| Shahar | |||||
| Nayrobi | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| inglizcha va suaxili Nairobi | |||||
| | |||||
|
|||||
| 1°17′ j. k. 36°49′ sh. u.HGЯO | |||||
| Mamlakat |
|
||||
| Viloyat | Nayrobi | ||||
| Gubernator | Enn Kananu Mvenda | ||||
| Tarixi va geografiyasi | |||||
| Asos solingan | 1899 | ||||
| Maydoni | 696 km² | ||||
| Markazining dengiz sathidan balandligi | 1661 m | ||||
| Vaqt mintaqasi | UTC+3:00 | ||||
| Aholisi | |||||
| Aholisi | 3 240 155 kishi (2010) | ||||
| Aholi zichligi | 4655 kishi/km² | ||||
| Raqamli identifikatorlar | |||||
| Telefon kodi | +254 20 | ||||
| Pochta indeksi | 00100 | ||||
|
|
|||||
| nairobi.go.ke (inglizcha) | |||||
Nayrobi (inglizcha va suaxili Nairobi) — Keniyaning poytaxti, ekvator yaqinida joylashgan shahar, Sharqiy Afrikadagi eng yirik shahar. 2019-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Nayrobida 4,39 million kishi yashagan. Nayrobida qoʻshimcha ofislaridan biri joylashgan xalqaro tashkilot — BMT.
Etimologiyasi
Hozirgi shahar oʻrnida aholi manzilgohi 1899-yilda temiryoʻl qurilishi paytida paydo boʻlgan. Shahar oʻz nomini masay tilida «enkare nyrobi» deb ataluvchi suv havzasidan olgan. Bu nom «salqin suvlar» degan maʼnoni anglatadi.
Geografiyasi


Shahar mamlakatning markaziy qismida joylashgan boʻlib, 696 km² maydonni egallaydi.
Nayrobi Kampala va Mombasa shaharlari oraligʻida joylashgan. Shahar rift vodiysining sharqiy chekkasiga yaqin boʻlgani sababli bu yerda vaqti-vaqti bilan magnitudasi 3 gacha boʻlgan kichik zilzilalar sodir boʻladi. Shaharning gʻarbida joylashgan Ngong tepaliklari Nayrobi atrofidagi eng baland nuqtadir. Shaharning shimolida Keniya togʻi, janubi-sharqida esa Kilimanjaro qad rostlagan. Havo ochiq kunlarda Nayrobidan ikkala togʻni ham koʻrish mumkin.
Nayrobi daryosi — Ati daryosining chap irmogʻi (Hind okeani havzasi). U va Atining boshqa irmoqlari Nayrobi hududidan oqib oʻtadi. Shaharning shimolida Karura oʻrmoni joylashgan. Bu hududda uylar va boshqa infratuzilma obyektlarini qurish rejalashtirilganida, Tinchlik boʻyicha Nobel mukofoti sovrindori Vangari Maatai oʻrmonni asrab qolish uchun kurashgan.
Nayrobining gʻarbiy chekka hududlari janubdagi Kenyatta milliy shifoxonasidan shimoldagi BMT qarorgohi va Gigirigacha taxminan 20 kilometrga choʻzilgan.
Shaharning markazi Markaziy ishbilarmonlik hududidagi Siti-skver maydoni hisoblanadi. Maydon atrofidagi binolar: Keniya parlamenti, Muqaddas Oila sobori, shahar kengashi binosi, shahar sudi va Kenyatta konferensiya markazi.
Iqlimi
Dengiz sathidan 1600 metrdan ortiq balandlikda joylashgani tufayli Nayrobi iqlimi moʻtadil: harorat kamdan-kam hollarda 25 °C dan oshadi va yil davomida deyarli bir xil boʻladi. Köppen iqlim tasnifi boʻyicha bu subtropik baland togʻ iqlimidir. Eng sovuq oy — iyul, eng issiq oy esa mart. 2 ta yaqqol ifodalangan seryogʻin mavsum bor: aprel–may va noyabr–dekabr. Iyul–avgust esa quruq mavsum hisoblanadi. Iyun va iyul oylarida tungi harorat 10 °C dan pastga tushishi mumkin. Qayd etilgan eng past harorat +5 °C ni tashkil etgan.
Yilning eng quyoshli va iliq davri yanvardan martgacha davom etadi. Bu davrda oʻrtacha harorat yuqori boʻlib, 24 °C ni tashkil etadi.
Eng bulutli davr birinchi yomgʻirli mavsumdan soʻng boshlanadi, yuqori havo namligi sentabrgacha saqlanadi. Nayrobi ekvatorga yaqin joylashgani sababli yil davomida quyosh chiqishi va botishi vaqtlari orasidagi farq juda kichik.
| Koʻrsatkich \Davr | Yan | Fev | Mar | Apr | May | Iyun | Iyul | Avg | Sen | Okt | Noy | Dek | Yil |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Oʻrtacha eng yuqori harorat, °C | 24,5 | 25,6 | 25,6 | 24,1 | 22,6 | 21,5 | 20,6 | 21,4 | 23,7 | 24,7 | 23,1 | 23,4 | 23,4 |
| Oʻrtacha harorat, °C | 18,0 | 18,6 | 19,4 | 19,1 | 17,9 | 16,3 | 15,4 | 15,8 | 17,1 | 18,6 | 18,1 | 18,0 | 17,7 |
| Oʻrtacha eng past harorat, °C | 11,5 | 11,6 | 13,1 | 14,0 | 13,2 | 11,0 | 10,1 | 10,2 | 10,5 | 12,5 | 13,1 | 12,6 | 12,0 |
| Yogʻin miqdori (meʼyor), mm | 58,3 | 49,8 | 92,2 | 242,3 | 189,5 | 38,6 | 17,6 | 24,0 | 31,2 | 60,8 | 149,6 | 107,6 | 1058,5 |
| Manba: WorldWeather.org, | |||||||||||||
Tumanlari

Nayrobi quyidagi saylov okruglariga boʻlingan: Makadara, Kamukunji, Starehe, Langata, Dagoretti, Vestlends, Kasarani va Embakasi. Nayrobining asosiy maʼmuriy hududlari Markaziy tuman, Dagoretti, Embakasi, Kasarani, Kibera, Makadara, Pumvani va Vestlendsdir. Shaharning gʻarbida mustamlakachilik davrida yevropalik koʻchmanchilarning aksariyati yashagan badavlat chekka hududlar joylashgan. Ular qatoriga Karen, Langata, Lavington va Xayrij kiradi. Kambagʻal hamda kambagʻallikka yaqin hududlarning aksariyati shaharning sharqiy qismida joylashgan. Bular Kariokor, Dandora, Kariobangi, Embakasi va Xurumadir. Somalidan kelgan koʻplab muhojirlar Istli hududida yashaydi. Bu hudud hatto «Kichik Mogadisho» deb ham ataladi.
Nayrobining eng mashhur hududlari — Kibera va Karen. 170 000 aholisi bor Kibera Sharqiy Afrikadagi eng katta xarobazor hududi sifatida tanilgan boʻlsa, Karen, aksincha, eng obroʻli va badavlat chekka hudud sifatida mashhur. Bu hudud daniyalik yozuvchi Karen Bliksen sharafiga nomlangan. U bu yerda oʻzining qahva plantatsiyasida 20 yil yashagan.
Tarixi


Ilgari hozirgi shahar oʻrnida odam yashamaydigan botqoqliklar boʻlgan. 1899-yilda bu yerda taʼminot stansiyasi Uganda temiryoʻli uchun qurildi va tez orada temiryoʻl bosh qarorgohiga aylandi. 1900-yilda bubon oʻlati avj olgani sababli aholi manzilgohi butunlay yoqib yuborildi va shahar qaytadan qurildi.
Nayrobi stansiyasini qurish uchun aynan shu joy tanlanishiga uning Mombasa va Kampala shaharlari oʻrtasida joylashgani sabab boʻlgan. Bundan tashqari, bu yerda manzilgohni suv bilan taʼminlashga yordam beradigan daryolar tarmogʻi mavjud edi, dengiz sathidan balandligi esa yashash uchun yetarlicha salqin iqlim yaratgan. Buning ustiga, dengiz sathidan 1661 m balandlikdagi havo harorati quyidagi hasharotlarning yashab qolishi uchun juda past boʻladi: bezgak chivinlari.
1905-yilda Nayrobi Britaniyaning Sharqiy Afrika protektoratining poytaxtiga aylanib, Mombasaning oʻrnini egalladi. Shahar mahalliy hukmdorlar hamda Keniyaga ov qilish uchun kelgan sayyohlar hisobiga rivojlana boshladi. Britaniyalik mustamlakachilar Nayrobidan atrofdagi hududlarni oʻrganish uchun tayanch nuqta sifatida foydalangan. Bularning barchasi mustamlaka hukumatini shaharda bir nechta hashamatli mehmonxona qurishga undadi. Ularda asosan ovchilar istiqomat qilgan.
Britaniya boshqaruvi davrida Nayrobi oʻsishda davom etdi, koʻplab britaniyaliklar shahar chekkasiga koʻchib kelishdi. 1919-yilda shahar munitsipalitet maqomini oldi. 1926-yil fevralida E. A. T. Datton Nayrobi orqali Keniya togʻiga yoʻl olganida oʻz kitobida shahar haqida shunday yozgan:
Ehtimol, bir kun kelib Nayrobida asfaltlangan yoʻllar, gullagan daraxtlar ekilgan xiyobonlar, goʻzal binolar, ochiq maydonlar va koʻrkam maydonchalar, eʼtiqod hamda mamlakatga munosib sobor, muzeylar, galereyalar, teatrlar va davlat idoralari boʻlar... Hukumat va munitsipalitet bu masalani allaqachon dadillik bilan hal qilishga kirishgani, Nayrobini goʻzal shaharga aylantirishga qodir ulkan reja asta-sekin hayotga tatbiq etilayotgani va koʻp ishlar bajarilganini adolat yuzasidan tan olish kerak. Biroq bu reja samara bermaguncha, Nayrobi avvalgidek — bunday goʻzal mamlakatga bosh boʻlishga munosib boʻlmagan, tartibsiz bir makon boʻlib qolaveradi.
Asl matn (inglizcha)Ehtimol, bir kun kelib Nayrobida asfaltlangan yoʻllar, gullagan daraxtli xiyobonlar, koʻrkam binolar, ochiq joylar va salobatli maydonlar, eʼtiqod hamda mamlakatga munosib sobor, muzeylar va sanʼat galereyalari, teatrlar hamda davlat idoralari boʻlar. Hukumat bilan munitsipalitet bu masalani allaqachon dadillik bilan hal qilishga kirishganini, Nayrobini goʻzallik timsoliga aylantirish uchun yetarlicha katta shaharsozlik rejasi asta-sekin ishlab chiqilganini va koʻp ishlar bajarilganini eʼtirof etish adolatdan boʻladi. Lekin ushbu reja oʻz samarasini bermaguncha, Nayrobi oʻshandagidek — bunday goʻzal mamlakat ustidan hukmronlik qilishga noloyiq, pala-partish bir makon boʻlib qolaveradi.
Biroq shahar hududining uzluksiz kengayishi ilgari bu yerlarga egalik qilgan masay va kikuyu xalqlarining noroziligiga sabab boʻldi. Ikkinchi jahon urushi tugagach, bu ziddiyatlar Mau-Mau qoʻzgʻoloniga aylandi. Qoʻzgʻolonga aloqadorligini koʻrsatuvchi hech qanday dalil boʻlmasa-da, Keniyaning boʻlajak prezidenti Jomo Kenyatta qoʻzgʻolonda ishtirok etganlikda ayblanib, hibsga olindi va qamoqqa tashlandi.
Nihoyat, 1963-yilda Keniya Buyuk Britaniyadan mustaqillikka erishdi va Nayrobi yangi respublikaning poytaxtiga aylandi. Mustaqillikdan soʻng shahar tez surʼatlarda oʻsib, infratuzilmaga haddan tashqari katta yuk tushirdi. Elektr energiyasi va suv taʼminotidagi uzilishlar tez-tez kuzatilardi, biroq soʻnggi yillarda shaharni puxtaroq rejalashtirish bu muammolarni qisman hal qilishga yordam berdi.
1998-yilda Nayrobidagi AQSH elchixonasiga Al-Qoida terrorchilari hujum qildi. Hujum oqibatida 200 dan ortiq kishi halok boʻldi. Voqea joyida yodgorlik majmuasi barpo etildi.
21-sentabr (2013-yil) kuni Nayrobida terrorchilik hujumi sodir boʻldi. 16 nafar terrorchi Nakumatt Westgate savdo markaziga hujum qilib, odamlarni garovga oldi. 23-sentabrda Keniya xavfsizlik kuchlari savdo markazini shturm qilishni boshladi. 25-sentabr (2013-yil) kuni Keniya prezidenti Uxuru Kenyatta terrorchilarni yoʻq qilish operatsiyasi yakunlanganini maʼlum qildi. Hujum oqibatida 67 kishi halok boʻldi, 150 dan ortiq kishi yaralandi.
Aholisi

| Yil | 1969 | 1979 | 1989 | 1999 | 2009 | 2019 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Aholisi | 509 286 | 827 775 | 1 324 570 | 2 143 254 | 3 138 369 | 4 397 073 |
Din
Nayrobi shu nomdagi katolik arxiyepiskopligining markazidir. Arxiyepiskoplikning bosh sobori — Muqaddas Oila sobori.
Iqtisodiyoti

Shahar Keniyaning iqtisodiy markazidir. Nayrobida Nayrobi fond birjasi (NSE) joylashgan. NSE savdo hajmi boʻyicha Afrikada 4-oʻrinni, bozor kapitallashuvining YAIMga nisbati boʻyicha esa 5-oʻrinni egallaydi. Bu yerda iqtisodiyotni boshqaruvchi davlat idoralari ham mavjud. Ulardan biri — Standartlar byurosi.
Nayrobida ayrim xalqaro kompaniya va tashkilotlarning mintaqaviy vakolatxonalari ham bor. Masalan, 2007-yil davomida General Electric, Young & Rubicam, Google, Coca-Cola, Zain va Cisco Systems oʻzlarining Afrikadagi bosh qarorgohlarini Nayrobiga koʻchirdi. Bundan tashqari, koʻplab yirik Afrika kompaniyalarining bosh qarorgohlari ham Nayrobida joylashgan.
Shaharda kiyim-kechak, toʻqimachilik mahsulotlari, qurilish materiallari, oziq-ovqat va ichimliklar hamda sigaretlar ishlab chiqariladi. Bu yerda zavodlari joylashgan xalqaro kompaniyalar jumlasiga quyidagilar kiradi: Goodyear, General Motors, Toyota Motors, Coca-Cola.
Turizm

Nayrobida turizm sohasi unchalik rivojlanmagan boʻlsa-da, shahar mehmonlari tez-tez tashrif buyuradigan diqqatga sazovor joylar bor. Ulardan eng asosiysi — Nayrobi milliy bogʻi. Uning oʻziga xosligi shundaki, u shunday katta megapolisga bevosita tutash joylashgan. Milliy bogʻda 400 dan ortiq hayvon va qush turi, jumladan, sherlar va jirafalar yashaydi. Bogʻdagi piyoda safari sayrlari sayyohlar orasida juda mashhur.
Nayrobida bir nechta muzey bor. Ularning eng kattasi — Keniya milliy muzeyi boʻlib, unda Homo erectus turiga mansub bolaning qoldiqlari saqlanadi. Boshqa mashhur muzeylar: Nayrobi temiryoʻl muzeyi va Karen Bliksen muzeyi.
Nayrobi baʼzan dunyoning safari poytaxti deb ham ataladi. Shahardagi koʻplab mehmonxonalar aynan shu turdagi hordiqni yoqtiruvchilarga moʻljallangan. Shaharda besh yulduzli mehmonxonalar anchagina: «Nayrobi Serena», «Layko Rijensi» (ilgari «Grand-Rijensi»), «Vindor» («Karen»), «Xolidey Inn», «Ist-Afrikan Safari Klab» («Lilian Tauers»), «Stenli Xotel», «Safari Park end Kazino», «Interkontinental», «Panari Xotel», «Xilton» va «Norfolk Xotel».
Bundan tashqari, Nayrobida Afrikadagi eng katta muz maydoni — Solar Ays Rink joylashgan. U 2005-yilda ochilgan, maydoni taxminan 1400 m² boʻlib, bir vaqtning oʻzida 200 nafargacha tashrif buyuruvchini sigʻdira oladi. Shaharning eng yirik chakana savdo tarmoqlari Nakumatt, Uchumi va Tuskys hisoblanadi.
Transport
Avtomobil transporti
Shaharlararo va xalqaro qatnovlar
Nayrobida ikkita Transafrika avtomobil yoʻnalishi kesishadi:
Matatu
Nayrobida eng keng tarqalgan transport turi — matatu. Bu soʻz soʻzma-soʻz «oʻttiz sent» (bir qatnov uchun) degan maʼnoni anglatadi, garchi hozir yoʻlkira bundan ancha qimmat boʻlsa ham. Matatular oʻn toʻrt nafardan yigirma toʻrt nafargacha yoʻlovchi sigʻdiradigan xususiy mikroavtobuslar boʻlib, shahar ichida ham, shaharlararo yoʻnalishlarda ham qatnaydi. Matatularning eng koʻzga tashlanadigan jihati — ularning gʻayrioddiy rang-barang bezagidir. Egalari koʻpincha avtobuslarni sevimli futbol jamoasi yoki sanʼatkorining portretlari bilan bezaydi; soʻnggi paytlarda hatto Barak Obama tasviri tushirilgan matatular ham paydo boʻlgan. Haydovchilar oʻrtasidagi raqobat juda kuchli boʻlgani uchun yoʻlovchilarni jalb etish maqsadida matatularning aksariyatida audio tizimlar va televizorlar mavjud.
Kuchli raqobat va yetarli nazorat boʻlmagani sababli matatu haydovchilari koʻproq daromad olish uchun tezlikni oshirishga intilgan, natijada Nayrobida ular ishtirokidagi yoʻl-transport hodisalari koʻpaygan. Xavfsizlikni taʼminlash maqsadida hukumat 2004-yilda barcha matatularni xavfsizlik kamarlari bilan jihozlashni hamda tezlikni 80 km/soat bilan cheklashni majburiy qiluvchi qonun qabul qildi. Bundan tashqari, barcha matatularning yon tomoniga gorizontal sariq chiziq tortilishi kerak edi. Dastlab bu haydovchilarning keskin noroziligiga sabab boʻldi, biroq hukumat va jamoatchilik bosimi ostida ular yangi talablarga koʻnishga majbur boʻldi.
2013-yilda shahar tarixida ilk bor GPS tizimli mobil telefonlarga ega bir nechta tadqiqotchi matatu yoʻnalishlari xaritasini tuzib, eʼlon qildi.
Avtobuslar
Nayrobida avtobuslardan tobora koʻproq foydalanilmoqda. Shaharda uchta asosiy avtobus kompaniyasi faoliyat yuritadi: anʼanaviy Kenya Bus Service (KBS) hamda yangi xususiy operatorlar Citi Hoppa va Double M. Citi Hoppa avtobuslari yashil, Double M avtobuslari binafsha, KBS avtobuslari esa koʻk rangdaligi bilan ajralib turadi.
Boshqa kichik kompaniyalar muntazam shaharlararo avtobus qatnovlarini taʼminlaydi.
Taksi
Taksi xizmatidan shaharning deyarli barcha hududlarida foydalanish mumkin. Taksida yurish avtobus yoki matatuga qaraganda qimmatroq, ammo xavfsizroq va qulayroq. Taksilar odatda mehmonxonalar yaqinida, taksi toʻxtash joylarida, shahar markazida va yirik savdo markazlari atrofida mijoz kutadi.
Temiryoʻllar
Nayrobi dastlab temiryoʻl stansiyasi sifatida tashkil etilgan. Keniya temiryoʻllari bosh qarorgohi hanuzgacha shaharda, markazga yaqin joylashgan. Nayrobi orqali oʻtuvchi temiryoʻl Mombasa va Kampala shaharlarini bogʻlaydi. Undan asosan yuk tashishda foydalaniladi, biroq tunda yoʻlovchi poyezdlari ham qatnaydi. Koʻplab ishchilar shahar chekkasidan markazdagi ish joylariga poyezdda keladi, ammo shaharda yengil temiryoʻl, tramvay va metropoliten tizimlari rivojlanmagan.
Aeroportlar
Nayrobida mamlakatdagi toʻqqizta aeroportni boshqaruvchi davlat kompaniyasi — «Keniya aeroportlari boshqarmasi» joylashgan.
Nayrobidagi aviqatnovlarning asosiy qismi Jomo Kenyatta nomidagi xalqaro aeroport orqali amalga oshiriladi. U Sharqiy va Markaziy Afrikadagi eng yirik va eng gavjum aeroportdir. 2008-yilda undan 4,9 milliondan ortiq yoʻlovchi foydalangan. Aeroport Sharqiy va Markaziy Afrikaning kichik shaharlariga uchadigan yoʻlovchilar uchun asosiy tranzit markazi hisoblanadi. Jomo Kenyatta aeroporti Nayrobining ishbilarmonlik markazidan 20 km uzoqlikda joylashgan. U Yevropa va Osiyodan toʻgʻridan-toʻgʻri reyslarni qabul qiladi. Yoʻlovchilar oqimi ortib borayotganini hisobga olib, aeroportni kengaytirish loyihasi koʻrib chiqilmoqda.
7-avgust (2013-yil) kuni poytaxt aeroporti deyarli butunlay yonib ketdi. Yongʻin mahalliy vaqt bilan ertalab soat toʻrt yarimda aeroportning chegara nazorati hududida boshlangan, oʻt oʻchirish ishlari esa faqat soat yettida, olov deyarli butun aeroportga tarqalganidan keyin boshlangan. Buning ustiga, qutqaruvchilar suv taʼminotidagi uzilishlarga duch kelgan.
Nayrobining janubida Uilson aeroporti joylashgan. U asosan Keniyaning ichki yoʻnalishlarida uchadigan kichik samolyotlarga xizmat koʻrsatadi, biroq boshqa Sharqiy Afrika mamlakatlariga ham reyslar mavjud.
Istli aeroporti reaktiv samolyotlar paydo boʻlishidan oldin oddiy qoʻnish yoʻlagi boʻlgan. 1930–1940-yillarda u Sautgemptondan Keyptaunga qatnovchi Britaniya yoʻlovchi va pochta reyslariga xizmat koʻrsatgan. U orqali Angliyadan Kisumuga gidrosamolyotlar uchgan. Hozir bu yerda Moi aviabazasi[inglizcha].
Turmush sharoiti va jinoyatchilik
Hozirgacha yarim milliondan bir milliongacha kishi Kibera hududlarida yashaydi. Bu Afrikadagi eng katta va eng qashshoq xarobazor boʻlib, 1920-yilda nubiyalik askarlar uchun manzilgoh sifatida paydo boʻlgan.
Shaharda jinoyatchilik tobora kuchayib, Nayrobi oxir-oqibat Afrikadagi jinoyatchilik darajasi eng yuqori shaharlardan biriga aylandi. Shu sababli 2001-yilda BMT komissiyasi uni dunyoning jinoyatchilik darajasi eng yuqori shaharlari qatoriga kiritib, C toifasini berdi. Qurolli talonchilar, bosqinchilar va avtomobil oʻgʻrilarining koʻpligi qayd etilgan. Jinoyatchilikning kuchayishiga qishloq joylardan turmush sharoitini yaxshilash ilinjida poytaxtga kelgan koʻplab odamlarning bu yerda na ish, na pul, na tirikchilik manbai topa olgani sabab boʻlgan. Natijada ular xarobazor hududlar aholisi safiga qoʻshilishga majbur boʻlgan. Shahardagi uylar va mahallalar kunduzi ham, kechasi ham ishlaydigan qoʻriqchilarni yollaydi. Sayyohlarga qimmatbaho buyumlarni koʻz-koʻz qilmaslik va qorongʻi paytda shahar markazida yurmaslik tavsiya etiladi.
7-avgust (1998-yil) kuni shaharda terrorchilik hujumi sodir boʻldi: shahar markazidagi AQSH elchixonasi portlatilib, 213 kishi halok boʻldi va qariyb 4000 kishi turli darajada jarohatlandi. Shundan soʻng Nayrobiga keladigan sayyohlar oqimi keskin kamaydi.
21-sentabr (2013-yil) kuni bir guruh qurollangan shaxs Nakumatt Westgate savdo markaziga bostirib kirib, u yerdagi odamlarga qarata oʻt ochdi. 60 dan ortiq kishi halok boʻldi. Halok boʻlganlar va jarohatlanganlar orasida Avstraliya, Buyuk Britaniya, Gana, Hindiston, Kanada, Xitoy, Niderlandiya, Yangi Zelandiya, Peru, AQSH, Fransiya va Janubiy Afrika Respublikasi fuqarolari bor edi. Hujum uchun javobgarlikni oʻz zimmasiga olgan «Ash-Shabob» guruhi hujumni Keniya qoʻshinlarining uning jangarilariga qarshi urushda ishtirok etgani uchun qasos deb atadi. Janglar boʻlib oʻtgan mamlakat — Somali.
15-yanvar (2019-yil) kuni bir guruh jangari Dusit mehmonxona-ofis majmuasiga hujum qildi. Bir necha portlash sodir boʻldi, hujumchilar odamlarga qarata tartibsiz oʻt ochdi. Shundan keyin xudkush terrorchi binolardan birining kirish qismida oʻzini portlatdi. Hujumchilar majmua korpuslaridan birining sport zaliga yashirinib, mudofaaga oʻtdi. Hujumda 21 kishi halok boʻldi. Majmuani ozod qilish operatsiyasi 16-yanvarda tugadi. Barcha jangarilar oʻldirildi. Hujum uchun javobgarlikni «Ash-Shabob» guruhi oʻz zimmasiga oldi. Terrorchilar hujum AQSH prezidenti Donald Trampning Quddusni Isroil poytaxti deb tan olish haqidagi qaroriga javob ekanini bildirdi.
Taʼlim
Oliy taʼlim
Shaharda bir nechta universitet, jumladan, Nayrobi universiteti, Kenyatta universiteti va boshqa oliy taʼlim muassasalari faoliyat yuritadi.
Madaniyat
Nayrobi muzeylari
- Keniya milliy muzeyi;
- Nayrobi temiryoʻl muzeyi;
- Etnografik qishloq — Bomas;
Nayrobi teatrlari
Bogʻlar va xiyobonlar
Nayrobida koʻplab bogʻ va maydonlar bor. Shaharning katta qismi daraxtlar bilan koʻkalamzorlashtirilgan. Nayrobining eng mashhur bogʻi — Uxuru. U Markaziy ishbilarmonlik hududi va Apper-Xill bilan chegaradosh. Uxuru (Ozodlik) bogʻida ommaviy chiqishlar, diniy marosimlar va mitinglar oʻtkaziladi. Keniyaning sobiq prezidenti Daniel arap Moi bogʻ oʻrnida oʻz partiyasi uchun 62 qavatli bino qurmoqchi edi[aniqlashtirish kerak], biroq faol Vangari Maataining (u Tinchlik boʻyicha Nobel mukofotini 2004-yilda olgan) saʼy-harakatlari tufayli bogʻ saqlab qolindi.
Markaziy bogʻ Uxuru bogʻiga tutash. Unda Keniyaning birinchi prezidenti Jomo Kenyatta sharafiga yodgorlik oʻrnatilgan. Shaharda Javani bogʻlari, Siti-park va Nayrobi dendrariysi ham mavjud.
Birodarlashgan shaharlar
Nayrobi quyidagi shaharlarga birodarlashgan shahar hisoblanadi:
Denver, AQSH (1975-yildan);
Roli, AQSH;
Rio-de-Janeyro, Braziliya;
Kunmin, Xitoy Xalq Respublikasi;
Pinsyan, Xitoy Xalq Respublikasi (2013-yildan);
Koloniya Tovar, Venesuela;
Adabiyotlar
- Pospelov E. M. Dunyo geografik nomlari. Toponimik lugʻat / masʼul muharrir R. A. Ageyeva. — 2-nashr, oʻzgarishsiz. — Moskva: Russkiye slovari, Astrel, AST, 2002. — 512 bet. — 3000 nusxa. — ISBN 5-17-001389-2.
Havolalar
- nairobi.com — Nayrobining rasmiy sayti
- Nayrobidagi barcha maktablar. Arxivlangan: asl nusxasi 14-iyun (2006-yil).
- Magical Kenya: Nayrobi sharhi. Arxivlangan: asl nusxasi 14-oktabr (2008-yil).
- Nayrobi fond birjasi
- National Geographic nashrining Nayrobi haqidagi maqolasi. Arxivlangan: asl nusxasi 11-avgust (2006-yil).