
Lazerli printer — printer turi, u matn va grafikani oddiy (ofis) qog‘ozga tez va yuqori sifatda chop etadi. Xuddi nusxa ko‘chirish apparatlari kabi lazerli printerlar ham kserografik bosib chiqarishjarayonidan foydalanadi. Ammo ularda tasvir printerning yorug‘likka sezgir elementlariga bevosita lazer nuri tushirilishi orqali shakllanadi.
Bu usulda olingan bosma nusxalar namlikdan zararlanmaydi, ishqalanish va rangining o‘chishiga chidamli bo‘ladi. Bunday tasvirning sifati juda yuqori.
Tarixi
Aynan 1938-yilda huquq fakulteti talabasi Chester Karlson ilk bor kserografik tasvirni yaratdi. Ushbu texnologiya statik elektr yordamida tonerni (quruq siyohni) qog‘ozga ko‘chirishga asoslangan edi. Bu natija mavjud mimeograflardan voz kechish hamda nusxalash xarajatlarini kamaytirishga qaratilgan ko‘p yillik mehnat mahsuli bo‘ldi. Biroq oradan sakkiz yil o‘tib, avval IBM va AQSHaloqa qo‘shinlaridan rad javobini olgan Karlson 1946-yilda o‘zi ixtiro qilgan elektrostatik nusxa ko‘chirish apparatlarini. Bu kompaniya Haloid Company edi. Uning keyingi nomi — Xerox Corporation.
Xerox kompaniyasining birinchi qurilmasi 1949-yilda Model A nomi bilan bozorga chiqdi. Katta va murakkab bu apparatda hujjatdan nusxa olish uchun bir nechta amalni qo‘lda bajarish kerak edi. Faqat o‘n yil o‘tgach, tijoratlashtirilgan to‘liq avtomatik Xerox 914 kserografi paydo bo‘ldi. U bir daqiqada 7 ta nusxa tayyorlay olardi. Aynan shu model keyinchalik yaratilgan barcha nusxa ko‘chirish apparatlari va lazerli printerlar uchun asos bo‘lib xizmat qildi.
Xerox 1969-yilda lazerli printerlar ustida ishlay boshladi. 1977-yilda kompaniya xodimi Gari Starkvezer[ingl.]muvaffaqiyatga erishdi: u mavjud Xerox nusxa ko‘chirish texnologiyasiga lazer nurini qo‘shib, birinchi lazerli printerni yaratdi. Ikki tomonlama chop eta oladigan Xerox 9700 bir daqiqada 120 sahifa bosib chiqarardi (maqolada qayd etilishicha, u hanuz dunyodagi eng tezkor lazerli printer hisoblanadi). Ammo qurilmaning o‘lchamlari nihoyatda katta, narxi esa 350 ming dollar edi (o‘sha davrdagi kurs o‘zgarishlari hisobga olinmagan). Bunday qurilma «har bir uyga bittadan printer» g‘oyasiga umuman mos kelmasdi.
Aynan 1980-yillarning boshlarida bosma sifati jihatidan mavjud matritsali printerlardan ustun qurilmalarga talab juda kuchaydi. 1979-yilda Canonkompaniyasi birinchi stol usti lazerli printeri — LBP-10 ni taqdim etdi. Keyingi yili Canon yangi LBP-CX modelini Kaliforniyadagi quyidagi kompaniyalarga yopiq tarzda namoyish etdi: Apple, Diablo Systems[ingl.] va HP.
O‘sha paytda Canon uchun yangi bozorga kirishda kuchli marketing hamkorlari zarur edi. Kompaniya kamera va ofis uskunalari (jumladan, nusxa ko‘chirish apparatlari) sohasida mustahkam o‘ringa ega bo‘lsa-da, ma’lumotlarni qayta ishlash qurilmalari bozorida samarali savdo qilish uchun kerakli aloqalarga ega emasdi. Canon dastlab Xerox Corporation tarkibidagi Diablo Systems kompaniyasiga murojaat qildi. Bu mantiqiy tanlov edi: Diablo gultojbargli bosma kallakka ega printerlar bozorining katta qismini egallagan, uning marketing mutaxassislari esa Diablo logotipini boshqa ishlab chiqaruvchilar mahsulotlariga ham joylashtirish istagini bildirgan edi. Shu tariqa Canon kontrolleri bilan jihozlangan CX tizimini bozorga chiqarish taklifi birinchi bo‘lib Xerox kompaniyasiga berildi.
Biroq Xerox bu taklifni rad etdi, chunki kompaniya Yaponiyadagi Fuji-Xerox bilan birga bozordagi eng yaxshi stol usti lazerli printeri bo‘lishi ko‘zlangan qurilmani ishlab chiqayotgan edi. Yangi 4045 modeli nusxa ko‘chirish apparati va lazerli printerni birlashtirgan bo‘lsa ham, uning vazni taxminan 50 kilogramm, narxi CX dan ikki baravar yuqori edi. Bundan tashqari, unda almashtiriladigan toner kartriji yo‘q, bosma sifati ham unchalik yaxshi emasdi. Keyinchalik Diablo kompaniyasining sobiq marketing xodimlari Canon taklifini qo‘ldan boy berish katta xato bo‘lganini tan olishgan. Biroz keyin paydo bo‘lgan HP LaserJet printeri aslida Xerox LaserJet nomi bilan chiqishi mumkin edi.
Nima bo‘lganda ham, Diablo Fremont shahrida Canon taklifini rad etgach, Canon vakillari bir necha mil yo‘l bosib, Palo-Altodagi HP va Kupertinodagi Apple Computer ofislariga borishdi. Hewlett-Packard ikkinchi mantiqiy tanlov edi: u Diablo bilan yaqindan hamkorlik qilgan va matritsali hamda gultojbargli printerlarning keng assortimentiga ega edi.

Canon va HP hamkorligi natijasida 1984-yilda HP LaserJet printerlari (Canon CX bosma mexanizmi asosida) ishlab chiqarila boshlandi. Ular bir daqiqada 8 sahifa bosib chiqara olardi. Savdo tez sur’atda o‘sdi va 1985-yilga kelib Hewlett-Packard stol usti lazerli printerlar bozorining deyarli barchasini egalladi. Shuni ham ta’kidlash kerakki, siyoh purkagichli printerlarsingari, bu yangi qurilmalar ham faqat almashtiriladigan toner kartrijlari yaratilgandan keyin keng omma uchun haqiqatan ham hamyonbop bo‘ldi (bu safar uni Hewlett-Packard ishlab chiqqan).
Shu bilan birga, yangi kartrijlarni arzonlashtirish va ishlatilganlarini qayta ishlash masalasi paydo bo‘ldi. Ularning soni ortib, ekologik muammolar ko‘zga tashlana boshladi. Natijada qayta ishlash sanoatining alohida tarmog‘i shakllandi; uning boshlanish davri deb 1986-yilni hisoblash mumkin.
Ishlash prinsipi
Tonerni ko‘chirishning uch usuli va shunga mos ravishda toner bilan ishlovchi uch xil tizim mavjud:
- ikki komponentli tizim: bir komponentli toner va alohida developer (yorug‘likka sezgir barabanning yeyilishini hamda korroziyani kamaytirish uchun zarrachalari plastmassa bilan qoplangan metall kukun). Rang beruvchi toner zarrachalari fotobarabangako‘chirilishi kerak, biroq ular tasvirni hosil qilish blokining magnit valiga o‘z-o‘zidan yopishib turolmaydi. Shuning uchun ular maxsus magnit tashuvchi kukun — developer zarrachalariga yopishadi. Magnit valda bu kukun cho‘tkaga o‘xshash qatlam hosil qiladi. Toner developer tomonidan tutib olinadi, o‘zaro ishqalanish tufayli elektr zaryadiga ega bo‘ladi, uning zarrachalariga yopishadi va fotobarabanga uzatiladi. Bu tizimda developer toner kabi tez sarflanmasa ham, vaqt o‘tishi bilan tonerni ko‘chirish xususiyatini asta-sekin yo‘qotadi va muayyan miqdordagi sahifalar chop etilgach, uni ham almashtirish kerak bo‘ladi.
- ikki komponentli tizim: toner va developer (odatda temir oksidi kukuni) avvaldan aralashtirilib, almashtiriladigan kartrijga (3906, 7115, 2612, 2613) joylanadi. Odatda HP/Canon bosma tizimlarida qo‘llanadi;
- bir komponentli toner (masalan, zamonaviy Canon va HP printerlarida) — developersiz toner bo‘lib, uning rang beruvchi zarrachalari o‘zlari magnit xususiyatiga ega. Bu tizim yapon ishlab chiqaruvchilariga xos. Panasonic, Ricoh, Konica-Minolta, Xerox, Samsung, Kyocera, Brother qurilmalarida magnit bo‘lmagan toner va uni bevosita elektrostatik usulda surtish tizimi ishlatiladi.
Developeri alohida bo‘lgan ikki komponentli tizimda developer tasvirni hosil qilish blokining magnit valida qolib, ishlashda davom etadi (toner esa, tabiiyki, sarflanadi). Ko‘plab apparatlarning texnik tavsifida ishlab chiqaruvchilar developer umuman almashtirilishi yoki to‘ldirilishi shart emasligini ta’kidlaydi. Ammo amalda uning ish xususiyatlari vaqt o‘tishi bilan yomonlashadi va nusxalar sifatiga ta’sir qiladi.
Toner, asosan, qurum va polimerdan iborat mayda dispers aralashma bo‘lib, tasvirni mahkamlash tizimida 200 daraja haroratda eriydi. Toner kartrijga solinadi va magnit val tepasida joylashgan aralashtirgich yordamida val yuzasiga bir tekis taqsimlanadi.
Lazerli printerlarda tasvir hosil qilish uchun fotousuldan foydalaniladi: lazer (yoki yorug‘lik diodi) nuri oldindan yorug‘lik tushmaydigan sharoitda zaryad korotroni orqali elektrlangan fotovalga yo‘naltiriladi. Zaryad korotroni fotoval ustida joylashadi va unga parallel tortilgan sim yoki fotovalga tegib turadigan rezina rolik (kontaktli zaryadlash) ko‘rinishida bo‘ladi. Korotronga yuqori doimiy kuchlanish beriladi; bu kuchlanish zarba ionlanishi tufayli yuzaga keladigan tojli razryad orqali havoni ionlashtirib, fotoval yuzasini elektrlaydi.
Tuzilishi

Bosib chiqarish mexanizmi
Mahkamlash bloki (Fuser Unit) — tasvirni qog‘ozga mahkamlash uchun xizmat qiladi.
- Baraban bloki (drum-unit, fotobaraban bloki) — har qanday nusxa ko‘chirish apparatining asosiy uzelidir. U tasvirni qog‘ozga ko‘chirish uchun xizmat qiladi. Tarkibida fotobaraban, rakel pichog‘i va ishlatilgan toner bunkeri mavjud.
- Fotobaraban (fotoval, fotoretseptor) — alyuminiy silindr bo‘lib, yuzasi yorug‘likka sezgir material bilan qoplangan. U yorug‘lik ta’sirida elektr qarshiligini o‘zgartira oladi. Ayrim tizimlarda fotosilindr o‘rniga yorug‘likka sezgir qatlamli, halqa shaklida tutashtirilgan elastik fototasma ishlatilgan.
- Magnit val — kartrij ichidagi val bo‘lib, tonerni bunkerdan fotobarabanga uzatadi (magnit bo‘lmagan toner qo‘llanadigan Xerox/Samsung qurilmalarida esa tasvirni hosil qilish roligi ishlatiladi).
- Rakel pichog‘i (tozalash tig‘i)
- Ishlatilgan toner bunkeri
- Lazer bloki (laser beam unit) (yoki yorug‘lik diodlari qatori — yorug‘lik diodli printerlarda)
- Korotron (koronator, zaryadlovchi rolik, Corona Wire)
- Ko‘chirish tasmasi (transfer belt) — rangli lazerli printerlarda 4 ta rangli kartrij barabanlaridan oraliq tasvir tushiriladigan tasma; keyin undan tasvir yakuniy tashuvchiga — qog‘ozga ko‘chiriladi.
- Tasvirni hosil qilish bloki (developing unit) fotosezgir baraban sirtida hosil bo‘lgan elektrostatik tasvirga tonerni uzatish uchun xizmat qiladi.
Sarf materiallari
Toner — tasvir hosil qilish uchun ishlatiladigan kukun.
Tashuvchi (ingl. Carrier) — ferromagnit kukun (tuzilishiga ko‘ra mayda zarrachalardan iborat) bo‘lib, ikki komponentli apparatlarda tonerni elektrostatik kuchlar hisobiga magnit val yuzasida tutib turish uchun ishlatiladi. Toner bilan aralashtirilganda o‘zaro ishqalanish tufayli unga statik elektr zaryadi beradi; korotrondagi razryad ta’sirida toner magnit valdan fotobaraban yuzasiga o‘tadi. Developerning o‘zi magnit xususiyati sababli magnit valda qoladi va deyarli sarflanmaydi (ammo vaqt o‘tishi bilan xususiyatlarini yo‘qotib, almashtirishni talab qiladi).
Developer (ingl. Developer) (ba’zan «starter» deb ham ataladi) — fotobarabanga beriladigan materiallar aralashmasi. Ikki komponentli qurilmalarda u toner va tashuvchi aralashmasidan, bir komponentli qurilmalarda esa faqat tonerdan iborat. Bu atama fotografiyada ishlatiladigan ochiltirgichatamasiga o‘xshash, biroq rus tilidagi adabiyotlarda odatda tarjimasiz qo‘llanadi.
Bosib chiqarish jarayoni
Lazerli bosib chiqarish jarayoni ketma-ket besh bosqichdan iborat:
Fotovalni zaryadlash
Fotovalni zaryadlash — aylanuvchi fotobaraban (1) yuzasiga bir xil elektr zaryadini berish jarayoni. Fotobarabanda eng ko‘p qo‘llanadigan material — organik fotosezgir modda — manfiy zaryadni talab qiladi. Ammo ayrim materiallar (masalan, kremniy) musbat zaryaddan foydalanish imkonini beradi.
Dastlab zaryadlash korotron (ingl. scorotron) — fotobarabanga nisbatan kuchlanish beriladigan tarang tortilgan sim orqali bajarilgan. Sim va fotobaraban orasiga odatda elektr maydonini bir tekis taqsimlaydigan metall to‘r o‘rnatiladi.
Keyinchalik zaryadlovchi rolik (ingl. Charge Roller) (2) yordamida zaryadlash qo‘llanila boshlandi. Bu tizim kuchlanishni kamaytirish hamda tojli razryadda ozon ajralishi muammosini (yuqori kuchlanish ta’sirida O2 ning O3 ga aylanishini) yumshatdi. Biroq unda mexanik qismlarning bevosita tegishi va yeyilishi, shuningdek, ifloslanishdan tozalash zarurati yuzaga keladi.
Lazer bilan yoritish
Lazer bilan yoritish — lazer nurining fotovalning manfiy zaryadlangan yuzasi bo‘ylab harakatlanish jarayoni. Lazer nuri (3) aylanuvchi ko‘zgu (4) yordamida yo‘naltiriladi va taqsimlovchi linza (5) orqali o‘tib, fotoval (1) sirtida fokuslanadi. Lazer faqat keyinchalik magnit valdan (7) toner tushishi kerak bo‘lgan nuqtalarda yoqiladi. Lazer nuri tushgan fotovalning yorug‘likka sezgir sirt qismlari elektr o‘tkazuvchan bo‘lib qoladi va bu qismlardagi zaryadning bir qismi fotovalning metall asosiga oqib o‘tadi. Shunday qilib, fotoval yuzasida kelajakdagi bosma nusxaning elektrostatik tasviri hosil bo‘ladi: umumiy fon bilan solishtirganda manfiy zaryadi kamroq bo‘lgan qismlar tasvir «naqshi»ni yaratadi.
Tonerni surtish
Bunkerdagi toner magnit valning yuzasiga magnitta’sirida tortiladi; magnit valning o‘zagi magnitdan yasalgan. Magnit val aylanayotganda uning yuzasidagi toner dozalovchi tig‘ bilan val orasidagi tor tirqishdan o‘tadi. Magnit valga fotobarabandagi bilan bir xil ishorali yuqori kuchlanish ham beriladi. Shuning uchun magnit val yuzasidagi toner fotobarabanning lazer nuri tushmagan qismlaridan itariladi. Ammo fotosezgir qatlamning lazer yoritgan va zaryadi boshqa qismlarga nisbatan kamaygan joylariga toner ko‘chadi. Bunda yoritilgan joylardagi fotosezgir qatlamning zaryad ishorasi elektr zanjirning umumiy simi potensialiga nisbatan toner zarrachalariniki bilan bir xil bo‘lib qoladi. Shunga qaramay, zaryad miqdorlari farqlangani sababli ularning o‘zaro ta’siri qarama-qarshi ishorali zaryadlarning ta’siriga tenglashadi.
Natijada elektrostatik (ko‘rinmas) tasvir ko‘rinadigan tasvirga aylanadi (ochiladi). Fotobarabanga yopishgan toner uning sirtida harakatlanib, qog‘ozga tegadigan joyga yetib boradi.
Tonerni ko‘chirish
Fotoval qog‘ozga tegadigan nuqtada, qog‘oz ostida ko‘chirish roligi (transfer roller) deb ataladigan yana bir rolik joylashgan. Unga fotobarabandagiga qarama-qarshi ishorali kuchlanish beriladi. Shu tariqa toner va qog‘oz qarama-qarshi zaryadlangan ikkita elektrod orasidagi elektr maydoni kuchlanganligi gradiyenti ta’sirida qoladi. Muvozanatsiz holatdagi toner zarrachalari muvozanatga intilib, fotobaraban sirtidan ko‘chirish roligi tomon harakatlanadi va yo‘lda qog‘ozga yopishadi. So‘ng zarrachalar qog‘oz yuzasida elektrostatik kuchlar hisobiga ushlanib qoladi.
Agar ayni vaqtda qog‘ozga qaralsa, unda tayyor tasvirni ko‘rish mumkin. Lekin uning ustidan barmoq yurgizilsa, tasvir osongina buziladi: chunki u qog‘ozga faqat elektrostatik kuchlar bilan yopishib turgan toner kukunidan iborat. Yakuniy bosma nusxani olish uchun tasvirni mahkamlash kerak.
Tonerni mahkamlash
Ustiga toner tasviri tushgan qog‘oz keyingi bosqichda mahkamlash uzeliga (qizdirish blokiga) o‘tadi. Tasvir issiqlik va bosim yordamida mahkamlanadi. Qizdirish bloki ikkita valdan iborat:
- yuqori valning ichida qizdiruvchi element (dastlab galogen lampa, keyinchalik uzunchoq keramik elektr isitgich) joylashgan; u termoval deb ataladi;
- pastki val (bosuvchi rolik) prujina yordamida qog‘ozni yuqori valga bosib turadi.
Mahkamlashning belgilangan harorati issiqlik datchigi (termistor) yordamida ushlab turiladi. Qog‘oz (180—220 °C) gacha qizdirilganda unga yopishgan toner eriydi va yumshoq holatda qog‘oz tolalari orasiga bosib kiritiladi. Qizdirish blokidan chiqqach, toner tez qotadi va tashqi ta’sirlarga chidamli, doimiy tasvir hosil qiladi. Tonerli qog‘oz termovalga yopishib qolmasligi uchun unda ajratkichlar (tishchalar) o‘rnatilgan.
Biroq termoval qizdirgichning yagona turi emas. Boshqa turdagi qizdirish blokida termoplyonka ishlatiladi. U quvur shaklidagi maxsus yupqa, egiluvchan va issiqqa chidamli material bo‘lib, uzun, ingichka keramik plastinkali tayanch konstruksiyani to‘liq o‘rab turadi. Plastinka qizdiruvchi element vazifasini bajaradi; uning tuzilmasida qizdirgichdan tashqari plastinkaning boshqa tomonida haroratni nazorat qiluvchi o‘rnatma issiqlik datchigi ham mavjud. Servis markazining yetarli malakaga ega bo‘lmagan xodimlari keramik plastinkani noto‘g‘ri o‘rnatsa, issiqlik datchigi juda tez kuyib, butunlay ishdan chiqishi mumkin.
Masalan, bu HP LaserJet 1100/1100A, 1200 va boshqa seriyadagi lazerli printerlarga xos. Keyingi modellar (HP LaserJet 1010,1018,1020 va hokazo)da issiqlik datchigi keramik plastinka tuzilmasidan alohida joylashtirilgan.
Termoplyonkali bunday qizdirish blokida maxsus yuqori haroratga chidamli silikon moy ishlatish shart. Chunki qog‘oz termoblokdan o‘tayotganda termoplyonka keramik yuzada sirpanib, ancha kuchli ishqalanishga uchraydi.
Termoplyonkaning ikki cheti yon tomonlardagi plastmassa tayanchlarga tayanadi va ular ustida aylanadi.
Barcha turdagi termoplyonkalarga xos kamchiliklar mavjud: qog‘ozdagi stepler skobalari ularni teshib yuborishi mumkin; termouzel karkasi ichida plyonka ostiga surtilgan ortiqcha issiqqa chidamli moyga qotib qolgan toner yopishishi natijasida kuygan joylar hosil bo‘ladi. Tajribasiz foydalanuvchilar va ta’mirlovchilarning boshqa noto‘g‘ri harakatlari ham plyonkaga zarar yetkazishi mumkin.
Rangli lazerli printerlar

Ko‘p rangli lazerli chop etish prinsipi quyidagicha. Dastlab bosib chiqarishni tayyorlash mexanizmi — renderlash (rendering) moduli raqamli hujjatni bir yoki bir necha marta qayta ishlab, undagi sahifalarning rastrli tasvirini foydalaniladigan toner ranglariga mos rangli tarkibiy qismlarga ajratadi. Ikkinchi bosqichda lazer yoki yorug‘lik diodlari massivi aylanuvchi fotosezgir baraban yuzasida hosil qilinishi kerak bo‘lgan tasvirga mos elektr zaryadlari taqsimotini shakllantiradi. Bo‘yoq pigmenti, smola va polimerlardan iborat zaryadlangan mayda toner zarrachalari baraban yuzasining zaryadi kamaygan qismlariga tortiladi.
So‘ng toner fotobarabandan ko‘chirish tasmasiga o‘tadi. Bu tasmada to‘liq rangli tasvir hosil bo‘ladi va u yerdan toner qog‘ozga ko‘chiriladi. Rangli lazerli printerlarning ko‘pchiligida turli ranglarga mos to‘rtta alohida o‘tish bosqichi ishlatiladi. Keyin qog‘oz tonerni eritib, yuzaga mahkamlaydigan «qizdirish bloki»dan o‘tadi va yakuniy tasvir hosil bo‘ladi.
Lazer nurini juda aniq fokuslash mumkin. Natijada fotosezgir barabanning kerakli joylarini zaryadsizlantiradigan nihoyatda ingichka nurlar hosil bo‘ladi. Shu sababli hozirgi rangli va oq-qora lazerli printerlar yuqori aniqlikda chop etadi.
Afzalliklari va kamchiliklari
Lazerli printerning afzalliklari
- Bosib chiqarish tezligining yuqoriligi, maxsus qog‘ozsiz ham tasvirning yuqori sifati va aniqligiga erishilishi;
- Bosma nusxaning uzoq saqlanishi, rangining o‘chishi va namlikka chidamliligi, tonerning qog‘ozda yoyilib ketmasligi, ko‘plab qog‘oz turlarida chop etish imkoniyati;
- Bitta nusxani chop etish tannarxining pastligi;
- Yarim tonlarsiz bir rangli bosma nusxalarining yuqori aniqligi va sifati yuqori bosma sifatiga teng;
- Qog‘ozning shimish xususiyatiga yuqori talab qo‘ymaydi va ayrim turdagi plastmassalarga ham chop eta oladi;
- Nisbatan arzon toner sarflaydi.
Lazerli printerning kamchiliklari
- Lazerli printer ishlaganda ozon, azot oksidlari (NO₂, N₂O), ultrabinafsha va infraqizil nurlanish, shuningdek, toner zarrachalari ajraladi;
- Tonerni mahkamlash blokini qizdirish uchun elektr quvvatining qisqa muddatli yuqori cho‘qqisi talab qilinadi. Printerni quvvati kichik uzluksiz elektr ta’minoti manbaiga ulab bo‘lmaydi;
- Yarim tonli tasvirlar va katta bo‘yalgan yuzalarning sifati nisbatan past bo‘ladi, chunki tonerni bir tekis taqsimlash ancha qiyin;
- Lazerli printerlar siyoh purkagichli printerlardan o‘rtacha 1,8 marta qimmatroq. Almashtiriladigan kartrijlar ham ancha qimmat, ammo ularning aksariyatini qayta to‘ldirish mumkin. Odatda kartrijni faqat mexanizmi buzilganda yoki almashtirish mumkin bo‘lgan fotobarabani yeyilganda yangisiga almashtirish kerak bo‘ladi;
- Qog‘ozning qalinligi bir xil, tarkibi va chetlari kesilishining sifati yuqori bo‘lishini talab qiladi. Notekis chetlar fotobaraban, termoplyonka va termovalni tezda yemiradi. Qog‘ozdagi buklamalar, qisqichlar va stepler skobalari bosib chiqarish yo‘lidan o‘tayotganda fotobarabanni tirnashi, termoplyonkani yirtishi hamda qog‘ozni uzatish mexanizmining harakatlanuvchi va qo‘zg‘almas qismlariga zarar yetkazishi mumkin;
- Oson eriydigan plastmassa, yelim va baraban yoki qizdiruvchi elementga tushishi mumkin bo‘lgan boshqa moddalar mexanizmning buzilishiga olib keladi;
- Satrma-satr va belgi-birligi bo‘yicha chop etishni tashkil qilish ancha murakkab; aksariyat modellar faqat butun sahifani bir yo‘la bosib chiqaradi;
- Bosib chiqarishdan oldin mahkamlash blokini qizdirish uchun biroz vaqt kerak bo‘ladi. Termoplyonkali uzel tezroq qiziydi.
Yashirin belgilar (qarang: Sariq nuqtalar) — rangli printerlarning ko‘plab modellari bosma nusxaga yashirin tasvirtushiradi. Unda bosib chiqarilgan sana va vaqt hamda qurilmaning seriya raqami ko‘rsatiladi. Taxminlarga ko‘ra, bu pul belgilari, boshqa hujjatlar va qimmatli qog‘ozlarning rangli nusxalarini tayyorlashning oldini olish uchun qilingan.
Noan’anaviy qo‘llanishi
- Radiohavaskorlar lazerli printerlardan «lazer-dazmol» texnologiyasi yordamida bosma platalar uchun kimyoviy yemirishniqobini tayyorlashda muvaffaqiyatli foydalanadi. Xuddi shu usulda radioqurilmalar korpusi va odatda printerga sig‘maydigan boshqa hajmli buyumlar yuzasiga yozuv yoki tasvirlarni, jumladan, rangli tasvirlarni ham tushirish mumkin. Buning uchun matn mumlangan qog‘ozga ko‘zgudagi kabi teskari holatda chop etiladi va qizdirilgan holda bosim ta’sirida buyumga ko‘chiriladi.
- Lazerli printerlardan metall yuzalarga yozuv va tasvir tushirishda ham foydalanish mumkin. Buning uchun kartrijga maxsus toner solinadi va tasvir yoki matn ko‘zgudagi kabi teskari shaklda chop etiladi. So‘ng bosma varaq metall plastina ustiga qo‘yilib, maxsus termopressda bosiladi. Toner yuqori harorat va bosim ta’sirida metall bilan kimyoviy reaksiyaga kirishib, mustahkam birikmalar hosil qiladi.
Adabiyotlar
- Kompyuterlar. Ma’lumotnoma qo‘llanma = McGraw-Hill kompyuterlar bo‘yicha qo‘llanmasi (The McGraw-Hill Computer Handbook) / G. Xelms. — M.: Mir, 1986. — j. 3. — 403 b.
- R. S. Gerns. 4. Elektrofotografiya // Bosib chiqarish va tasvirlash tizimlarining kimyosi va texnologiyasi (Chemistry and Technology of Printing and Imaging Systems) (ingl.) / P. Gregori. — Springer Netherlands, 2012. — B. 76−112. — 226 b. — ISBN 9789401106016.
- 1.3.3.1. Elektrofotografiya // Bosma OAV qo‘llanmasi: texnologiyalar va ishlab chiqarish usullari (Handbook of Print Media: Technologies and Production Methods) (ingl.) / Helmut Kipfan. — Springer Berlin Heidelberg, 2014. — ISBN 9783540299004.