Telemeditsina nima

Telemeditsina — tibbiy axborot almashish uchun kompyuter va telekommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanishdir. U dunyoda sog‘liqni saqlashning eng tez rivojlanayotgan yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi (yiliga qariyb 20 %). Kamroq hollarda «masofaviy tibbiyot».

«Telemeditsina» atamasining mazmuni

intensiv terapiya bo‘limi, uskunalarni boshqarish va bemorlarning holatini kuzatish masofadan turib amalga oshirilishi mumkin

Telemeditsina sohasida Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti yuritayotgan siyosat doirasida 1997 yilda quyidagi ta’rif taklif etilgan:

Telemeditsina — masofa muhim omil bo‘lgan sharoitda sog‘liqni saqlash xodimlari tomonidan axborot-kommunikatsiya texnologiyalari yordamida zarur ma’lumotlarni almashish orqali ko‘rsatiladigan tibbiy xizmatlardir. Bunday axborot almashinuvi kasalliklar va jarohatlarni tashxislash, davolash va oldini olish, tadqiqotlar o‘tkazish va baholash, shuningdek, aholining salomatligini yaxshilash va mahalliy hamjamiyatlarni rivojlantirish manfaatlari yo‘lida tibbiyot xodimlarining uzluksiz ta’lim olishini ta’minlashga xizmat qiladi

Telemeditsinaning asosiy yo‘nalishlari

Telemeditsina konsultatsiyalari

Telemeditsina konsultatsiyalari tibbiy ma’lumotlarni telekommunikatsiya aloqa kanallari (telefon, videotelefon, mobil telefon, internet: videokonferensiya, Skayp, Zum, videochat, Vayber, Telegram va boshqalar) orqali uzatish yo‘li bilan o‘tkaziladi. Konsultatsiyalar ham «kechiktirilgan» tartibda, ham real vaqt rejimida (onlayn).

Kechiktirilgan telekonsultatsiyalar

Kechiktirilgan telekonsultatsiyalar telefon, elektron pochta, messenjerlar, ijtimoiy tarmoqlar yoki tibbiy saytlardagi onlayn maslahat xizmati orqali o‘tkaziladi. Bu konsultatsiya tashkil etishning eng arzon va oddiy usulidir.

Real vaqt rejimidagi konsultatsiyalar

Bunday konsultatsiyalar texnik jihozlarga ko‘proq talab qo‘yadi va ular keng polosali internet hamda videoqurilmalar yordamida o‘tkaziladi. Rejali videokonsultatsiyalar, shoshilinch videokonsultatsiyalar va videokonsiliumlar farqlanadi. Ularning barchasida maslahatchi mutaxassis bilan bemorni davolayotgan shifokor bevosita muloqot qiladi. Ko‘pincha bunday maslahatlarda bemor ham qatnashadi. Videokonferensaloqa seansi ikki ishtirokchi o‘rtasida yoki bir nechta ishtirokchi qatnashadigan ko‘p nuqtali rejimda o‘tkazilishi mumkin. Shu tariqa, eng murakkab holatlarni turli tibbiyot markazlaridagi shifokorlar konsiliumi muhokama qila oladi. Masofaviy videokonsultatsiya bemorning shifokor huzuriga shaxsan borishidan ancha arzonga tushadi: manzillar orasidagi masofaga qarab, xarajatlar telemeditsina foydasiga 50 baravargacha farq qilishi mumkin. Telemeditsina tizimlari istalgan masofadan turib ekspert shifokor bilan muloqot (videokonferensiya) o‘tkazish hamda malakali xulosa chiqarish uchun zarur barcha tibbiy ma’lumotlarni (kasallik tarixidan ko‘chirmalar, rentgen tasvirlari, kompyuter tomografiyasi tasvirlari, ultratovush tekshiruvi tasvirlarini, masalan, bemorda elektron stetoskop, kardiograf, elektron qon analizatori, elektron tonometr, termometr, pulsoksimetr, glyukometr bo‘lsa, shifokor bemorning oldiga bormasdan turib ham konsultatsiya berishi mumkin va hokazo).

Masofaviy ta’lim

Telekommunikatsiya uskunalaridan foydalangan holda ma’ruzalar, videoseminarlar va konferensiyalar o‘tkaziladi. Bunday ma’ruzalarda o‘qituvchi tinglovchilar bilan interaktiv muloqot qilishi mumkin. Mazkur texnologiyalar tufayli shifokor ish joyidan ajralmagan holda uzluksiz kasbiy ta’lim olishning haqiqiy imkoniyatiga ega bo‘ldi. Ma’ruzalar ham videokonsultatsiyalar kabi ko‘p nuqtali rejimda o‘tkazilishi mumkin; shu tariqa bitta ma’ruzani turli mamlakatlardagi tinglovchilar bir vaqtning o‘zida tinglay oladi.

Jarrohlik operatsiyalarini translyatsiya qilish

Tarmoqqa ulangan videokameralar yordamida jarrohlik operatsiyasini jonli efirda namoyish etish mumkin. Bu texnologiya «masofaviy ustozlik» rejimida ham qo‘llanadi: tajribaliroq shifokor kamroq tajribaga ega hamkasbining harakatlarini real vaqt rejimida masofadan nazorat qiladi.

Xodimlar sog‘lig‘i holatini yashirin nazorat qilish

Turar joy va ish joyida inson tana haroratini o‘lchaydigan, magnitokardiogramma (MKG) yoki magnitoensefalogramma (MEG) qayd etadigan, mushaklar qisqarishi natijasida yuzaga keladigan elektromagnit signallarni hamda organizmning funksional holatini tavsiflovchi boshqa ko‘rsatkichlarni yozib oladigan kontaktsiz qurilmalar o‘rnatilishi mumkin. Bunday texnikadan dunyoning ayrim davlatlari razvedka xizmatlari xodimlarning salomatlik holatini yashirin va oshkor etmasdan kuzatish maqsadida foydalanadi. Shu maqsadda kelayotgan ma’lumotlarni qayta ishlaydigan asosiy va zaxira vaziyat markazlari tashkil etiladi. O‘tkir kasallik yuzaga kelganda yoki surunkali kasallik zo‘rayganda xodimga u bo‘lib turgan mamlakatda tibbiy yordam ko‘rsatish yoki uni ortga chaqirib olish masalasi hal qilinadi.

Mobil telemeditsina majmualari

Hodisa va avariya joylarida ishlash uchun mobil telemeditsina majmualari (ko‘chma, reanimobil negizidagi va hokazo) rivojlanmoqda. Kichik o‘lchamli mobil diagnostika majmualaridan telemeditsina xonalari va markazlari bo‘lmagan joylarda, zarurat tug‘ilgan nuqtaning o‘zida — tez yordam mashinalarida, olis shifoxonalarda, tabiiy ofatlar tibbiyoti va sanitariya aviatsiyasi brigadalarida, favqulodda vaziyatlar va mudofaa idoralarining tibbiy tuzilmalarida foydalanish mumkin. Zamonaviy mobil telemeditsina majmuasi turli tibbiy uskunalarga oson ulanadigan qudratli kompyuterni, qisqa va uzoq masofali simsiz aloqa vositalarini, videokonferensiya hamda IP-translyatsiya vositalarini birlashtiradi.

Masofaviy biomonitoring tizimlari

Dinamik kuzatuvga mo‘ljallangan telemeditsina tizimlari surunkali kasalliklari bor bemorlarni nazorat qilishda, shuningdek, sanoat obyektlarida xodimlarning (masalan, atom elektr stansiyasi operatorlarining) sog‘lig‘ini kuzatishda qo‘llanadi. Bunday tizimlar rivojining istiqbolli yo‘nalishlaridan biri datchiklarni kiyimlar, turli aksessuarlar va mobil telefonlarga birlashtirishdir. Masalan, EKG, arterial qon bosimi va boshqa ko‘rsatkichlarni qayd qiladigan biodatchikli jilet yoki EKG yozib olish va inson hayotiga xavf tug‘ilganda uni odamning joylashuv koordinatalari bilan birga tibbiyot markaziga yuborish imkoniga ega smartfon.

Uy sharoitidagi telemeditsina

mini-kardiograf

Bu uyda davolanayotgan bemorga masofadan tibbiy yordam ko‘rsatishdir. Telemeditsina uskunalari bemorning uyida tibbiy ma’lumotlarni yig‘adi va ularni mutaxassislar keyinchalik qayta ishlashi uchun masofadagi telemeditsina markaziga uzatadi. Bu, masalan, muntazam va tez-tez tekshiruvdan o‘tishga muhtoj yurak yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlar uchun muhim. Tana harorati, qon bosimi, kislorodning parsial bosimi, EKG va nafas olish funksiyalarini o‘lchaydigan datchiklardan tashkil topgan majmualar stol usti monitoriga ulanadi; monitor esa ma’lumotlarni avtomatik ravishda telemeditsina markaziga jo‘natadi.

Telejarrohlik

Masofaviy jarrohlik operatsiyalari 2001 yildan buyon jarrohlik robotlari yordamida o‘tkazilmoqda. Telejarrohlik harbiy jarrohlar hayotini xavf ostiga qo‘ymasdan jang maydonidagi harbiylarni operatsiya qilish imkonini beradi. Telejarrohlik ommaviy tus olmagan, biroq operatsiyalar internet va jarrohlik robotlari yordamida masofadan amalga oshirilmoqda; ommaviy axborot vositalari bunday operatsiyalarning deyarli har birini dunyoda birinchi marta o‘tkazilgandek yoritadi. Telejarrohlik butun dunyodagi bemorlar uchun, mahalliy shifoxonasidan tashqariga chiqmasdan, jarrohlik xizmatidan foydalanish imkonini yaratadi. Ehtimol, sun’iy intellektga dunyoning eng yaxshi jarrohlari tajribasi va robotlar yordamida operatsiya qilishni o‘rgatishar, shunda telejarrohlik eskirib qolishi mumkin.

Dunyoda telemeditsinaning rivojlanishi

Telemeditsina, 1925 yilgi rasm, retrofuturizm
Telemeditsina, 1932 yilgi rasm, retrofuturizm

Telemeditsinani amaliyotga birinchi bo‘lib Norvegiya joriy etdi; ikkinchi loyiha Fransiyada fuqarolik va harbiy flot dengizchilari uchun amalga oshirildi.

Hozir ko‘plab mamlakatlar va xalqaro tashkilotlarda telemeditsinaga oid ko‘plab loyihalar ishlab chiqilmoqda. P&S Market Research ma’lumotlariga ko‘ra, 2016 yilda jahon telemeditsina bozori hajmi taxminan 18 mlrd AQSH dollarini tashkil etgan.

JSST tibbiyotda global telekommunikatsiya tarmog‘ini yaratish loyihasini ishlab chiqmoqda. Bu tarmoq ilmiy hujjatlar va axborotlarni elektron almashish, telekommunikatsiya tarmoqlari orqali ularga kirish va kerakli ma’lumotlarni tezkor izlash, videokonferensiyalar, masofaviy munozaralar va yig‘ilishlar o‘tkazish hamda elektron ovoz berishni o‘z ichiga oladi.

Turli maqsadlarga yo‘naltirilgan xalqaro tibbiy telekommunikatsiya tarmoqlari ham rivojlanmoqda: «Satellife» tizimi rivojlanayotgan mamlakatlarda tibbiy bilimlarni tarqatish va kadrlar tayyorlashga xizmat qiladi; «Planet Heres» — JSST taklif etgan global ilmiy telekommunikatsiyalar, xalqaro ilmiy ekspertiza va ilmiy dasturlarni muvofiqlashtirish tizimi. Bundan tashqari, boshqa tizim va tarmoqlar ham mavjud.

Yevropa hamjamiyati telemeditsinaning turli jihatlarini rivojlantirishga qaratilgan 70 dan ortiq xalqaro loyihani moliyalashtirgan: shoshilinch tibbiy yordamdan (HECTOR loyihasi) uy sharoitida davolashgacha (HOMER-D loyihasi). Loyihalarning asosiy vazifasi tibbiy ma’lumotlarni qayd etish va standartlashtirish, ularni uzatish va qabul qilishga tayyorlashga qaratilgan tibbiy informatika usullarini rivojlantirishdir. Axborotni siqish algoritmlari, ma’lumotlarni birlamchi ma’lumotlar (tasvirlar, elektr signallari, masalan, elektrokardiogrammalar va hokazo) darajasida ham, kasallik tarixi darajasida ham almashishning standart shakllari ishlab chiqilib, sinovdan o‘tkazilmoqda. Shifokorlik va diagnostikaning turli ixtisosliklari (ultratovush diagnostikasi, kompyuter tomografiyasi, rentgenologiya, biokimyo) uchun avtomatlashtirilgan ish o‘rinlari yaratilmoqda. Bundan tashqari, barcha alohida ishlanmalarni birlashtiradigan (masalan, ITHACA) loyihalar, shuningdek, ayrim loyihalar samaradorligini baholab, eng yaxshi yechimlarni ommalashtiradigan (STAR) loyihalar mavjud. Deyarli barcha loyihalarning muqobil nusxalari ishlab chiqiladi, ya’ni Yevropa iqtisodiy hamjamiyati eng yaxshi yechimlarni topish uchun xarajatlarni ongli ravishda oshiradi.

2016 yil oxiriga kelib, Yevropada telemeditsinaning joriy etilish darajasi taxminan 30 % ni tashkil etgan.

Hozir dunyoda 250 dan ortiq telemeditsina loyihasi ma’lum bo‘lib, ularning xususiyatiga ko‘ra klinik (aksariyat qismi), ta’lim, axborot va tahliliy turlari mavjud. Geografik qamroviga ko‘ra loyihalar mahalliy (bitta muassasa doirasidagi, 27 %), mintaqaviy (40 %), umummilliy (16 %) va xalqaro (17 %) loyihalarga bo‘linadi. Ko‘plab loyihalar bir necha maqsadni ko‘zlaydi; holatlarning qariyb yarmida (48 %) ular masofaviy ta’lim va o‘qitish bilan bog‘liq. Har to‘rt loyihadan birida yangi axborot uzatish kanallaridan boshqaruv va ma’muriy ehtiyojlar uchun foydalaniladi. Loyihalarning 23 % ida telemeditsina qishloq va olis hududlar aholisiga tibbiy xizmat ko‘rsatishda ishlatiladi.

2016 yil oxiriga kelib, telemeditsina konsultatsiyalarining eng rivojlangan bozori AQSHda edi. 2016 yilda mamlakatda qariyb 1,25 mln telekonsultatsiya o‘tkazilgan. Amerika telemeditsina assotsiatsiyasi statistikasi bo‘yicha masofaviy konsultatsiyalar va monitoring kasalxonaga yotqizishlar sonini 19 % ga, shifokor bilan yuzma-yuz maslahatlashish uchun murojaatlar sonini esa 70 % ga kamaytiradi. Onlayn konsiliumlar yordamida og‘ir ahvoldagi bemorlarni tashish xarajatlaridan tejaladigan mablag‘ yiliga 500 mln AQSH dollarigacha yetadi.

Rossiyada telemeditsina

Rossiya telemeditsina xizmatlari bozorining salohiyati yiliga 18 mlrd rublga baholangan (2017 yil).

Kechiktirilgan telemeditsina konsultatsiyalari tizimini tashkil etishning yaxshi namunasi sifatida Penza viloyati telemeditsina tizimini keltirish mumkin. Unda barcha markaziy tuman shifoxonalari qatnashgan, viloyatdagi barcha davolash-profilaktika muassasalarining yetakchi mutaxassislari esa maslahatchi sifatida ishlagan.

2005 yil. Kamenka–Penza–Moskva aloqa seansini Rossiya Federatsiyasi prezidenti V. V. Putin, gubernator V. K. Bochkaryov, loyiha rahbari V. I. Shelyapin hamda Rossiya Federatsiyasi sog‘liqni saqlash vaziri M. Yu. Zurabov kuzatmoqda

Hududi nihoyatda keng bo‘lgan Rossiyada real vaqt rejimidagi konsultatsiyalar bozori ham ancha istiqbolli hisoblanadi. Masofaviy videokonsultatsiya bemorning Uraldan Moskvaga borishidan 20 baravar, Yakutiya va Zabaykalye uchun esa 40 baravar arzonga tushishi aytiladi (agar bemorga tibbiyot xodimi hamrohlik qilishi zarur bo‘lsa, safar xarajati ikki baravar ortadi). Telemeditsinadan tibbiyot xodimlarining malakasini oshirishda foydalanish imkoniyatlari ham muhokama qilinmoqda.

Real vaqt rejimida konsultatsiyalarni ta’minlovchi telemeditsina tizimi. Federal neyrojarrohlik markazi (Tyumen), 2013 yil

2011 yildan boshlab internet orqali Rossiya jarrohlik ilmiy markazining (RTFA) telemeditsina laboratoriyasi va operatsiya xonalariga o‘rnatilgan videokameralardan foydalanish imkoniyati yaratilgan. Bu jarrohlik operatsiyalarini translyatsiya qilishga imkon beradi[ishonchli bo‘lmagan manba].

Rossiya telemeditsinasi tarixi

Rossiya Federatsiyasidagi ilk videokonsultatsiyalar 1995 yilda Sankt-Peterburg shahridagi S. M. Kirov nomidagi Harbiy tibbiyot akademiyasida bo‘lib o‘tgan. Ammo dastlabki qadamlar 70-yillarga borib taqaladi. O‘sha davrda asosan EKG ma’lumotlari masofadan maxsus konsultatsiya markazlariga uzatilgan.

1997 yil. «Moskva — Rossiya mintaqalari» videokonferensiya loyihasi amalga oshirilib, u RTFAning A. N. Bakulev nomidagi Milliy yurak-qon tomir jarrohligi tibbiy tadqiqot markazi, Pediatriya ilmiy-tadqiqot instituti va boshqa qator markazlarni birlashtirgan.

1999 yil. 32 ta davolash-profilaktika muassasasini qamrab olgan Moskva korporativ telemeditsina tarmog‘i tashkil etilgan.

2001 yil. Rossiya telemeditsina tarmoqlari jahon axborot makoniga integratsiya qilingan.

2018 yil. Rossiya Federatsiyasida telemeditsina to‘g‘risidagi qonun kuchga kirgan.

2020 yil. Federatsiya Kengashi huzuridagi Raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish kengashining telemeditsinaga bag‘ishlangan yig‘ilishi bo‘lib o‘tgan. Unda Kengash raisi Andrey Turchak, Federatsiya Kengashi raisi o‘rinbosari Nikolay Juravlyov, Rossiya Federatsiyasi raqamli rivojlanish, aloqa va ommaviy kommunikatsiyalar vaziri Maksut Shadayev hamda Rossiya Federatsiyasi sog‘liqni saqlash vazirining birinchi o‘rinbosari Tatyana Yakovleva, shuningdek, tibbiyot sohasi va biznes hamjamiyati vakillari qatnashgan. Xususan, raqamlashtirishning muvaffaqiyatli tajribasini Rossiya mintaqalariga yoyish taklif etilgan. Bu joylarda axborot tizimi joriy qilinishini kutmasdan, tibbiy ma’lumotlarni masofaviy kirish orqali Moskvadagi hisoblash quvvatlarida qayta ishlash imkonini berishi ko‘zda tutilgan.

Me’yoriy-huquqiy asoslar

1-yanvar 2018 yilda telemeditsina to‘g‘risidagi qonun kuchga kirdi.

Qonun shifokor va bemor o‘rtasidagi muloqot tartibini belgilaydi: agar bemor shifokorga ilk marta telekonsultatsiya shaklida murojaat qilsa, unga tegishli mutaxassis shifokor biriktirilishi va yuzma-yuz qabul vaqti belgilanishi kerak. Shundan so‘ng bemor shaxsan ko‘rikdan o‘tib, tashxis qo‘yilgach va davolash tayinlangach, davolovchi shifokoriga qo‘shimcha savollar bilan masofadan, masalan, internet orqali murojaat qilish huquqiga ega bo‘ladi. Ishtirokchilarni identifikatsiya qilish uchun yagona identifikatsiya va autentifikatsiya tizimi (YIAT)dan foydalanish rejalashtirilgan, axborot almashinuvi esa idoralararo elektron o‘zaro hamkorlikning yagona tizimi orqali amalga oshiriladi.

Davolovchi shifokor odatiy va elektron retseptlarni, shu jumladan giyohvandlik vositalari yoki psixotrop moddalarni o‘z ichiga olgan preparatlarga retseptlarni yozish huquqini oladi. Shuningdek, yuzma-yuz qabuldan keyin bemor haqida olingan ma’lumotlar asosida davolovchi shifokor uning sog‘lig‘ini masofadan kuzatishi mumkinligi belgilangan.

2018 yilda Sog‘liqni saqlash vazirligi «Telemeditsina texnologiyalaridan foydalangan holda tibbiy yordamni tashkil etish va ko‘rsatish tartibi»ni tasdiqlagan.

4-may 2011 yildagi 99-FZ-sonli «Ayrim faoliyat turlarini litsenziyalash to‘g‘risida»gi Federal qonunga muvofiq, telemeditsina xizmati o‘z tibbiyot xodimlarini ishga olishi uchun tibbiy faoliyat litsenziyasini olishi lozim.

Amaldagi qonunlarga ko‘ra, telemeditsinadan faqat profilaktika bo‘yicha maslahat berish, bemorning sog‘lig‘ini kuzatish va shifokorning yuzma-yuz qabuliga yozish uchun foydalanish mumkin. Biroq 2020 yil mart oyida Davlat Dumasiga shifokorlarga bemorlarga masofadan tashxis qo‘yish huquqini beruvchi qonun loyihasiga tuzatishlar kiritilgan.

Telemeditsina va COVID-19 koronavirus epidemiyasi

Koronavirus epidemiyasi COVID-19 Rossiyada ham, butun dunyoda ham telemeditsinaning rivojlanishi va joriy etilishiga kuchli turtki berdi. VEB Ventures prognoziga ko‘ra, pandemiya bir yil ichida dunyo telemeditsina xizmatlariga murojaatlar sonini 5,5 baravar — 36 mln tashrifdan (2020 yil boshida) 200 mln tashrifgacha (2021 yil boshida) oshirishi kerak edi. JSST COVID-19 pandemiyasiga qarshi kurashda telemeditsinadan foydalanishning muhimligini ta’kidlagan. 2020 yil mart oyi oxirida deyarli bir vaqtda VEB va «Doktor ryadom» kompaniyasining qo‘shma loyihasi, DocDoc xizmatining («Sberbank» ko‘magida) bepul konsultatsiyalari ishga tushirilgan, shuningdek, Moskva sog‘liqni saqlash departamentining Telemeditsina markazi ochilgan. Ikki oy ichida — 2020 yil mart oyi oxiridan may oyi oxirigacha — «Doktor ryadom» va «Rossiya VEB» bepul telemeditsina xizmatidan 60 mingdan ortiq kishi foydalangan.

Ukrainada telemeditsina

Ukrainada telemeditsina ilk bor 1935 yilda Lvovda qo‘llangan. O‘shanda professor Maryan Franke va professor Vitold Lipinskiy teleelektrokardiografiyadan (tele-EKG) doimiy foydalanishni yo‘lga qo‘ygan. Polska Gazeta Lekarska nashridagi ma’lumotga ko‘ra (№ 27, 1937 yil, 15-bet): «So‘nggi 2 yil davomida Lvovdagi Davlat umumiy gospitalining yuqumli kasalliklar bo‘limida (hozirgi Lvov viloyat klinik shifoxonasi) teleelektrokardiografik tekshiruvlar muntazam o‘tkazilgan. Bemorlar bo‘limda bo‘lgan, yurak tekshiruvi natijalari esa 500 metr masofadagi Patologiya institutiga uzatilgan. Tekshiruvlar professor Franke bilan birgalikda bajarilgan».

Ukrainada telemeditsinadan foydalanishni tartibga soluvchi tarmoq hujjati — Sog‘liqni saqlash vazirligining 19.10.2015 yildagi 681-sonli «Sog‘liqni saqlash sohasida telemeditsinadan foydalanish bo‘yicha me’yoriy hujjatlarni tasdiqlash to‘g‘risida»gi buyrug‘i va uslubiy tavsiyalardir.

2007 yilda Ukrainada Ukraina Sog‘liqni saqlash vazirligining Davlat klinik ilmiy-amaliy telemeditsina markazi tashkil etilgan. Bu Ukrainada telemeditsinani joriy etish va rivojlantirish uchun tashkil qilingan yagona ixtisoslashgan sog‘liqni saqlash muassasasi edi. Ukraina Vazirlar Mahkamasining 01.10.2008 yildagi 878-sonli qarori bilan u umummilliy vazifalarni bajarishni ta’minlovchi sog‘liqni saqlash muassasalari ro‘yxatiga kiritilgan. Nizomga muvofiq, Davlat telemeditsina markazi telemeditsina texnologiyalaridan foydalangan holda aholiga yuqori malakali kompleks konsultativ tibbiy yordam ko‘rsatishni ta’minlaydi.

2009 yildan Davlat telemeditsina markazi Ukraina telemeditsina tarmog‘ini yaratish loyihasini amalga oshirmoqda. Ushbu loyiha tufayli telemeditsina portalida masofaviy tibbiy konsultatsiyalar va shifokorlarning tajriba almashishi yo‘lga qo‘yilgan.

2013 yildan buyon telemeditsinani Tibbiyotda axborot texnologiyalarini rivojlantirish Ukraina assotsiatsiyasi (UARITM) qo‘llab-quvvatlab kelmoqda. U Ukrainani Xalqaro telemeditsina va elektron sog‘liqni saqlash jamiyati (International Society for Telemedicine and eHealht, ISfTeH) tarkibida mazkur xalqaro tashkilotning milliy a’zosi sifatida vakillik qiladi.

Telemeditsina va maxfiylik

Ochiq tarmoq hisoblangan internet orqali bemor haqidagi maxfiy ma’lumotlar sizib chiqishi mumkinligidan xavotirlar mavjud. Bemorning tibbiy ma’lumotlarini barchaga ochiq tarzda uzatish va muhokama qilish huquqiy nuqtayi nazardan mumkin emas. Bu muammo axborotni shifrlash yoki bemordan uning ma’lumotlarini ochiq tarmoq orqali uzatishga roziligi haqida yozma tilxat olish orqali hal qilinadi.

Sun’iy intellekt va telemeditsina

robotlashtirilgan qo‘lli nogironlar aravachasi

Sun’iy intellekt va tibbiy robotlar telemeditsinaga, shifokorlar va hamshiralarga yordam berishi mumkin.

Adabiyotlar

Havolalar