| Magnit yurituvchi kuch | |
|---|---|
| O‘lchov birliklari | |
| SI | A |
| SGS | Gb |
| Eslatmalar | |
| skalyar kattalik | |
Magnit yurituvchi kuch (MYK) — elektr toklari magnit oqimlarini hosil qilish qobiliyatini ifodalovchi fizik kattalik. Magnit zanjirlarini hisoblashda qo‘llanadi; elektr yurituvchi kuchning elektr zanjirlaridagi analogi hisoblanadi.
Magnit yurituvchi kuch g‘altakda yoki elektromagnitda quyidagi formula bilan hisoblanadi:
bu yerda — g‘altakdagi o‘ramlar soni, — zanjirdagi tok kuchi.
Magnit zanjiridagi magnit oqimini ifodalovchi va ba’zan Gopkinson qonuni deb ataladigan formula quyidagicha:
bu yerda — magnit oqimining qiymati, — o‘tkazgichning magnit qarshiligi. Bu ifoda Om qonunining magnit zanjirlaridagi analogidir.
O‘lchov birliklari
Magnit yurituvchi kuch SI tizimida amperlarda o‘lchanadi, xuddi elektr toki kabi (bunga o‘xshab, elektr yurituvchi kuch va elektr kuchlanishi ham voltlarda o‘lchanadi). Tok kuchi bilan chalkashtirmaslik uchun bu birlik norasmiy ravishda ko‘pincha amper-o‘ram deb ataladi. Ilgari bu birlik MKS tizimida shu nom bilan yuritilgan. Ba’zan SGS tizimida uchraydigan o‘lchov birligi — gilbert.
Adabiyotlar
- Penguin fizika lug‘ati, 1977, ISBN 0-14-051071-0 (ingliz tilida)
Qo‘shimcha adabiyotlar
- Nyuell, Devid B.; Tizinga, Eyte, tahr. (2019). NISTning 330-sonli maxsus nashri: Xalqaro birliklar tizimi (SI) (standartlar nashri) (2019 -yilgi nashr). Milliy standartlar va texnologiyalar instituti. DOI:10.6028/NIST.SP.330-2019.
- Xon, Giora; Goldshteyn, Bernard R., «Roulanddan Eynshteyngacha elektrodinamikada simmetriya va asimmetriya», Zamonaviy fizika tarixi va falsafasi bo‘yicha tadqiqotlar, 37-jild, 4-son, 635—660-betlar, Elsevier, 2006-yil dekabr.
- Gopkinson, Jon, «Temirning magnitlanishi», Qirollik jamiyatining falsafiy ishlari, 176-jild, 455—469-betlar, 1885-yil.
- Lamber, Matye; Maxseredjyan, Jan; Martines-Duro, Manuel; Sirua, Frederik, «Elektr zanjirlari tarkibidagi magnit zanjirlar: mavjud usullarni tanqidiy ko‘rib chiqish va yangi mutatorlarni amalga oshirish», IEEEning elektr energiyasini yetkazib berish bo‘yicha ilmiy ishlari, 30-jild, 6-son, 2427—2434-betlar, 2015-yil dekabr.
- Rouland, Genri A., «Temir, po‘lat va nikelning magnit singdiruvchanligi hamda maksimal magnitlanishi haqida», Falsafa jurnali, 4-seriya, 46-jild, 304-son, 140—159-betlar, 1873-yil avgust.
- Rouland, Genri A., «Elektromagnit ta’sirning umumiy tenglamalari: ularni magnit tortishishning yangi nazariyasiga hamda yorug‘lik qutblanish tekisligining magnit maydon ta’sirida aylanishi nazariyasiga tatbiq etish» (2-qism), Amerika matematika jurnali, 3-jild, 1-2-sonlar, 89-113-betlar, 1880-yil mart.
- Shmidt, Robert Munnig; Shitter, Georg, «Elektromexanik ijro mexanizmlari», 5-bob, Shmidt, Robert Munnig; Shitter, Georg; Rankers, Adrian; van Eyk, Yan, Yuqori unumdor mexatronik tizimlarni loyihalash, IOS Press, 2014-yil ISBN 1614993688.
- Tompson, Silvanus Fillips, Elektromagnit va elektromagnit mexanizm, Kembrij universiteti nashriyoti, 2011 (ilk bor 1891-yilda nashr etilgan) ISBN 1108029213.
- Smit, R. J. (1966), Zanjirlar, qurilmalar va tizimlar, 15-bob, Wiley xalqaro nashri, Nyu-York. Kongress kutubxonasi katalog kartasi raqami: 66-17612
- Veygud, Adrian, Elektr haqidagi fanga kirish, Routledge, 2013-yil ISBN 1135071136.