U chap qorinchadan boshlanadi; qorincha sistola vaqtida qonni aortaga haydaydi. Aortadan ko‘plab arteriyalar tarmoqlanib chiqadi. Natijada qon oqimi a’zolarning segmentar tuzilishiga muvofiq tomirlar tarmog‘i bo‘ylab taqsimlanib, barcha a’zo va to‘qimalarga kislorod hamda oziq moddalar yetkazilishini ta’minlaydi. Arteriyalar keyinchalik arteriolalarga va kapillyarlarga tarmoqlanadi. Inson organizmidagi barcha kapillyarlar yuzasining umumiy maydoni taxminan 1500 m². Kapillyarlarning yupqa devorlari orqali arterial qon tana hujayralariga oziq moddalar va kislorod beradi, ulardan karbonat angidrid hamda moddalar almashinuvi mahsulotlarini olib, venulalarga o‘tadi va venoz qonga aylanadi. Venulalar birlashib, venalarni hosil qiladi. O‘ng bo‘lmachaga ikkita kovak vena kelib quyiladi: yuqori va pastki kovak venalar. Shu tomirlar bilan katta qon aylanish doirasi tugaydi. Qonning katta qon aylanish doirasidan o‘tish vaqti 23—27 soniyani tashkil etadi.

• Juft bo‘lmagan qorin bo‘shlig‘i a’zolaridan venoz qon to‘g‘ridan-to‘g‘ri pastki kovak venaga emas, balki darvoza venasi orqali amalga oshadi. Darvoza venasi yuqori va pastki ichak tutqich venalari hamda taloq venasining qo‘shilishidan hosil bo‘ladi. U jigar darvozasiga kirgach (nomi ham shundan kelib chiqqan), jigar arteriyasi bilan birga jigar to‘sinchalarida kapillyarlar tarmog‘iga bo‘linadi. Bu yerda qon tozalanadi va shundan keyingina jigar venalari orqali pastki kovak venaga o‘tadi.
• Gipofizda ham darvoza tomirlar tizimi yoki «mo‘jizaviy to‘r» mavjud: gipofizning oldingi bo‘lagi (adenogipofiz) yuqori gipofiz arteriyasi orqali qon bilan ta’minlanadi. Bu arteriya birlamchi kapillyarlar tarmog‘iga bo‘linadi. Mazkur tarmoq mediobazal gipotalamusning rilizing-gormonlarni (рилизинг-гормоны) ishlab chiqaruvchi neyrosekretor neyronlari aksovazal sinapslari (аксовазальные синапсы) bilan tutashadi. Birlamchi kapillyarlar tarmog‘i va aksovazal sinapslar gipofizning birinchi neyrogemal a’zosini hosil qiladi. Kapillyarlar portal venalarga birlashib, gipofizning oldingi bo‘lagiga boradi va u yerda yana tarmoqlanib, ikkilamchi kapillyarlar tarmog‘ini hosil qiladi. Shu tarmoq orqali rilizing-gormonlar adenotsitlarga yetib boradi. Adenogipofizning trop gormonlari ham ushbu tarmoqqa ajratiladi; so‘ng kapillyarlar oldingi gipofiz venalariga birlashib, adenogipofiz gormonlarini o‘z ichiga olgan qonni nishon a’zolarga olib boradi. Adenogipofiz kapillyarlari ikkita vena (portal va gipofiz venasi) orasida joylashgani sababli «mo‘jizaviy» kapillyarlar tarmog‘iga kiradi. Gipofizning orqa bo‘lagi (neyrogipofiz) pastki gipofiz arteriyasi orqali qon bilan ta’minlanadi. Bu arteriya kapillyarlarida neyrosekretor neyronlarning aksovazal sinapslari hosil bo‘lib, gipofizning ikkinchi neyrogemal a’zosini tashkil etadi. Kapillyarlar orqa gipofiz venalariga birlashadi. Shunday qilib, gipofizning orqa bo‘lagi (neyrogipofiz) oldingi bo‘lagidan (adenogipofiz) farqli ravishda o‘z gormonlarini ishlab chiqarmaydi, balki gipotalamus yadrolarida hosil bo‘lgan gormonlarni to‘playdi va qonga ajratadi.
• Masalan, buyraklarda ham ikkita kapillyarlar tarmog‘i mavjud: arteriyalar Shumlyanskiy–Boumen kapsulasining keltiruvchi arteriolalariga bo‘linadi. Ularning har biri kapillyarlarga tarmoqlanib, olib ketuvchi arteriolaga birlashadi. Olib ketuvchi arteriola nefronning egri-bugri kanalchasiga yetib borib, yana kapillyarlar tarmog‘iga ajraladi.
• O‘pkada ham ikkita kapillyarlar tarmog‘i mavjud: biri katta qon aylanish doirasiga tegishli bo‘lib, o‘pkani kislorod va energiya bilan ta’minlaydi hamda moddalar almashinuvi mahsulotlarini olib chiqadi; ikkinchisi kichik qon aylanish doirasiga tegishli bo‘lib, oksigenatsiya, ya’ni venoz qondan karbonat angidridni chiqarib, uni kislorod bilan to‘yintirish vazifasini bajaradi.
• Yurakning ham o‘z qon tomirlari tarmog‘i bor: diastola vaqtida toj (koronar) arteriyalar orqali qon yurak mushagi, yurakning o‘tkazuvchi tizimi va boshqa tuzilmalarga yetib boradi; sistola vaqtida esa qon kapillyarlar tarmog‘idan koronar venalarga siqib chiqariladi. Bu venalar o‘ng bo‘lmachaga ochiladigan koronar sinusga quyiladi.

Inson organizmidagi barcha a’zolarni, shu jumladan o‘pkalarni qon bilan ta’minlash.

Kichik doira venoz qonni o‘pka poyasiga haydaydigan o‘ng qorinchadan boshlanadi. O‘pka poyasi o‘ng va chap o‘pka arteriyalariga bo‘linadi. O‘pka arteriyalari bo‘lak, segment va subsegment arteriyalariga tarmoqlanadi. Subsegment arteriyalari arteriolalarga, ular esa kapillyarlarga bo‘linadi. Qon teskari tartibda birlashuvchi venalar orqali oqib ketadi; jami to‘rtta vena chap bo‘lmachaga quyilib, kichik qon aylanish doirasi shu yerda tugaydi. Kichik qon aylanish doirasida qonning bir marta aylanishi 4—5 soniyada sodir bo‘ladi.

Kichik qon aylanish doirasini birinchi bo‘lib XII asrda Damashqlik arab tabibi Ibn an-Nafis kashf etgan. Ikkinchisi esa Migel Servet (1511—1553) bo‘lib, u huquqshunos, astronom, metrolog, geograf, shifokor va ilohiyotshunos edi.

Kichik qon aylanish doirasining asosiy vazifasi — gaz almashinuvining o‘pka alveolalarida amalga oshishi va issiqlikni chiqarishdir.

U homilada, ya’ni bachadonda rivojlanayotgan bolada mavjud bo‘ladi.

Ona qoni platsentaga kelib, homilaning kindik venasi kapillyarlariga kislorod va oziq moddalarini beradi. Kindik venasi ikkita arteriya bilan birga kindik tizimchasidan o‘tadi. Kindik venasi ikkita tarmoqqa bo‘linadi: qonning asosiy qismi venoz yo‘l orqali bevosita pastki kovak venaga tushib, tananing pastki qismidan keladigan kislorodga to‘yinmagan qon bilan aralashadi. Qonning kichikroq qismi darvoza venasining chap tarmog‘iga o‘tib, jigar va jigar venalari orqali o‘tadi, so‘ngra u ham pastki kovak venaga quyiladi.

Tug‘ilgandan keyin kindik venasi bo‘shab qoladi va jigarning yumaloq boylamiga (ligamentum teres hepatis) aylanadi. Venoz yo‘l ham chandiqli tolaga aylanadi. Chala tug‘ilgan bolalarda venoz yo‘l ma’lum vaqt faoliyat ko‘rsatishi mumkin (odatda biroz vaqtdan keyin chandiqlanadi. Agar chandiqlanmasa, jigar ensefalopatiyasi rivojlanish xavfi mavjud). Portal gipertenziyada kindik venasi va Aransiy yo‘li qayta ochilib, qonning aylanma oqish yo‘llari (portokaval shuntlar) vazifasini bajarishi mumkin.

Pastki kovak venadan kislorod bilan to‘yinish darajasi taxminan 60 % bo‘lgan aralash (arterial-venoz) qon, yuqori kovak venadan esa venoz qon oqadi. O‘ng bo‘lmachadagi qonning deyarli hammasi oval teshik orqali chap bo‘lmachaga, so‘ng chap qorinchaga o‘tadi. Chap qorinchadan qon katta qon aylanish doirasiga haydaladi.

Qonning kichikroq qismi o‘ng bo‘lmachadan o‘ng qorinchaga va o‘pka poyasiga o‘tadi. O‘pkalar hali yozilmagan holatda bo‘lgani sababli o‘pka arteriyalaridagi bosim aortadagidan yuqori bo‘ladi va qonning deyarli hammasi arterial (Botallo) yo‘l orqali aortaga o‘tadi. Arterial yo‘l aortaga bosh va yuqori qo‘l-oyoqlarga boradigan arteriyalar ajralib chiqqan joydan keyin quyiladi. Shu tufayli bosh va yuqori qo‘l-oyoqlar kislorodga nisbatan boyroq qon bilan ta’minlanadi. O‘pkalarga juda oz miqdorda qon keladi va keyinchalik u chap bo‘lmachaga o‘tadi.

Katta qon aylanish doirasidagi qonning bir qismi (taxminan 60 %) homilaning ikkita kindik arteriyasi orqali platsentaga, qolgan qismi esa tananing pastki qismidagi a’zolarga boradi.

Platsenta me’yorida ishlaganda ona va homilaning qoni hech qachon aralashmaydi. Shu bilan ona va homila (yoki homilalar) qon guruhlari hamda rezus omillari turlicha bo‘lishi mumkinligi tushuntiriladi. Biroq yangi tug‘ilgan bolaning qon guruhini va rezus omilini kindik qonidan aniqlash ko‘pincha noto‘g‘ri natija beradi. Tug‘ruq paytida platsenta katta zo‘riqishga uchraydi: kuchanish va platsentaning tug‘ruq yo‘lidan o‘tishi ona qonining kindikka siqib kirishiga sabab bo‘lishi mumkin (ayniqsa, tug‘ruq noodatiy kechgan yoki homiladorlikda patologiya kuzatilgan bo‘lsa). Yangi tug‘ilgan bolaning qon guruhi va rezus omilini xatosiz aniqlash uchun qonni kindikdan emas, bolaning o‘zidan olish kerak.

U katta qon aylanish doirasining bir qismidir. Biroq yurak va uning qon ta’minoti muhimligi sababli adabiyotlarda bu doira ba’zan alohida tilga olinadi.

Arterial qon yurakka aortaning yarimoysimon klapanlaridan yuqoriroqda boshlanadigan o‘ng va chap koronar arteriyalar orqali keladi. Chap koronar arteriya ikki yoki uchta, kamroq hollarda to‘rtta arteriyaga bo‘linadi. Ular orasida klinik jihatdan eng muhimlari oldingi pastga yo‘naluvchi (ПМЖВ) va aylanib o‘tuvchi (ОВ) tarmoqlardir. Oldingi pastga yo‘naluvchi tarmoq chap koronar arteriyaning bevosita davomi bo‘lib, yurak cho‘qqisigacha tushadi. Aylanib o‘tuvchi tarmoq chap koronar arteriyaning boshlanish qismidan deyarli to‘g‘ri burchak ostida ajralib, yurakni old tomondan orqaga tomon aylanib o‘tadi va ba’zan orqa devor bo‘ylab qorinchalararo egatga yetadi. Arteriyalar mushak devoriga kirib, kapillyarlargacha tarmoqlanadi. Venoz qon asosan yurakning 3 ta venasi — katta, o‘rta va kichik venalar orqali oqib ketadi. Ular qo‘shilib, o‘ng bo‘lmachaga ochiladigan koronar sinusni hosil qiladi. Qolgan qon yurakning oldingi venalari va Tebezij venalari orqali oqib ketadi.

Miokard kislorodni ko‘p iste’mol qilishi bilan ajralib turadi. Qonning daqiqalik hajmining taxminan 1 % qismi koronar tomirlarga keladi.

Koronar tomirlar bevosita aortadan boshlangani uchun ular yurak diastolasi vaqtida qon bilan to‘ladi. Sistola vaqtida koronar tomirlar siqiladi. Qon tomirlarning kapillyarlari oxirgi tarmoqlar bo‘lib, anastomozlarga ega emas. Shu sababli kapillyardan oldingi tomir tromb bilan berkilib qolsa, yurak mushagining katta qismida infarkt (qon ta’minoti to‘xtashi) yuzaga keladi.

Villis halqasi — umurtqa arteriyalari va ichki uyqu arteriyalari tizimiga kiruvchi arteriyalar hosil qiladigan, bosh miya asosida joylashgan arterial halqadir. U qon ta’minoti yetishmovchiligini qoplashga yordam beradi. Me’yorda Villis halqasi yopiq bo‘ladi. Uning hosil bo‘lishida oldingi tutashtiruvchi arteriya, oldingi miya arteriyasining boshlang‘ich segmenti (A-1), ichki uyqu arteriyasining supraklinoid qismi, orqa tutashtiruvchi arteriya hamda orqa bosh miya arteriyasining boshlang‘ich segmenti (P-1) ishtirok etadi.