Microsoft Windows nima

Windows
Изображение логотипа
Рабочий стол Windows 11 — панель задач и меню «Пуск» выравнены по центру
Ish stoli Windows 11 — vazifalar paneli va «Boshlash» menyusi markazda joylashgan
Ishlab chiquvchi Microsoft
Dastlabki kod Yopiq dastlabki kod / Umumiy foydalanish uchun taqdim etilgan dastlabki kod
Birinchi chiqarilgan versiya Windows 1.0x (20-noyabr 1985)
Eng so‘nggi versiya Windows 11 (26H2 (10.0.26300.9711)) (29-sentabr 2026)
Eng so‘nggi sinov versiyasi
Yangilash usuli Windows yangilash markazi
Paket menejerlari Microsoft Store va Windows Package Manager
Qo‘llab-quvvatlanadigan tillar Ko‘p tilli, jumladan rus tili
Qo‘llab-quvvatlanadigan platformalar ARM, IA-64, MIPS, DEC Alpha, PowerPC va X86
Yadro turi Gibrid yadro
Interfeys Windows Runtime, Windows API, .NET Framework, Windows universal platformasi, .NET Compact Framework, .NET, Windows Forms va Windows Presentation Foundation
Litsenziya Mulkiy
Holati Amalda qo‘llanilmoqda
Veb-sayt support.microsoft.com/ru…
MS-DOS
Логотип Викисклада Vikimedia omboridagi mediafayllar

Windows (ingliz tilidan — «derazalar») — tizimlar oilalari guruhini tashkil etuvchi tijoriy va mulkiy operatsion tizimlar, ularni ishlab chiqish va tarqatish bilan Microsoft korporatsiyasi shug‘ullanadi. Ular grafik interfeys orqali boshqarishga mo‘ljallangan. Windows operatsion tizimi MS-DOS asosida ishlab chiqilgan. Har bir oila kompyuter sanoatining muayyan sohasiga xizmat qiladi. Hozirda faol bo‘lgan Windows oilalariga Windows NT va Windows IoT kiradi; ular quyi oilalarga ham ega bo‘lishi mumkin (masalan, Windows Server yoki Windows Embedded Compact). Qo‘llab-quvvatlanmaydigan oilalar — Windows 9x, Windows Mobile va Windows Phone. Dastlab Windows 1980–1990-yillarda keng tarqalgan MS-DOS operatsion tizimi uchun grafik dasturiy ustqurma edi. Statcounter maʼlumotlariga ko‘ra, 2026-yil sentabr holatiga ko‘ra eng keng tarqalgan Windows versiyasi Windows 11 bo‘lib, Windows o‘rnatilgan kompyuterlarda uning ulushi taxminan 71,44 % shaxsiy kompyuterlar kesimida qayd etilgan. Windows PC bilan mos arxitekturalarda quyidagi protsessorlar yordamida ishlaydi: x86, x86-64, shuningdek, ARM arxitekturasida ham ishlaydi. Quyidagi arxitekturalar uchun ham versiyalar mavjud bo‘lgan: DEC Alpha, MIPS, IA-64, PowerPC va SPARC.

Hozirgi vaqtda Microsoft’ning eng yangi operatsion tizimi — Windows 11 bo‘lib, u 24-iyun 2021-yilda taqdim etilgan va o‘sha yilning 5-oktabrida chiqarilgan.

Versiyalar xronologiyasi

Shartli belgilar:
Eski, qo‘llab-quvvatlanmaydigan versiya
Eski, qo‘llab-quvvatlanadigan versiya
Joriy versiya
Sinov versiyasi
Kelajakdagi versiya
Windows versiyalari jadvali
Nomi Eng so‘nggi versiya Ommaviy foydalanishga chiqarilgansana Kod nomi Qo‘llab-quvvatlash tugagan sana Eng so‘nggi versiya
Asosiy Kengaytirilgan Pullik IE DirectX Edge
Eski, qo‘llab-quvvatlanmaydigan versiya: Windows 1.0 1.04 20-noyabr 1985-yil Interface Manager 31-dekabr 2001-yil maʼlumot yo‘q maʼlumot yo‘q maʼlumot yo‘q
Eski, qo‘llab-quvvatlanmaydigan versiya: Windows 2.0 2.03 9-dekabr 1987-yil maʼlumot yo‘q
Eski, qo‘llab-quvvatlanmaydigan versiya: Windows 2.1 2.11 27-may 1988-yil maʼlumot yo‘q
Eski, qo‘llab-quvvatlanmaydigan versiya: Windows 3.0 3.0 22-may 1990-yil maʼlumot yo‘q
Eski, qo‘llab-quvvatlanmaydigan versiya: Windows 3.1 3.1 6-aprel 1992-yil maʼlumot yo‘q 5
Eski, qo‘llab-quvvatlanmaydigan versiya: Windows For Workgroups 3.1 3.1 Oktabr 1992-yil Sparta, Winball
Eski, qo‘llab-quvvatlanmaydigan versiya: Windows NT 3.1 NT 3.1.528 27-iyul 1993-yil maʼlumot yo‘q 2
Eski, qo‘llab-quvvatlanmaydigan versiya: Windows For Workgroups 3.11 3.11 11-avgust 1993-yil Sparta, Winball 5
Eski, qo‘llab-quvvatlanmaydigan versiya: Windows 3.2 3.2 22-noyabr 1993-yil maʼlumot yo‘q
Eski, qo‘llab-quvvatlanmaydigan versiya: Windows NT 3.5 NT 3.5.807 21-sentabr 1994-yil Daytona 3
Eski, qo‘llab-quvvatlanmaydigan versiya: Windows NT 3.51 NT 3.51.1057 30-may 1995-yil maʼlumot yo‘q 5
Eski, qo‘llab-quvvatlanmaydigan versiya: Windows 95 4.0.950 24-avgust 1995-yil Chicago, 4.0 31-dekabr 2000-yil 31-dekabr 2001-yil 5.5 8.0a
Eski, qo‘llab-quvvatlanmaydigan versiya: Windows NT 4.0 NT 4.0.1381 31-iyul 1996-yil Cairo 30-iyun 2002-yil 30-iyun 2004-yil 6 3.0a
Eski, qo‘llab-quvvatlanmaydigan versiya: Windows 98 4.10.1998 25-iyun 1998-yil Memphis, 97, 4.1 11-iyul 2006-yil 9.0c
Eski, qo‘llab-quvvatlanmaydigan versiya: Windows 98 SE 4.10.2222 5-may 1999-yil maʼlumot yo‘q
Eski, qo‘llab-quvvatlanmaydigan versiya: Windows 2000 NT 5.0.2195 17-fevral 2000-yil maʼlumot yo‘q 30-iyun 2005-yil 13-iyul 2010-yil
Eski, qo‘llab-quvvatlanmaydigan versiya: Windows Me 4.90.3000 14-sentabr 2000-yil Millennium, 4.9 31-dekabr 2003-yil 11-iyul 2006-yil
Eski, qo‘llab-quvvatlanmaydigan versiya: Windows XP NT 5.1.2600 25-oktabr 2001-yil Whistler 14-aprel 2009-yil 8-aprel 2014-yil 8
Eski, qo‘llab-quvvatlanmaydigan versiya: Windows XP 64-bit Edition NT 5.2.3790 28-mart 2003-yil maʼlumot yo‘q
Eski, qo‘llab-quvvatlanmaydigan versiya: Windows Server 2003 24-aprel 2003-yil Whistler Server 13-iyul 2010-yil 14-iyul 2015-yil
Eski, qo‘llab-quvvatlanmaydigan versiya: Windows XP Professional x64 Edition 25-aprel 2005-yil maʼlumot yo‘q 14-aprel 2009-yil 8-aprel 2014-yil
Eski, qo‘llab-quvvatlanmaydigan versiya: Windows Fundamentals for Legacy PCs NT 5.1.2600 8-iyul 2006-yil Eiger, Mönch
Eski, qo‘llab-quvvatlanmaydigan versiya: Windows Vista NT 6.0.6003 30-yanvar 2007-yil Longhorn 10-aprel 2012-yil 11-aprel 2017-yil 9 11
Eski, qo‘llab-quvvatlanmaydigan versiya: Windows Home Server NT 5.2.4500 4-noyabr 2007-yil Quattro 8-yanvar 2013-yil 8 9.0c
Eski, qo‘llab-quvvatlanmaydigan versiya: Windows Server 2008 NT 6.0.6003 27-fevral 2008-yil Longhorn Server 13-yanvar 2015-yil 14-yanvar 2020-yil 10-yanvar 2023-yil 9 11
Eski, qo‘llab-quvvatlanmaydigan versiya: Windows 7 NT 6.1.7601 22-oktabr 2009-yil Windows 7 11 109
Eski, qo‘llab-quvvatlanmaydigan versiya: Windows Server 2008 R2 22-oktabr 2009-yil Windows Server 7
Eski, qo‘llab-quvvatlanmaydigan versiya: Windows Home Server 2011 NT 6.1.8400 6-aprel 2011-yil Vail 12-aprel 2016-yil
Eski, qo‘llab-quvvatlanmaydigan versiya: Windows Server 2012 NT 6.2.9200 4-sentabr 2012-yil Server 8 9-oktabr 2018-yil 10-oktabr 2023-yil 13-oktabr 2026-yil 11.1
Eski, qo‘llab-quvvatlanmaydigan versiya: Windows 8 26-oktabr 2012-yil maʼlumot yo‘q 12-yanvar 2016-yil 10
Eski, qo‘llab-quvvatlanmaydigan versiya: Windows 8.1 NT 6.3.9600 17-oktabr 2013-yil Blue 9-yanvar 2018-yil 10-yanvar 2023-yil 11 11.2
Eski, qo‘llab-quvvatlanmaydigan versiya: Windows Server 2012 R2 18-oktabr 2013-yil Server Blue 9-oktabr 2018-yil 10-oktabr 2023-yil 13-oktabr 2026-yil
Eski, qo‘llab-quvvatlanadigan versiya: Windows 10 NT 10.0.19045 29-iyul 2015-yil Turlicha 14-oktabr 2025-yil 10-oktabr 2028-yil 12 135
Eski, qo‘llab-quvvatlanadigan versiya: Windows Server 2016 NT 10.0.14393 12-oktabr 2016-yil maʼlumot yo‘q 11-yanvar 2022-yil 12-yanvar 2027-yil ?
Eski, qo‘llab-quvvatlanadigan versiya: Windows Server 2019 NT 10.0.17763 2-oktabr 2018-yil maʼlumot yo‘q 9-yanvar 2024-yil 9-yanvar 2029-yil ?
Eski, qo‘llab-quvvatlanadigan versiya: Windows Server 2022 NT 10.0.20348 18-avgust 2021-yil maʼlumot yo‘q 13-oktabr 2026-yil 14-oktabr 2031-yil ?
Joriy versiya: Windows 11 NT 10.0.26100 5-oktabr 2021-yil Turlicha 10-oktabr 2028-yil ?
Joriy versiya: Windows Server 2025 NT 10.0.26100 1-noyabr 2024-yil maʼlumot yo‘q 9-oktabr 2029-yil 10-oktabr 2034-yil ?

DOS uchun grafik interfeyslar va kengaytmalar

Dastlabki Windows versiyalarining logotipi

Windows’ning ilk versiyalari to‘liq operatsion tizim emas, balki DOS turidagi operatsion tizimlar uchun qobiq bo‘lgan. Aslida ular protsessorning yangi ish rejimlarini va ko‘p vazifali ishlashni qo‘llab-quvvatlaydigan, apparat vositalari interfeyslarini standartlashtirishni, dasturlar o‘rtasida maʼlumot almashishni va foydalanuvchi interfeyslarining dasturlarda bir xil bo‘lishini taʼminlaydigan ko‘p funksiyali kengaytma edi. Grafik interfeysni yaratishda ichki GDI va USER vositalaridan foydalanilgan. Windows’ning dastlabki versiyalari uchta moduldan — KERNEL, GDI va USER’dan iborat edi. Birinchi modul xotirani boshqarish, bajariladigan fayllarni ishga tushirish hamda DLL dinamik kutubxonalarini yuklashni taʼminlagan, ikkinchisi grafikaga, uchinchisi esa oynalarga javob bergan. Ular quyidagi protsessordan boshlab ishlagan: Intel 8086.

  1. Windows 1.0 (1985)
  2. Windows 2.0 (1987) — DOS dasturlarini grafik oynalarda ishga tushirish mumkin bo‘ldi; har bir dasturga to‘liq 640 KB xotira ajratilgan. Quyidagi protsessorlarni qo‘llab-quvvatlash yaxshilandi: 80286. 2.03 (2.0/386) versiyasida quyidagi protsessorlar qo‘llab-quvvatlana boshladi: 80386.
  3. Windows 2.1 (1988) — quyidagi protsessorlarning barcha imkoniyatlari to‘liq qo‘llab-quvvatlandi: 80286 va 80386.
  4. Windows 3.0 (1990) — quyidagi protsessorlarni qo‘llab-quvvatlash yaxshilandi: 80386 va himoyalangan rejimni qo‘llab-quvvatlash takomillashtirildi.
  5. Windows 3.1 (1992) — Windows 3.0 jiddiy qayta ishlangan: UAE (amaliy dasturlarning halokatli xatolari) bartaraf etildi, OLE mexanizmi, WYSIWYG («ekranda qanday ko‘rsangiz, natija ham shunday bo‘ladi») rejimida chop etish, TrueType shriftlari qo‘shildi, fayl menejeri o‘zgartirildi, multimedia funksiyalari qo‘shildi. 8086 protsessori va real rejimni qo‘llab-quvvatlash to‘xtatildi.
  6. Windows 3.2 (1994) — Windows 3.1’ning xitoycha versiyasi. Yangilanish ko‘lami cheklangan edi, chunki u faqat xitoy yozuvining murakkab tizimi bilan bog‘liq muammolarni tuzatgan.
  7. Windows for Workgroups 3.11 (1993) — ishchi guruhlar uchun Windows, mahalliy tarmoqlarni qo‘llab-quvvatlagan oilaning birinchi operatsion tizim versiyasi. Unda keyinchalik Windows 95’da qo‘llangan ayrim yadro takomillashtirishlari ham sinovdan o‘tkazilgan. Shu versiyadan boshlab 80286 protsessori va standart rejimni qo‘llab-quvvatlash to‘xtatilgan.

Windows 9x oilasi

Windows 9x oilasidagi birinchi tizim logotipi

Ushbu oilaning birinchi operatsion tizimi — Windows 95 — 1995-yilda chiqarilgan. Uning o‘ziga xos xususiyatlari yangi foydalanuvchi interfeysi, uzun fayl nomlarini qo‘llab-quvvatlash, tashqi qurilmalarni avtomatik aniqlash va sozlash — Plug and Play (ingliz tilidan — «ulading va ishlat»), tizimning o‘zida TCP/IP qo‘llab-quvvatlanishi va 32 bitli dasturlarni bajarish imkoniyati edi. Windows 95 siqib chiqaruvchi ko‘p vazifalilikdan foydalangan va har bir 32 bitli dasturni alohida manzil makonida bajargan. Shu oilaning boshqa vakillari: Windows 98 va Windows Me.

Windows 9x oilasidagi ikkinchi tizim logotipi

Bu oiladagi operatsion tizimlar Windows NT kabi xavfsiz ko‘p foydalanuvchili tizimlar emas edi. Chunki moslikni saqlash maqsadida foydalanuvchi interfeysi va grafikaning butun quyi tizimi 16 bitli bo‘lib qolgan va Windows 3.x’dagidan uncha farq qilmagan. Bu kod oqimlar uchun xavfsiz bo‘lmagani sababli quyi tizimga har bir murojaat myuteks bilan o‘ralgan edi. U Win16Lock deb atalgan va 16 bitli dastur ishlayotgan vaqtda doimo band holatda bo‘lgan. Shu bois 16 bitli dastur «qotib qolsa», butun operatsion tizim darhol bloklanardi. Biroq 1999-yildayoq ikkinchi tuzatilgan nashr chiqarildi.

Dasturiy interfeys Win32 APIning Windows NT’da qo‘llab-quvvatlanadigan kichik to‘plami bo‘lib, Yunikodni juda cheklangan darajada qo‘llab-quvvatlardi. Unda yetarli xavfsizlik vositalari (obyektlarga kirish huquqlari ro‘yxati va «administrator» tushunchasi) ham yo‘q edi.

Windows 95 tarkibida MS-DOS 7.0 bo‘lgan, ammo uning vazifasi tizimni yuklash va 16 bitli DOS dasturlarini bajarishni taʼminlash bilangina cheklangan. Tadqiqotchilar Windows 95 yadrosi — VMM — quyi qatlamdagi DOS’ga murojaat qilishini aniqlashgan, biroq bunday murojaatlar juda kam bo‘lgan; DOS yadrosining asosiy funksiyasi bo‘lgan FAT fayl tizimidan esa foydalanilmagan. Umuman olganda, VMM bilan quyi DOS o‘rtasidagi interfeys hech qachon eʼlon qilinmagan. Endryu Shulman («Hujjatlashtirilmagan Windows 95» kitobida) DOS’da faqat VMM’ni qo‘llab-quvvatlash uchun mo‘ljallangan, hujjatlarda ko‘rsatilmagan chaqiruvlar borligini aniqlagan.

Windows NT oilasi

Hozirgi vaqtda bu oiladagi operatsion tizimlar x86, x86-64, ARM arxitekturalariga ega protsessorlarda ishlaydi. Dastlabki versiyalar (4.0 ham qo‘shilgan holda) ayrim RISC protsessorlarini ham qo‘llab-quvvatlagan: Alpha, MIPS va PowerPC. Bu oilaning barcha operatsion tizimlari to‘liq 32 yoki 64 bitli bo‘lib, hatto yuklanish uchun ham MS-DOSga muhtoj emas. Serverlar uchun operatsion tizimlar faqat shu oilada mavjud. Windows 2000gacha (shu versiya ham) ular ishchi stansiyalar uchun mos versiya bilan bir xil nomda, lekin qo‘shimcha so‘z bilan chiqarilgan, masalan, «Windows NT 4.0 Server» va «Windows 2000 Datacenter Server». Windows Server 2003dan boshlab server operatsion tizimlari nomiga «Server» so‘zi va chiqarilgan yil qo‘shilgan.

Windows 2012–2015 logotipi
Windows 2015–2021 logotipi
Windows 2021-yildan hozirgacha bo‘lgan logotipi
  1. Windows NT 3.1 (1993)
  2. Windows NT 3.5 (1994)
  3. Windows NT 3.51 (1995)
  4. Windows NT 4.0 (1996)
  5. Windows 2000 — Windows NT 5.0 (2000)
  6. Windows XP — Windows NT 5.1 (2001)
  7. Windows XP 64-bit Edition — Windows NT 5.2 (2003)
  8. Windows Server 2003 — Windows NT 5.2 (2003)
  9. Windows XP Professional x64 Edition — Windows NT 5.2 (2005)
  10. Windows Home Server — Windows NT 5.2 (2007)
  11. Windows Vista — Windows NT 6.0 (2007)
  12. Windows Server 2008 — Windows NT 6.0 (2008)
  13. Windows Small Business Server — Windows NT 6.0 (2008)
  14. Windows 7 — Windows NT 6.1 (2009)
  15. Windows Server 2008 R2 — Windows NT 6.1 (2009)
  16. Windows Home Server 2011 — Windows NT 6.1 (2011)
  17. Windows 8 — Windows NT 6.2 (2012)
  18. Windows Server 2012 — Windows NT 6.2 (2012)
  19. Windows 8.1 — Windows NT 6.3 (2013)
  20. Windows Server 2012 R2 — Windows NT 6.3 (2013)
  21. Windows 10 — Windows NT 10.0 (2015)
  22. Windows Server 2016 — Windows NT 10.1 (2016)
  23. Windows Server 2019 — Windows NT 10.2 (2019)
  24. Windows 11 — Windows NT 10.0.22000 (2021)
  25. Windows Server 2022 — Windows NT 10.3 (2021)
  26. Windows Server 2025 — Windows NT 10.4 (2024)

Windows NT oilasining asosida jarayonlarning manzil makonlarini bir-biridan ajratish tamoyili yotadi. Har bir jarayon o‘ziga ajratilgan xotira bilan ishlashi mumkin. Biroq boshqa jarayonlar, drayverlar va tizim kodining xotirasiga yozish huquqiga ega emas.

Windows NT oilasi siqib chiqaruvchi ko‘p vazifalilikka ega operatsion tizimlarga kiradi. protsessor vaqtini oqimlar o‘rtasida taqsimlash «aylanma navbat» tamoyili asosida amalga oshiriladi. Operatsion tizim yadrosi har bir oqimga navbat bilan vaqt kvantini (Windows 2000’da taxminan 20 ms) ajratadi, bunda barcha oqimlarning ustuvorligi bir xil deb olinadi. Oqim o‘ziga ajratilgan vaqt kvantidan voz kechishi mumkin. Bunday holda tizim (vaqt kvanti hali tugamagan bo‘lsa ham) boshqaruvni undan olib, boshqa oqimga uzatadi. Boshqaruv boshqa oqimga o‘tkazilayotganda tizim protsessor registrlarining holatini tezkor xotiradagi maxsus tuzilmada saqlaydi. Bu jarayon oqimlarni almashtirish deb ataladi. Oqim kontekstini saqlash keyinchalik uning ishini davom ettirish uchun yetarlidir.

Smartfonlar uchun operatsion tizimlar oilasi

Windows Phone logotipi

Bu real vaqt rejimida ishlaydigan operatsion tizimlar oilasi mobil qurilmalar uchun maxsus ishlab chiqilgan. ARM, MIPS, SuperH va x86 protsessorlari qo‘llab-quvvatlanadi. Boshqa Windows operatsion tizimlaridan farqli ravishda, bu oilaning tizimlari faqat smartfonlar, cho‘ntak kompyuterlari, GPS navigatorlari, MP3 pleyerlar va boshqa tayyor qurilmalar tarkibida sotiladi. Hozirda «Windows CE» atamasi faqat operatsion tizim yadrosini anglatadi. Masalan, Windows Mobile 5.0 tarkibida Windows CE 5.0.

Hozirgi vaqtda Windows Phone va Windows 10 Mobile dolzarbligini yo‘qotgan, chunki Windows Phone va Windows 10 Mobile ommaboplikda Android va iOS’dan ortda qolgan.

O‘rnatilgan tizimlar uchun Windows Embedded operatsion tizimlari oilasi

Windows Embedded — turli o‘rnatilgan tizimlarda qo‘llash uchun maxsus ishlab chiqilgan real vaqt operatsion tizimlari oilasi. Tizim yadrosi Windows CE oilasi yadrosi bilan umumiy jihatlarga ega va ARM, MIPS, SuperH hamda x86.

protsessorlarini qo‘llab-quvvatlaydi. Windows Embedded’da o‘rnatilgan tizimlar uchun qo‘shimcha imkoniyatlar, jumladan, yozishdan himoyalovchi filtr (EWF va FBWF), flesh-xotira, CD-ROM va tarmoqdan yuklash, o‘z tizim qobig‘idan foydalanish va boshqa funksiyalar mavjud.

Oddiy Windows operatsion tizimlaridan farqli ravishda, bu oilaga mansub tizimlar faqat bankomatlar, tibbiy uskunalar, navigatsiya uskunalari, «yupqa» mijozlar, VoIP terminallari, mediamagnitofonlar, raqamli foto­ramkalar (albomlar), kassa terminallari, to‘lov terminallari, robotlar, o‘yin avtomatlari, musiqa avtomatlari va boshqa tayyor qurilmalar tarkibida sotiladi.

Hozirda Windows Embedded’ning quyidagi operatsion tizim variantlari chiqariladi:

Windows Server oilasi

Windows Server — server tizimlari oilasi. Bu oila server kompyuterlari va noutbuklarda qo‘llanadi. Hozirda Windows Server operatsion tizimining quyidagi variantlaridan foydalaniladi.

Windows Server 2022 logotipi
Windows Server 2008 logotipi

Xronologiya

Tizimga kiritilgan dasturiy mahsulotlar

Windows paketi tarkibiga quyidagi «standart» dasturlar kiradi, masalan: brauzer (Internet Explorer va Microsoft Edge), elektron pochta mijozi (Outlook Express yoki Windows pochtasi), musiqa va video pleyer (Windows Media). COM va OLE texnologiyalari yordamida ularning komponentlaridan uchinchi tomon dasturlarida ham foydalanish mumkin. Bu mahsulotlar bepul bo‘lib, Microsoft’ning rasmiy saytidan erkin yuklab olinadi. Biroq ayrimlarini o‘rnatish uchun litsenziyalangan Windows versiyasi talab etiladi (bu faqat dastlabki versiyalar uchun to‘g‘ri, Windows 98’dan boshlab ular tizimning ajralmas qismiga aylangan). Ushbu dasturlarni boshqa operatsion tizimlarda faqat Windows muhitining emulyatorlari yordamida ishga tushirish mumkin (Wine).

Windows tarkibiga bunday «standart» mahsulotlarning kiritilishi ko‘plab bahslar va sud nizolariga sabab bo‘lgan. Mustaqil ishlab chiquvchilarning fikricha, bu raqobatni cheklaydi va raqib mahsulotlar tarqalishiga to‘sqinlik qiladi. Ular, shuningdek, Internet Explorer brauzerining sifatiga tez-tez shubha bildirib, uning ommabopligini Windows tarkibiga kiritilgani hamda foydalanuvchilarning muqobil variantlar haqida yetarli maʼlumotga ega emasligi bilan izohlaydi.

1997-yilda Sun Microsystems (hozirda Oracle kompaniyasiga tegishli) Microsoft kompaniyasini Java texnologiyalaridan foydalanish litsenziyasini buzganlik uchun sudga berdi. 2001-yilda Microsoft jarima to‘ladi va litsenziya shartlariga mos kelmagan Java virtual mashinasini mahsulotlari tarkibidan olib tashladi.

Tarqalishi

Maʼlumot manbasi — Net Applications. Uning maʼlumotlariga ko‘ra, 2021-yil iyun holatida Windows’ning bozor ulushi 91 % ni tashkil etgan. Boshqa maʼlumotlarga ko‘ra, Windows’ning bozor ulushi biroz pastroq. Uning kamayishi, avvalo, dunyoda shaxsiy kompyuterlar savdosi qisqarishi va raqobatchi operatsion tizimlarning, jumladan, macOS va Linux ulushi oshishi bilan bog‘liq. StatCounter maʼlumotlariga ko‘ra, 2024-yil oktabrida Windows’ning turli versiyalari orasida eng ommabopi Windows 10 (60,97%).

Turli manbalarga ko‘ra Windows versiyalarining tarqalishi
«Net Market Share»,
2011-yil iyun
«GoStats.ru»,
2014-yil avgust
«Net Market Share»,
2014-yil avgust
«GoStats.ru»,
2015-yil avgust
«Net Market Share»,
2016-yil fevral
«GoStats.ru»,
2016-yil fevral
«Net Applications», 2016-yil aprel «StatCounter», 2016-yil aprel «StatCounter», 2017-yil noyabr «StatCounter», 2019-yil mart «StatCounter», 2020-yil dekabr «StatCounter», 2022-yil iyun «StatCounter», 2023-yil mart «StatCounter», 2024-yil oktabr
Barcha versiyalar 93,32 %73,55 %91,68 %84,76 %88,66 %90,1 % 88,77 % 83,29 % 76.5 % 74.21 % 77.1 % 75.5 % 74.14 % 73.41%
Windows 11 0 % 0 % 0 % 0 % 0 % 0 % 0 % 0 % 0 % 0 % 0 % 10.96 % 18.13 % 35.55%
Windows 10 0 %0 %0 %2,87 %12,82 %29,66 % 15,34 % 18,88 % 40.95 % 54.78 % 75.96 % 71.76 % 68.75 % 60.97%
Windows 8 0 %1,91 %12,48 %33,67 %12,26 %20,76 % 13,04 % 13,37 % 9.03 % 6.55 % 3.98 % 3.07 % 2.31 % 0.31%
Windows 7 28,68 %53,92 %51,22 %40,63 %52,34 %32,07 % 47,82 % 43,95 % 42.67 % 33.89 % 17.68 % 13.06 % 9.62 % 2.62%
Windows XP 54,04 %13,57 %23,89 %6,55 %11,24 %7,42 % 10,63 % 7,09 % 3.89 % 1.97 % 0.79 % 0.4 % 0.4 % 0.28%

Adabiyotlar

Havolalar