U chap qorinchadan boshlanadi. Qorincha sistola vaqtida qonni aortaga haydaydi. Aortadan ko‘plab arteriyalar tarmoqlanib chiqadi. Natijada qon oqimi tomirlar tarmog‘i bo‘ylab organizmning segmentar tuzilishiga muvofiq taqsimlanadi va barcha aʼzo hamda to‘qimalarga kislorod va oziq moddalar yetkazib berilishini taʼminlaydi. Arteriyalar keyinchalik arteriolalarga va kapillyarlarga bo‘linadi. Inson organizmidagi barcha kapillyarlarning umumiy sirt maydoni taxminan 1500 m². Kapillyarlarning yupqa devorlari orqali arterial qon tana hujayralariga oziq moddalar va kislorod beradi, ulardan karbonat angidrid va moddalar almashinuvi mahsulotlarini oladi hamda venulalarga o‘tib, venoz qonga aylanadi. Venulalar birlashib, venalarni hosil qiladi. O‘ng bo‘lmachaga ikkita kovak vena kelib quyiladi: yuqori va pastki kovak venalar. Katta qon aylanish doirasi shu venalar bilan tugaydi. Qonning katta qon aylanish doirasidan o‘tish vaqti 23—27 soniyani tashkil etadi.

• Qorin bo‘shlig‘idagi toq aʼzolardan venoz qon bevosita pastki kovak venaga emas, balki darvoza venasi (yuqori va pastki tutqich venalari hamda taloq venasidan hosil bo‘lgan) orqali oqadi. Darvoza venasi jigar arteriyasi bilan birga jigarning darvozasidan kiradi (uning nomi ham shundan kelib chiqqan) va jigar trabekulalarida kapillyar tarmoqqa tarmoqlanadi. Bu yerda qon tozalanadi, shundan keyingina jigar venalari orqali pastki kovak venaga o‘tadi.
• Gipofiz ham portal yoki «mo‘jizaviy tarmoq» deb ataladigan tomirlar tizimiga ega. Gipofizning oldingi bo‘lagi (adenogipofiz) yuqori gipofiz arteriyasidan qon oladi. Bu arteriya birlamchi kapillyar tarmoqqa ajraladi; u rilizing-gormonlar ishlab chiqaradigan mediobazal gipotalamusning neyrosekretor neyronlaridagi aksovazal sinapslar bilan tutashadi. Birlamchi tarmoq kapillyarlari va aksovazal sinapslar gipofizning birinchi neyrogemal organini hosil qiladi. Kapillyarlar portal venalarga birlashib, gipofizning oldingi bo‘lagiga boradi va u yerda ikkilamchi kapillyar tarmoqni hosil qilib, qayta shoxlanadi. Bu tarmoq orqali rilizing-gormonlar adenotsitlarga yetib boradi. Adenogipofizning trop gormonlari ham shu tarmoqqa ajratiladi. Keyin kapillyarlar oldingi gipofiz venalariga birlashadi; ular adenogipofiz gormonlarini qon bilan nishon aʼzolarga olib boradi. Adenogipofiz kapillyarlari ikkita vena (portal va gipofiz venalari) orasida joylashgani sababli «mo‘jizaviy» kapillyar tarmoqqa kiradi. Gipofizning orqa bo‘lagi (neyrogipofiz) pastki gipofiz arteriyasidan qon oladi. Ushbu arteriya kapillyarlarida neyrosekretor neyronlarning aksovazal sinapslari hosil bo‘lib, ular gipofizning ikkinchi neyrogemal organini tashkil qiladi. Kapillyarlar orqa gipofiz venalariga birlashadi. Shunday qilib, gipofizning orqa bo‘lagi (neyrogipofiz), oldingi bo‘lagidan (adenogipofiz) farqli ravishda, o‘z gormonlarini ishlab chiqarmaydi, balki gipotalamus yadrolarida ishlab chiqarilgan gormonlarni to‘playdi va qonga ajratadi.
• Bundan tashqari, buyraklarda ikkita kapillyar tarmoq mavjud: arteriyalar Shumlyanskiy—Boumen kapsulasining olib keluvchi arteriolalariga bo‘linadi. Ularning har biri kapillyarlarga ajralib, keyin olib ketuvchi arteriolaga birlashadi. Olib ketuvchi arteriola nefronning egri-bugri kanalchasiga yetib boradi va yana kapillyar tarmoqqa bo‘linadi.
• O‘pkalarda ham ikkita kapillyar tarmoq mavjud. Ulardan biri katta qon aylanish doirasiga tegishli bo‘lib, o‘pkalarni kislorod va energiya bilan taʼminlaydi hamda moddalar almashinuvi mahsulotlarini olib ketadi. Ikkinchisi esa kichik qon aylanish doirasiga tegishli bo‘lib, oksigenatsiyani (venoz qondan karbonat angidridni chiqarib, uni kislorod bilan to‘yintirishni) taʼminlaydi.
• Yurakning ham o‘z qon tomirlari tarmog‘i bor. Diastola vaqtida qon toj (koronar) arteriyalari orqali yurak mushagiga, yurakning o‘tkazuvchi tizimiga va boshqa tuzilmalariga boradi. Sistola vaqtida esa qon kapillyar tarmoqdan siqib chiqarilib, o‘ng bo‘lmachaga ochiladigan koronar sinusga quyiluvchi koronar venalarga o‘tadi.

Inson organizmidagi barcha aʼzolarni, jumladan, o‘pkalarni qon bilan taʼminlash.

U o‘ng qorinchadan boshlanadi. O‘ng qorincha venoz qonni o‘pka arteriyasi poyasiga haydaydi. O‘pka arteriyasi poyasi o‘ng va chap o‘pka arteriyalariga bo‘linadi. O‘pka arteriyalari bo‘lak, segment va subsegment arteriyalariga tarmoqlanadi. Subsegment arteriyalari arteriolalarga, ular esa kapillyarlarga bo‘linadi. Qon venalar orqali teskari tartibda yig‘iladi va to‘rtta vena orqali chap bo‘lmachaga quyiladi. Kichik qon aylanish doirasi shu yerda tugaydi. Kichik qon aylanish doirasida qon aylanishi 4—5 soniyada amalga oshadi.

Kichik qon aylanish doirasini XII asrda birinchi bo‘lib Damashqlik arab tabibi Ibn an-Nafis kashf etgan. Ikkinchi bo‘lib uni Migel Servet (1511—1553) — huquqshunos, astronom, metrolog, geograf, tabib va ilohiyotshunos tasvirlagan.

Kichik qon aylanish doirasining asosiy vazifalari — gaz almashinuvi (bu o‘pka alveolalarida sodir bo‘ladi) va issiqlik ajratish.

Bu doira homilada, u bachadonda.

joylashgan davrda mavjud bo‘ladi.Platsentaga ona qoni kelib, homilaning kindik venasi kapillyarlariga kislorod va oziq moddalarni beradi. Kindik venasi ikkita arteriya bilan birga kindik tizimchasidan o‘tadi. Kindik venasi ikkita shox beradi: qonning katta qismi venoz yo‘l orqali bevosita pastki kovak venaga o‘tib, tananing pastki qismidan keladigan kislorodga to‘yinmagan qon bilan aralashadi. Qonning kichikroq qismi darvoza venasining chap shoxiga kirib, jigar va jigar venalari orqali o‘tadi, so‘ng pastki kovak venaga kelib quyiladi.

Tug‘ilgandan keyin kindik venasi bo‘shab, jigarning yumaloq boylamiga (ligamentum teres hepatis) aylanadi. Venoz yo‘l ham chandiqsimon tortmaga aylanadi. Muddatidan oldin tug‘ilgan chaqaloqlarda venoz yo‘l bir muddat faoliyat ko‘rsatishi mumkin (odatda maʼlum vaqt o‘tgach chandiqlanadi. Agar chandiqlanmasa, jigar ensefalopatiyasi rivojlanish xavfi tug‘iladi). Portal gipertenziyada kindik venasi va Aransiy yo‘li qayta ochilib, aylanma qon oqimi yo‘llari (portokaval shuntlar) vazifasini bajarishi mumkin.

Pastki kovak venadan kislorod bilan to‘yinganlik darajasi taxminan 60 % bo‘lgan aralash (arterial-venoz) qon, yuqori kovak venadan esa venoz qon oqadi. O‘ng bo‘lmachadan deyarli barcha qon oval teshik orqali chap bo‘lmachaga, keyin chap qorinchaga o‘tadi. Chap qorinchadan qon katta qon aylanish doirasiga haydaladi.

Qonning kichikroq qismi o‘ng bo‘lmachadan o‘ng qorinchaga va o‘pka arteriyasi poyasiga o‘tadi. O‘pkalar puchaygan holatda bo‘lgani sababli o‘pka arteriyalaridagi bosim aortadagidan yuqori bo‘ladi va deyarli barcha qon arterial (Botallo) yo‘l orqali aortaga o‘tadi. Arterial yo‘l aortaga bosh va qo‘llarga boruvchi arteriyalar ajralib chiqqan joydan keyin quyiladi. Shu sababli ularga kislorodga ko‘proq to‘yingan qon yetib boradi. O‘pkalarga juda oz miqdorda qon keladi va keyin u chap bo‘lmachaga o‘tadi.

Katta qon aylanish doirasidagi qonning bir qismi (taxminan 60 %) homilaning ikkita kindik arteriyasi orqali platsentaga, qolgan qismi esa tananing pastki bo‘limi aʼzolariga boradi.

Platsenta normal ishlaganda ona va homila qoni hech qachon aralashmaydi. Shu bilan ona va homila (yoki homilalar) qon guruhi hamda rezus omili turlicha bo‘lishi mumkinligi izohlanadi. Biroq yangi tug‘ilgan chaqaloqning qon guruhini va rezus omilini kindik qonidan aniqlashda ko‘pincha xatoga yo‘l qo‘yiladi. Tug‘ruq paytida platsenta «zo‘riqish»ga uchraydi: kuchanish va platsentaning tug‘ruq yo‘lidan o‘tishi onaning qoni kindik tizimchasiga siqilib kirishiga sabab bo‘lishi mumkin (ayniqsa, tug‘ruq «noodatiy» kechgan yoki homiladorlikda patologiya kuzatilgan bo‘lsa). Yangi tug‘ilgan chaqaloqning qon guruhi va rezus omilini xatosiz aniqlash uchun qonni kindik tizimchasidan emas, bolaning o‘zidan olish kerak.

Bu katta qon aylanish doirasining bir qismi bo‘lsa-da, yurak va uning qon bilan taʼminlanishi muhim bo‘lgani uchun adabiyotlarda bu doira alohida ham tilga olinadi.

Arterial qon yurakka aortaning yarimoysimon klapanlaridan yuqoriroqda boshlanuvchi o‘ng va chap koronar arteriyalar orqali keladi. Chap koronar arteriya ikki yoki uchta, kamroq hollarda to‘rtta arteriyaga bo‘linadi. Ulardan klinik jihatdan eng muhimlari oldingi pastga tushuvchi (oldingi qorinchalararo shox — ПМЖВ) va aylanib o‘tuvchi (ОВ) shoxlardir. Oldingi pastga tushuvchi shox chap koronar arteriyaning bevosita davomi bo‘lib, yurak uchiga tomon yo‘naladi. Aylanib o‘tuvchi shox chap koronar arteriyaning boshlanish qismidan taxminan to‘g‘ri burchak ostida ajralib, yurakni oldidan orqasiga qarab aylanib o‘tadi, baʼzan orqa devordagi qorinchalararo egatgacha yetadi. Arteriyalar mushak devoriga kirib, kapillyarlargacha tarmoqlanadi. Venoz qon asosan yurakning 3 ta venasi — katta, o‘rta va kichik venalar orqali oqib ketadi. Ular qo‘shilib, o‘ng bo‘lmachaga ochiladigan koronar sinusni hosil qiladi. Qolgan qon yurakning oldingi venalari va Tebezio venalari orqali oqib ketadi.

Miokard kislorodni ko‘p isteʼmol qilishi bilan tavsiflanadi. Qonning bir daqiqalik hajmining taxminan 1 % qismi koronar tomirlarga keladi.

Koronar tomirlar bevosita aortadan boshlangani uchun ular yurak diastolasi vaqtida qon bilan to‘ladi. Sistola paytida koronar tomirlar siqiladi. Qon tomirlarining kapillyarlari yakuniy bo‘lib, anastomozlarga ega emas. Shu bois prekapillyar tomir tromb bilan berkilsa, yurak mushagining sezilarli qismida infarkt (qonsizlanish) yuzaga keladi.

Villiziy doirasi — bosh miya asosida joylashgan, umurtqa va ichki uyqu arteriyalari havzasidagi arteriyalardan hosil bo‘lgan arterial halqa. U qon bilan taʼminlanish yetishmovchiligini qoplashga yordam beradi. Meʼyorda Villiziy doirasi yopiq bo‘ladi. Uning shakllanishida oldingi tutashtiruvchi arteriya, oldingi miya arteriyasining boshlang‘ich segmenti (A-1), ichki uyqu arteriyasining supraklinoid qismi, orqa tutashtiruvchi arteriya va bosh miyaning orqa arteriyasining boshlang‘ich segmenti (P-1) ishtirok etadi.