Tasvirni render qilish

Fotorealistik tasvir POV-Ray 3.6 dasturida yaratilgan. Ko‘za, stakanlar va kuldon modellari Rhinoceros 3D yordamida, o‘yin kubigi modeli esa Cinema 4D dasturida yaratilgan

Renderlash yoki tasvirni chizish (ingl. rendering — «vizuallashtirish») — atama bo‘lib, kompyuter grafikasida model asosida tasvir yaratish jarayonini anglatadi; bunda kompyuter dasturidan foydalaniladi.

Bu yerda model — qat’iy belgilangan tilda yoki ma’lumotlar tuzilmasi shaklida ifodalangan istalgan obyekt yoki hodisaning tavsifidir. Bunday tavsif geometrik ma’lumotlar, kuzatuvchi nuqtasining joylashuvi, yoritilish, muayyan moddaning mavjudlik darajasi, fizik maydon kuchlanganligi va boshqa ma’lumotlarni o‘z ichiga olishi mumkin.

Vizuallashtirishga misol sifatida radar orqali olingan kosmik tasvirlarni keltirish mumkin. Ular osmon jismi yuzasini inson ko‘zi ko‘ra olmaydigan elektromagnit to‘lqinlar diapazonida radiolokatsion skanerlash orqali olingan ma’lumotlarni tasvir shaklida aks ettiradi.

Ko‘pincha kompyuter grafikasida (badiiy va texnik yo‘nalishlarda) renderlash (3D renderlash) deganda tayyorlangan 3D sahna asosida tekis rasm — raqamli rastrli tasvir yaratish tushuniladi. Bu kontekstdagi sinonim atama — vizuallashtirish.

Vizuallashtirish kompyuter grafikasining eng muhim yo‘nalishlaridan biri bo‘lib, amaliyotda uning boshqa yo‘nalishlari bilan chambarchas bog‘langan. Odatda uch o‘lchamli modellashtirish va animatsiya dasturlari tarkibida renderlash funksiyasi ham bo‘ladi. Renderlashning o‘zi uchun mo‘ljallangan alohida dasturlar ham mavjud.

Maqsadiga qarab renderlashning, asosan, video yaratishda, masalan, Vegas Pro dasturida qo‘llanadigan nisbatan sekin vizuallashtirish jarayoni hamda, masalan, kompyuter o‘yinlarida qo‘llanadigan real vaqt rejimidagi turi farqlanadi. Ikkinchi turda ko‘pincha 3D tezlatkichlardan foydalaniladi.

Renderlashni bajaradigan kompyuter dasturi quyidagicha ataladi: render (ingl. render) yoki renderlovchi (ingl. renderer).

Renderlash amaliyotidagi asosiy atamalar

Tasvirni renderlashni bir qator ko‘zga ko‘rinadigan xususiyatlar orqali tavsiflash mumkin. Renderlash sohasidagi tadqiqot va ishlanmalar asosan ushbu xususiyatlardan samarali foydalanish usullarini izlashga qaratilgan. Ayrim xususiyatlar muayyan algoritm va usullarga bevosita bog‘liq bo‘lsa, boshqalari bir-birini to‘ldiradi.

  • Soyali yoritish (ingl. shading) — sirtning rangi va yorqinligi yoritilishga bog‘liq bo‘lishi.
  • Tekstura qoplash — sirtga mayda tafsilotlarni qo‘shish usuli.
  • Relyefni xaritalash (ingl. bump-mapping) — sirtlardagi mayda notekisliklarni modellashtirish usuli.
  • Tuman effektini yaratish (ingl. fogging) — shaffof bo‘lmagan atmosfera yoki havo orqali o‘tganda yorug‘likning qanchalik xiralashishi.
  • Soyalar — yorug‘likning to‘silishi natijasida yuzaga keladigan soya effekti.
  • Yumshoq soyalar — yorug‘lik manbalari qisman to‘silishi natijasida hosil bo‘ladigan turli darajadagi qorong‘ilik.
  • Aks ettirish — ko‘zgusimon yoki yaltiroq akslanish.
  • Shaffoflik — yorug‘likning qattiq jismlar orqali keskin chegaralar bilan o‘tishi.
  • Yarim shaffoflik — yorug‘likning qattiq jismlar orqali kuchli sochilgan holda o‘tishi.
  • Sinish — shaffoflik bilan bog‘liq holda yorug‘lik yo‘nalishining o‘zgarishi.
  • Difraksiya — obyekt yoki nurlar yo‘lini to‘suvchi tirqish yonidan o‘tayotgan yorug‘likning egilishi, yoyilishi va interferensiyasi.
  • Bilvosita yoritish — sirtlarning bevosita yorug‘lik manbasi emas, balki boshqa sirtlardan qaytgan yorug‘lik orqali yoritilishi (global yoritish deb ham ataladi).
  • Kaustika (bilvosita yoritish turi) — yaltiroq obyektdan qaytgan yoki shaffof obyekt orqali fokuslangan yorug‘likning boshqa obyektda yorqin dog‘lar hosil qilishi.
  • Keskinlik chuqurligi — fokus nuqtasidan juda oldinda yoki orqada joylashgan obyektlarning xira, fokusdan tashqarida ko‘rinishi.
  • Harakatdagi xiralashish — obyektlar yoki kameraning katta tezlikda harakatlanishi sababli tasvirning xiralashishi.
  • Fotorealistik bo‘lmagan renderlash — sahnalarni chizma yoki grafik tasvirga xos badiiy uslubda renderlash.

Renderlash (vizuallashtirish) usullari

Hozirgi vaqtda vizuallashtirishning ko‘plab algoritmlari ishlab chiqilgan. Mavjud dasturiy ta’minot yakuniy tasvirni olish uchun bir nechta algoritmdan foydalanishi mumkin.

Sahnadagi har bir yorug‘lik nurining yo‘lini kuzatish amaliy jihatdan maqsadga muvofiq emas va haddan tashqari ko‘p vaqt oladi. Hatto tasvir yaratish uchun yetarli bo‘lgan oz sonli nurlarni kuzatish ham, agar yaqinlashtirish qo‘llanmasa, haddan tashqari ko‘p vaqt talab etadi (bu yerda namuna olish usuli nazarda tutiladi).

Shu sababli sahnani yoritayotgan barcha nurlarni modellashtirishdan samaraliroq bo‘lgan to‘rtta usullar guruhi ishlab chiqilgan:

  • Rastrlash (ingl. rasterization) va satrma-satr skanerlash usuli (Scanline rendering[ingl.]). Vizuallashtirish kuzatuvchiga nisbatan perspektiva ta’sirini hisobga olmasdan sahna obyektlarini ekranga proyeksiyalash orqali amalga oshiriladi.
  • Reykasting, «nur tashlash» usuli (ingl. ray casting). Sahna ma’lum bir nuqtadan kuzatilayotgandek qaraladi. Kuzatuv nuqtasidan sahnadagi obyektlarga nurlar yo‘naltirilib, ular orqali ikki o‘lchamli ekrandagi pikselning rangi aniqlanadi. Bunda nurlar istalgan sahna obyekti yoki foniga yetganida tarqalishdan to‘xtaydi (teskari nurlarni kuzatish usulidan farqli ravishda). Optik effektlarni qo‘shishning juda sodda usullaridan foydalanish mumkin. Agar yuboriladigan nurlarning burchagi ekrandagi piksel joylashuvi va kameraning maksimal ko‘rish burchagiga bog‘liq holda tanlansa, perspektiva effekti tabiiy tarzda hosil bo‘ladi.
  • Nurlarni kuzatish (ingl. ray tracing) nur tashlash usuliga o‘xshaydi. Kuzatuv nuqtasidan sahna obyektlariga yo‘naltirilgan nurlar yordamida ikki o‘lchamli ekrandagi pikselning rangi aniqlanadi. Biroq bu usulda nur to‘xtamaydi, balki har biri piksel rangiga hissa qo‘shadigan uchta tarkibiy nurga — qaytgan, soya va singan nurlarga ajraladi. Bunday tarkibiy nurlar soni kuzatish chuqurligini belgilaydi hamda tasvir sifati va fotorealistikligiga ta’sir qiladi. Xususiyatlari tufayli bu usul juda fotorealistik tasvirlar olish imkonini beradi, biroq hisoblash resurslarini ko‘p talab qilgani uchun vizuallashtirish ancha vaqt oladi.
  • Nur yo‘llarini kuzatish (ingl. path tracing) nurlarning tarqalish yo‘lini kuzatishga o‘xshash tamoyildan foydalanadi, biroq yorug‘lik tarqalishining fizik qonunlariga eng yaqin usul hisoblanadi. Shu bilan birga, u hisoblash resurslarini eng ko‘p talab qiladi.

Zamonaviy ilg‘or dasturiy ta’minot hisoblash resurslarining maqbul sarfi evaziga yetarlicha sifatli va fotorealistik tasvir olish uchun odatda bir nechta texnikani birlashtiradi.

Renderlash va rastrlash

Tasvirning yuqori darajadagi ifodasi piksellardan boshqa elementlarni ham albatta o‘z ichiga oladi. Bu elementlar primitivlar deb ataladi. Masalan, sxematik chizmada kesmalar va egri chiziqlar primitiv bo‘lishi mumkin. Grafik foydalanuvchi interfeysida oynalar va tugmalar primitiv vazifasini bajarishi mumkin. 3D modellarni renderlashda esa fazoda joylashgan uchburchaklar va ko‘pburchaklar primitiv bo‘lishi mumkin.

Agar biror vazifa uchun har bir pikselni alohida renderlash maqsadga muvofiq bo‘lmasa yoki juda sekin ishlasa, «primitivdan primitivga» yondashuvi foydaliroq bo‘lishi mumkin. Bu usulda har bir primitiv ketma-ket ko‘rib chiqilib, uning tasvirdagi qaysi piksellarga ta’sir qilishi aniqlanadi va shu piksellar mos ravishda o‘zgartiriladi. Bu rastrlash deyiladi va mazkur renderlash usulidan barcha zamonaviy videokartalar tomonidan qo‘llanadi.

Rastrlash ko‘pincha piksellar bo‘yicha renderlashdan tezroq bo‘ladi. Birinchidan, tasvirning katta sohalariga hech qanday primitiv to‘g‘ri kelmasligi mumkin; rastrlash bu sohalarni e’tiborsiz qoldiradi, piksellar bo‘yicha renderlash esa ularni ham ko‘rib chiqishi kerak. Ikkinchidan, bir primitivga tegishli piksellar tasvirda odatda yonma-yon joylashganidan foydalanish orqali rastrlash keshning izchilligini yaxshilashi va ortiqcha hisoblashlarni kamaytirishi mumkin. Shu sabablarga ko‘ra, interaktiv renderlash zarur bo‘lganda odatda rastrlash tanlanadi. Biroq piksellar bo‘yicha renderlash ko‘pincha yuqoriroq sifatli tasvirlar beradi va ko‘proq sohalarda qo‘llanishi mumkin, chunki u rastrlash kabi tasvir haqidagi ko‘plab taxminlarga bog‘liq emas.

Rastrlashning eski ko‘rinishida har bir primitiv bitta rangda aks ettiriladi. Muqobil ravishda, rastrlashni murakkabroq usulda bajarish mumkin: dastlab yuzaning uchlari vizuallashtiriladi, so‘ng esa yuzadagi piksellar shu uchlarning ranglari aralashmasi sifatida ifodalanadi. Rastrlashning bu turi eski usulga qaraganda kengroq qo‘llana boshlagan, chunki u murakkab teksturalarsiz ham grafikadagi ranglarning ravon o‘tishini ta’minlaydi. Oddiy teksturalar ishlatilganda rastrlangan tasvirda sirtlar silliq ko‘rinmasligi mumkin, chunki bir primitivdan boshqasiga o‘tganda rang bosqichma-bosqich o‘zgarmaydi. Bu rastrlash usuli murakkabroq soyali yoritish funksiyalaridan foydalanadi va baribir yaxshiroq unumdorlik beradi, chunki xotirada saqlanadigan sodda teksturalar kamroq joy egallaydi. Ba’zan loyihachilar bir sirtning qo‘shni sirtlarga nisbatan tutashish burchagiga qarab ayrim yuzalarda bir rastrlash usulini, boshqalarida esa boshqa usulni ishlatadi. Bu tezlikni oshiradi va umumiy ko‘rinishga ta’sir qilmaydi.

Reykasting

Nurlarni yo‘naltirish usulida modellashtirilgan geometriya kuzatuvchi nuqtasidan tashqariga qarab, xuddi nurlar kuzatuv nuqtasidan yuborilayotgandek, pikselma-piksel va satrma-satr tahlil qilinadi. Nur obyekt bilan kesishgan joyda rang qiymati turli usullar orqali aniqlanishi mumkin. Eng sodda holatda kesishish nuqtasidagi obyekt rangi shu piksel rangiga teng bo‘ladi. Rangni tekstura xaritasi yordamida ham aniqlash mumkin. Murakkabroq usulda rang qiymati yorug‘lik koeffitsiyenti asosida o‘zgartiriladi, biroq modellashtirilgan yorug‘lik manbasi bilan o‘zaro bog‘liqlik hisoblanmaydi. Noaniqlikni kamaytirish uchun turli yo‘nalishlarga yo‘naltirilgan bir nechta nur natijalari o‘rtachalanishi mumkin.

Nurni yo‘naltirish kamera joylashuvidan «ko‘rish yo‘nalishi»ni hisoblash va sahnadagi «qattiq uch o‘lchamli obyektlar» bo‘ylab shu nur yo‘nalishida bosqichma-bosqich harakatlanish, ayni paytda fazodagi har bir nuqtadan olingan natijaviy qiymatlarni to‘plashni o‘z ichiga oladi. Bu «nurlarni kuzatish»ga o‘xshaydi va u bilan bog‘liq, ammo bunda nur odatda sirtlardan «qaytmaydi» (nurlarni kuzatish usulida esa yorug‘lik yo‘li, shu jumladan qaytishlar ham kuzatiladi). Nurlarni yo‘naltirish yorug‘lik nurining to‘g‘ri yo‘ldan borishini, shu jumladan yarim shaffof obyektlardan o‘tishini ham anglatishi mumkin. Nur kameradan yoki sahnaning chekka nuqtasidan boshlanadigan vektor bo‘lishi mumkin («olddan orqaga» yoki «orqadan oldinga»). Ba’zan yakuniy yoritilish qiymati «uzatish funksiyasi» orqali olinadi, ba’zan esa bevosita ishlatiladi.

Bundan tashqari, optik xususiyatlarning soddalashtirilgan modeli ishlatilishi mumkin: obyektdan kuzatuv nuqtasiga boruvchi nur oddiy usulda hisoblanadi. Boshqa bir usulda yorug‘lik manbasi yoki manbalaridan kelayotgan nurlarning tushish burchagi hisoblanadi; so‘ng bu burchaklar va manbalarning berilgan intensivligidan piksel qiymati aniqlanadi. Shuningdek, yorug‘lik tarqalish algoritmini takrorlaydigan boshqa yoritish modeli yoki ushbu ikki usulning kombinatsiyasi ham qo‘llanadi.

Matematik asoslar

Renderlash mexanizmini amalga oshirish har doim fizik modelga asoslanadi. Bajariladigan hisoblashlar muayyan fizik yoki mavhum modelga tegishli bo‘ladi. Asosiy g‘oyalarni tushunish oson, biroq ularni amalda qo‘llash murakkab. Odatda yakuniy puxta yechim yoki algoritm murakkabroq bo‘lib, turli usullar kombinatsiyasini o‘z ichiga oladi.

Asosiy tenglama

Renderlash modellarining nazariy asosini tushunishda renderlash tenglamasi muhim o‘rin tutadi. U yakuniy tasvirni idrok etish bilan bog‘liq bo‘lmagan renderlash qismining eng to‘liq formal tavsifidir. Barcha modellar ushbu tenglamaning qandaydir taqribiy yechimidan iborat.

Lo(x,w→)=Le(x,w→)+∫Ωfr(x,w→′,w→)Li(x,w→′)(w→′⋅n→)dw→′

Norasmiy talqin quyidagicha: Muayyan nuqtadan ma’lum yo‘nalishda chiqayotgan yorug‘lik nurlanishi miqdori (Lo) muayyan nuqtadan ma’lum yo‘nalishda chiqadigan xususiy va aks etgan nurlanish yig‘indisidir. Aks etgan nurlanish esa barcha yo‘nalishlardan kelayotgan nurlanishning (Li) ushbu burchakdagi qaytarish koeffitsiyentiga ko‘paytmalari yig‘indisidir. Bir nuqtaga keluvchi va undan chiquvchi yorug‘likni bitta tenglamada birlashtirish orqali bu tenglama berilgan tizimdagi butun yorug‘lik oqimini tavsiflaydi.

Renderlash dasturlari xususiyatlarining taqqoslash jadvali

RenderMan mental ray YafaRay V-Ray finalRender Brazil R/S Turtle Maxwell Render Fryrender Indigo Renderer LuxRender Kerkythea Gelato (ishlab chiqilishi to‘xtatilgan)
quyidagiga mos: 3ds Max Ha, MaxMan orqali ichiga o‘rnatilgan Yo‘q Ha Ha Ha Yo‘q Ha Ha Ha Ha Ha Ha
quyidagiga mos: Maya Ha, RenderMan Artist Tools orqali ichiga o‘rnatilgan Yo‘q Ha Ha Yo‘q Ha Ha Ha Ha Ha Ha
quyidagiga mos: Softimage Ha, XSIMan orqali ichiga o‘rnatilgan Yo‘q Ha Yo‘q Yo‘q Yo‘q Ha Ha Ha Ha Yo‘q
quyidagiga mos: Houdini Ha Ha Yo‘q Yo‘q Yo‘q Yo‘q Yo‘q Yo‘q Ha Ha Yo‘q Yo‘q
quyidagiga mos: LightWave Yo‘q Yo‘q Yo‘q Yo‘q Yo‘q Yo‘q Yo‘q Ha Ha Yo‘q Yo‘q Yo‘q
quyidagiga mos: Blender Ha Yo‘q Ha Ha Yo‘q Yo‘q Yo‘q Yo‘q Yo‘q Ha Ha Ha Yo‘q
quyidagiga mos: SketchUp Yo‘q Yo‘q Yo‘q Ha Yo‘q Yo‘q Yo‘q Ha Ha Ha Ha Ha Yo‘q
quyidagiga mos: Cinema 4D dasturida yaratilgan Ha (11-versiyadan boshlab) Ha Yo‘q Ha Ha Yo‘q Yo‘q Ha Ha Ha Ha Yo‘q, rivojlantirilishi to‘xtatilgan Yo‘q
platforma Microsoft Windows, Linux, Mac OS X Microsoft Windows, Mac OS X Microsoft Windows, Linux, Mac OS X
modelning fizik jihatdan to‘g‘riligi Yo‘q Yo‘q Yo‘q Yo‘q Yo‘q Yo‘q Yo‘q Ha Ha Ha Ha Yo‘q
satrma-satr vizuallashtirish (scanline) Ha Ha Yo‘q Yo‘q Yo‘q Yo‘q Yo‘q Yo‘q Yo‘q Yo‘q Yo‘q Yo‘q Ha
nurlarni kuzatish (raytrace) juda sekin Ha Ha Ha Ha Ha Ha Yo‘q Yo‘q Yo‘q Yo‘q Ha Ha
algoritmlar: Global yoritish (Global Illumination) yoki o‘z algoritmlari Fotonlar, yakuniy yig‘ish (kvazi-Monte-Karlo) Foton xaritasi, yo‘lni kuzatish, ikki yo‘nalishli kuzatish, SPPM Yorug‘lik keshi, foton xaritasi, nurlanish xaritasi, to‘liq hisoblash (kvazi-Monte-Karlo) Giperglobal yoritish, moslashuvchan kvazi-Monte-Karlo, tasvir, kvazi-Monte-Karlo Kvazi-Monte-Karlo, foton xaritalash Foton xaritasi, yakuniy yig‘ish Metropolis usulida yorug‘likni uzatish Metropolis usulida yorug‘likni uzatish Metropolis usulida yorug‘likni uzatish Metropolis usulida yorug‘likni uzatish, ikki yo‘nalishli yo‘lni kuzatish
Kamera — keskinlik chuqurligi (DOF) Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha
Kamera — harakat xiralashishi (vektorli qatlam) juda tez Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha tez
Sirtni siljitish (Displacement) tez Ha Ha sekin, 2d va 3d sekin Yo‘q tez Ha Ha Ha Ha tez
Yuzali yorug‘lik manbasi (Area Light) Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha
Yaltiroq aks ettirish/sindirish Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha
Sirt ostida yorug‘likning sochilishi (SSS) Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha
Mustaqil dastur (Standalone) Ha Ha Yo‘q 2005-yil (dastlabki, xom holat) Yo‘q Yo‘q Yo‘q Ha Ha Ha Ha Ha
joriy versiya 13.5,2,2 3.10 0.1.1 (0.1.2 Beta 5a) 3.6 (3ds Max)

2.0 (Maya)
1.6 (SketchUp)
1.5 (Rhino)

Stage-2 2 4.01 1.61 1.91 1.0.9 v1.5 Kerkythea 2008 Echo 2.2
chiqarilgan yil 1987 1986 2005 2000 2002 2000 2003 2007 (?) 2006 (?) 2006 2015 2008 2003
materiallar kutubxonasi Yo‘q 33 My mentalRay ishlab chiqilmoqda 100+ vray-materials 30 rasmiy sayt 113 rasmiy sayt (havola ishlamaydi) Yo‘q 3200+ rasmiy sayt 110 rasmiy sayt 80 rasmiy sayt 61 rasmiy sayt Yo‘q
texnologiyasiga asoslangan liquidlight Metropolis usulida yorug‘likni uzatish
normal xaritalash (normal mapping) Ha Ha Ha
Tasvirga asoslangan yoritish (IBL/HDRI) Ha Ha Ha Ha
Fizik osmon/quyosh modeli Ha Ha Ha Ha Ha
rasmiy veb-sayt renderman.pixar.com YafaRay.org Arxivlangan nusxa 27-dekabr 2020-yil holatiga Wayback Machine xizmatida saqlangan vray.com
chaosgroup.com
MaxwellRender.com Fryrender.com IndigoRenderer.com LuxRender.net kerkythea.net
ishlab chiqaruvchi mamlakat AQSh Germaniya Koreya Bolgariya Germaniya AQSh Shvetsiya Ispaniya Ispaniya AQSh
narxi, $ 3500 195 bepul, LGPL 2.1 800—1385

(3D dasturiy paketga qarab)
ta’lim muassasalari uchun versiyalari mavjud

1000 735 1500 995 1200 295€ bepul, GNU bepul bepul
asosiy afzalligi bepul Pishirib hisoblash (baking): yuqori tezlik (sifati unchalik yuqori emas) Tasvirga ta’siri bevosita renderlash jarayonida sozlanadigan yorug‘lik manbalari guruhlari, turli keyingi ishlov berish effektlari va har xil fotoplyonka turlariga taqlid qilish — bularning barchasi jarayon davomida qo‘llanadi;

Erkin va ochiq kodli dasturiy ta’minot

bepul
ishlab chiqaruvchi kompaniya Pixar mental images (2008-yildan boshlab NVIDIA) YafaRay Chaos Group Cebas SplutterFish Illuminate Labs Next Limit Feversoft NVIDIA

Eng muhim ilmiy nashrlar xronologiyasi

  • 1968 Nur tashlash (Appel, A. (1968). Qattiq jismlarning mashina yordamida yaratilgan tasvirlariga soyali yoritish berishning ayrim usullari. Bahorgi qo‘shma kompyuter konferensiyasi materiallari 32, 37—49.)
  • 1970 Satrma-satr algoritm (Bouknight, W. J. (1970). Uch o‘lchamli yarim tusli kompyuter grafik tasvirlarini yaratish tartibi. ACM xabarlari (Communications of the ACM))
  • 1971 Guro bo‘yicha soyali yoritish (Gouraud, H. (1971). Egri sirtlarni kompyuterda aks ettirish. IEEE kompyuterlar bo‘yicha ilmiy jurnali (IEEE Transactions on Computers) 20 (6), 623—629.)
  • 1974 Tekstura xaritalash (Catmull, E. (1974). Egri sirtlarni kompyuterda ko‘rsatish uchun bo‘lish algoritmi. Doktorlik dissertatsiyasi, Yuta universiteti.)
  • 1974 Z-bufer (Catmull, E. (1974). Egri sirtlarni kompyuterda ko‘rsatish uchun bo‘lish algoritmi. Doktorlik dissertatsiyasi)
  • 1975 Fong bo‘yicha soyali yoritish (Phong, B-T. (1975). Kompyuterda yaratilgan tasvirlar uchun yoritish. ACM xabarlari (Communications of the ACM) 18 (6), 311—316.)
  • 1976 Muhitni xaritalash (Blinn, J.F., Nyuell, M.E. (1976). Kompyuterda yaratilgan tasvirlarda tekstura va aks ettirish. ACM xabarlari (Communications of the ACM) 19, 542—546.)
  • 1977 Soya hajmlari (Crow, F.C. (1977). Kompyuter grafikasi uchun soya algoritmlari. Kompyuter grafikasi (SIGGRAPH 1977 materiallari) 11 (2), 242—248.)
  • 1978 Soya buferi (Williams, L. (1978). Egri sirtlarda egri soyalar hosil qilish. Kompyuter grafikasi (SIGGRAPH 1978 materiallari) 12 (3), 270—274.)
  • 1978 Relyef xaritalash (Bump mapping) (Blinn, J.F. (1978). Burmali sirtlarni modellashtirish. Kompyuter grafikasi (SIGGRAPH 1978 materiallari) 12 (3), 286—292.)
  • 1980 BSP daraxtlari (Fuchs, H. Kedem, Z.M. Naylor, B.F. (1980). Oldindan tuzilgan daraxt tuzilmalari yordamida ko‘rinadigan sirtlarni yaratish. Kompyuter grafikasi (SIGGRAPH 1980 materiallari) 14 (3), 124—133.)
  • 1980 Nurlarni kuzatish (Whitted, T. (1980). Soyali tasvirlar uchun takomillashtirilgan yoritish modeli. ACM xabarlari (Communications of the ACM) 23 (6), 343—349.)
  • 1981 Kuk sheyderi (Cook, R.L. Torrance, K.E. (1981). Kompyuter grafikasi uchun yorug‘likni qaytarish modeli. Kompyuter grafikasi (SIGGRAPH 1981 materiallari) 15 (3), 307—316.)
  • 1983 Mip-xaritalar (Williams, L. (1983). Piramidal parametrlar. Kompyuter grafikasi (SIGGRAPH 1983 materiallari) 17 (3), 1—11.)
  • 1984 Sakkizlik daraxti bilan nurlarni kuzatish (Glassner, A.S. (1984). Nurlarni tez kuzatish uchun fazoni bo‘lish. IEEE kompyuter grafikasi va ilovalari (IEEE Computer Graphics & Applications) 4 (10), 15—22.)
  • 1984 Alfa-kompozitsiyalash (Porter, T. Duff, T. (1984). Raqamli tasvirlarni kompozitsiyalash. Kompyuter grafikasi (SIGGRAPH 1984 materiallari) 18 (3), 253—259.)
  • 1984 Taqsimlangan nurlarni kuzatish (Cook, R.L. Porter, T. Carpenter, L. (1984). Taqsimlangan nurlarni kuzatish. Kompyuter grafikasi (SIGGRAPH 1984 materiallari) 18 (3), 137—145.)
  • 1984 Radiosity usuli (Goral, C. Torrance, K.E. Greenberg, D.P. Battaile, B. (1984). Diffuz sirtlar o‘rtasidagi yorug‘lik ta’sirini modellashtirish. Kompyuter grafikasi (SIGGRAPH 1984 materiallari) 18 (3), 213—222.)
  • 1985 Yarim kubli radiosity (Cohen, M.F. Greenberg, D.P. (1985). Yarim kub: murakkab muhitlar uchun radiosity yechimi. Kompyuter grafikasi (SIGGRAPH 1985 materiallari) 19 (3), 31—40.)
  • 1986 Yorug‘lik manbasi nurlarini kuzatish (Arvo, J. (1986). Teskari nurlarni kuzatish. SIGGRAPH 1986 nurlarni kuzatishdagi ishlanmalar bo‘yicha kurs konspektlari)
  • 1986 Renderlash tenglamasi (Kajiya, J.T. (1986). Renderlash tenglamasi. Kompyuter grafikasi (SIGGRAPH 1986 materiallari) 20 (4), 143—150.)
  • 1987 Reyes algoritmi (Cook, R.L. Carpenter, L. Catmull, E. (1987). Reyes tasvirni renderlash arxitekturasi. Kompyuter grafikasi (SIGGRAPH 1987 materiallari) 21 (4), 95—102.)
  • 1991 Iyerarxik radiosity (Hanrahan, P. Salzman, D. Aupperle, L. (1991). Tezkor iyerarxik radiosity algoritmi. Kompyuter grafikasi (SIGGRAPH 1991 materiallari) 25 (4), 197—206.)
  • 1993 Tonlarni xaritalash (Tumblin, J. Rushmeier, H.E. (1993). Realistik kompyuter tasvirlarida tonlarni qayta hosil qilish. IEEE kompyuter grafikasi va ilovalari (IEEE Computer Graphics & Applications) 13 (6), 42—48.)
  • 1993 Sirt ostida sochilish (Hanrahan, P. Krueger, W. (1993). Sirt ostidagi sochilish tufayli qatlamli sirtlardan yorug‘likning qaytishi. Kompyuter grafikasi (SIGGRAPH 1993 materiallari) 27 (), 165—174.)
  • 1995 Foton xaritalash (Jensen, H.J. Christensen, N.J. (1995). Murakkab obyektlarning ikki yo‘nalishli Monte-Karlo nurlarini kuzatishida foton xaritalari. Kompyuterlar va grafika (Computers & Graphics) 19 (2), 215—224.)
  • 1997 Metropolis usulida yorug‘likni uzatish (Veach, E. Guibas, L. (1997). Metropolis usulida yorug‘likni uzatish. Kompyuter grafikasi (SIGGRAPH 1997 materiallari) 16 65—76.)