windows 11 barcha shaxsiy kompyuterlarning taxminan 23 % ida ishlaydi (qolganlarida Windows ning boshqa nashrlari hamda macOS va Linux kabi boshqa operatsion tizimlar mavjud). Barcha qurilmalarning, jumladan, mobil telefonlar, planshetlar va konsollarning taxminan 8,6 % i Windows 11 da ishlaydi.

Raqamli bozorlar to‘g‘risidagi qonunga rioya qilish maqsadida Microsoft Yevropa iqtisodiy hududidagi foydalanuvchilarga Microsoft Edge brauzerini, Microsoft Bing qidiruv tizimini va reklamalarni o‘chirib tashlash imkonini beradi. Bu foydalanuvchilar manfaatlariga moslashishga qaratilgan.

Xavfsizlik talablarini asos qilib, Windows 11 ning tizim talablari Windows 10 ga nisbatan oshirildi. Microsoft bu operatsion tizimni rasman faqat Intel Core sakkizinchi avlod yoki undan yangi protsessorlardan (ayrim istisnolar bilan), AMD Ryzen ikkinchi avlod yoki undan yangi protsessorlardan yoxud Qualcomm Snapdragon 850 ARM tizim-kristalidan yoki undan yangisidan foydalanadigan, xavfsiz yuklashga ega UEFI va qo‘llab-quvvatlanadigan hamda yoqilgan ishonchli platforma moduli (TPM) 2.0 mavjud qurilmalarda qo‘llab-quvvatlaydi (garchi Microsoft OEM ishlab chiqaruvchilari uchun TPM 2.0 talabidan istisno qilishi mumkin bo‘lsa ham). OT ni qo‘llab-quvvatlanmaydigan protsessorlarga o‘rnatish mumkin, biroq Microsoft yangilanishlar kelishini kafolatlamaydi. Windows 11 da 32 bitli x86 protsessorlari va BIOS mikrodasturidan foydalanadigan qurilmalarni qo‘llab-quvvatlash to‘xtatilgan.

Windows 11 chiqarilganida turlicha munosabat bilan kutib olindi. Dastlabki sharhlarda asosan uning apparat ta’minotiga qo‘ygan qat’iyroq talablari muhokama qilindi: bu talablar chindan ham Windows xavfsizligini oshirish uchunmi yoki xaridorlarni yangi qurilmalar olishga undash usulimi, degan savollar tug‘ildi. Chiqarilgandan keyin uning takomillashgan vizual dizayni, oynalarni boshqarishi va xavfsizlikka kuchliroq e’tibor qaratgani maqtaldi, biroq foydalanuvchi interfeysiga kiritilgan ayrim o‘zgarishlar tanqid qilindi. Ba’zi foydalanuvchilar vazifalar panelini boshqa joyga ko‘chirib bo‘lmasligi va eski qurilmalarni mos kelmaydigan holga keltirishi mumkin bo‘lgan yuqori tizim talablarini kamchilik sifatida ko‘rsatdi.

Ishlab chiqilishi

Operatsion tizim Windows 10 chiqarilganidan keyin Microsoft u «Windows ning so‘nggi versiyasi» bo‘lishini bildirgan edi. OT ni «Windows xizmat sifatida» modeliga o‘tkazish, vaqt o‘tishi bilan yangi versiyalar o‘rniga yangi yig‘malar va yangilanishlarni chiqarish rejalashtirilgan edi. Biroq Microsoft Windows ni «tubdan yangilash» haqida so‘z yuritilgan bo‘sh ish o‘rinlari e’lonini joylashtirgach, yangi versiya yoki Windows dizaynining qayta ishlanishi haqidagi taxminlar paydo bo‘ldi. «Sun Valley» kod nomli loyiha tizimning foydalanuvchi interfeysini yangilash maqsadida qayta ko‘rib chiqilgani taxmin qilindi. 15-iyun 2021-yilda internetda Windows 11 ning taxminiy beta-versiyasi haqida ma’lumot tarqaldi: unda bekor qilingan Windows 10Xinterfeysiga o‘xshash ko‘rinish, shuningdek, yangilangan dizayn va Windows 11 savdo belgisi namoyish etildi.

Dasturchilar uchun o‘tkazilgan Microsoft Build 2021 konferensiyasida Microsoft bosh direktori Satya Nadella Windows ning keyingi avlodini taqdim etdi. U bir necha oy davomida yangi OT ning o‘rnatilgan nusxasi bilan ishlaganini va tez orada rasmiy e’lon bo‘lishini aytdi. Nadella nutqidan atigi bir hafta o‘tib, Microsoft Windows ga bag‘ishlangan, 24-iyun 2021-yilga belgilangan tadbirga taklifnomalar yubora boshladi. Tadbir soat 11 da, Sharqiy vaqtbo‘yicha boshlanishi kerak edi. Bu Microsoft tadbirlari uchun juda noodatiy vaqt bo‘lgani sababli, ko‘pchilik buni ishora deb qabul qildi. 10-iyun kuni Microsoft YouTube platformasiga Windows ning ishga tushish tovushi aks etgan 11 daqiqalik rolikni ham joyladi; bu yangi OT nomidagi raqamga ishora deb taxmin qilindi.

21-iyun kuni Microsoft yordam hujjatida tasodifan Windows 11 ustida ish olib borilayotganini oshkor qildi.

24-iyun kuni Microsoft ning rasmiy taqdimoti — Windows 11 namoyishi — bo‘lib o‘tdi. Tadbir Nyu-Yorkda soat 11:00 da (Moskva vaqti bilan 18:00 da) boshlandi va unda bo‘lajak OT ning yangiliklari namoyish etildi.

5-oktabr 2021-yil yangi operatsion tizim taqdim etildi.

Funksiyalar

Windows 11 — 2015-yildan keyin Windows ning ilk yirik chiqarilishi bo‘lib, u yangi Microsoft Fluent Designtavsiyalariga muvofiq foydalanuvchi interfeysini qayta ishlab, avvalgi versiyasiga asoslanadi. Foydalanish qulayligi va moslashuvchanlikka urg‘u berilgan yangi dizayn bilan birga mehnat unumdorligi va muloqot uchun yangi funksiyalar, xavfsizlik hamda foydalanish imkoniyati bo‘yicha yangilanishlar ham kiritildi. Ular Windows 10 ning ayrim kamchiliklarini bartaraf etadi.

Ilovalar do‘koni Microsoft Store, ilovalar va boshqa kontent uchun yagona platforma bo‘lib, Windows 11 da qayta ishlangan. Endilikda Microsoft dasturchilarga Win32ilovalari, progressiv veb-ilovalar va boshqa paketlash texnologiyalaridagi dasturlarni standart Universal Windows Platform ilovalari bilan birga Microsoft Store orqali tarqatishga ruxsat beradi.

Hamkorlik platformasi Microsoft Teams Windows 11 foydalanuvchi interfeysiga integratsiya qilingan va undan vazifalar paneli orqali foydalanish mumkin. Skype endi OT bilan birga «standart tarzda» yetkazib berilmaydi.

Microsoft unumdorlikning quyidagi yaxshilanishlarini ta’kidlagan: yangilanishlar hajmining kichrayishi, «istalgan brauzerda» veb-sahifalarning tezroq ochilishi, uyqu rejimidan tezroq chiqish va Windows Hello orqali shaxsni tezroq tasdiqlash.

Windows 11 bilan birga Microsoft Edge veb-brauzeri yetkazib beriladi; u Chromiumasosida yaratilgan. Avvalgi Internet Explorertizimga kiritilmaydi hamda qo‘llab-quvvatlanmaydi. Natijada bu tizim Windows 95dan buyon Internet Explorer siz chiqarilayotgan birinchi Windows versiyasi bo‘ldi; Internet Explorer ilk bor OSR1 yig‘masida to‘plamga kiritilgan edi.

Yangilangan Xboxilovasi, shuningdek, Auto HDR va DirectStorage texnologiyalari, dastlab Xbox Series X/Sda taqdim etilgan bo‘lib, Windows 11 ga integratsiya qilinadi. DirectStorage ishlashi uchun videokarta qo‘llab-quvvatlashi kerak bo‘lgan DirectX 12 va qattiq holatli NVMejamlagich talab etiladi.

Foydalanuvchi interfeysi va dizayn

Qayta ishlangan interfeys operatsion tizimning barcha qismlarida mavjud; yarimshaffoflik, soyalar, yangi ranglar palitrasi va yumaloq shakllar butun foydalanuvchi interfeysida ustunlik qiladi. Vazifalar paneli tugmalari standart holatda markazga tekislangan; yangi «Vidjetlar» tugmasi esa Microsoft Start kontentini ko‘rsatuvchi panelni ochadi. Microsoft Start — yangiliklar agregatori bo‘lib, foydalanuvchiga moslashtirilgan hikoyalar va materiallarni jamlaydi (u Windows 10 ning keyingi yig‘malarida paydo bo‘lgan «Yangiliklar va qiziqishlar» panelini kengaytiradi).

Qora «o‘lim ekrani» (Windows 11 ning 22000.346 versiyasigacha)

Windows 11 da vazifalar paneli doim ekranning pastki chetiga mahkamlangan bo‘lib, uni yuqori, chap yoki o‘ng chetga ko‘chirib bo‘lmaydi (biroq markazdagi belgilarni chapga tekislash mumkin).

«Boshlash» menyusi tubdan qayta ishlangan: Windows 8.x va 10 da ishlatilgan «jonli plitkalar» o‘rniga «mahkamlangan» ilovalar to‘ri, shuningdek, so‘nggi ilovalar va hujjatlar ro‘yxati paydo bo‘lgan.

Funksiya Task View[ingl.]Windows 10 da paydo bo‘lgan bo‘lib, endi yangilangan dizaynga ega va har bir virtual ish stoli uchun alohida fon rasmini belgilashni qo‘llab-quvvatlaydi. Oynalarni joylashtirish imkoniyatlari yana ikkita funksiya bilan kengaytirildi: «Snap Layouts» foydalanuvchiga bir nechta oynani ekranda joylashtirish uchun tayyor maketni tanlash imkonini beradi. Mozaika shaklida joylashtirilgan oynalarni vazifalar panelidan «Snap Groups» guruhi sifatida yig‘ib, keyin qayta tiklash mumkin.

Shrift Segoe UI yangilandi va o‘zgaruvchan versiyagaaylantirildi, natijada uni turli ekran aniqliklariga mos miqyoslash yaxshilandi. Tizimdagi boshqa o‘zgarishlar yangi tizim belgilari, animatsiyalar, tovushlar va vidjetlarni o‘z ichiga oladi. Interfeys hamda «Boshlash» menyusining katta qismi bekor qilingan Windows 10X dizaynidan ilhomlangan. «Fayl menejeri» va «Sozlamalar» ilovalari uchun ham yangi dizayn taqdim etilgan. 2023-yil martida Windows 11 ning 25309-raqamli Insider yig‘masida yangi ovoz balandligi mikseri paydo bo‘ldi. U ovoz chiqarish qurilmalari (karnaylar, quloqchinlar va boshqalar) o‘rtasida tez almashish, alohida ilovalar ovozini sozlash va taklif etilgan fazoviy tovush texnologiyalaridan birini tanlash imkonini beradi: Dolby Atmos for Headphones yoki Windows Sonic[ingl.] for Headphones; g‘arblik jurnalistlar uning besh yil oldin yaratilgan EarTrumpet ilovasiga yaqqol o‘xshashligini qayd etishgan.

Android uchun Windows quyi tizimi

Birinchi chiqarilishda bo‘lmaganiga qaramay, Windows 11 ning 2022-yilga rejalashtirilgan keyingi versiyasi foydalanuvchilarga o‘z qurilmalarida Android ilovalarini o‘rnatish va ishga tushirish imkonini berishi kerak edi. Bunda Android uchun yangi Windows quyi tizimi (WSA) va Android Open Source Project (AOSP) loyihasidan foydalaniladi. Ilovalarni Microsoft Store orqali, Amazon Appstoreyordamida olish mumkin bo‘ladi. Ilovalarni ishga tushirish uchun Microsoft hisob qaydnomasi, Amazon hisob qaydnomasi, Amazon Appstore mijoz dasturini bir marta o‘rnatish va kompyuterda kamida 8 GB operativ xotira bo‘lishi talab etilgan. Foydalanuvchilar Android ilovalarini boshqa istalgan manbadan ham Android ilova paketi (APK) fayli orqali o‘rnatishlari mumkin edi (qo‘llab-quvvatlash 5-mart 2025-yilda yakunlandi).

ARM asosidagi qurilmalarda Windows x86 yoki x64 ilovalarini emulyatsiya qilish

ARM uchun Windows 10 versiyalarida emulyatsiyatexnologiyasi mavjud bo‘lib, u o‘zgartirilmagan x86 ilovalarini ARMqurilmalarida ishlatish imkonini beradi. Windows 11 esa emulyatsiyani kengaytirib, ARM qurilmalarida o‘zgartirilmagan x64 Windows ilovalarini ham ishga tushiradi.

ARM qurilmalarida x64 va x86 arxitekturalarini emulyatsiya qilish muhim yutuqdir. Ilovalar quyidagi imkoniyatlardan, jumladan, qurilmalarning o‘ziga xos afzalliklari va mahalliy unumdorligidan foydalanishi mumkin:

Bundan tashqari, yadro drayverlari bevosita ARM64 uchun yaratilishi kerak, chunki yadro rejimida emulyatsiya mavjud emas (bu birinchi navbatda virtuallashtirishholatlariga ta’sir qiladi). Bu, ayniqsa, foydalanuvchi rejimida emas, yadro rejimida ishlaydigan operatsion tizim yoki qurilmaning ichki qismlariga bevosita kirishni talab qiluvchi qurilma drayverlaridan foydalanadigan hamda ARM64 protsessorlarini qo‘llab-quvvatlash uchun hali yangilanmagan ilovalarga tegishli.

Xavfsizlik

Minimal tizim talablari doirasida Windows 11 faqat Trusted Platform Module 2.0 xavfsizlik soprotsessoriga ega qurilmalarda ishlaydi. Microsoft ma’lumotiga ko‘ra, TPM 2.0 soprotsessori mikrodastur va apparat ta’minotiga qarshi hujumlardan himoyalanish uchun «o‘ta muhim tarkibiy qism» hisoblanadi. Bundan tashqari, Microsoft endi Windows 11 o‘rnatilgan qurilmalarda standart holatda yoqilgan, quyidagilarga asoslangan himoya vositalari bo‘lishini talab qiladi: virtuallashtirishga asoslangan xavfsizlik (VBS), gipervizor himoyasidagi kod yaxlitligini tekshirish (HVCI) va Secure Boot. Operatsion tizim, shuningdek, qo‘llab-quvvatlanadigan Intel va AMD protsessorlarida nol kunlik eksploitlardan himoya qiluvchi apparat stek himoyasiga ega.

Avvalgi Windows versiyasi kabi Windows 11 ham ko‘p omilli autentifikatsiya va biometrik autentifikatsiya usullarini Windows Hello orqali qo‘llab-quvvatlaydi.

Nashrlar

Windows 11 quyidagi nashrlarga ega:

Shaxsiy kompyuterlar, noutbuklar va ish stansiyalari uchun

Asosiy nashrlar:

  • Windows 11 «Uy» (ingl. Home) — shaxsiy kompyuterlar, noutbuklar va planshetlar foydalanuvchilari uchun asosiy nashr. Noutbuklar bilan birga yetkazib beriladi.
  • Windows 11 «Professional» (ingl. Pro) — kompyuterlar, noutbuklar va planshetlar uchun, CYOD («o‘z qurilmangizni tanlang») kabi kichik biznes imkoniyatlariga ega nashr.
  • Windows 11 «Korporativ» (ingl. Enterprise) — yirikroq biznes uchun korporativ resurslarni boshqarish, xavfsizlik va boshqa yo‘nalishlarda kengaytirilgan funksiyalarga ega nashr.

Hosila nashrlar:

  • Windows 11 «Ta’lim muassasalari uchun Professional» (ingl. Pro Education) — Pro nashrining ta’lim muassasalari uchun mo‘ljallangan varianti.
  • Windows 11 «Ish stansiyalari uchun Professional» (ingl. Pro for Workstations) — Windows 11 Pro ning maxsus varianti bo‘lib, kengaytirilgan apparat qo‘llab-quvvatlashi (server darajasida) bilan ajralib turadi va yuqori hisoblash yuklamasi mavjud, uzluksiz ishlashi muhim muhitlarning murakkab ehtiyojlariga mo‘ljallangan. Bu nashr ReFS fayl tizimiga ega saqlash joylarini yaratishni qo‘llab-quvvatlaydi (Pro for Workstations va «Korporativ»dan boshqa barcha nashrlarda bu imkoniyat olib tashlangan), doimiy quvvatga bog‘liq bo‘lmagan xotira modullari (NVDIMM-N) yordamida eng talabchan ilovalar va ma’lumotlar uchun zarur unumdorlikni ta’minlaydi. U 4 tagacha CPU va 6 TB operativ xotirani qo‘llab-quvvatlaydi («Pro» nashrida esa 2 TB).
  • Windows 11 «Ta’lim muassasalari uchun» (ingl. Education) — «Korporativ» nashrining ta’lim muassasalari uchun varianti.
  • Windows 11 Mixed Reality — Windows 11 ning kengaytirilgan va aralash reallik qurilmalari uchun maxsus versiyasi.
  • Windows 11 SE — faqat ta’lim bozori uchun sotiladigan arzon qurilmalarga mo‘ljallangan, bulut texnologiyalariga yo‘naltirilgan Windows 11 versiyasi. Unda ayrim funksional o‘zgarishlar mavjud: Snap Layouts bir vaqtning o‘zida ko‘pi bilan ikkita ilova bilan ishlaydi, standart holatda ilovalar to‘liq ekran rejimida ochiladi, Microsoft Store va vidjetlar paneli tizimdan olib tashlangan, Microsoft Edge esa standart holatda Chrome internet-do‘konidan kengaytmalar o‘rnatishga sozlangan. Barcha fayllar standart holatda OneDrive ga saqlanadi. Tizim Microsoft Edge, Office va Microsoft bulutli xizmatlari uchun optimallashtirilgan, ammo uchinchi tomon ilovalarini o‘rnatishni ham qo‘llab-quvvatlaydi. Administratorlar o‘rnatilgan ilovalarni kuzatishi va dars vaqtidan tashqarida tizimning avtomatik yangilanishlarini boshqarishi mumkin.

2024-yil oktabrda ilk LTSC yig‘masi (Long-Term Servicing Channel) Windows 11 ning korporativ nashri (24H2) uchun chiqarildi. U ish barqarorligi, ijtimoiy funksiyalarning yo‘qligi va tez-tez yoki majburiy yangilanishlarning bo‘lmasligi muhim bo‘lgan sanoat kompyuterlari va o‘rnatilgan tizimlar uchun mo‘ljallangan.

Tizim talablari

Windows 11 tizim talablari:

Protsessor Takt chastotasi kamida 1 gigagers (GGs) bo‘lgan, kamida ikki yadroli

Mos protsessorda (Intel Core 8 Gen, AMD Zen 2 va undan yangilari. Ayrim hollarda Intel Core 7 Gen)

Operativ xotira 4 GB operativ xotira
Saqlash qurilmasi 64 GB yoki undan katta saqlash qurilmasi
Tizim mikrodasturi Xavfsiz yuklashni qo‘llab-quvvatlaydigan UEFI
TPM 2.0 versiyali ishonchli platforma moduli (Trusted Platform Module, TPM)
Video adapter DirectX 12 yoki undan keyingi versiya hamda WDDM 2.0 drayveri bilan mos
Displey Yuqori aniqlikdagi (720p), diagonali 9 dyuymdan katta, har bir rang kanali uchun 8 bitli displey
Internetga ulanish Windows 11 ni o‘rnatish uchun Microsoft hisob qaydnomasi va internetga ulanish talab etiladi

Operativ xotira

Microsoft Windows 11 ning KB5070311 yangilanishida 8 GB operativ xotira qulay ishlash uchun yetarli emasligini amalda tan oldi. Kompaniya Device Insights (Windows 11 sozlamalaridagi «Tizim haqida» bo‘limida joylashgan) orqali 4—8 GB faqat asosiy vazifalar (brauzer, elektron pochta, hujjatlar) uchun mosligini, o‘yinlar, fotosuratlar va videolarni qayta ishlash uchun esa kamida 16 GB kerakligini bildirgan. Shu tariqa 16 GB tizimdan to‘laqonli foydalanish uchun yangi tavsiya etilgan me’yorga aylanadi.

Windows 11 24H2

Microsoft Windows 11 24H2 da protsessor talablariga POPCNT (Population count — 1 ga teng bitlar sonini hisoblash) ko‘rsatmasini qo‘shdi. U Intel protsessorlarida SSE4.2 to‘plamiga, AMD da esa Advanced Bit Manipulation (ABM) imkoniyatiga kiradi.

Havolalar