Konveksiya (lotincha convectiō — «ko‘chirish») — issiqlik almashinuvi (issiqlik uzatilishi)ning bir turi bo‘lib, unda ichki energiya moddaning o‘z oqimlari va oqimchalari orqali uzatiladi. Shuningdek, tabiiy konveksiya deb ataladigan hodisa mavjud bo‘lib, u modda gravitatsiya maydonida notekis qiziganda o‘z-o‘zidan yuzaga keladi. Bunday konveksiyada moddaning quyi qatlamlari qizib, yengillashadi va yuqoriga ko‘tariladi, yuqori qatlamlari esa, aksincha, sovib, og‘irlashadi va pastga tushadi. Shundan so‘ng jarayon qayta-qayta takrorlanadi. Muayyan sharoitlarda aralashish jarayoni o‘z-o‘zidan tartiblanib, alohida girdoblar tizimini hosil qiladi va natijada konvektiv hujayralardan iborat nisbatan muntazam to‘r yuzaga keladi.

Laminar va turbulent konveksiya turlari farqlanadi.

Ko‘plab atmosfera hodisalari, jumladan, bulutlarning hosil bo‘lishi tabiiy konveksiya bilan bog‘liq. Xuddi shu hodisa tufayli tektonik plitalar harakatlanadi. Konveksiya ta’sirida granulalar paydo bo‘ladi, xususan, Quyoshda.

Tashqi kuchlar ta’sirida yuz beradigan majburiy (sun’iy) konveksiyada modda tashqi kuchlar (nasos, ventilyator parraklari va hokazolar) ta’sirida harakatlanadi. Bu usul tabiiy konveksiya yetarlicha samarali bo‘lmagan hollarda qo‘llaniladi.

Konveksiya deb, shuningdek, harakatlanayotgan muhit orqali issiqlik, massa yoki elektr zaryadlarining ko‘chirilishiga ham aytiladi.

Tabiiy konveksiya — suyuqlikning, xonadagi havoning yoki okeandagi suvning isishi/sovishi, shuningdek, doimiy shamollar (passatlar, mussonlar).

Majburiy konveksiya — suyuqlik yoki gazni aralashtirgich, qoshiq, nasos yoki ventilyator yordamida aralashtirish.

• Termogravitatsion konveksiya — haroratlar farqi sababli gravitatsiya maydonida yuz beradigan odatiy konveksiya bo‘lib, uning asosiy harakatlantiruvchi omili — Arximed kuchi
  • Benar hujayralari
• Termokapillyar konveksiya — sirt taranglik kuchi ta’sirida
• Konsentratsion konveksiya — erigan modda konsentratsiyasi gradienti ta’sirida (osmos, shuningdek, Marangoni effekti)
• Termomagnit konveksiya — magnit suyuqliklarda gravitatsiya maydonida magnit maydon ta’sirida yuz beradi
• Donador konveksiya^[ingl.] — sochiluvchan bir jinsli bo‘lmagan muhitlarda
• Termik kuchlanish konveksiyasi — harorat kuchlanishlari ta’sirida yuz beradi
• Termodinamik konveksiya — gazsimon, oquvchan yoki sochiluvchan moddalarning notekis qizishi natijasida gravitatsiya kuchlari maydonida hosil bo‘ladigan modda oqimi orqali issiqlikning ko‘chirilishi.^{[manba 5108 kundan beri ko‘rsatilmagan]}

Suyuqlik va gazlardagi konveksiyani tavsiflashda eng ko‘p qo‘llaniladigan model — Bussinesk yaqinlashuvi

• Konveksiya (8-sinf dasturiga oid videodars)
• Suyuqlikdagi konveksiya (tajriba namoyish etilgan videorolik)

• Ostroumov G. A. Ichki masala sharoitida erkin issiqlik konveksiyasi. Moskva — Leningrad. Gostexizdat.— 1952.
• Landau L. D., Lifshits Ye. M. Nazariy fizika kursi. 6-jild. Gidrodinamika.— M.: Nauka.— 1988.—736 bet.— (§ 56 Erkin konveksiya).
• Gershuni G. Z., Juxovitskiy Ye. M. Konvektiv oqimlarning barqarorligi.— M.: Nauka.— 1989.
• Gershuni G. Z., Juxovitskiy Ye. M. Siqilmaydigan suyuqlikning konvektiv barqarorligi.— M.: Nauka.— 1972.
• Krigel A. M. Erkin konveksiya yaqinlashuvining atmosfera turbulentligi uchun qo‘llanish imkoniyati haqida // Leningrad davlat universiteti axborotnomasi.— 7-seriya.—1991.—2(14)-son.—107-110-betlar.
• Krigel A. M. Turbulent konveksiya termodinamikasining masalalari. // Texnik fizika jurnali.—2016.—86.—11-son.—136—139-betlar.