Salvador haqida

El-Salvador Respublikasi
ispancha República de El Salvador
Shior: «Dios, Unión, Libertad («Xudo, birlik, ozodlik»)»
Madhiya: «Saludemos la Patria orgullosos»
Сальвадор на карте мира
Salvadorning dunyo xaritasidagi o‘rni
Mustaqillik sanasi 15-sentabr, 1821-yil (quyidagidan: Ispaniya)
Rasmiy til ispan tili
Poytaxt San-Salvador
Eng yirik shahar San-Salvador
Boshqaruv shakli prezidentlik respublikasi
Prezident Nayib Bukele
Vitse-prezident Feliks Ulyoa
Davlat dini katoliklik
Hudud
 • Jami 21 041 km² (dunyoda 152-o‘rin)
 • Suv yuzasi ulushi, % 1,5
Aholi
 • Baholash 6 460 000 kishi (97-o‘rin)
 • Zichlik 307 kishi/km²
YAIM (XQP)
 • Jami (2024) 84,220 mlrd dollar (107-o‘rin)
 • Aholi jon boshiga 13 173 dollar (114-o‘rin)
YAIM (nominal)
 • Jami (2024) 35,848 mlrd dollar (104-o‘rin)
 • Aholi jon boshiga 5607 dollar (108-o‘rin)
Inson taraqqiyoti indeksi (2022) ▲ 0,674 (o‘rtacha; 127-o‘rin o‘rin)
Aholining nomlanishi salvadorliklar, salvadorlik erkak, salvadorlik ayol
Pul birligi AQSH dollari va Bitkoin
Internet domeni .sv
ISO kodi SV
Telefon kodi +503
Vaqt mintaqasi UTC−6:00
Avtomobil harakati o‘ng tomonlama
Логотип Викисклада Vikimedia Commons’dagi mediafayllar

Salvador (ispancha El Salvador [el salβaˈðoɾ]), rasmiy nomi — El-Salvador Respublikasi (ispancha República de El Salvador — so‘zma-so‘z «Najotkor Respublikasi») — davlat bo‘lib, u Markaziy Amerikadajoylashgan. Sharqda Gonduras bilan, shimolda esa Gvatemalabilan chegaradosh, g‘arbiy sohillarini esa quyidagi okean yuvib turadi — Tinch okeani. Unitar davlat.

Maydoni — 21 041 km², aholisi — taxminan 6,5 mln kishi.

Bu Markaziy Amerikadagi maydoni eng kichik va aholisi eng zich joylashgan davlat, shuningdek, mintaqada Karib dengizigachiqish yo‘li bo‘lmagan yagona mamlakatdir. Bu mintaqada faqat bitta okeanga chiqish imkoniga ega ikkita mamlakatdan biri; ikkinchisi — Belizbo‘lib, u faqat Karib dengiziga chiqish imkoniga ega.

A’zo: BMT va JST.

Salvador xaritasi

Geografiya

Salvador relyefi

Salvador ko‘pincha « ko‘llar va vulqonlaro‘lkasi» deb ataladi. Uning hududi asosan vulqonli tog‘likdan iborat bo‘lib, u dengiz sathidan 600—700 m balandlikdajoylashgan. Tog‘lik ustida ikkita parallel vulqon tizmasi qad ko‘targan. Shimoldagi pastroq tizma so‘ngan, janubdagisi esa faol vulqonlardan iborat. Ularning eng balandi — Santa-Ana (mamlakat g‘arbida) 2381 m balandlikka yetadi. Mamlakatning eng baland nuqtasi — Serro-El-Pital tog‘i (2730 m). XVIII asrdan buyon deyarli uzluksiz faol bo‘lgan Isalko vulqoni (1885 m) «Salvador mayog‘i» deb ataladi — tunda uning ustidagi yog‘du olisdagi okeanbo‘ylab suzib yurgan kemalardan ham ko‘rinadi. Tez-tez ro‘y beradigan vulqon otilishlari va zilzilalar mamlakat aholisi hamda iqtisodiyotiga katta zarar yetkazadi.

Mamlakatning tog‘li qismi janubga tomon keskin pasayib, Tinch okeani sohillari bo‘ylab cho‘zilgan, kengligi 10—30 km bo‘lgan pasttekislikka tutashadi. Tog‘likdan shimolda, qirg‘oqqa deyarli parallel ravishda, chuqurligi 350—450 m bo‘lgan tektonik botiq — Lempadaryosi vodiysi joylashgan. Lempa janubga burilganidan so‘ng bu botiq asta-sekin pasayib, janubi-sharqda Fonseka qo‘ltig‘igacha davom etadi.

Tog‘lik yuzasi vulqon kuli va lavaning qalin qatlami bilan qoplangan bo‘lib, uning ustida g‘ovak, unumdorligi yuqori tuproq shakllangan. Bu yerlarda tropik ekinlar hamda Yevropadan olib kelingan ekinlar yetishtiriladi.

Salvador tropik mintaqada joylashgan, biroq tog‘liklarning ancha balandligi tufayli bu hudud mo‘tadil iqlim sharoitiga ega. Yil ikki faslga bo‘linadi: quruq (noyabr-aprel) va yomg‘irli (may-oktabr). O‘rtacha oylik harorat 22—25°; pasttekisliklarda 2—3° yuqori, tog‘larda esa 3—5° past bo‘ladi. Tog‘liklarda mamlakat 3⁄4 aholisi istiqomat qiladi; poytaxt va boshqa yirik shaharlar ham aynan shu yerda joylashgan.

XIX asrning ikkinchi yarmida qahva plantatsiyalari maydonlari kengaytirilishi natijasida o‘rmonlar katta miqyosda kesib tashlangan. O‘rmonlar Tinch okeani sohilida, tog‘ ko‘llari yaqinida va ayrim tog‘ yonbag‘irlarida saqlanib qolgan. Qimmatli daraxt turlari — balzam daraxti, ispan kedri, sariq yog‘och daraxti, sapodilla, mahogani (qizil daraxt)mavjud. Palma turlari ham ko‘p bo‘lib, eng keng tarqalgani kokos palmasi, undan turli qimmatli mahsulotlar olinadi. Shuningdek, bog‘larda turli mevali o‘simliklar o‘sadi, jumladan, har xil sitrus daraxtlari, mango daraxtlari, qovun daraxti (papayya), shuningdek anjir, guayava, bananlar.

Eumomota superciliosa

Hayvonot dunyosi ancha xilma-xil. Sohilbo‘yi chakalakzorlari va tog‘ yonbag‘irlaridagi o‘rmonlarda tapirlar, chumolixo‘rlar, zirhlilar, bo‘rsiqlar, yalqovlar, daraxtda yashovchi jayralar, maymunlaruchraydi. Yirtqichlardan — yaguarlar, pumalar, otselotlar, sudralib yuruvchilardan esa bo‘g‘ma ilonlar va zaharli ilonlarning bir necha turi uchraydi. savannalarda quyidagi hayvonlar yashaydi: iguanalar, bug‘ular, koyotlar, pekarilar va turli mayda kemiruvchilar. Daryolarda kaymanlaruchraydi. Qushlarning bir necha yuz turi mavjud (jumladan, to‘tiqushlar, tukanlar, qarqaralar, yovvoyi g‘ozlar, kolibrilar va boshqalar).

Salvadorning milliy qushi — «Torogos» yoki Eumomota superciliosa nomli momotlar oilasiga mansubqushdir; u 21-oktabr 1999-yilda Qonunchilik assambleyasi tomonidan milliy qush deb e’lon qilingan.

Salvador yer qa’rida turli foydali qazilmalar bor: temir, mis, rux, qo‘rg‘oshin, kumush, oltin, platina, simob, boksitlar, oltingugurt, asbest, kaolin, kvars, gips, ohaktosh. Shuningdek, granit va marmarham mavjud. Biroq bu mineral boyliklar kam o‘rganilgan va ulardan yetarli darajada foydalanilmaydi.

Tarix

Taxminan milodiy I asrdan VII asrgacha hozirgi Salvador hududida mayyaqabilalari yashagan, keyinchalik bu yerga naua yuto-atstek tillari oilasigamansub ko‘plab hindularning urug‘-qabila birlashmalari kelgan. Naua madaniyati mayyalarta’siriga uchragan, keyinroq esa toltek ko‘chmanchilarining kirib kelishi natijasida aralash pipilmadaniyati shakllanib, ular Kuskatlandavlatini barpo etganlar. Ispanlar kelgan paytda pipillarda jamiyat qatlamlari allaqachon aniq ajralgan edi: zodagonlar, savdogarlar, hunarmandlar, oddiy xalq, qullar.

1524-yilda Pedro de Alvarado — Meksika ni zabt etgan Ernando Kortesning safdoshi — bu hududga bostirib kirdi. 1525-yilda San-Salvadorshahri barpo etildi, biroq ispanlar bu yerda faqat 1528-yilga kelib mustahkam o‘rnashishga, 1540-yillarga kelib esa naua hindularining qarshiligini bostirishga muvaffaq bo‘ldi.

1560-yildan 1821-yilgacha bu hudud quyidagi ma’muriy birlik tarkibida bo‘lgan: Gvatemala general-kapitanligi.

Mustamlaka davrida Salvador iqtisodiyotining asosini dehqonchilik tashkil etgan. Asosiy eksport mahsulotlari — indigo va kakao.

1811 va 1814-yillarda mahalliy kreollar mustamlakachilik tuzumini ag‘darishga ikki marta uringan, ammo Ispaniya hukumati bu urinishlarni bostirgan. 1821-yilda Meksikadan so‘ng Markaziy Amerika ham mustaqilligini e’lon qilib, Meksika imperiyasitarkibiga kirdi, 1823-yilda esa undan ajralib chiqdi. Markaziy Amerikaning Birlashgan provinsiyalarinomli federativ davlat tuzildi, uning tarkibiga hozirgi Gvatemala, Gonduras, Salvador, Nikaragua va Kosta-Rikakirdi. Bu federativ respublika uzoq yashamadi — ichki nizolar va urushlar uning parchalanishiga olib keldi.

1839-yildan Salvador mustaqil respublikadir. XIX asrdagi Salvador tarixi konservatorlar va liberallar o‘rtasidagi uzluksiz kurash, shuningdek, Markaziy Amerika respublikalari federatsiyasini qayta tiklashga urinishlar bilan bog‘liq ko‘plab davlat to‘ntarishlariga boy. Bular respublikalar o‘rtasida doimiy urush va to‘qnashuvlarga sabab bo‘lgan. Masalan, 1885-yilda Salvador (Kosta-Rika va Nikaragua yordami bilan) Gonduras qo‘llab-quvvatlagan Gvatemalaning yirik hujumini qaytardi. Gvatemala qo‘shinlari tor-mor etildi, ularga qo‘mondonlik qilgan Gvatemala prezidenti Barrios jangda halok bo‘ldi.

XIX asrning ikkinchi yarmidan Salvador iqtisodiyotining asosiy tarmog‘i qahvaishlab chiqarish va uni eksport qilish bo‘ldi. Bu sohani rivojlantirish uchun qahva plantatsiyalari joylashgan hududlarni dengiz portlari bilan bog‘laydigan temiryo‘llar qurildi. Ikkinchi muhim qishloq xo‘jaligi ekini makkajo‘xori (ichki iste’mol uchun) edi. Shuningdek, guruch, shakarqamish, dukkakli ekinlar, g‘o‘zayetishtirilgan. Mamlakat shimolida chorvachilik (qoramol va cho‘chqachilik) rivojlangan.

1920-yillarning boshida Amerika kapitali Salvador iqtisodiyotida ustun mavqega ega bo‘ldi. 1927-yilda prezident Pio Romero Boske hokimiyatga kelganidan so‘ng islohotlar o‘tkazildi va natijada ko‘ppartiyaviy siyosiy tizim vujudga keldi.

Pio Romero Boske

Keyingi prezident Arturo Arauxo1931-yil yanvarida salvadorliklar tomonidan olti nomzod orasidan saylandi. Ularning har biri o‘z siyosiy va iqtisodiy dasturiga ega edi. Arauxo Salvador armiyasidagi moliyaviy firibgarliklarni tekshirishni boshladi, bu esa 1931-yil dekabrida harbiy to‘ntarishga sabab bo‘ldi. Fitnachilarning rejalaridan mamlakat vitse-prezidenti Maksimiliano Ernandes Martinesxabardor edi va aynan u davlat rahbariga aylandi. Shunday qilib, 1927—1931-yillardagi qisqa demokratiya davri yakunlanib, Ernandes Martinesning harbiy diktaturasi o‘rnatildi.

Martinesning siyosiy erkinliklarni yo‘q qilishga qaratilgan harakatlari oqibatida 1932-yilda Amerikada birinchi kommunistik qo‘zg‘olon yuz berdi — 40 ming dehqon Farabundo Marti boshchiligida tuzumga qarshi chiqdi, biroq qo‘zg‘olon nihoyatda shafqatsiz qatag‘onlar bilan bostirildi.

1944-yilda armiya, talabalar va bir qancha siyosiy guruhlarning chiqishlari natijasida Ernandes iste’foga chiqdi. Shundan keyin hokimiyatda navbatma-navbat harbiy hukumatlar va harbiylar nazoratidagi rasman fuqarolik hukumatlari almashib turdi.

1969-yilda Salvador va Gonduras o‘rtasida Futbol urushi.

1970-yillarning oxirlarida siyosiy va iqtisodiy omillar — boshqacha fikrlovchilarni kuch bilan bostirish, saylovlarni qo‘pol soxtalashtirish, muxolif matbuotni ta’qib qilish, shuningdek, Sandinistlar inqilobi tufayli Nikaraguadagi mintaqaviy vaziyat o‘zgarishi uyg‘unlashib, mamlakatda fuqarolar urushi boshlandi. Urush bir tomondan keyinchalik Xose Napoleon Duarteboshchiligidagi o‘ng markazchi hukumatga almashgan harbiy rejim, boshqa tomondan esa Farabundo Marti nomidagi Milliy ozodlik fronti (FMLN) tarkibida birlashgan «so‘l» siyosiy guruhlar o‘rtasida kechdi.

1989-yilgi navbatdagi saylovda konservativ ARENA partiyasi nomzodi Alfredo Kristianig‘alaba qozondi. U partizanlar bilan muzokara boshladi va buning uchun o‘z partiyasidagi radikal tarafdorlar tomonidan deyarli o‘ldirilayozdi. 16-yanvar 1992-yilda hukumat va partizanlar o‘rtasida tinchlik shartnomasi imzolandi. Bu 1994-yilda mamlakatda demokratiya o‘rnatilishi uchun sharoit yaratdi.

1990-yillar va XXI asr boshida Salvador og‘ir iqtisodiy ahvolda bo‘lgan, «o‘nglar» va «so‘llar» o‘rtasidagi siyosiy kurash esa demokratik tartiblar doirasida kechgan mamlakat edi. Ikki qutbli demokratik tizim shakllandi. «O‘nglar»ning asosiy siyosiy kuchi ARENA, 1981-yilda « o‘lim eskadronlari partiyasi» Roberto d’Obyussontomonidan tuzilgan bo‘lib, keyinchalik mo‘tadil konservativ millatchilik va iqtisodiy neoliberalizm yo‘liga o‘tgan. Yetakchi so‘l partiya esa hokimiyatni kuch bilan egallashdan voz kechgan FMLN edi.

Salvador o‘z harbiylarini xalqaro kontingent tarkibida qatnashish uchun yubordi; bu urush — Iroq urushi.

qatnashish uchun yuborgan. Salvador 2021-yilgacha Lotin Amerikasida jinoyatchilik darajasi eng yuqori mamlakatlardan biri edi. 2010-yil sentabrida hukumat jinoiy to‘dalarga (mara) qarshi kurashish bo‘yicha qat’iy qonunni qabul qildi.

2009-yilgacha barcha prezidentlik saylovlarida ARENA g‘alaba qozongan. Mamlakat prezidentlari orasida Alfredo Kristiani, Armando Kalderon Sol, Fransisko Flores, Antonio Saka.

15-mart 2009-yilda FMLNning mo‘tadil qanoti vakili Maurisio Funes g‘alaba qozondi: prezidentlik saylovlarida o‘ng kuchlar nomzodi Rodrigo Avilanibirinchi turda saylovchilarning 51,32 % ovozini olib mag‘lub etdi.

Aynan 2019-yilgi prezidentlik saylovlarida urushdan keyingi o‘ttiz yil ichida ilk bor FMLN hamda ARENA nomzodlari mag‘lubiyatga uchradi. Prezident etib Milliy birlik uchun keng alyans vakili Nayib Bukelesaylandi. U 53 % dan ortiq ovoz to‘plab, Karlos Kalyehani (ARENA) va Ugo Martinesni (FMLN) ortda qoldirdi.

Hali 2021-yilgi parlament saylovlari bo‘lib o‘tmasidan avval parlament va mahalliy saylovlarda o‘rinlarning ko‘p qismini ARENA va FMLN o‘zaro bo‘lib kelgan.

1992-yilda Rossiya Federatsiyasi bilan El-Salvador Respublikasi o‘rtasida diplomatik munosabatlar o‘rnatildi. 22-avgust 2011-yilda San-Salvadorda «Rossiya Federatsiyasi va El-Salvador Respublikasi o‘rtasidagi munosabatlar asoslari to‘g‘risidagi bitim» imzolandi.

Siyosiy tuzum

Davlat boshlig‘i — prezident (u ayni paytda hukumat rahbari hamdir) xalq tomonidan 5 yillik muddatga saylanadi.

Parlament — Qonunchilik assambleyasi (84 deputatdan iborat, aholi tomonidan 3 yillik muddatga saylanadi).

Parlamentdagi siyosiy partiyalar — 2021-yil fevralidagi saylovlar natijalari:

Hukmron partiya — NI, chunki uning asoschisi Nayib Bukele prezidentlik lavozimini egallab turibdi. 2019-yilda Qonunchilik assambleyasi raisi etib NI vakili Ernesto Kastro.

saylangan. Economist Intelligence Unit ma’lumotlariga ko‘ra, 2018-yilda mamlakat demokratiya indeksi quyidagicha tasniflangan: gibrid rejim.

Tashqi siyosat

Salvador Birlashgan Millatlar Tashkiloti va uning bir qator ixtisoslashgan muassasalari, Amerika davlatlari tashkiloti, Markaziy Amerika umumiy bozori, Markaziy Amerika parlamenti va Markaziy Amerika integratsiya tizimi a’zosidir. Salvador qurol-yarog‘ni nazorat qilishni ta’minlashga qaratilgan Markaziy Amerika xavfsizlik komissiyasi faoliyatida faol qatnashadi. Salvador Jahon savdo tashkiloti a’zosi bo‘lib, mintaqadagi boshqa mamlakatlar bilan erkin savdo bitimlarini imzolagan.

Ma’muriy bo‘linish

Salvador o‘n to‘rtta departamentga bo‘lingan:

Salvadorning ma’muriy bo‘linishi
№ Departament Ma’muriy markaz Maydoni, km² Aholisi, (2015) kishi Zichlik, kishi/km²
1 Auachapan Auachapan 1 240 355 461 257,66
2 Kabanas Sensuntepeke 1 104 163 652 135,26
3 Chalatenango Chalatenango 2 017 201 446 95,58
4 Kuskatlan Koxutepeke 756 259 742 306,19
5 La-Libertad Santa-Tekla 1 653 784 613 399,67
6 La-Pas Sakatekoluka 1 224 353 970 251,71
7 La-Union La-Union 2 074 262 909 114,86
8 Morasan San-Fransisko-Gotera 1 447 199 123 120,53
9 San-Migel San-Migel 2 077 489 476 208,96
10 San-Salvador San-Salvador 886 1 764 248 1768,80
11 San-Visente San-Visente 1 184 180 235 136,52
12 Santa-Ana Santa-Ana 2 023 580 574 258,85
13 Sonsonate Sonsonate 1 125 497 081 358,33
14 Usulutan Usulutan 2 130 367 741 161,61
Jami 21 040 6 460 271 273,01

Aholi

Yosh-jins piramidasi (Salvador aholisi, 2020-yil)

Aholi sonining o‘zgarishi: 2,8 mln (1962); 3,98 mln (1974); 5,1 mln (1988); 6,23 mln (2001); 6,15 mln (2009); 6,46 mln (2015); 6,48 mln (2020).

Yillik o‘sish — 0,83 % (tug‘ilish koeffitsiyenti — bir ayolga 2,09 ta bola).

Tug‘ilish darajasi — 18,6 (har 1000 kishiga).

O‘lim darajasi — 5,9 (har 1000 kishiga); chaqaloqlar o‘limi — 11,8 (har 1000 kishiga).

O‘rtacha umr ko‘rish davomiyligi — erkaklarda 71,3 yil, ayollarda 78,6 yil.

Shahar aholisi — 73,4 %.

Immunitet tanqisligi virusi (OIV) bilan zararlanish — 0,6 % (2018-yilgi baho).

Savodxonlik — erkaklarda 90,6 %, ayollarda 86,7 % (2017-yil).

Etnik-irqiy tarkib:

  • metislar 86,3 %
  • oq tanlilar 12,7 %
  • tubjoy hindular 1 %

Tillar: ispan tili deyarli barcha salvadorliklarning rasmiy hamda ona tilidir. Salvador hududidagi tubjoy xalqlar tillari yo‘qolish arafasida, qisman pipil, kekchi va lenka tillari saqlanib qolgan.

Dinlar: katoliklar 57,1 %, protestantlar 21,2 %, Yahova shohidlari 1,9 %, mormonlar 0,7 %, boshqalar 2,3 %, ateistlar 16,8 %.

Ta’lim

Salvador universiteti.

Iqtisodiyot

Mustaqillik yodgorligi San-Salvadorda, 1983
Qishloqdagi salvadorlik ayol, 1962-yil
Ark-gravitatsion to‘g‘on Salvadorda, 1977-yil

Mamlakat iqtisodiyoti xorijda ishlayotgan fuqarolarning pul o‘tkazmalari, shuningdek, oziq-ovqat mahsulotlari, shakar va etil spirti eksportiga tayanadi.

2009-yilda YAIM 43 mlrd dollarni tashkil etgan. Aholi jon boshiga YAIM — 7,1 ming dollar (dunyoda 124-o‘rin).

Sanoat (YAIMning 29 %, band aholining 23 %) — oziq-ovqat, ichimliklar, o‘g‘itlar va to‘qimachilik mahsulotlari ishlab chiqarish.

Qishloq xo‘jaligi (YAIMning 11 %, band aholining 19 %) — qahva, shakar, makkajo‘xori, guruch, loviya, o‘simlik yog‘i, paxta, jo‘xori; mol go‘shti va sut mahsulotlari.

Xizmat ko‘rsatish sohasi — YAIMning 60 %, band aholining 58 %.

Eng kam ish haqi (2011-yil) — oyiga 224 dollar.

Tashqi savdo

Eksport — 5,89 mlrd dollar (2017-yilda) — to‘qimachilik va tikuvchilik mahsulotlari, shakar, qahva, baliq va dengiz mahsulotlari, qog‘oz mahsulotlari.

Asosiy xaridorlar: AQSH 42 % (2,48 mlrd dollar), Gvatemala 13 % (0,791 mlrd dollar), Gonduras 13 % (0,778 mlrd dollar), Nikaragua 7,3 % (0,431 mlrd dollar).

Import — 10,5 mlrd dollar (2017-yilda) — neft mahsulotlari, dori vositalari, tabiiy gaz, yengil sanoat xomashyosi, mashina va uskunalar, elektr energiyasi.

Asosiy yetkazib beruvchilar: AQSH 31 % (3,26 mlrd dollar), Xitoy 14 % (1,43 mlrd dollar), Gvatemala 9,8 % (1,03 mlrd dollar), Meksika 8,6 % (0,900 mlrd dollar) va Gonduras 5,5 % (0,578 mlrd dollar).

Valyuta

2001-yilgacha mamlakatning pul birligi Salvador koloniedi, keyin Salvador hukumati ushbu valyutadan foydalanishni to‘xtatdi. 2001-yildan hozirgacha mamlakatda AQSH dollariishlatiladi. Kolon 2004-yilda muomaladan butunlay chiqarilgan.

2021-yilda Salvador dunyoda birinchi bo‘lib Bitkoin ni rasmiy to‘lov vositasi sifatida tan oldi.

Ruda qazib olishni taqiqlash

Salvador 2017-yilda dunyoda birinchi bo‘lib rudali foydali qazilmalarni qazib olishni taqiqladi.

Jinoyatchilik

Salvadorda jinoyatchilik muammosi ayniqsa keskin. Ko‘cha to‘dalari, xususan Mara Salvatrucha va Barrio 18, Salvador jamiyati uchun jiddiy xavf tug‘diradi. 2015-yilda mamlakatda qotillik darajasi 104 ta (har 100 ming kishiga) bo‘lib, bu dunyodagi eng yuqori ko‘rsatkich edi.

20-iyun 2019-yilda mamlakatdagi jinoyatchilikning yuqori darajasiga qarshi kurashish maqsadida prezident Bukele jinoyatchilik eng yuqori bo‘lgan munitsipalitetlarda politsiya va harbiy kuchlarni jamlashni ko‘zda tutuvchi hududiy nazorat rejasi kuchga kirganini e’lon qildi. Bu siyosat natijasida mamlakatda qotilliklar keskin kamaydi (2015-yilda Salvadorda zo‘ravonlik oqibatidagi o‘limlar 103 ta (har 100 ming aholiga) bo‘lgan bo‘lsa, 2021-yilda bu ko‘rsatkich 19 taga, 2023-yilda esa 2,4 taga tushgan).

2022-yildan amaldagi prezident jinoyatchilikka qarshi urush e’lon qildi. O‘sha yili rekord darajadagi 7 oy ichida CECOT (inglizcha Terrorism Confinement Center) nomli, 40 mingdan ortiq jinoyatchini saqlashga mo‘ljallangan, Lotin Amerikasidagieng yirik qamoqxona qurildi. Shuningdek, turli farmonlar, masalan, gumonlanuvchilarni ordersiz qo‘lga olishga ruxsat beruvchi tartiblar joriy etildi.

Havolalar