| PayPal | |
|---|---|
| | |
| Tashkil etilgan sana | 1998 |
| Tashkil etilgan joy |
|
| Kompaniya | PayPal Inc. (ilgari eBay) |
| Foydalanuvchilar soni | 200 million |
| Kartalar bo‘yicha to‘lovlarni qayta ishlash | Ha |
| To‘lov shlyuzi | Ha |
| Veb-sayt | paypal.com |
PayPal (ingliz tilidan — «to‘lov qilishga yordam beradigan do‘st») — eng yirik debet elektron to‘lov tizimi. PayPal mijozlarga hisobvaraqlar va xaridlar uchun haq to‘lash imkonini beradi. Shuningdek, unda pul o‘tkazmalari yuboriladi va qabul qilinadi. 2002-yil oktabrdan boshlab PayPalni o‘z bo‘linmasi sifatida boshqargan kompaniya — eBay. 20-iyul 2015-yildan boshlab PayPal va eBay kompaniyalarining aksiyalari fond bozorida alohida sotila boshlandi. 2015-yilda mustaqil kompaniyaga aylangan PayPalning fond bozoridagi qiymati o‘zining ilgari bo‘ysungan bosh kompaniyasinikidan yuqori baholangan.
2017-yil holatiga ko‘ra, PayPal 202 ta mamlakatda ishlagan (biroq ularning hammasida xizmatlarning to‘liq to‘plami mavjud bo‘lmagan), 200 milliondan ortiq ro‘yxatdan o‘tgan foydalanuvchiga ega bo‘lgan va 25 ta milliy valyutada faoliyat yuritgan.
Tarixi
PayPal 1998-yilda Confinity kompaniyasi tomonidan yaratilgan. Uning asoschilari quyidagilar edi: Maks Levchin va Piter Til.
PayPal Inc. kompaniyasi 2000-yil mart oyida ikki kompaniyaning birlashuvi natijasida tashkil etildi. Ular — Confinity hamda Ilon Mask asos solgan moliyaviy kompaniya X.com. Kompaniya faoliyatining dastlabki oylaridayoq elektron auksionlargaxizmat ko‘rsata boshladi. Masalan, 1998-yil apreliga kelib eBay’dagi 1 milliondan ortiq auksionda to‘lov tizimi PayPal orqali haq to‘lash taklif etilgan.
2002-yil oktabrda PayPal kompaniyasi eBaykorporatsiyasi tomonidan sotib olindi. Shu vaqtdan boshlab eBay auksionidagi bitimlarning 50 foizdan ortig‘i PayPal yordamida amalga oshirildi. PayPalning asosiy raqobatchilarining aksariyati faoliyatini to‘xtatdi yoki sotildi.
2012-yil boshida PayPal 190 ta mamlakatda faoliyat yuritgan. 2011-yil sentabr holatiga ko‘ra, PayPal 24 xil jahon valyutasidan foydalangan. 2015-yil boshida eBay va PayPal alohida kompaniyalarga aylandi.
24-iyun 2013-yilda PayPal noma’lum sababga ko‘ra amerikalik Kris Reynolds hisobiga 92 233 720 368 547 800 dollarmiqdorida mablag‘ yozib qo‘ydi. Bu 64 bitli ishorali butun son ma’lumot turining eng katta qiymati yarmiga (64-darajaga ko‘tarilgan 2 sonining yarmiga) teng. Natijada u bir necha soat davomida dunyodagi eng boy odamdan ham million martadan ko‘proq boy bo‘lib qoldi.
2015-yilda PayPal to‘lovlarni qabul qilish uchun shaxsiy sahifalar yaratish imkonini beruvchi PayPal.me xizmatini ishga tushirdi.
2017-yil avgustda PayPal onlayn kreditlash sohasidagi Swift Financial kompaniyasini sotib oldi. U AQSHda kichik biznesni onlayn kreditlash bo‘yicha yetakchi xizmat ko‘rsatuvchi tashkilot hisoblanadi. Mazkur xarid PayPalga AQSHdagi kichik biznes vakillariga uzoq muddatli kreditlar berish imkonini yaratadi. Kredit miqdori 500 ming dollargacha yetishi mumkin. PayPal tizimning yangi foydalanuvchilariga kredit berishda Swift Financial ma’lumotlaridan ham foydalanadi.
PayPal Working Capital bo‘linmasi 2013-yildan buyon kichik biznesga kredit xizmatlarini ko‘rsatib keladi. Kreditlar 125 ming dollargacha miqdorda beriladi. Kreditga layoqatlilik darajasini kompaniya qarz oluvchiningilgari amalga oshirilgan to‘lovlari asosida hisoblaydi. Kreditlash xizmati ishga tushirilganidan buyon PayPal 3 milliard dollardan ortiq kreditni 115 mingta kichik korxonaga ajratgan.
16-avgust 2017-yilda PayPal va Britaniyaning texnologik startapi Thyngs o‘rtasida bitim tuzilgani ma’lum bo‘ldi. Thyngs mobil to‘lovlar bilan shug‘ullanadi; uning texnologiyasi foydalanuvchilarga turli buyumlardagi yorliqlarga telefonni yaqinlashtirib, QR-kodlar, NFC, Bluetoothorqali ma’lumot olish, shuningdek, to‘lovlarni amalga oshirish imkonini beradi.
Kompaniyalar birlashishi natijasida PayPal kontaktsiz to‘lovlar uchun o‘z platformasiga ega bo‘ladi, Thyngs esa PayPalning 200 millionlik mijozlar bazasidan foydalanish imkonini oladi.
2023-yil avgustda PayPal «barqaror tanga (stablecoin)» — PayPal USDchiqarilishini e’lon qildi. Uning emitenti infratuzilma kompaniyasi Paxos bo‘ldi. PayPal USD blokcheyni bo‘lgan Ethereum tarmog‘ida ERC-20 standarti bo‘yicha yaratilgan.
Ofislari
PayPal bosh qarorgohi San-Xose, Kaliforniyashahridagi kampusda , North First Street manzilida joylashgan. Kompaniyaning 1999-yilda ochilgan operatsion markazi Omaxashahrida, Nebraskashtatida joylashgan. 2006-yilda PayPal Skottsdeylshahrida, Arizonashtatida texnologik markaz, shuningdek, Chennay (Hindiston) shahrida 2007-yilda dasturiy ta’minot ishlab chiqish markazini ochdi. 2007-yil iyuldan PayPal Yevropa Ittifoqida bank sifatida, Lyuksemburgdafaoliyat ko‘rsatmoqda. PayPalning Yevropa bosh qarorgohi Lyuksemburgda, xalqaro bosh qarorgohi esa Singapurdajoylashgan. 2007-yil oktabrda PayPal Ostinshahrining shimoliy qismida, Texasshtatida ma’lumotlar xizmati ofisini, o‘sha yilning o‘zida esa La-Vistashahrida, Nebraskashtatida ikkinchi operatsion markazini ochdi. 2011-yilda ularga Berlin, Germaniya; Chandler, Arizona; Dublin, Irlandiya; Omaxa, Nebraska hamda Shanxay, Xitoyshaharlarida joylashgan shunga o‘xshash mijozlarni qo‘llab-quvvatlash xizmatlari qo‘shildi. PayPal Kuala-Lumpur, Malayziyashahrida ikkinchi mijozlarni qo‘llab-quvvatlash markazini ochdi va xodimlarni ishga qabul qilishni boshladi.[manba 1369 kundan beri ko‘rsatilmagan]
PayPal dunyoning turli mintaqalarida
PayPal xizmatidan dunyoning 200 dan ortiq mamlakati va mintaqasi aholisi foydalanishi mumkin. Shartlar har bir mamlakatda turlicha.
Yaponiya
2010-yil mart oyi oxirida Yaponiyada joriy etilgan yangi bank qoidalari PayPal Japan kompaniyasini jismoniy shaxslaro‘rtasida, Yaponiyadaro‘yxatdan o‘tgan foydalanuvchilar orasida pul yuborish imkoniyatini vaqtincha to‘xtatishga majbur qildi. Natijada Yaponiyadagi PayPal hisobi egalari faqat tijorat operatsiyalarini (oldi-sotdi va boshqalar) amalga oshira oladigan bo‘ldi.
Hindiston
2011-yil mart oyida PayPal hindistonlik foydalanuvchilar uchun Foydalanuvchi kelishuviga Hindiston zaxira bankitalablariga moslashish maqsadida o‘zgartirishlar kiritdi. 14-oktabr 2011-yildan bir tranzaksiya uchun limit 3000 AQSH dollari etib belgilandi. Biroq 29-iyul 2013-yilda PayPal har bir tranzaksiya limitini 10 000 AQSH dollarigacha oshirdi. Shunday qilib, Hindiston uchun tranzaksiya cheklovlari PayPal boshqa ko‘plab mamlakatlarda belgilagan limitlarga tenglashtirildi. Foydalanuvchilar PayPal hisoblarida pul saqlay olmaydi: pul yuborilganda mablag‘ kartadan darhol yechiladi, qabul qilinganda esa PayPal tizimida tasdiqlangan bank hisobiga avtomatik o‘tkaziladi. Bu PayPal Zero tizimi deb ataladi (u Hindistondantashqari yana 17 mamlakatda ishlaydi)[manba 3363 kundan beri ko‘rsatilmagan].
PayPal Hindistonda shaxsiy to‘lovlarni yuborish va qabul qilishni o‘chirib qo‘ydi, shu tariqa barcha pul oluvchilarning tranzaksiya uchun komissiya to‘lashiga sabab bo‘ldi.
PayPal Hindistonni xodimlarni kompaniya faoliyatiga jalb etish siyosatini joriy qilish bo‘yicha tajriba markaziga aylantirmoqchi. 2012-yilda PayPal 120 nafar xodimni ishga oldi. Bu xodimlar faoliyat yuritgan ofislar quyidagi shaharlarda joylashgan edi: Chennay va Bangalor.
8-noyabr 2017-yilda PayPal Payments Private Limited boshqaruvida Hindiston ichidagi operatsiyalarni yo‘lga qo‘ydi va mamlakatdagi sotuvchilar hamda mijozlarga raqamli to‘lov yechimlarini taklif qila boshladi. 2020-yildan boshlab PayPal Hindistonning milliy karta tizimi RuPay tizimini qo‘llab-quvvatlaydi va Yagona to‘lov interfeysi (UPI)ni Hindiston milliy to‘lov korporatsiyasi (NPCI) bilan hamkorlikda tizimga yanada kengroq integratsiya qilishni rejalashtirmoqda. PayPalning AQSHdan tashqaridagi eng katta xalqaro muhandislik jamoasi Hindistonda faoliyat yuritadi. Jamoa quyidagi shaharlarda ishlaydi: Bangalor, Chennay va Haydarobod.
Shri-Lanka
2017-yil yanvarda PayPal jamoasi aloqalarni tiklash uchun yanvar oyi o‘rtalarida Shri-Lankaga tashrif buyurishni rejalashtirgan edi. 2021-yildan boshlab Shri-Lankada PayPaldan faqat pul yuborish uchun foydalanish mumkin.
Pokiston
Pokistonda foydalanuvchilar PayPalga tegishli Xoompul o‘tkazmalari xizmatidan foydalanishlari mumkin. 2018-yil oktabrda Pokiston hukumati ikki to‘g‘on qurilishi uchun jamoaviy mablag‘ yig‘ishda Xoomdan foydalandi.
Turkiya
Kompaniya mamlakatda faoliyat boshlaganidan sakkiz yil o‘tib, PayPal Turkiyada 6-iyun 2016-yilda faoliyatini to‘xtatdi, chunki Turkiyaning BDDK moliyaviy regulyatori unga to‘lov litsenziyasiniberishdan bosh tortdi. Nazorat organlari kontentni bloklash va soliq tushumlarinikuzatish bo‘yicha hukumat hamda sud qarorlarini bajarishni osonlashtirish uchun PayPal ma’lumotlarni qayta ishlash markazlari Turkiya hududida joylashishini talab qildi. PayPal bu yopilish Turkiyadagi o‘n minglab korxonalar va yuz minglab iste’molchilarga ta’sir qilishini bildirdi.
Isroil va Falastin hududlari
PayPal Isroildamavjud, ammo Falastin hududlaridamavjud emas. Iordan daryosining G‘arbiy sohilida yoki G‘azodaishlaydigan falastinliklar ham PayPaldan foydalana olmaydi, biroq G‘arbiy sohildagi aholi punktlarida yashovchi isroilliklar undan foydalanishi mumkin. Bunday nomutanosiblik ayrim texnologiya kompaniyalarini PayPal siyosatini o‘zgartirish yo‘llarini izlashga undadi.
Ukraina
2022-yil martigacha Ukraina aholisi PayPaldan faqat quyidagi tartibda foydalanishi mumkin edi: hisobga pul kiritish mumkin, lekin pulni chiqarib yoki naqdlashtirib bo‘lmasdi. Bu Send onlydeb ataluvchi tizim jami 96 mamlakatda amal qilgan. Bunday cheklovga ushbu mamlakatlar hukumatlari qo‘ygan limitlar sabab bo‘lgan. 17-mart 2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi sharoitida tizim to‘liq ishlay boshladi. Endilikda Ukraina fuqarolari P2P to‘lovlarini amalga oshirishi va PayPal hisobidan shaxsiy akkauntiga bog‘langan Ukraina bank kartalariga pul chiqarishi mumkin bo‘ldi.
Qrim
2015-yil yanvar oyida PayPal Qrimda Rossiya va Qrimga qarshi sanksiyalar doirasida faoliyatini to‘xtatdi.
Rossiya
Rossiyalik foydalanuvchilar 2011-yil oktabrdan boshlab PayPal hisoblariga to‘lov qabul qila boshlagan. Rossiyalik foydalanuvchilar hisobdagi mablag‘larni Rossiya banklaridagi hisoblarga chiqarishi mumkin bo‘lgan. 2012-yilda ko‘proq mijozlarni qamrab olish va sifatli xizmat ko‘rsatish uchun PayPal quyidagi tashkilot bilan hamkorlik qilishni taklif qildi: «Rossiya pochtasi».
9-iyul 2020-yilda PayPal 31-iyuldan boshlab Rossiya ichidagi pul o‘tkazmalarini to‘xtatishini e’lon qildi. Kompaniya shunday bildirdi: «Biz faqat xalqaro to‘lovlarni qo‘llab-quvvatlaymiz: siz PayPal xizmatlaridan odatdagidek foydalanishingiz mumkin, lekin faqat xorijdagi PayPal foydalanuvchilariga to‘lov qilish va ulardan to‘lov qabul qilish uchun. Siz Rossiyadagi PayPal foydalanuvchilariga <to‘lovlar> yubora olmaysiz yoki ulardan to‘lov qabul qila olmaysiz».
5-mart 2022-yilda PayPal Rossiyadagi faoliyatini to‘xtatib turishini bildirdi.
18-mart 2022-yilda PayPal to‘lov tizimidagi barcha rossiyaliklarning hisoblarini blokladi.
Belarus
Belarus fuqarolari PayPaldan faqat pul yuborish uchun foydalanishlari mumkin. Bu cheklov PayPal Belarusda rasman ish boshlagan 2014-yil iyun oyidan buyon amal qilmoqda.
Xitoy
2017-yil iyulda PayPal Baidubilan hamkorlikni e’lon qildi. Bu Xitoy kompaniyasining 100 million mobil hamyon foydalanuvchisiga Baidu xizmati orqali PayPalning 17 million sotuvchisiga to‘lov qilish imkonini beradi.
Keniya
2018-yilda PayPal va Safaricom[inglizcha] hamkorlik qilib, keniyaliklarga Safaricom mobil to‘lov xizmatidan foydalangan holda MPESA tranzaksiyalarini amalga oshirish imkonini yaratdi.
Indoneziya
30-iyul 2022-yilda Kominfo PayPalni Indoneziya banki yoki Moliyaviy xizmatlar boshqarmasidaelektron xizmatlar operatori sifatida ro‘yxatdan o‘tishning belgilangan muddatini o‘tkazib yuborgani sabab blokladi. Yangi litsenziyalash qoidalari bunga majbur etardi. Natijada Indoneziyadagi PayPal foydalanuvchilari hisoblarida saqlangan pullariga kira olmay qoldi. Shundan keyin Kominfo foydalanuvchilar o‘z mablag‘larini chiqarib olishlari uchun xizmatni 5 kunga vaqtincha blokdan chiqardi. PayPal yangi qoidalarga muvofiq elektron tizim operatori sifatida ro‘yxatdan o‘tgach, 3-avgust 2022-yilda to‘liq blokdan chiqarildi.
PayPal Here
2012-yil martda PayPal PayPal Here nomli yangi qurilmani taqdim etdi. U kredit karta orqali to‘lov qilish imkonini beradi va bunda mobil telefondan foydalaniladi. Qurilma quyidagilarda ishlaydi: iPhone va Android.
PayPal Here — telefonning quloqchin uyasiga ulanadigan, kichik ko‘k uchburchak shaklidagi bank kartalarini o‘qish qurilmasi. Yangilik birinchi navbatda kichik biznes vakillari va mayda chakana savdogarlar uchun mo‘ljallangan. To‘lov tizimi to‘lov summasining 2,7 foizi miqdorida komissiya oladi. Bundan tashqari, kompaniya debet kartataqdim etadi; unga tranzaksiya summasining bir foizi qaytariladi. Shunday qilib, komissiyani 1,7 foizgacha kamaytirish mumkin.
To‘lov tizimining huquqiy maqomi
Amerika Qo‘shma Shtatlarida PayPal pul o‘tkazmalarini amalga oshiruvchi moliyaviy tashkilot sifatida litsenziyaga ega. PayPal bankdeb hisoblanmaydi, chunki u Omonatlarni sug‘urtalash tizimidaishtirok etmaydi. Shunga qaramay, kompaniya moliya muassasalari uchun belgilangan qonun va qoidalarga rioya qilishi shart. Bundan tashqari, PayPal foydalanuvchilarning ishlatilmay qolgan mablag‘larini qo‘shimcha daromad olish uchun banklarda saqlaydi. Ushbu mablag‘lar saqlanadigan hisoblar depozit hisobvaraqlaridir.
Masalan, Avstraliyada 2006-yilda PayPal ssuda va jamg‘arma faoliyati uchun litsenziya oldi, shu bilan Avstraliya bank qonunchiligi subyektiga aylandi.
2007-yilda PayPal Lyuksemburgdabank litsenziyasini oldi. Bu unga butun Yevropa Ittifoqi hududida bank faoliyatini yuritish huquqini berdi va Moliya sektorini nazorat qilish komissiyasiqonun hamda qoidalariga rioya etish majburiyatini yukladi. 2022-yil dekabrda kompaniya Lyuksemburgda kriptovalyuta operatsiyalarini amalga oshirish uchun ham ruxsat oldi.
13-mart 2013-yilda Rossiya Markaziy banki PayPalning nobank kredit tashkiloti (ya’ni to‘lov tizimi) litsenziyasini olish haqidagi arizasini ma’qulladi. 14-may 2013-yilda «PeyPal RU» MChJ NKT Rossiya Markaziy bankining 3517-K raqamli litsenziyasini oldi. Bu keyinchalik rossiyalik mijozlarga PayPaldagi mablag‘larini Rossiya banklaridagi rubl hisobvaraqlariga chiqarish imkonini berdi.
Foydalanish
To‘lovlar xavfsiz ulanish orqali, elektron pochta manzili va parolkiritilgandan hamda hisobtasdiqlangandan keyin amalga oshiriladi. Hisobda xaridlar yetkaziladigan manzil ham ko‘rsatiladi. PayPal foydalanuvchilari bir-birlariga pul o‘tkazishlari mumkin.
Hisobni tasdiqlash tartibi foydalanuvchi kartasidan kichik summa (odatda ikki dollardan sal kam — 1,95 $) yechib olishni o‘z ichiga oladi. To‘lov tafsilotlarida to‘rt xonali kod ko‘rsatiladi va uni PayPalga bildirish kerak. Bu amal karta egasining o‘z kartasi bo‘yicha to‘lovlar tarixiga kirish huquqiga ega ekanini tasdiqlaydi. Tasdiqlangandan so‘ng mablag‘ PayPal hisobining balansiga o‘tkaziladi.
Xaridorlar uchun PayPaldan foydalanish bepul: tizimda ro‘yxatdan o‘tish uchun haq olinmaydi va pul yuboruvchidan komissiya undirilmaydi. Komissiyani to‘lovni qabul qiluvchi to‘laydi. Uning miqdori pul yuborilgan mamlakat, to‘lovni qabul qiluvchi foydalanuvchining mamlakati va maqomiga bog‘liq. PayPal pulni o‘zi konvertatsiya qilganda valyuta kurslaridagi farqdan ham daromad oladi. Bank hisoblariga pul o‘tkazish faqat mahalliy valyutada amalga oshiriladi.
eBay’da yetkazib berilishi kerak bo‘lgan tovarlar uchun to‘lov qilinganda, xaridor yetkazib berilganini tasdiqlamaguncha (faqat narxi 10 USDdan yuqori eBay tovarlari uchun amal qiladi) yoki xaridor nizo ochishi mumkin bo‘lgan muddat (21 kun) tugamaguncha pul sotuvchining hisobiga tushmaydi.[manba 1312 kundan beri ko‘rsatilmagan]To‘lov amalga oshirilganidan keyin 45 kun ichida xaridor, agar yetkazilgan tovar buyurtma qilinganidan farq qilsa yoki umuman yetkazib berilmasa, nizo ochishi mumkin. Agar xaridor va sotuvchi kelisha olmasa, nizo rasmiy da’voga aylantirilishi mumkin. Da’vo nizo ochilgan sanadan boshlab 20 kalendar kun ichida berilishi mumkin. Agar PayPal xaridor foydasiga qaror chiqarsa, unga xarid summasi qaytariladi, ayrim hollarda yetkazib berish xarajatlari ham qoplanadi.
Komissiyalar
2013-yil sentabrda Rossiya bozoriga rasman kirishi va RUB valyutasi joriy etilishidan oldin Rossiya ichida AQSH dollarida pul o‘tkazish komissiyasi 3,4 % + 0,30 USD edi. Hozir PayPal ishga tushgan Ukraina, Belarus Respublikasi va Moldova Respublikasida ham shunday tarif amal qiladi. 2013-yil sentabrdan Rossiyada ro‘yxatdan o‘tgan PayPal hisoblari orasida RUBdan boshqa istalgan valyutadagi to‘lovlar taqiqlangan. Hozirda (2021-yil) Rossiya ichidagi, ya’ni yuboruvchi va qabul qiluvchining ikkala hisobi ham Rossiyada ro‘yxatdan o‘tgan to‘lovlar taqiqlangan. Ilgari 3,9 % + 10 RUB komissiya amal qilgan. Rossiya, Ukraina, Belarus Respublikasi va Moldova Respublikasidan xorijga istalgan valyutada to‘lov qilishga ruxsat berilgan.
Rossiyada USD va boshqa istalgan valyutani Rossiya bankidagi hisobga rubl ko‘rinishida chiqarishda yoki pul qabul qilayotganda avtomatik rublga konvertatsiya qilishda (agar foydalanuvchi shunday sozlagan bo‘lsa), ariza berilgan paytdagi bozor kursiga nisbatan 4,0 dan 4,8 % gacha komissiya qo‘llanadi.
To‘lov yoki pul o‘tkazishda konvertatsiya komissiyasi (kross-kurs) to‘lov valyutasidan boshqa valyuta ishlatilganda (masalan, rublni USDga aylantirganda) bozor kursiga nisbatan 4,0 % ni tashkil etadi va karta yoki hisob balansi orqali to‘lov paytida avtomatik qo‘llanadi. Biroq rublni bank hisobiga bevosita chiqarish bepul.
Rossiya bank hisoblariga pul Moskva shahridagi «Doyche bank» filialidan 3—7 ish kuni ichida kelib tushadi (odatda o‘rtacha 24 soatdan oshmaydi, ish kunlari Moskva vaqti bilan soat 12–13 oralig‘ida). Agar juma kuni ertalab pul o‘tkazsangiz, mablag‘ hisobga dushanba kuni tushdan keyin keladi. Bu eng noqulay holat hisoblanadi.
Oyiga 3000 dollardan ortiq savdo aylanmasiga ega sotuvchilar uchun komissiya foizi kamaytirilishi mumkin. Eng past komissiya — 2,4 %. Buning uchun talab etiladigan oylik aylanma — 100 000 dollar/oy.
Rossiyada ro‘yxatdan o‘tgan hisoblar uchun dunyoning turli mintaqalaridan keladigan to‘lovlar bo‘yicha PayPalning standart komissiyalari jamlanma jadvali. Hisobning asosiy valyutasi — AQSH dollari.
| Komissiya miqdori | Dunyo mintaqasi |
|---|---|
| 3,9 % + 10 RUB | Rossiya (faqat rublda); 2020-yil iyuldan Rossiya ichidagi to‘lovlar imkonsiz |
| 4,3 % + 0,30 USD | Skandinaviya |
| 4,4 % + 0,30 USD | G‘arbiy Yevropa, AQSH, Kanada |
| 4,9 % + 0,30 USD | Sharqiy Yevropa |
| 5,4 % + 0,30 USD | Qolgan barcha mamlakatlar (yuqoridagi mintaqalarga kiruvchi mamlakatlardan tashqari) |
Qo‘shimcha qat’iy komissiya miqdori (masalan: 0,30 USD, 0,35 EUR, 0,20 GBP, 40 JPY, 10 RUB va hokazo) to‘lov valyutasiga bog‘liq bo‘lib, har bir valyuta uchun farq qiladi. Foizli komissiya esa PayPal tasnifiga ko‘ra to‘lov kelgan mamlakat yoki dunyo mintaqasiga bog‘liq. PayPal tasnifidagi barcha mintaqalar yuqoridagi jadvalda keltirilgan. PayPal tasnifida G‘arbiy Yevropa mamlakatlari Europe I, Sharqiy Yevropa mamlakatlari esa Europe II deb ataladi. Shu sababli bu mamlakatlarning aniqroq ro‘yxatini bevosita PayPal saytida tekshirgan ma’qul.
Bu, ayniqsa, eBay’da savdo qilishdamuhim: auksionning standart komissiyasiga (12 % — 1-yanvar 2019-yildan boshlab, undan oldin esa 11,8 %; bunga Rossiyada QQSning 18 % dan 20 % gacha oshirilishi sabab bo‘lgan) PayPal komissiyasi ham qo‘shiladi.
Shunday qilib, PayPal orqali dunyo bo‘ylab savdo qiladigan Rossiyada ro‘yxatdan o‘tgan hisoblar uchun eBay auksionining eng yuqori jami komissiyasi quyidagicha bo‘ladi:
12 % (eBay) + 10,4 % (AQSHdan Rossiyaga PayPal o‘tkazmasi uchun 5,4 % + tijorat maqsadida foydalanish uchun 1 % + rublga konvertatsiya uchun 4 % komissiya) = 22,4 % + 0,30 USD
3 USDlik xaridda jami komissiya 0,972 USDni tashkil qiladi (32,4 %) — rubl hisobida 2,028 USD yoki dastlabki summaning 67,6 % i qoladi.
10 USDlik xaridda jami komissiya 2,54 USDni tashkil qiladi (25,4 %) — rubl hisobida 7,46 USD yoki dastlabki summaning 74,6 % i qoladi.
30 USDlik xaridda jami komissiya 7,02 USDni tashkil qiladi (23,4 %) — rubl hisobida 22,98 USD yoki dastlabki summaning 76,6 % i qoladi.
100 USDlik xaridda jami komissiya 22,7 USDni tashkil qiladi (22,7 %) — rubl hisobida 77,3 USD yoki dastlabki summaning 77,3 % i qoladi.
300 USDlik xaridda jami komissiya 67,5 USDni tashkil qiladi (22,5 %) — rubl hisobida 232,5 USD yoki dastlabki summaning 77,5 % i qoladi.
Keyingi summalarda qoladigan ulush quyi tomondan 77,6 % ga yaqinlashadi, biroq hech qachon bu chegaradan oshmaydi (komissiya 22,4 %).
Misol: 10 USDlik xarid, kurs 66,6 rubl/USD. Tez hisoblash uchun siz rublni 1 USD = 66,6 * 0,746 = ~50 rubl kursida olasiz, deb hisoblash mumkin.
25-may 2018-yildan Rossiya ichidagi o‘tkazmalar bepul bo‘lmay qoldi: «dunyoning qolgan mamlakatlari» uchun belgilanganidek, 5,4 % + 0,30 USD komissiya undirila boshlandi.
Bugungi holatga ko‘ra (2019-yil fevral) PayPal komissiyasi dunyoda keng tarqalgan barcha to‘lov tizimlari orasida eng yuqorisi edi. 2018-yilda eBay PayPaldan Adyen[inglizcha]xizmatlariga o‘tish jarayonini boshladi. Bu jarayon 2020-yillarning o‘rtalarida yakunlanishi kerak edi; 2021-yil iyuldan eBay’da yangi ochilayotgan sotuvchi hisoblarini PayPal hisoblariga bog‘lash imkoni qolmadi.
1-avgust 2021-yildan eBay barcha sotuvchilarni majburiy tarzda Payoneerto‘lov tizimiga o‘tkazishni boshladi. Bu tizim ham PayPal kabi Rossiyada 2020-yil dekabrda Vladimir Putin tomonidan imzolangan va 1-iyun 2021-yilda kuchga kirgan bitta farmonga ko‘ra taqiqlangan.
Tanqidlar
2011-yil oktabrda markazlashmagan Diaspora ijtimoiy tarmog‘i ishlab chiquvchilari mablag‘ yig‘ish kampaniyasini e’lon qildi. Bir necha kunda 45 000 dollardan ortiq mablag‘ yig‘ildi, ammo PayPal hech qanday izoh bermasdan Diaspora hisobini muzlatib qo‘ydi. 12-noyabr 2011-yilda loyihaning asosiy dasturchisi Ilya Jitomirskiy o‘z uyida o‘lik holda topildi. Ko‘plab shikoyatlar va sudga murojaat qilish tahdidlaridan so‘ng hisob uzr so‘ralgan holda qayta ochildi, biroq sabablar tushuntirilmadi.
2014-yil may oyida PayPal siyosiy aksiyalarda ushlangan faollarni himoya qilish bilan shug‘ullangan «Rosuznik» loyihasining hisobini blokladi. Loyihaning Twitter sahifasida shunday deyildi: «PayPal qo‘ng‘iroq qildi va faoliyatimiz bilan bog‘liq tavakkalchilikni o‘z zimmasiga olishni istamagani uchun hamyonimizni yopayotganini tushuntirdi».
14-may 2014-yilda Astraxan shahrida tug‘ilgan Anver Kurmashev Astraxan shahrining Kirov tuman sudi qaroriga ko‘ra to‘lov tizimidan 7000 rubl miqdorida ma’naviy zararuchun tovon oldi. To‘lov tizimi Astraxan budjeti foydasiga yana 4000 rubl davlat boji ham to‘ladi.
14-may 2015-yilda «Solidarnost» harakati faoli Vsevolod Chagayev o‘zining Twitter sahifasida PayPalning Putin. Urushnomli hisobotni chop etish uchun mablag‘ yig‘ishga mo‘ljallangan hisobini bloklaganini ma’lum qildi. To‘lov tizimi o‘z pozitsiyasini «Rossiyada siyosiy partiyalar faoliyati va siyosiy maqsadlar uchun xayriyalar yig‘ishda o‘z tizimidan foydalanishga ruxsat bermasligi» bilan izohladi. Holbuki, uning foydalanish qoidalarida siyosiy partiyalar yoki siyosiy maqsadlar uchun mablag‘ yig‘ish to‘g‘ridan-to‘g‘ri tilga olinmagan.
2015-yil aprel oyida PayPal Moskvashahrida nomlari Qrimdagi joy nomlaridankelib chiqqan ko‘chalarda yashovchilarga xizmat ko‘rsatishni to‘xtatdi. Keyinroq kompaniya geografik nomlar filtrlarini tekshirib chiqdi va moskvaliklarga nisbatan cheklovlarni bekor qildi.
Adabiyotlar
- Erik M. Jekson. The PayPal Wars: Battles with eBay, the Media, the Mafia, and the Rest of Planet Earth (ingliz tilida). — 2012. — 350 bet — ISBN 1936488590.
Havolalar
- paypal.com — PayPalning rasmiy sayti