| Shahar | |||||
| Zagreb | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| xorv. Zagreb | |||||
|
|||||
| 45°48′00″ sh. k. 15°57′00″ sh. u.HGYaO | |||||
| Mamlakat |
|
||||
| Maʼmuriy bo‘linishi | 17 ta tuman | ||||
| Shahar hokimi | Tomislav Tomashevich | ||||
| Tarix va geografiya | |||||
| Asos solingan | 1094-yil | ||||
| Ilk bor tilga olingan | 1094-yil | ||||
| Avvalgi nomlari | Agram | ||||
| Shahar maqomi dan | 1242-yil | ||||
| Maydoni | 641,29 km² | ||||
| Dengiz sathidan balandligi | 104—1035 m | ||||
| Vaqt mintaqasi | UTC+1:00, yozda UTC+2:00 | ||||
| Aholisi | |||||
| Aholisi | 790 069 kishi (2021) | ||||
| Aholi zichligi | 1232 kishi/km² | ||||
| Milliy tarkibi |
xorvatlar (91,94 %), serblar (2,41 %) va boshqalar. |
||||
| Diniy tarkibi | katoliklar, pravoslavlar va boshqalar. | ||||
| Rasmiy til | xorvat tili | ||||
| Raqamli identifikatorlar | |||||
| Telefon kodi | +385 1 | ||||
| Pochta indeksi | 10 000 | ||||
| Avtomobil kodi | ZG | ||||
| Boshqa maʼlumotlar | |||||
| Mukofotlar |
|
||||
|
|
|||||
|
zagreb.hr (xorv.) (ingl.) |
|||||
Zagreb (xorv. Zagreb [ˈzâːɡrɛb]) — Xorvatiyaning poytaxti va eng yirik shahri hisoblanadi. Aholisi — 767 131 kishi (2021), maydoni — 641,29 km². Shahar Savadaryosi bo‘yida joylashgan. Sava — Dunaydaryosining irmog‘i. Shahar dengiz sathidan 104 metr balandlikda (eng past nuqtasi), Medvednitsa tog‘ tizmasi yaqinida joylashgan.
Zagreb shahri shahar atrofi hududlari bilan birga Xorvatiya tarkibidagi alohida jupaniya maqomiga ega. Shaharni shahar kengashi (Zagreb shahar skupshinasi) tomonidan saylanadigan hokim boshqaradi. 31-may 2009-yilda shahar hokimi lavozimiga to‘rtinchi marta (ketma-ket uchinchi marta) Milan Bandichsaylandi. 30-may 2021-yilda yangi shahar hokimi Tomislav Tomashevich bo‘ldi.
Zagreb kontinental iqlim mintaqasida joylashgan. Yozgi o‘rtacha harorat +21 °C, qishki o‘rtacha harorat +2 °C. Vaqt mintaqasi — Markaziy Yevropa vaqti, GMT+1.
Etimologiya
Shahar XI asrdan boshlab hujjatlarda tilga olinadi, biroq, ehtimol, ancha avval paydo bo‘lgan. XIII asrdan boshlab Zagrabianomi bilan qayd etilgan. Nomi slavyancha zagrebъ — «ko‘tarma, tuproq bilan ko‘milgan joy», yaʼni «ko‘tarma ustidagi shahar» so‘zidan kelib chiqqan. Bunday slavyancha kelib chiqishni Greblya, Greblo kabi o‘nlab joy nomlarining Ukraina, shuningdek Belarus va Rossiyaningg‘arbiy hududlarida uchrashi ham tasdiqlaydi. Bundan tashqari, Avstriya-Vengriya imperiyasi davrida nemis tilidagi hujjatlarda shahar Agram deb atalgan (nemischa am-graben — «xandaq yonida»).
Tarix
Zagreb deb atalgan hudud (shuningdek, Zabreg) haqida ilk maʼlumot 1094-yilgato‘g‘ri keladi. O‘sha yili Vengriya qiroli Laslo I Zagreb tepaligidagi keyinchalik Kaptol (lotincha Capitul) deb atalgan manzilgohda yepiskoplik markazini tashkil etdi. O‘sha vaqtda bugungi Zagrebning tarixiy markazini tashkil qiladigan Gradets va Kaptol ikkita mustaqil manzilgoh edi.
Aynan 1242-yilda Gradets mo‘g‘ul qo‘shinlari tomonidan vayron qilindi; bu qo‘shinlarga xon Botuxonboshchilik qilgan. Shundan so‘ng shahar Oltin bulla orqali Vengriya-Xorvatiya qiroli Bela IV tomonidan erkin qirollik shahri deb eʼlon qilindi.
Taxminan XVII asr boshlarida Gradets va Kaptol amalda yagona konurbatsiyaga (tutash shaharlar majmuasiga)birlashdi, Kaptol yepiskopligi esa nomi o‘zgartirilib, Zagreb arxiyepiskopligi deb ataldi.
Oradan vaqt o‘tib, 1669-yilda iyezuitlar Zagrebda birinchi gimnaziya va akademiyaga asos soldi. Bu sana Zagreb universitetining tashkil topgan sanasi deb hisoblanadi. U Yevropadagieng qadimiy universitetlardan biridir. Tez orada Zagreb mamlakatning madaniy markaziga va Posavye Xorvatiyasining eng yirik shaharlaridan biriga aylandi.
Keyin, 1776-yilda esa Varajdin dan Xorvatiya qirollik kengashi (hukumat) majlislari Zagrebga ko‘chirildi, shundan so‘ng shahar amalda poytaxt maqomini oldi.
Keyinchalik, 1851-yilda ban (noib) Yosip Yelachich Kaptol va Gradetsni rasman birlashtirib, Zagreb poytaxt shahrini tashkil etdi. Shu bilan birga, shahar hokimi lavozimi joriy etildi. Unga Gradetsning so‘nggi sudyasi — Yanko Kamauf saylandi.

So‘ng, 1860-yilda Zagreb temiryo‘l tuguniga aylandi.
Ikkinchi jahon urushi davrida, 10-aprel 1941-yilda Uchinchi reyx va fashistik Italiya tomonidan Mustaqil Xorvatiya davlatituzildi, uning poytaxti Zagreb bo‘ldi. Yugoslaviya bosqinchilardan ozod etilgach, Mustaqil Xorvatiya davlati tugatildi, Zagreb esa Xorvatiya Sotsialistik Respublikasining poytaxtiga aylandi. Respublika Yugoslaviya Sotsialistik Federativ Respublikasi tarkibiga kirardi.
25-oktabr 1964-yildan Zagreb tarixidagi eng yirik tabiiy ofat — toshqin boshlanib, unga Sava daryosining toshishi sabab bo‘lgan.
31-oktabr 1954-yilda Xorvatiya tarixidagi eng og‘ir tramvay halokati yuz berdi.
25-iyun 1991-yilda Xorvatiya Respublikasi Sabori Xorvatiya mustaqilligini eʼlon qildi va Zagrebni uning poytaxti deb belgiladi. Shundan so‘ng urush sobiq Yugoslaviyabilan boshlandi va Zagreb uchun og‘ir sinovga aylandi. 1991-yilda Yugoslaviya xalq armiyasining harbiy-havo kuchlari Zagrebdagi prezident qarorgohiga havo zarbasi berdi. 1995-yil mayda Zagreb raketa zarbalariga uchradi. Zarbalarni o‘zini o‘zi eʼlon qilgan Serb Krainasi Respublikasiarmiyasi berdi. Natijada yetti kishi halok bo‘ldi, kamida 175 kishi yaralandi.
22-mart 2020-yilda Zagrebda zilzila sodir bo‘ldi. Uning magnitudasi 5,3—5,4 bo‘lib, Rixter shkalasi bo‘yicha baholandi.
Iqlim
Zagreb iqlimi subtropik bo‘lib, yilning to‘rt fasli yaqqol ajralib turadi. Qishda o‘rtacha harorat +1 °C, yozda +22 °C. Odatda Zagrebda may, ayniqsa oyning oxiri juda issiq keladi — harorat +30 °C dan oshadi. Qishda qor yog‘adi; kuz esa, odatda, juda seryomg‘ir bo‘ladi.
| Ko‘rsatkich \ Davr | Yan | Fev | Mar | Apr | May | Iyun | Iyul | Avg | Sen | Okt | Noy | Dek | Yil |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Mutlaq maksimum t, °C | 19,4 | 21,6 | 26,1 | 28,7 | 33,7 | 37,0 | 40,3 | 38,0 | 34,2 | 27,6 | 25,0 | 21,5 | 40,3 |
| O‘rtacha maksimum t, °C | 4,3 | 7,0 | 12,3 | 17,3 | 22,3 | 25,3 | 27,7 | 27,0 | 21,9 | 16,4 | 10,0 | 5,1 | 16,4 |
| O‘rtacha harorat, °C | 1,2 | 3,1 | 7,5 | 12,2 | 17,0 | 19,9 | 22,0 | 21,7 | 17,0 | 12,0 | 6,5 | 2,2 | 11,9 |
| O‘rtacha minimum t, °C | −1,3 | −0,2 | 3,6 | 7,7 | 12,2 | 15,1 | 17,0 | 16,9 | 12,8 | 8,5 | 3,7 | −0,1 | 8,0 |
| Mutlaq minimum t, °C | −22,2 | −21,7 | −17 | −3 | 0,5 | 4,6 | 7,3 | 5,3 | 2,3 | −6 | −9,7 | −18,7 | −22,2 |
| Yog‘in miqdori (meʼyor), mm | 47 | 44 | 56 | 54 | 73 | 95 | 71 | 97 | 91 | 82 | 72 | 62 | 843 |
| Manba: Ob-havo va iqlim | |||||||||||||
Aholi
Zagreb — Xorvatiyaning eng yirik shahri va aholisi (shahar atrofi hududlari bilan birga) 1 mln kishidan oshadigan yagona shahri. Bu mamlakat aholisining 20 % dan ortig‘ini tashkil qiladi. Shahar aglomeratsiyasida 1 088 841 kishi, shahar hududining o‘zida esa 790 017 kishi yashaydi ( 2011-yilgiaholini ro‘yxatga olish maʼlumotlari). Mahalliy politsiya boshqarmasining maʼlumotlariga ko‘ra, 2005-yilda shaharda 973 667 kishi ro‘yxatda bo‘lgan.
XIX asr o‘rtalaridan hozirgacha Zagreb aholisi sonining o‘zgarishi quyidagi jadvalda ko‘rsatilgan:
| 1857 | 1869 | 1880 | 1890 | 1900 | 1910 | 1921 | 1931 | 1948 | 1953 | 1961 | 1971 | 1981 | 1991 | 2001 | 2011 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 48 266 | 54 761 | 67 188 | 82 848 | 111 565 | 136 351 | 167 765 | 258 024 | 356 529 | 393 919 | 478 976 | 629 896 | 723 065 | 777 826 | 779 145 | 790 017 |
Zagreb aholisining milliy tarkibi ancha bir xil: 2001-yilgi aholini ro‘yxatga olish maʼlumotlariga ko‘ra, shahar aholisining 91,94 % ini xorvatlartashkil qilgan. O‘sha maʼlumotlarga ko‘ra, shaharda etnik ozchiliklarning 40 066 nafar vakili yashagan; ularning eng katta guruhlari — serblar (18 811 kishi, 2,41 %), bosniyaklar (6204 kishi, 0,80 %), albanlar (3389 kishi, 0,43 %), slovenlar (3225 kishi, 0,41 %), lo‘lilar (1946 kishi, 0,25 %), chernogoriyaliklar (1131 kishi, 0,17 %) va makedonlar (1315 kishi, 0,17 %).
Aholining aksariyati (taxminan 90 %) katoliklikdiniga eʼtiqod qiladi. Shuningdek, kam sonli pravoslav va musulmon ozchiliklari mavjud.
Zagreb tumanlari

Zagreb shahri quyidagi 17 ta tumandan iborat: (xorv. gradska četvrt):
- Donji Grad (Donji grad)
- Gornji Grad — Medveshchak (Gornji grad — Medveščak)
- Trne (Trnje)
- Maksimir (Maksimir)
- Peshchenitsa — Jitnyak (Peščenica — Žitnjak)
- Yangi Zagreb — sharq (Novi Zagreb — istok)
- Yangi Zagreb — g‘arb (Novi Zagreb — zapad)
- Treshnevka — shimol (Trešnjevka — sjever)
- Treshnevka — janub (Trešnjevka — jug)
- Chrnomerets (Črnomerec)
- Gornya Dubrava (Gornja Dubrava)
- Donya Dubrava (Donja Dubrava)
- Stenyevets (Stenjevec)
- Podsused — Vrapche (Podsused — Vrapče)
- Podsleme (Podsljeme)
- Sesvete (Sesvete)
- Brezovitsa (Brezovica)
Iqtisodiyot

Zagreb iqtisodiyotining eng muhim tarmoqlari elektr jihozlari ishlab chiqarish, kimyo, farmatsevtika va to‘qimachilik sanoati, shuningdek, oziq-ovqat sanoatining turli korxonalaridir. Zagreb xalqaro savdo va biznes markazi bo‘lib, Markaziy va Sharqiy Yevropa o‘rtasidagi gavjum transport chorrahasida joylashgan.
Xorvatiya poytaxtida mamlakat bo‘yicha aholi jon boshiga eng yuqori nominal yalpi ichki mahsulot ko‘rsatkichi qayd etilgan (jumladan, $ 19 132 — 2005-yilda). Xorvatiya kompaniyalarining uchdan biridan ortig‘i shu yerda yuridik ro‘yxatdan o‘tgan va mamlakat ishchi kuchining qariyb 40 % i shu yerda jamlangan. Xususan, Zagrebda deyarli barcha milliy banklar, kommunal xizmat va jamoat transporti korxonalari hamda mamlakatning eng muhim xo‘jalik subyektlari bosh ofislari joylashgan. Ular orasida Xorvatiyaning eng yirik kompaniyalari shtab-kvartiralari bor: Franck d.d., Kraš, Croatia Airlines, Croatia osiguranje, Croatia Records, HT, INA, Konzum, Ledo, Pliva, RIZ, Tisak, Vipnet, Microblink (Photomath) va boshqalar. Shuningdek, Xorvatiya poytaxtida ko‘plab xorijiy ishlab chiqaruvchi va savdo kompaniyalari, banklarning vakolatxonalari ham joylashgan. Masalan, 2006-yilda Xorvatiya kompaniyalarining umumiy aylanmasida Zagreb ulushi 52 %, umumiy daromadida 60 % bo‘lgan; shahar mamlakat eksportining 35 % ini taʼminlagan va importining 57 % ini qabul qilgan.
| Zagreb osmono‘par binolari |
| Zagrepyanka | «Eurotower» | Tsibona minorasi | HOTO biznes minorasi | «Ilitsa Zagreb» |
Zagrebda turizm jadal rivojlanmoqda. Shahardagi mehmonxonalar yirik, yuqori toifali, jumladan tarmoq mehmonxonalaridan tortib xususiy uylardagi kichik pansionatlar va yarim pansionlargacha bo‘lgan turli turar joylarni qamrab oladi. Zagrebda uchta besh yulduzli mehmonxona (Westin, Sheraton, Regent Esplanade) va 10 ta to‘rt yulduzli mehmonxona faoliyat yuritadi.
Zagreb budjeti 2017-yilda 7,5 milliard kuna (79 milliard rubl)ni tashkil qilgan, 2015-yilda esa o‘rtacha oylik sof ish haqi 6669 kuna (70 636 rubl) bo‘lgan. Aholi jon boshiga YaIM (XQP) bo‘yicha 2004-yilda — $28 261 (771 836 rubl)ni tashkil qilgan.
Transport

Zagreb keng tarmoqlangan transport tizimining markazida joylashgan. Yirik zamonaviy avtomagistrallar shahardan sharqqa — Slavoniya, Belgrad va Osiyek (A3); shimoli-sharqqa — Chakovets, Varajdin va Vengriya (A4); janubi-g‘arbga — Karlovats, Riyeka va Split (A1); shimoli-g‘arbga — Sloveniya va G‘arbiy Yevropa (A2); g‘arbga — Bregana va Lyublyana (A3). Janubi-sharqda Sisak va Banya-Luka tomon hozirda avtomagistral qurilmoqda (A11). Temiryo‘llar Zagrebni Xorvatiya va qo‘shni mamlakatlarning eng yirik shaharlari bilan bog‘laydi. Shahar markazida yirik avtobus va temiryo‘l vokzallari joylashgan.
Zagreb aeroporti shahardan 17 kilometr uzoqlikda joylashgan. Aeroportning yillik o‘tkazish quvvati — 2 million yo‘lovchi (2007-yilda).
Shahar transporti keng qamrovli tramvay va avtobus yo‘nalishlari, shuningdek, Tomicheva ko‘chasidagi funikulyor liniyasidan iborat. U tarixiy markazdagi Yuqori va Quyi shaharlarni bog‘laydi. Yengil metroqurish rejasi ham ishlab chiqilgan, biroq loyihani amalga oshirishning aniq muddatlari belgilanmagan.
Taʼlim va madaniyat



Shaharda Zagreb universiteti (28 ta fakultet), Katolik universiteti, 16 ta teatr, 22 ta muzey va 31 ta sanʼat galereyasi bor.
Zagrebning eng mashhur teatri — Xorvatiya milliy teatri. U 1895-yilda tashkil etilgan va o‘sha yili qurilgan muhtasham binoda joylashgan. Bu bino haqli ravishda shahar meʼmorchiligining durdonalaridan biri hisoblanadi. Eng taniqli konsert maydoni — Vatroslav Lisinskiy nomidagi konsert zali.
Boshqa teatrlar orasida Gavella shahar drama teatri, «Komediya teatri», Qo‘g‘irchoq teatri.
Zagrebning eng eʼtiborga molik muzeylaridan biri — Mimara muzeyi. Uning to‘plamida qadimgi davrdan hozirgacha yaratilgan 3700 dan ortiq sanʼat asari mavjud. XIV—XIX asrlarga oid Yevropa rangtasvirining katta kolleksiyasiga ega Qadimgi ustalar galereyasi ham diqqatga sazovor. Klovich saroyi (Klovićevi dvori) — Yuqori shaharning sharqiy qismidagi galereya. Unda Oskar Herman va Vinko Perchich kabi ko‘plab xorvat rassomlarining asarlari jamlangan. Boshqa muzey va galereyalar:
- Zamonaviy sanʼat muzeyi
- Zamonaviy galereya.
- Sodda sanʼat muzeyi (naiv sanʼat)
- Arxeologiya muzeyi.
- Texnika muzeyi.
- Tarix muzeyi.
- Tabiiy fanlar muzeyi.
- Zagreb shahar muzeyi.
- Etnografiya muzeyi.
- Texnika muzeyi.
- Klovich saroyi
Zagreb bog‘lari orasida katta maydonga ega Maksimir[ingl.] alohida ajralib turadi. Shahar aholisi bu yerda dam olishni yaxshi ko‘radi. Bog‘da shu nomdagi stadion va Zagreb hayvonot bog‘i joylashgan.
Zagrebda bir qator muhim festivallar, jumladan, Animafest (har juft yilda o‘tkaziladigan jahon animatsion filmlar festivali), Xalqaro folklor festivali, Eurokaz teatr festivali va zamonaviy raqs festivali bo‘lib o‘tadi. Shaharda Zagreb kinofestivali va hujjatli filmlarga bag‘ishlangan ZagrebDox festivali ham tashkil etiladi. Zagrebda o‘tkaziladigan musiqa festivallari orasida Xorvatiya pop-musiqasining eng qadimiy tadbirlaridan biri bo‘lgan Zagrebfest, toq yillarda tashkil etiladigan avangard musiqaga bag‘ishlangan «Zagreb musiqa biyennalesi» (Muzički Biennale Zagreb), shuningdek, Zagreb filarmoniyasi festivali bor. 1996-yildan boshlab Zagreb ko‘chalari ko‘cha sanʼatkorlarining xalqaro multimedia festivaliga mezbonlik qilmoqda. Yozda shaharda, asosan Yuqori shaharda ochiq osmon ostida konsertlar tez-tez o‘tkaziladi (jumladan, «Yuqori shaharda yoz» / Ljeto na Gornjem gradu shahar festivali doirasida).
Zagreb haqidagi filmlar
- Quyida voqealarining salmoqli qismi Zagrebda kechadigan eng mashhur filmlar ro‘yxati keltirilgan.
- Brchko Zagrebda — Avstriya-Vengriya, 1917
- To‘qqizinchi doira — Yugoslaviya, 1960
- Rossiyadan muhabbat bilan — Buyuk Britaniya, 1963
- Dushanba yoki seshanba — Yugoslaviya, 1966
- Tangrining sovuti — Yugoslaviya, 1986
- Tasodifiy hayot[ingl.] — Yugoslaviya, 1969
- Jonli haqiqat[ingl.] — Yugoslaviya, 1972
- Jurnalist[ingl.] — Yugoslaviya, 1979
- Uchinchi kalit[ingl.] — Yugoslaviya, 1983
- Glembaylar oilasi[ingl.] — Yugoslaviya, 1988
- «Begona» loyihasi — Avstraliya—AQSH, 1990
- Qizil chang[ingl.] — Xorvatiya, 1999
- Olg‘a, sariqlar![ingl.] — Xorvatiya, 2001
- Aziz marhum qizlar — Xorvatiya, 2002
- Oyna ortida[ingl.] — Xorvatiya, 2008
- Metastazlar[ingl.] — Xorvatiya, 2009
- Faqat oramizda[ingl.] — Xorvatiya, 2010
- Asfalt onasi[ingl.] — Xorvatiya, 2010
- Tomosha davom etishi kerak[ingl.] — Xorvatiya, 2010
- Qoidalar shunday[ingl.] — Xorvatiya, 2014
- Konstitutsiya[ingl.] — Xorvatiya, 2016
- Boshqa tomonda — Xorvatiya—Serbiya, 2016
Ommaviy axborot vositalari
Shaharda Xorvatiya radio va televideniyesi (Hrvatska radiotelevizija, HRT) shtab-kvartirasi joylashgan. U 1926-yilda ish boshlagan Xorvatiya radiosi va 1956-yilda TV Zagreb sifatida tashkil etilgan Xorvatiya televideniyesining birlashishi natijasida tuzilgan. Xorvatiya televideniyesi Janubi-Sharqiy Yevropa mintaqasida eng ommabop telekanal hisoblanadi. HRT studiyalari joylashgan bosh ofis manzili: Prisavlje 3.
Zagrebda yana 2 ta yirik tijorat telekompaniyasi faoliyat ko‘rsatadi: xalqaro CME kompaniyasiga tegishli Nova TV (Remetinečka cesta, 139) va RTL Televizija (Krapinsk, a 45) — RTL Groupga tegishli. Bundan tashqari, Xorvatiya poytaxtida Zagreb va uning atrofidagi hududlarga mo‘ljallangan kontent tayyorlaydigan OTV va Z1 xususiy telekompaniyalari ishlaydi. Shaharda Xorvatiyaning birinchi biznes kanali Kapital Network va musiqiy Croatian Music Channel ham efirga uzatiladi; ular kabel tarmoqlarida mavjud.
Zagrebdan bir qancha radiostansiyalar efirga chiqadi. Ularning eng ommaboplari: Xorvatiya radiosi (Hrvatski radio), «Sleme» radiosi (Radio Sljeme), 101-radio (Radio 101), «Xalq radiosi» (Narodni radio), «Tsibona» radiosi (Radio Cibona) va boshqalar.
Zagrebda dastlabki kundalik gazetalar 1784-yildayoq nashr etila boshlagan (Agramer deutsche Zeitung). Hozir Zagreb Xorvatiyaning eng yirik gazeta xoldingi markazidir. Uning egasi — Europapress Holding (EPH, Koranska, 2) kompaniyasi bo‘lib, u Yevropadagi shu sohaning yirik korxonalaridan biri hisoblanadi va ayni paytda beshta kundalik gazeta hamda 30 ta jurnalni nashr etadi. Mamlakatdagi eng ko‘p tarqaladigan gazetalar — Jutarnji list va Sportske novosti EPHga tegishli, Večernji list (1959-yilda tashkil etilgan) va 24sata esa Avstriyaning Styria Medien AG media konserni tarkibiga kiradi. Značajan je («Bu muhim») va Vjesnik («Xabarchi») ham nashr etiladi.
Zagrebda Xorvatiyaning eng ko‘p tashrif buyuriladigan internet portallari — Index.hr, Net.hr, Oglasnik.hr va boshqalar jamlangan.
Sport
22-iyuldan 5-avgustgacha, 2006-yilda Zagrebda 2006-yilgi o‘q otish bo‘yicha jahon chempionatio‘tkazildi. 2008 va 2013-yillarning yanvar oylarida Zagreb figurali uchish bo‘yicha Yevropa chempionatigamezbonlik qildi. 2009-yilning yanvar–fevral oylarida Zagreb arenasi, shaharning Lanishte mavzesida, yaʼni Yangi Zagrebda joylashgan bo‘lib, 2009-yilgi gandbol bo‘yicha jahon chempionatiga mezbonlik qildi.
2013/2014-yilgi mavsumdan boshlab «Medveshchak» xokkey klubi Kontinental xokkey ligasida (KXL)ishtirok eta boshladi, 2017/2018-yilgi mavsumdan esa ushbu ligadagi ishtirokini tugatdi.
Diqqatga sazovor joylar



- Yuqori shahar — avvalgi Gradets manzilgohining tarixiy markazi. U baland tepalik ustida joylashgan bo‘lib, Quyi shahar bilan funikulyor orqali bog‘langan. Eng diqqatga sazovor joylar:
- Avliyo Mark cherkovi ning tomi rang-barang cherepitsalardan ishlangan mozaika bilan bezatilgan. Cherkov 1242-yilda qurilgan, shundan buyon bir necha bor qayta bunyod etilgan. Tomdagi Xorvatiya, Slavoniya, Dalmatsiya va Zagreb gerblari tasvirlangan mozaika XIX asrda yaratilgan.
- Lotrshchak minorasi. Minora XIII asrdaqurilgan. Minora etagidan Zagrebning ajoyib manzarasi ochiladi.
- Avliyo Yekaterina cherkovi. U iyezuitlar tomonidan 1632-yilda qurilgan va Xorvatiyadagi barokko uslubidagi diniy meʼmorchilikning eng yaxshi namunalaridan biridir.
- Tosh darvoza. Zagrebning XIII asr boshlarida qurilgan eng qadimiy inshooti. Darvoza ichida Bibi Maryamning eʼzozlanadigan ikonasi saqlanadigan kichik ibodatxona bor.
- Bibi Maryamning osmonga ko‘tarilishi sobori. Sobor sobiq Kaptolning tarixiy markazida joylashgan. Bu yerda Avliyo Stefan nomi bilan atalgan dastlabki ibodatxona 1175-yilda qurilgan, keyin ko‘p bor qayta qurilgan. Oxirgi marta 1880-yilda neogotika uslubida qayta qurilgan. Sobor minoralari balandligi — 108 metr.
- Avliyo Vlasiy cherkovi1915-yilda qurilgan, diametri 18 metr bo‘lgan gumbazi bilan mashhur.
- Iso Masihning qiyofasi o‘zgarishi sobori — 1866-yilda qurilgan serb pravoslav sobori.
- Ban Yosip Yelachich maydoni. Quyi shaharning markaziy maydoni. Bu yerdagi binolar turli meʼmoriy uslublarda — klassitsizm va barokko dan tortib modern uslubigachabunyod etilgan. Maydon markazida ban Yelachichning otliq haykali o‘rnatilgan.
- Xorvatiya Respublikasi maydoni, unda Xorvatiya milliy teatri (1895-yil) binosi va Zagreb universiteti (1856-yil) binosi joylashgan.
- Qirol Tomislav maydoni — Zagrebdagi eng katta maydon-bog‘. Uning janubida temiryo‘l vokzali, shimolida esa sanʼat muzeyi joylashgan nafis Sanʼat paviloni (1896-yil) joylashgan. Maydonda qirol Tomislav haykali (1947-yil) o‘rnatilgan.
- Qabriston Mirogoy — Yevropadagi eng go‘zal qabristonlardan biri bo‘lib, XIX asrda Lyudevit Gayga tegishli yerda barpo etilgan.
- Quyosh tizimi modeli7,7 kilometrga yoyilgan.
- Grich tunneli — tarixiy Grich hududi ostidan o‘tadigan piyodalar tunneli.
Mashhur tug‘ilganlar va yashaganlar
Zagreb birlashtirilganidan buyon shahar kengashi Zagrebning faxriy fuqarosiunvonini beradi. 1853–2010-yillarda bu unvon 51 kishiga berilgan. Ular orasida fan, taʼlim va siyosat arboblari bor.
Qardosh shaharlar
Mayns, Germaniya (1967)
Sankt-Peterburg, Rossiya (1968)
Tromsyo, Norvegiya (1971)
Kioto, Yaponiya (1972)
Krakov, Polsha (1975)
Lissabon, Portugaliya (1977)
Pittsburg, AQSH (1980)
Shanxay, Xitoy (1980)
Kluj-Napoka, Ruminiya (1991)
Budapesht, Vengriya (1994)
Vena, Avstriya (1994)
Sarayevo, Bosniya va Gersegovina (2001)
Lyublyana, Sloveniya (2001)
Belgrad, Serbiya (2003)
Podgoritsa, Chernogoriya (2006)
London, Buyuk Britaniya (2009)
Balakovo, Rossiya
Adabiyotlar
- Nikonov V. A. Qisqacha toponimik lug‘at. — M.: «Misl», 1966. — 509 b. — 32 000 nusxa.
- Pospelov Ye. M. Jahon geografik nomlari. Toponimik lug‘at / masʼul muharrir R. A. Ageyeva. — 2-nashr, o‘zgarishsiz. — M.: «Russkiye slovari», «Astrel», «AST», 2002. — 512 b. — 3000 nusxa. — ISBN 5-17-001389-2.
- Xomutetskiy N. F., Rozenfeld M. Ya., Xomutetskaya N. N. Zagreb / Lenin ordeni bilan taqdirlangan Leningrad tashkiloti SSSR meʼmorlar ittifoqi. — L.: Stroyizdat. Leningrad bo‘limi, 1978. — 72 b. — (Leningradning qardosh shaharlari). — 15 000 nusxa.
Havolalar
- zagreb.hr (xorv.) — Zagrebning rasmiy sayti
- Zagrebning interaktiv xaritasi Arxiv nusxasi 23-dekabr 2006-yildan Wayback Machine (xorv.)
- Zagrebning diqqatga sazovor joylari (ingl.)
- Zagrebning mashhur maskanlari Arxiv nusxasi 6-avgust 2019-yildan Wayback Machine (rus.)
- Zagreb haqida sayyohlik maʼlumotlari Arxiv nusxasi 3-fevral 2010-yildan Wayback Machine (xorv.) (ingl.)
- Zagreb yarmarkalari (ingl.). Asl nusxasi arxivga 16-may 2010-yilda joylangan.
- Zagreb katalogi (xorv.). Asl nusxasi arxivga 10-iyun 2006-yilda joylangan.