Hurgada haqida

Shahar
Xurgada, El-Gurdaka
arab. الغردقة‎
Yuqoridan boshlab, soat mili yo‘nalishi bo‘yicha:
Shahar panoramasi, Avliyo Shenute cherkovi, Marriott mehmonxonasi plyaji, Al-Mina masjidi
27°15′28″ shim. k. 33°48′42″ sharq. uz.HGЯO
Mamlakat  Misr
Muhofaza Qizil dengiz
Tarixi va geografiyasi
Asos solingan 1905
Markazining dengiz sathidan balandligi 11 ± 1 m
Iqlim turi tropik cho‘l iqlimi
Vaqt mintaqasi UTC+2:00
Aholisi
Aholisi ↗214 247 kishi (2023)
Milliy tarkibi misrliklar
Diniy tarkibi musulmonlar, xristianlar
Rasmiy til arab tili
Raqamli identifikatorlar
Telefon kodi +20 65
Avtomobil kodi ET
hurghada.com
Хургада, Эль-Гурдака на карте
Хургада, Эль-Гурдака
Xurgada, El-Gurdaka
Логотип Викисклада Vikimedia Commonsdagi mediafayllar
Логотип Викигида Vikisayohatdagi sayohat qo‘llanmasi

Xurgada (shuningdek, El-Gurdaka, El-Xardaga, arab. الغردقة‎ — quyidagicha talaffuz qilinadi: [el ɣæɾˈdæʔæ] — El-Gardaka) — shahar bo‘lib, Misrning sharqida, mamlakatning Afrika qismidagi Qizil dengizning g‘arbiy sohilida, Misr poytaxtidan 400 km janubi-sharqda joylashgan. Poytaxt — Qohira. Xurgada Misrning 27 ta viloyatidan biri — Qizil dengiz muhofazasining ma’muriy markazidir. 2018-yilda shahar aholisi 400 000 kishini tashkil etgan. Shahar Qizil dengiz bo‘yidagi sayyohlik markazidir.

Qohiradan avtomobil yo‘li orqali masofa 451 km, yo‘l vaqti — 6 soat. Havo yo‘li masofasi — 400 km, parvoz vaqti — 1 soat. Shaharga Xurgada xalqaro aeroporti xizmat ko‘rsatadi. Aeroport muntazam yo‘lovchi qatnovlari orqali Qohira bilan bog‘langan va Yevropaning bir qancha shaharlariga to‘g‘ridan to‘g‘ri reyslarni amalga oshiradi. Yo‘lovchilar oqimi ortishini hisobga olib, 2015-yilda yangi terminal ochilgan.

Nomi

Shahar o‘z nomini shu hududda o‘sadigan o‘simlikning arabcha nomidan olgan. Bu o‘simlik — selitryanka (Nitraria) (arab. غردق‎, g‘ardak). Rus tilidagi Xurgada nomi inglizcha Hurghada so‘zidan olingan bo‘lib, u ayni o‘simlik nomining boshqa bir shakliga borib taqaladi (arab. غرقد‎ g‘arqad). Buta — g‘arqad — hadisda tilga olinadi. Unda aytilishicha, Qiyomat kuni musulmonlar yahudiylar bilan jang qilmaguncha kelmaydi; o‘sha hadisda selitryanka «yahudiylar daraxti» deb ataladi.

Tarixi

Xurgada 1905-yilda Qizil dengiz sohilidagi baliqchilar qishlog‘i sifatida paydo bo‘lgan. 1913-yilda yaqin atrofdan neft koni topilgach, 1920-yillarning boshidan Britaniya neft kompaniyalarining navbatchilik asosida ishlovchi xodimlari shaharchasiga aylandi. Faruk I hukmronligi davrida bu yerda dam olish markazi tashkil etildi, ammo Nosir boshchiligidagi davlat to‘ntarishidan keyin shaharcha harbiylar ixtiyoriga berildi. Faqat holdan toydirish urushidan keyingina Xurgada harbiy hududdan gullab-yashnayotgan dam olish maskaniga aylana boshladi.

1978-yilda yangi tayinlangan Qizil dengiz muhofazasi gubernatori, general-mayor Yusuf Afifiy (ingl. Youssef Affifi) iqtisodiy islohotlarga kirishdi. U mahalliy baliqchilik qonunchiligini shunday o‘zgartirishga erishdiki, natijada Xurgadada baliq ovlash foydali faoliyatga aylandi: bozor Qohira va Iskandariyaning yirik baliqchilik kompaniyalari raqobatidan himoya qilindi. Bundan tashqari, investitsiyalar uchun qulay sharoit yaratildi. 1980-yildan boshlab shahar Misr va xorijiy sarmoyalar hisobiga jadal rivojlandi. O‘sha davrdagi asosiy sarmoyador misrlik multimillioner Muhammadi Xuvaydak (ingl. Mohamady Howaidak) bo‘lib, misrliklar uni Xurgadaning otasi deb atashadi. Xuvaydak Germaniya Federativ Respublikasidan bo‘lgan millioner, dayving instruktori Falko Engelxard (nemischa Falco Engelhard) bilan uchrashdi. Engelxard uni doimo iliq bo‘ladigan Qizil dengiz, issiq havo va deyarli doim musaffo osmon kichik shaharchani o‘n yil ichida jahon miqyosidagi eng yirik kurort shaharlaridan biriga aylantirishga yordam berishiga ishontirdi.

Engelxard Xurgadada kichik uy ijaraga olib, uni dayverlar uchun mehmonxonaga aylantirdi. Bu ilk mehmonxona doimo to‘la bo‘lardi. Mehmonxonalar tarmoqlari tezda javob qaytardi va yana ikkita mehmonxona ochdi: Sheraton va Magawish (ikkinchisi Club Méditerranée tarmog‘iga kirardi). Xuvaydak mehmonxona egalari va gubernator Afifiy bilan kelishib, dastlabki mehmonxonalar yonidan basseynlar, sport maydonchalari va plyajlar qurish uchun yer oldi. Shu tariqa oddiy mehmonxonalar to‘liq jihozlangan kurort majmualariga aylantirildi. 1983-yil yozida Xurgada o‘zini qaytadan ochilgan kurort shahar deb e’lon qildi. 1984-yil dekabrda yangi mulkdorga tegishli navbatdagi Giftun Village mehmonxonasi ochildi, shundan so‘ng shaharda mehmonxonalar qurilishi avj oldi.

2023-yil holatiga ko‘ra, Xurgadada muhofaza gubernatorining qarorgohi, muhofaza hukumati, kichik port, Misr Harbiy-dengiz kuchlarining sohil qo‘riqlash bazasi, bir nechta kollej, zamonaviy kutubxona va muhofaza sudi joylashgan. Shahar yaqinida esa harbiy radiolokatsiya stansiyasi (RLS) joylashgan.

Tumanlari

Shaharning eski qismidagi do‘konlar

Xurgada Qizil dengiz sohili bo‘ylab 36 kilometrga cho‘zilgan, biroq atrofidagi cho‘l ichkarisiga uncha uzoq kirib bormagan. 2023-yil holatiga ko‘ra, Xurgadada 499 500 nafar aholi yashaydi va shahar quyidagi hududlarga bo‘linadi:

  • El-Ahya, El-Xelal (atrof hududlar va tumanlar) — shimoliy qism;
  • Ad-Dahar (markaz) — eski shahar;
  • Sakkala (qurilish havozalari, ko‘prikchalar) — shahar markazi;
  • El-Kausar — zamonaviy qism;
  • El-Mamsha (qishloq yo‘li) — uzunligi 4 km dan ortiq piyodalar yo‘li.

El-Mamsha bo‘ylab Xurgadaning ko‘plab yangi mehmonxonalari joylashgan. Daharda an’anaviy shahar bozori, pochta bo‘limi va shaharlararo avtobus bekati bor; yo‘nalishli mikroavtobuslar va avtobuslar qatnaydi.

Aholisi

Aholi soni
198619962006201820212023
22 801↗60 085↗160 901↗195 675↗207 132↗214 247

Iqlimi

Xurgadaning iqlimi, xuddi butun Misr iqlimi kabi — tropik cho‘l iqlimidir. Yozda umuman yog‘in bo‘lmaydi, qishda esa deyarli kuzatilmaydi (yiliga 5 mm yog‘in tushadi); juda kam hollarda qor ham yog‘adi.

Yoz Xurgadada nihoyatda issiq bo‘ladi: eng issiq oy — avgustdagi o‘rtacha harorat +31,8 °C. Yanvarning o‘rtacha harorati — +16,4 °C. Cho‘milish mavsumi qish oylarini hisobga olmaganda deyarli butun yil davom etadi. Yoz oylarida osmon doimo musaffo, qish oylarida esa asosan ochiq bo‘ladi.

Suv harorati
22 °C 21 °C 21 °C 22 °C 24 °C 26 °C 27 °C 28 °C 27 °C 26 °C 25 °C 23 °C
Yanv. Fev. Mart Apr. May Iyun Iyul Avg. Sent. Okt. Noy. Dek.
Xurgada iqlimi
Ko‘rsatkich \ Davr Yanv Fev Mar Apr May Iyun Iyul Avg Sent Okt Noy Dek Yil
Mutlaq maksimal harorat, °C 31,9 33,7 37,8 41,4 42,6 46,0 44,0 42,3 41,4 39,6 35,3 33,8 46,0
O‘rtacha maksimal harorat, °C 21,8 22,7 25,4 29,2 32,9 35,5 36,7 36,8 34,6 31,6 27,4 23,4 29,8
O‘rtacha harorat, °C 16,4 17,3 20,0 23,8 27,6 30,4 31,6 31,8 29,7 26,4 21,9 17,9 23,4
O‘rtacha minimal harorat, °C 11,7 12,2 14,8 18,4 22,5 25,8 27,5 27,6 25,2 22,0 17,5 13,3 19,9
Mutlaq minimal harorat, °C 6,0 4,4 9,0 11,6 16,0 17,4 21,0 22,6 19,5 15,9 11,0 5,8 4,4
Yog‘in miqdori (me’yor), mm 0,4 0,02 0,3 1,0 0,01 0,0 0,0 0,0 0,0 0,6 2,0 0,9 5,23

Diqqatga sazovor joylari

Markaziy masjid

Shaharning asosiy diqqatga sazovor joylari — markaziy masjid (Abdulhasan Elshaziy nomidagi), kopt cherkovi (avliyo Sinufiy — Shenute nomidagi) va akvarium. Bularning barchasi Eski shahar (Dahar tumani) hududida joylashgan.

Port yaqinida «Nyu Marina» majmuasi (qarang: marina) joylashgan bo‘lib, u yaxtalar turargohi va ko‘ngilochar markazni birlashtiradi. Sohil bo‘ylab qahvaxonalar, restoranlar va do‘konlar joylashgan, «Vertikal parvoz» attraksioni faoliyat yuritadi. Aksariyat restoranlarda quyoshdan soyabon va chodirlar bilan himoyalangan ochiq havodagi stollar mavjud.

Avliyo Shenute nomidagi kopt cherkovi

Xurgadaning janubiy qismida sharqona Disneylend uslubida qurilgan «Ming bir kecha» saroyi joylashgan. U yerda har oqshom Misrning fir’avnlar davridagi hayotiga bag‘ishlangan teatrlashtirilgan tomoshalar namoyish etiladi.

Dahar tumani ham Xurgadaning eski shahri hisoblanadi. Bu yerda odatiy suvenir do‘konlari bo‘lgan sharq bozori va tarixiy binolarni ko‘rish mumkin[qaysilari?].

Kichik akvarium Ad-Daharning shimoliy qismidagi shifoxona yaqinida joylashgan. Akvariumga tashrif buyuruvchilar tirik baliqlar va suv hayvonlaridan tashqari, ularning tulumlarini ham ko‘rishlari mumkin.

Bandargoh — Yangi Marina 2008-yil iyun oyida ochilgan bo‘lib, Sekalla tumanida (Sheraton-Roud ko‘chasidagi masjid balandligida) joylashgan. 120 ming m² maydonda 100 ta universal do‘kon, umumiy ovqatlanish shoxobchasi, shuningdek, kiyim-kechak, boshqa tovarlar va xizmatlarni taklif qiluvchi do‘konlar joylashgan. Xurgada portidan Sharm-ash-Shayxga kemalar va katerlar qatnaydi. Nil vodiysidagi diqqatga sazovor joylarga, Luksor/Karnak va Qohiraga avtobusli ekskursiyalar barcha mehmonxonalardan yo‘lga qo‘yiladi.

Xurgadaning g‘arbida Arabiston cho‘li cho‘zilib ketgan. Bir kunlik ekskursiyalar davomida qum barxanlari va badaviylar qishloqlariga borish, tuyalarda va kvadrotsikllarda sayr qilish mumkin. Xurgadadan taxminan 12 km uzoqlikdagi cho‘lda mamlakatning ikkinchi eng baland tog‘i hamda Misrning Afrika qismidagi eng baland nuqta qad ko‘targan[manba 1038 kundan beri ko‘rsatilmagan]. Bu — Shayib al-Banat cho‘qqisi (2187 m).

Kurort infratuzilmasi

Xurgada kurortlardan biri sifatida Qizil dengiz sohilida keng tanilgan. Bu kurort Qohira, Nil deltasi va Yuqori Misrdan kelgan misrlik sayyohlar, shuningdek, Yevropadan kelgan sayyohlar uchun dam olish maskanidir.

Asosiy yo‘nalish — plyajda dam olish, shuningdek, ekskursiya va ko‘ngilochar sayohatlardir. Qadimgi Misr yodgorliklariga asosiy ekskursiyalar: Qohiraga ( Giza piramidalariga), Luksorga uyushtiriladi. Dengiz sayrlari davomida quyidagi mashg‘ulotlar mavjud: marjon riflari orasida cho‘milish, dayving. Shuningdek, cho‘l bo‘ylab tuyalar yoki kvadrotsikllar bilan sayr qilish mumkin.

Mehmonxonalar sayyohlar uchun Xurgadaning barcha hududlarida joylashgan. Mehmonxonalar turli toifalarga (yulduzlar soniga) ega. Dengiz bo‘yidagi devor bilan o‘ralgan katta hududli majmualar ham, shahar ichidagi oddiy mehmonxonalar ham bor. Mahalliy plyajlar asosan oddiy, qumli va marjonlarsiz; qisman tirik marjon riflari asosan Xurgadaning shimolidagi Zahabia Beach, Arabella Azur mehmonxonalari atrofida; janubda esa Coral Beach Resort mehmonxonasi, Golden Five majmuasi va boshqa mehmonxonalar yaqinida uchraydi. Bundan tashqari, Xurgada mehmonxonalari hududida uchta ulkan akvapark — «Jangl-park», «Sindbod» va «Titanik» joylashgan.

Aynan 31-oktabr kuni (2015-yilda) sodir bo‘lgan aviaterrorchilik hujumi sababli Xurgada va Sharm-ash-Shayxga Rossiya fuqaro aviatsiyasi samolyotlarining parvozlari taqiqlangan edi. Rossiya bilan aviaqatnov 2021-yil avgustidan qayta tiklangan.

Sport

Xurgada quyidagi suv sporti turlari ishqibozlari uchun xalqaro markazdir: vindsorfing, kayting (varrak yordamida suzish), chuqur dengizda baliq ovlash, suzish, snorkling (niqob va nafas olish naychasi bilan suzish)ning barcha turlari va dayving (suv ostiga sho‘ng‘ish), shuningdek, yelkanli kemalarda dengiz sayrlari. Xurgadadagi ko‘plab dayving markazlari hududiy joylashuv va boshqa mezonlar bo‘yicha keng tanlov imkonini beradi.

2024-yildan buyon Xurgadada Hurghada Open xalqaro shaxmat turniri o‘tkaziladi. Birinchi turnir g‘olibi Sayyid Barakat Hasan bo‘lgan.

2024-yil oktabrida Xurgada quyidagi musobaqaga mezbonlik qiladi: plyaj futboli bo‘yicha Afrika millatlar kubogi.

Galereya

Adabiyotlar