Haydovchisiz avtomobil

Yandeksning haydovchisiz avtomobili 2021-yilda Moskvada sinovdan o‘tkazilmoqda
Kompaniya avtomobili — Waymo (Chrysler Pacifica Hybrid) 2017-yilda San-Fransiskoda sinovdan o‘tkazilmoqda
Haydovchisiz yuk avtomobili KAMAZ-54901 M-11 «Neva» (Moskva — Sankt-Peterburg) avtomagistralining haydovchisiz avtotransport uchun ajratilgan qismi ochilish marosimida, 14-iyun, 2023-yil
Haydovchisiz elektroavtobus «KamAZ-1221 Shatl»
Yaponiyadagi haydovchisiz avtobus

Haydovchisiz avtomobil (shuningdek, haydovchisiz transport vositasi, robomobil, o‘zini o‘zi boshqaruvchi avtomobil, avtonom avtomobil, avtopilotli avtomobil, aqlli avtomobil) — avtomobil, u avtomatik boshqaruv tizimi bilan jihozlangan va inson ishtirokisiz xavfsiz harakatlana oladi.

Tuzilishi

Haydovchisiz avtomobillar maxsus dasturiy ta’minot (DT) va sensorlar yordamida mustaqil harakatlana oladi. Dasturiy ta’minot avtomobilning barcha tizimlarini: rulni burish, uzatmalarni almashtirish, tezlanish va tormozlashni boshqaradi. Datchiklar (sensorlar) atrof-muhit haqidagi ma’lumotlarni to‘playdi va avtomobilning harakatlari shu ma’lumotlarga asoslanadi.

Odatda quyidagi datchiklar o‘rnatiladi:

Haydovchisiz avtomobil dasturiy ta’minotida quyidagilar bo‘lishi mumkin: kompyuter ko‘rishi va neyron tarmoqlar.

Ayrim tizimlar infratuzilma elementlariga (masalan, yo‘l ichiga yoki uning yaqiniga o‘rnatilgan qurilmalarga) tayanadi. Biroq ilg‘or texnologiyalar inson haydovchi harakatlanadigan sharoitlarda ham mustaqil harakatlana oladi: ular sensorlardan olingan ma’lumotlar asosida rul holatini va tezlikni o‘zgartirish haqida qaror qabul qiladi.

Texnologiyalar

Zamonaviy haydovchisiz avtomobillarda Bayes yondashuviga asoslangan bir vaqtda joylashuvni aniqlash va xarita tuzish usuli (SLAM, simultaneous localization and mapping) algoritmlari qo‘llaniladi. Bu algoritmlar avtomobil datchiklaridan real vaqt rejimida (real-time) keladigan ma’lumotlarni avvaldan tayyorlangan xaritalar (offline) bilan birlashtiradi. SLAM hamda harakatlanayotgan obyektlarni aniqlash va kuzatish usuli (DATMO, detection and tracking of moving objects) Googlening sho‘ba kompaniyasi bo‘lgan Waymo avtomobillarida ishlab chiqilgan va qo‘llanilgan. Google kompaniyasi Uberni Google texnologiyalarini o‘g‘irlaganlikda ayblab sudga bergan. Shunga qaramay, Google 2017-yildan boshlab SLAM kutubxonasini istalgan boshqa kompaniya bepul foydalanishi uchun ochiq taqdim etgan.

Afzalliklari va kamchiliklari

SberAvtoTex avtomobili 2022-yil oqshomida sinovdan o‘tkazilmoqda
Iqtisodiy afzalliklar
Haydovchisiz taksi
  • yo‘l-transport hodisalarini (YTH) keskin kamaytirish va inson qurbonlarini deyarli butunlay bartaraf etish; natijada sug‘urta hamda shoshilinch tibbiy yordam xarajatlarini sezilarli qisqartirish, o‘t o‘chiruvchilar, politsiya va favqulodda vaziyatlar xizmatlarining ish yukini kamaytirish;
  • haydovchilarning ish haqi va dam olish vaqtiga ketadigan sarf-xarajatlarni, shuningdek, yoqilg‘i va avariyalar kamayishi tufayli ta’mirlash xarajatlarini tejash hisobiga yuk hamda yo‘lovchi tashish narxini pasaytirish;
  • shaxsiy avtomobillarga bo‘lgan ehtiyojni haydovchisiz taksi xizmatlari va haydovchisiz jamoat transportining rivojlanishi hisobiga kamaytirish;
  • avtonom avtomobillar yo‘l harakati qoidalariga to‘liq rioya qilishi tufayli yo‘llardan foydalanish samaradorligini oshirish (haydovchisiz avtomobillar yo‘llarda ommaviy paydo bo‘lganida);
  • Mehnat bozorining asta-sekin o‘zgarishi: odatiy kasblarning (taksi, avtobus, yuk mashinasi, tramvay, trolleybus haydovchisi, traktorchi, kombaynchi, mashinist va boshqalarning) bosqichma-bosqich kamayishi hamda avtonom transportni ishlab chiqish va unga xizmat ko‘rsatish bilan bog‘liq yangi kasblarning paydo bo‘lishi.
Ijtimoiy afzalliklar
  • haydovchilik guvohnomasi bo‘lmagan shaxslar, jumladan, voyaga yetmaganlarning robotlashtirilgan avtomobilda mustaqil harakatlana olishi;
  • ilgari transport vositasini boshqarishga sarflangan vaqtni tejash, uni muhimroq ishlarga (masalan, safar paytidayoq noutbukda ishlashni boshlashga) yoki dam olishga bag‘ishlash imkoniyati.
Boshqa afzalliklar
  • xavfli hududlarda, tabiiy va texnogen ofatlar yoki harbiy harakatlar vaqtida inson hayoti va sog‘lig‘ini xavf ostiga qo‘ymasdan yuk tashish;
  • uzoqroq istiqbolda avtomobillar sonini maqbullashtirish va ularning harakatlanishida muqobil energiya turlaridan kengroq foydalanish orqali global ekologik yuklamani kamaytirish.
Kamchiliklar
  • Avtomobilni mustaqil boshqarish imkoniyatining yo‘qolishi. Ehtimol, mashinani o‘zi haydashni yoqtiradiganlar uchun hozirgi avtopoyga trassalariga o‘xshash, qo‘shimcha xavfsizlik choralariga ega, ammo avtonom avtomobillar foydalanadigan umumiy yo‘l tarmog‘idan ajratilgan maxsus yo‘llar tashkil etiladi;
  • Favqulodda vaziyatda haydovchining avtomobil boshqarish tajribasi yetishmasligi.

Avtonomlik darajalari

Avtomobillarni avtomatlashtirish tasnifi Avtomobil muhandislari jamiyati (SAE) tomonidan ishlab chiqilgan bo‘lib, 6 ta darajani o‘z ichiga oladi:

0-daraja. Avtomatlashtirish yo‘q, barcha vazifalarni haydovchi bajaradi.

1-daraja — «hands on» («qo‘llar rulda»), «haydovchiga yordam». Haydovchi va tizim avtomobilni birgalikda boshqaradi. Masalan, haydovchi rulni boshqaradi, tizim esa belgilangan tezlikni saqlash uchun dvigatel quvvatini rostlaydi (kruiz-nazorat) yoki belgilangan tezlikni saqlab, zarurat tug‘ilganda masofani saqlash uchun uni pasaytirish maqsadida dvigatel quvvatini hamda tormozni boshqaradi (moslashuvchan kruiz-nazorat). Yana bir misol — avtomatik to‘xtab turish joyiga qo‘yish (inglizcha): bunda tezlikni haydovchi belgilaydi, rul esa avtomatik boshqariladi.

2-daraja — «hands off» («qo‘llar rulsiz»), «qisman avtomatlashtirish». Tizim tezlanish, tormozlash va rulni burishni o‘zi bajarib, avtomobilni to‘liq boshqaradi. Haydovchi harakatni kuzatib boradi va tizim vaziyatga to‘g‘ri javob bera olmasa, istalgan vaqtda boshqaruvga aralashishga tayyor turadi. «Hands off» nomiga qaramay, bunday tizimlar ko‘pincha haydovchidan aralashishga tayyorligini tasdiqlash uchun qo‘llarini rulda ushlab turishni talab qiladi.

3-daraja — «eyes off» («ko‘zlar yo‘lda bo‘lishi shart emas»), «shartli avtomatlashtirish». Haydovchidan darhol javob qaytarish talab etilmaydi. Masalan, u xabar yozishi yoki film tomosha qilishi mumkin. Tizim favqulodda tormozlash kabi zudlik bilan harakat qilishni talab etadigan vaziyatlarga o‘zi javob beradi. Haydovchi ishlab chiqaruvchi belgilagan cheklangan vaqt ichida boshqaruvga aralashishga tayyor bo‘lishi kerak.

4-daraja — «mind off» («diqqat talab qilinmaydi»), «keng ko‘lamli avtomatlashtirish». 3-darajadan farqi shundaki, haydovchining doimiy e’tibori talab etilmaydi. Masalan, u uxlashi yoki haydovchi o‘rindig‘ini tark etishi mumkin. To‘liq avtomatik boshqaruv faqat ayrim hududlarda (geozonalarda) yoki muayyan vaziyatlarda, masalan, tirbandliklarda amalga oshiriladi. Bunday hudud yoki vaziyatlardan tashqarida haydovchi boshqaruvni o‘z zimmasiga olmasa, tizim harakatni to‘xtatib, avtomobilni to‘xtash joyiga qo‘yishi mumkin.

5-daraja — «steering wheel optional» («rul bo‘lishi shart emas»), «to‘liq avtomatlashtirish». Insonning hech qanday aralashuvi talab etilmaydi.

Sinovdan o‘tkazish

Haydovchisiz avtomobillar turli rejimlarda sinovdan o‘tkaziladi. Ularni uchta asosiy guruhga ajratish mumkin:

  • Algoritmlarni virtual simulyatorda sinash
  • Yopiq trassalar va sinov poligonlarida sinash
  • Umumiy foydalanishdagi yo‘llarda sinash

Virtual simulyatsiya — haydovchisiz boshqaruv tizimi yangilanishlarini tekshirishning birinchi bosqichi. Simulyatordagi sinovlar kompaniyalarga haqiqiy avtomobillar va haydovchilar ishtirokidagi boshqa sinov turlaridan arzonroq tushadi. Ayrim kompaniyalar, masalan, Aurora, sinovlarning asosiy qismini virtual muhitda o‘tkazadi. Shu bilan birga, soha vakillarining aksariyati simulyator sinovlarining imkoniyatlarini ortiqcha baholamaslik kerak degan fikrda. Sabablardan biri — haydovchisiz avtomobil yo‘lda duch kelishi mumkin bo‘lgan barcha yo‘l va ob-havo sharoitlarini laboratoriyada qayta yaratib bo‘lmasligidir. Bu dastlabki oddiy holatlar ustida ishlanadigan rivojlantirish bosqichida unchalik muhim bo‘lmasligi mumkin, biroq yakuniy bosqichlarda nihoyatda muhimdir. Shuningdek, simulyatsiya yordamida konstruktiv yechimlar, sensorlar ishlashi va avtopilot tizimining avtomobil boshqaruv bloklari bilan o‘zaro aloqasini tekshirib bo‘lmaydi.

Yopiq hududdagi sinovlardan haydovchisiz avtomobillar umumiy foydalanishdagi yo‘llarga chiqishidan oldin o‘tadi. Poligon simulyatorda tekshirib bo‘lmaydigan jihatlarni — sensorlar ishlashini, avtomobil yig‘ilish sifatini — sinash, shuningdek, oddiy yo‘l vaziyatlarini mashq qilish imkonini beradi. Poligonlarda haydovchisiz avtomobillarning bo‘lajak sinov haydovchilari ham tayyorgarlik ko‘rishi mumkin.

Umumiy foydalanishdagi yo‘llarda sinovdan o‘tkazish — texnologiyani rivojlantirishdagi eng muhim bosqich. Aynan shunday sharoitlarda haydovchisiz avtomobillar simulyator yoki poligonda qayta yaratish qiyin bo‘lgan xilma-xil yo‘l vaziyatlariga duch keladi. Bu, ayniqsa, piyodalar, velosipedchilar va boshqa haydovchilar bilan o‘zaro munosabatga taalluqlidir: ularning harakati har doim ham yo‘l qoidalariga qat’iy mos kelavermaydi.

Umumiy foydalanishdagi yo‘llarda o‘tkaziladigan sinovlarning aksariyatida haydovchisiz avtomobil rulida sinov muhandisi o‘tiradi. Bunga sohani tartibga soluvchi talablar ham sabab bo‘ladi. Ayni paytda haydovchisiz avtomobillarning salonda haydovchisiz to‘liq avtonom rejimda harakatlanishiga AQSHning ayrim shtatlarida ruxsat etilgan. Bunday rejimda sinovni boshlash uchun kompaniya ruxsat olishning bir qancha tartib-taomillaridan o‘tishi kerak. Biroq ruxsat mavjudligi kompaniya undan albatta foydalanayotganini anglatmaydi. Masalan, Waymo 2019-yil iyulda Kaliforniya yo‘llarida saloni bo‘sh avtomobillarni harakatlantirishga ruxsat olgan, ammo hozircha undan foydalanmagan.

Mahalliy qonunchilikka qarab, kompaniyalardan sinov jarayoni haqidagi ma’lumotlarni tartibga soluvchi organlarga taqdim etish talab qilinishi mumkin. Masalan, Kaliforniya shtati yo‘llarida sinov o‘tkazuvchi kompaniyalar har chorakda Kaliforniya avtotransport inspeksiyasiga (inglizcha) (Department of Motor Vehicles) sinovda qancha avtomobil qatnashayotgani, ular avtonom rejimda qancha kilometr yurgani va sinov muhandisi boshqaruvga qanchalik tez-tez aralashishga majbur bo‘lgani (disengagement) haqida hisobot berishi shart.

Kaliforniya avtotransport departamenti (California DMV) bu ma’lumotlarni yiliga bir marta ommaga taqdim etadi. Mazkur hisobotlar haydovchisiz avtomobillar sinovi haqida ma’lumot beruvchi sanoqli manbalardan biri bo‘lgani uchun matbuot va jamoatchilik ularga katta e’tibor beradi, ko‘pincha kompaniyalarni o‘zaro taqqoslaydi. Taqqoslashning asosiy ko‘rsatkichi — boshqaruvga aralashish chastotasi (disengagement rate). Ayrimlar uni texnologiya «darajasi»ning bosh ko‘rsatkichi deb hisoblaydi: insonga avtomobilga qanchalik kam «yordam berish» kerak bo‘lsa, avtonom boshqaruv tizimi shunchalik yaxshi. Biroq texnologiyani ishlab chiqayotgan kompaniyalar bunga qo‘shilmaydi. Aralashish chastotasini taqqoslash uchun qo‘llashga qarshi asosiy dalillar quyidagilar:

  • Turli kompaniyalar texnologiyalarini turli sharoitlarda sinaydi. Avtomagistral yoki shahar chekkasida muvaffaqiyatli harakatlanadigan haydovchisiz avtomobil murakkab yo‘l sharoitlarida ham xuddi shunday yaxshi ishlashi shart emas.
  • Bu turli iqlim sharoitlariga ham taalluqlidir.
  • California DMV faqat xavfsizlik nuqtayi nazaridan muhim aralashuvlar haqida xabar berishni talab qiladi, biroq «muhim aralashuv»ning aniq ta’rifini bermaydi. Shu sababli kompaniyalarning qaysi aralashuv haqida hisobot berish kerakligi borasidagi yondashuvlari turlicha bo‘lishi mumkin.
  • Aynan Kaliforniyada ayrim kompaniyalar asosan ilmiy-tadqiqot va ishlanmalar (R&D) sinovlarini o‘tkazadi. Ularda boshqaruvga aralashish chastotasi kompaniya o‘z tizimining yakuniy versiyalarini, masalan, robotaksi xizmatlarida ishlatayotgan hududlarga nisbatan tabiiy ravishda yuqoriroq bo‘ladi.
  • Aralashish chastotasi (disengagement rate) sifatni baholashning yagona mezoni bo‘la olmaydi. Yo‘lovchi uchun harakat qulayligi, safarning umumiy tezligi (haydovchisiz avtomobil yo‘lni inson boshqaradigan avtomobildan ancha sekin bosib o‘tmasligi kerak) va boshqa ko‘rsatkichlarni ham inobatga olish zarur.

Hozirda texnologiyaning tayyorlik darajasini baholash usullaridan biri — uning biznesda, xususan, robotaksi xizmatlarida qo‘llanishidir. Qo‘shimcha mezon sifatida robotaksini boshqarishda insonning ishtiroki darajasi ham olinishi mumkin:

  • Haydovchi bevosita rulda o‘tiradi va boshqaruv vositalaridan darhol foydalana oladi.
  • Haydovchi salonda bo‘ladi, lekin rulda o‘tirmaydi; u faqat favqulodda tormozlash imkoniyatiga ega.
  • Salonda haydovchi bo‘lmaydi, boshqaruvga zudlik bilan aralashish imkoni yo‘q. Tizimga inson yordami kerak bo‘lsa, avtomobil masofadan boshqarilishi mumkin.

Hozirda quyidagi kompaniyalarning omma foydalanishi mumkin bo‘lgan robotaksi xizmatlari mavjud:

  • Waymo (ayrim yo‘nalishlarda salonda haydovchi bo‘lmaydi)
  • Yandeks (haydovchi yo‘lovchi o‘rindig‘ida o‘tiradi)
  • Baidu (haydovchi rulda o‘tiradi)
  • Aptiv (haydovchi rulda o‘tiradi)
  • Poni.ai (haydovchi rulda o‘tiradi)
  • AutoX (haydovchi rulda o‘tiradi)
  • WeRide (haydovchi rulda o‘tiradi)
Shahar sharoitida haydovchisiz avtomobillarni mustaqil kuzatish misoli

2026-yilda Vashington transport departamenti (DDOT) AVO Zone Challenge tanlovi doirasida haydovchisiz avtomobillar harakatini mustaqil kuzatish bo‘yicha tajriba loyihasini amalga oshirish uchun AIWaysion kompaniyasini tanladi. Sinovlar 2027-yil yanvarda M Street ko‘chasi bo‘ylab joylashgan ikkita chorrahada o‘tkazilishi rejalashtirilgan. Loyihaning maqsadi — bort transponderlari yoki davlat raqamini tanish tizimlaridan foydalanmasdan robotaksilarning transport oqimi va boshqa harakat qatnashchilari xatti-harakatiga ta’sirini baholash.AIWaysion

Ma’lumot yig‘ish uchun kompyuter ko‘rishiga asoslangan yo‘lbo‘yi sensorlaridan foydalaniladi. Ular avtomobillarning harakat trayektoriyalari va manyovrlarini qayd etadi. An’anaviy nazorat usullaridan farqli ravishda, bu tizim haydovchisiz transport vositasining o‘zi uzatadigan ma’lumotlarga bog‘liq emas. Shu tariqa shahar hokimiyati avtonom tizimlarning infratuzilma va boshqa yo‘l harakati qatnashchilari bilan o‘zaro aloqasi haqida xolis ma’lumot olishi mumkin. Masalan, ular jamoat transportiga xalaqit beradimi yoki boshqa avtomobillarni yo‘nalishini o‘zgartirishga majbur qiladimi — shularni aniqlash mumkin.https://max.ru/channel_artpoptsov ;

Tarixi

Radioboshqaruvli haydovchisiz avtomobil (aravacha), 1921-yil
Radioboshqaruvli tajriba avtomobili; uni ortidan ketayotgan boshqa avtomobildagi operator boshqargan, 1925-yil
Radioboshqaruvli avtomobil modeli, 1928-yil
Navlab haydovchisiz avtomobillari. Navlab 1 (eng chapda) 1984–1986-yillarda ishlab chiqilgan. Navlab 5 (eng o‘ngda) 1995-yilda yakunlangan bo‘lib, AQSHning bir qirg‘og‘idan boshqasigacha avtonom tarzda yetib borgan birinchi avtomobilga aylandi

Tajribalar taxminan 1920-yillarda boshlangan va 1950-yillardayoq haydovchisiz avtomobillar yaratilishi kutilgan. Dastlabki haydovchisiz avtomobil prototiplari 1980-yillarda paydo bo‘lgan: 1984-yilda Navlab (Karnegi-Mellon universiteti) va ALM loyihalari, 1987-yilda esa Mercedes-Benz va Eureka Prometheus Project loyihasi (Myunxendagi Bundesver universiteti — Bundeswehr University Munich).

Ushbu yo‘nalish rivojiga DARPA Grand Challenge — AQSH hukumati moliyalashtirgan robot-avtomobillar musobaqalari rivojga turtki bo‘ldi. Ularning maqsadi to‘liq avtonom transport vositalarini yaratish edi. Birinchi musobaqa 2004-yilda o‘tkazilgan, g‘olibga 1 million AQSH dollari mukofot belgilangan, biroq g‘olib aniqlanmagan — 15 ta jamoaning birortasi ham yo‘nalishni oxirigacha bosib o‘ta olmagan. Shunga qaramay, ko‘plab ishtirokchilar haydovchisiz transport sohasida faoliyatini davom ettirgan. Masalan, Kris Urmson (inglizcha) Google haydovchisiz avtomobillar loyihasining yetakchilaridan biriga aylangan, keyinchalik esa o‘zining Aurora kompaniyasiga asos solgan. Ushbu kompaniya ham avtonom boshqaruv texnologiyalarini ishlab chiqadi.

Haydovchisiz avtomobillarning harbiy sohada qo‘llanishi

2014-yilda AQSH harbiylari Lockheed Martin kompaniyasi ishtirokida Texasdagi «Fort-Hud» bazasida, Texas shtatida haydovchisiz yuk avtomobillari karvonining ilk sinovlarini o‘tkazdi. Turli harbiy yuk mashinalari haydovchisiz holda oldindan belgilangan yo‘nalish bo‘ylab mustaqil harakatlandi. Bunda Lockheed Martin kompaniyasining avtomobillarni avtonom harakatlantirish tizimidan foydalanildi. Uning tarkibiga lidarlar, GPS navigatsiyasi, hisoblash bloki va dasturiy ta’minot kiradi. Bunday tizimni istalgan avtomobilga o‘rnatish mumkin.

AQSH harbiylari haydovchisiz yuk mashinalaridan foydalanish harbiy xizmatchilar orasidagi yo‘qotishlarni sezilarli kamaytiradi va askarlarni boshqa vazifalarni bajarish uchun bo‘shatadi, deb hisoblaydi.

«Armiya 2016» forumidagi haydovchisiz «KamAZ» harbiy yuk mashinasi

2022-yilda Rossiyadagi «Armiya 2022» forumida «Ural» tajriba haydovchisiz harbiy yuk avtomobili namoyish etildi.

2023-yilda Rossiyadagi «Armiya 2023» forumida shturm guruhlari uchun mo‘ljallangan «Zubilo» haydovchisiz zirhli avtomobili namoyish qilindi.

Tijoriy loyihalar: tarixi va bugungi holati

Bugungi kunda Waymo, Aptiv, Baidu, General Motors Cruise, Yandeks va boshqa kompaniyalarning avtonom avtomobillari umumiy foydalanishdagi yo‘llarda sinovdan o‘tkazilmoqda. AQSH, Rossiya va Xitoyning ayrim shaharlarida oddiy foydalanuvchilar uchun robotaksi xizmatlari ishlamoqda.

Ommaviy bozor uchun mahsulotlarni ishlab chiqish bilan Tesla, Volkswagen, Audi, BMW, Volvo, Nissan, Jaguar Land Rover, Cognitive Technologies, KAMAZ va boshqa kompaniyalar ham shug‘ullanadi.

Haydovchisiz avtomobillarni yaratish bo‘yicha bir qancha yirik dasturlar ham mavjud. Jumladan, Yevropa komissiyasining 800 million yevrolik dasturi, 2getthere dasturi (Niderlandiya), ARGO tadqiqot dasturi (Italiya) hamda DARPA Grand Challenge musobaqasi (AQSH).

AQSH

AQSHda avtonom transport sohasi federal darajada tartibga solinmaydi. Haydovchisiz transport vositalaridan foydalanish haqidagi barcha qonunlar shtatlar darajasida qabul qilinadi. Hozirda ushbu sohada qonuniy tartibga solish 37 ta shtatda mavjud. AQSHda haydovchisiz avtomobillarni sinovdan o‘tkazayotgan eng yirik kompaniyalar — Waymo, GM Cruise, Uber va Aptiv.

2024-yil oxiri holatiga ko‘ra, AQSHda haydovchisiz taksilarni tijoriy foydalanishga joriy qilgan yagona kompaniya Waymo edi.

Waymo

Googlening haydovchisiz avtomobili — dastlab Google kompaniyasining haydovchisiz avtomobil texnologiyasini rivojlantirish loyihasi edi. Uning asoschilaridan biri muhandis Sebastyan Trun, Stenford universiteti sun’iy intellekt laboratoriyasi direktori va Google Street View xizmati yaratuvchilaridan biri bo‘lgan. Haydovchisiz avtomobil ustida ishlagan guruhda Google kompaniyasining 15 nafar muhandisi, jumladan, ilgari DARPA Grand and Urban Challenges loyihasida ishlagan Kris Urmson, Mayk Montemerlo va Entoni Levandovski ham bor edi.

Dekabr oyida (2016) loyiha alohida kompaniya sifatida ajratildi. Uning nomi — Waymo, u quyidagi korxonaning sho‘ba kompaniyasidir: Alphabet.

2018-yil oxirida kompaniya o‘zining ilk tijoriy avtonom taksi xizmati — Waymo One’ni ishga tushirdi. Bu ayrim yo‘nalishlarda salonda operator bo‘lmaydigan birinchi taksi xizmati edi: safar to‘liq avtonom rejimda amalga oshirilgan. Bunday taksida Arizona shtatining Feniks shahrida sinov tartibida harakatlanish mumkin edi.

2020-yil yanvarigacha Waymo avtomobillari umumiy foydalanishdagi yo‘llarda jami 20 million mildan ortiq masofa bosib o‘tgan.

2024-yil oktabrda kompaniya Kaliforniyaning San-Fransisko va Los-Anjeles shaharlarida hamda Arizona shtatining Feniks shahrida mijozlar bir haftada kompaniyaning haydovchisiz taksilarida 100 mingdan ortiq tijoriy safar qilayotganini ma’lum qildi. Barcha safarlar elektromobillarda amalga oshiriladi.

2024-yil dekabrda Waymo mahalliy kompaniyalar bilan hamkorlikda Yaponiyada haydovchisiz taksilarni sinashni boshlashni rejalashtirayotganini bildirdi. Shuningdek, kompaniyaning ma’lum qilishicha, 2024-yilda haydovchisiz taksilar AQSHda 4 milliondan ortiq tijoriy safarni amalga oshirgan.

Tesla

2025-yil mart holatiga ko‘ra, kompaniya obuna asosida o‘zining elektromobillaridan avtopilot rejimida foydalanish imkoniyatini taklif qilmoqda.

Kompaniya rahbari Ilon Mask Tesla avtomobillarini, xususan, Robotaksi loyihasi doirasida tijoriy foydalanishga chiqarish rejalarini bildirgan.

GM Cruise

2008-yilda General Motors kompaniyasi 2015-yilda haydovchisiz avtomobil sinovlarini boshlash va 2018-yilga borib mahsulotni bozorga chiqarish ehtimoli haqidagi rejalarini e’lon qildi. 2016-yil martda kompaniya avtonom avtomobillarni ishlab chiquvchi Cruise Automation startapini sotib oldi.

2020-yil boshida Cruise o‘zining ilk to‘liq avtonom avtomobili — Origin’ni taqdim etdi. Bu avtomobilda rul, haydovchi o‘rindig‘i va asboblar paneli yo‘q edi.

Bir qator yo‘l-transport hodisalari va mojarolardan so‘ng kompaniya 2023-yil oxirida umumiy foydalanishdagi yo‘llarda haydovchisiz taksilar sinovini to‘xtatdi. 2024-yilda San-Fransisko va Feniksda sinovlarni qayta boshladi.

2024-yil dekabrda GM Cruise’ning mustaqil kompaniya sifatidagi faoliyatini tugatishini bildirdi. Cruise xodimlarining bir qismi GM tarkibiga o‘tkazilishi kerak edi.

Uber

2016-yilda Uber kompaniyasi Pensilvaniya va Kaliforniyada avtonom avtomobillarni sinovdan o‘tkazishni boshladi. 2017-yil oxiriga kelib Uber haydovchisiz avtomobillarining umumiy foydalanishdagi yo‘llarda bosib o‘tgan masofasi 2 million mildan oshdi. 18-avgust kuni (2016-yil) Uber bir necha hafta ichida Pittsburgda yo‘lovchilarni tashishda haydovchisiz avtomobillardan foydalanishni rejalashtirayotganini e’lon qildi. Dastlab bunday avtomobillarda favqulodda holatda boshqaruvni qo‘lga oladigan zaxira haydovchi bo‘lishi ko‘zda tutilgan. 14-sentabrdan kompaniya ayrim mijozlarga haydovchisiz avtomobillarni taklif qila boshladi.

Biroq haydovchisiz avtomobil piyodani urib yuborganidan so‘ng, 2018-yilda Uber haydovchisiz avtomobillar sinovlarini to‘xtatdi. Ushbu voqea bo‘yicha tergov 1,5 yil davom etdi. 2019-yil noyabrda AQSH Transport xavfsizligi milliy kengashi tergov xulosalarini e’lon qildi. Unda hodisaning bevosita sababi sifatida Uber avtomobili haydovchisining yo‘lni kuzatmagani va piyoda paydo bo‘lganda o‘z vaqtida choralar ko‘rishga ulgurmagani ko‘rsatildi.

2018-yil oxirida Uber Pittsburgda sinov dasturini birinchi marta qayta boshladi. Yo‘llarga atigi 2 ta avtomobil chiqarildi, ularning har birida 2 nafardan muhandis bor edi. Avtomobillar 1 mil uzunlikdagi yo‘nalishda soatiga 25 mildan oshmagan tezlikda harakatlana olardi.

2020-yil fevralda kompaniya Kaliforniya transport departamentidan shtat ko‘chalarida haydovchisiz avtomobillarni sinashga ruxsat oldi. 2020-yil martda Uber Kaliforniyada sinovlarni qayta boshladi: yo‘llarga 2 ta avtomobil chiqarildi, ular faqat kunduzi muhandis hamrohligida harakatlandi.

2020-yil dekabrda Uber’ning avtopilot texnologiyalarini ishlab chiqayotgan ATG (Advanced Technologies Group) bo‘linmasi Amerikaning Aurora Innovation startapiga taxminan 4 milliard AQSH dollariga sotildi (Reuters manbalari bahosiga ko‘ra).

Aptiv (avvalgi Delphi Automotive)

2015-yilda Britaniyaning Delphi Automotive kompaniyasiga tegishli haydovchisiz avtomobil San-Fransiskodan Nyu-Yorkkacha avtoyurishni amalga oshirdi. Yo‘nalish uzunligi qariyb 5,5 ming km bo‘lgan. Avtomobil AQSHning bir sohilidan ikkinchi sohiliga 9 kun davomida yetib borgan.

2016–2017-yillarda Delphi Automotive haydovchisiz avtomobillar uchun eng muhim sensorlardan biri bo‘lgan lidarlarni ishlab chiqaruvchi Quanergy Systems, Leddertech va Innoviz kompaniyalariga sarmoya kiritdi. 2017-yilda Delphi Automotive NuTonomy (inglizcha) hamda Ottomatika startaplarini sotib oldi. Bu kompaniyalar avtonom boshqaruv tizimlarini ishlab chiqadi.

Shundan so‘ng, 2017-yilda alohida Aptiv kompaniyasi tashkil topdi. Bunga Delphi’ning energetika yo‘nalishi Delphi Technologies PLC nomli mustaqil kompaniyaga ajratilgani sabab bo‘ldi.

2018-yildan boshlab Aptiv Lyft taksi xizmati bilan hamkorlik qilmoqda: ular birgalikda Las-Vegasda avtonom safarlarni amalga oshiradi. Har bir safarda haydovchi o‘rindig‘ini egallagan muhandis hamda yo‘lovchi o‘rindig‘ida o‘tirib, yo‘lovchilarning savollariga javob beradigan kompaniya xodimi qatnashadi. Mehmonxonalar va aeroport hududida avtomobil qo‘lda boshqariladi. 2020-yil fevraligacha Aptiv avtonom avtomobillari Lyft ilovasi orqali 100 000 ta yo‘lovchi safarini amalga oshirgan.

Zoox

Kompaniya Zoox 2014-yilda tashkil etilgan. Hozirda u boshqa ishlab chiqaruvchilarning avtomobillariga o‘rnatilgan avtonom boshqaruv tizimini Las-Vegas va San-Fransiskoda sinamoqda. Shu bilan birga, kompaniya kelajakda o‘z robotaksi xizmatida foydalanishni rejalashtirayotgan haydovchisiz avtomobilini ishlab chiqmoqda.

Voyage

Voyage — 2017-yilda Udacity ta’lim platformasidan ajralib chiqqan kompaniya. Hozirda kompaniya The Villages nomli ikkita nafaqaxo‘rlar yashash hududida haydovchisiz avtomobillar parkini boshqaradi: ularning biri Kaliforniya shtatining San-Xose shahri yaqinida, ikkinchisi esa Florida shtatining Orlando shahridan shimolda joylashgan. Transport oqimi kam va muhit nisbatan oldindan taxmin qilinadigan cheklangan hududlarni sinov uchun tanlash Voyage’ni raqobatchilaridan ajratib turadi.

Daimler va Bosch

2017-yilda Daimler va Bosch SAE tasnifi bo‘yicha 4- va 5-darajali haydovchisiz avtomobillarni ishlab chiqish borasida kuchlarini birlashtirishini e’lon qildi. 2020-yillar boshida tayyor mahsulotni taqdim etish va undan tijoriy foydalanishni boshlash rejalashtirilgan edi.

2021-yil avgustda Daimler va Bosch haydovchisiz avtomobillar bo‘yicha qo‘shma loyihani to‘xtatayotgani ma’lum bo‘ldi. Bu haqda Germaniyaning Süddeutsche Zeitung gazetasi xabar berdi. Gazeta xodimlari taqvimga qarab, va’da qilingan haydovchisiz taksi qayerdaligiga qiziqqan edi. Daimler va Bosch’ning bu mavzudagi so‘nggi rasmiy bayonoti 9-dekabr (2019-yil) sanasiga tegishli: o‘shanda hamkorlar Kaliforniyaning San-Xose shahrida haydovchisiz taksi sinov loyihasi boshlanganini ma’lum qilgan.

Kanada

Waabi

2021-yilda Kanadada startap Waabi kompaniyasi tashkil etildi. U sun’iy intellekt sohasida faoliyat yuritib, avtonom yuk tashish texnologiyalarini ishlab chiqishga ixtisoslashgan.

Xitoy

Tahliliy kompaniya McKinsey bahosiga ko‘ra, 2030-yilga borib Xitoyda haydovchisiz transport bozori 500 milliard AQSH dollariga yetadi. Xitoyda avtonom avtomobillarni AutoX, Didi, WeRide va boshqa kompaniyalar ishlab chiqmoqda; ulardan ko‘plab ko‘rsatkichlar bo‘yicha yetakchisi — Baidu.

Baidu haydovchisiz boshqaruv uchun ochiq Apollo platformasini ishlab chiqmoqda. Bu platformadan Chevrolet, Ford, Honda, Toyota, Volkswagen va Intel kabi kompaniyalarni o‘z ichiga olgan butun dunyo bo‘ylab 150 dan ortiq hamkor foydalanadi. 2019-yil sentabrda kompaniya Chansha shahrida robotaksi xizmatining sinovini boshladi. 2019-yil oxirida Baidu o‘z avtonom avtomobillari jami 3 million km masofani Xitoyning 23 ta shahridagi umumiy foydalanishdagi yo‘llarda bosib o‘tganini e’lon qildi.

2019-yil sentabrda Shanxay rasmiylari mamlakatda birinchi bo‘lib avtonom avtomobillarda yo‘lovchi tashishga ruxsatnomalar berdi. Bu Xitoyning avtonom boshqaruvni tijoratlashtirishni tezlashtirish yo‘lidagi qadamlaridan biri bo‘ldi.

Ruxsatnomalar Avtonom transport vositalari ekotizimi bo‘yicha jahon konferensiyasi doirasida Shanxayning SAIC Motor Group kompaniyasiga, Germaniyaning BMW AG avtomobil konserniga va Xitoyning Didi Chuxing IT kompaniyasiga berildi.

Rossiya

MFTI haydovchisiz avtomobili

26-noyabr kuni (2018-yil) Rossiya bosh vaziri Dmitriy Medvedev yo‘llarda haydovchisiz avtomobillardan foydalanish to‘g‘risidagi qarorni imzoladi. Tajriba 1-dekabrdan Moskva va Tataristonda boshlandi. Haydovchisiz avtomobillarni sinovdan o‘tkazishda qatnashuvchilar Rossiya davlat ilmiy markazi — «NAMI» davlat unitar korxonasidan rozilik olishi kerak. Tajriba ishtirokchilariga qo‘yilgan asosiy talablardan biri — javobgarlikni sug‘urtalashdir.

Qaror kuchga kirganidan keyin umumiy foydalanishdagi yo‘llarga birinchi bo‘lib Yandeksning haydovchisiz avtomobillari chiqdi. 2020-yil fevralda qarorga o‘zgartirish kiritilib, yana 11 ta hududda avtonom avtomobillarni sinashga ruxsat berildi. 2020-yil boshida Rossiyada umumiy foydalanishdagi yo‘llarda avtonom avtomobillarni sinash ruxsatiga Yandeks, MADI va KAMAZ.

31-mart kuni (2026-yil) haydovchisiz yuk mashinalari harakati boshlangan trassa — M-12.

Yandeks

Yandeks 2017-yildan beri haydovchisiz avtomobillarni ishlab chiqmoqda. Yandeks avtomobillari quyidagi davlatlarning umumiy foydalanishdagi yo‘llarida harakatlanadi: Rossiya, Isroil va AQSH.

2018-yilda Yandeks Yevropadagi ilk robotaksi xizmatini ishga tushirdi. Yandeksning haydovchisiz avtomobillari Innopolis aholisini shahar hududida tashiydi. Avtomobillar haydovchi o‘rindig‘ida hech kim bo‘lmagan holda avtonom rejimda harakatlanadi: sinov muhandisi yo‘lovchi o‘rindig‘ida o‘tiradi.

2019-yil martda Yandeks Hyundai Mobis kompaniyasi bilan hamkorlik shartnomasini imzoladi, shu yil iyulda esa hamkorlikning ilk natijasi — yangi model asosida yaratilgan haydovchisiz avtomobil prototipini taqdim etdi. Mazkur model — Hyundai Sonata. 2020-yil iyunda Yandeks Mobis muhandislari bilan birgalikda ayni model asosida yaratilgan haydovchisiz avtomobilining yangi avlodini namoyish qildi. 2020-yil oxirigacha Yandeks avtoparkiga 100 ta haydovchisiz avtomobil qo‘shilishi rejalashtirilgan edi. Ularning modeli — Hyundai Sonata.

2019-yil oktabrda Yandeksning haydovchisiz avtomobillari avtonom rejimda 1 million mil yo‘l bosib o‘tdi. Yandeks bunday natijaga erishganini e’lon qilgan dunyodagi beshinchi kompaniya bo‘ldi. Undan oldin bu marraga yetgan kompaniyalar: Waymo, GM Cruise, Baidu va Uber.

2020-yil o‘rtalarida Yandeksning sinov avtoparki 130 dan ortiq haydovchisiz avtomobildan iborat bo‘lib, ularning Rossiya, Isroil va AQSHdagi jami yurgan masofasi 4 million mildan oshgan.

Haydovchisiz avtomobillardan tashqari, Yandeksning avtonom mahsulotlari qatoriga kichik yuklarni tashuvchi o‘zini o‘zi boshqaradigan Yandeks Rover yetkazib berish roboti ham kiradi. Kompaniya haydovchisiz avtomobillar uchun o‘zining lidarlarini ham ishlab chiqmoqda; ular hozirda Moskvada sinovdan o‘tkazilmoqda.

KAMAZ va Cognitive Technologies

KamAZ Shatl — haydovchisiz mikroavtobus prototipi

2015-yil boshida «KAMAZ» aksiyadorlik jamiyati va Cognitive Technologies kompaniyasi Rossiya Fan va oliy ta’lim vazirligi ko‘magida KAMAZ asosidagi haydovchisiz transport vositasini yaratish bo‘yicha qo‘shma loyiha boshlanganini e’lon qildi. 2015-yilda hamkorlik doirasida yaratilgan ilk yuk mashinasi taqdim etildi. Biroq keyinchalik KAMAZ haydovchisiz yuk mashinalarini mustaqil ishlab chiqishga qaror qildi.

2019-yil noyabrda Cognitive Technologies va Sberbank Rossiyada haydovchisiz transportni rivojlantirish bilan shug‘ullanadigan Cognitive Pilot qo‘shma kompaniyasini tuzish haqida kelishuv imzoladi. Bitim tuzilgan paytda Cognitive Technologies mahsulotlari qatorida qishloq xo‘jaligi texnikasi, temiryo‘l lokomotivlari va tramvaylarni avtonom boshqarish tizimlari prototiplari bor edi. 2021-yil fevralda haydovchisiz avtomobil yaratish loyihasi kompaniya uchun ustuvor yo‘nalish bo‘lmay qolgani ma’lum bo‘ldi.

Bundan avval KAMAZ ushbu yo‘nalishda mustaqil ishlashda davom etishini bildirgan edi.

2023-yilda M-11 avtomagistralida KAMAZ haydovchisiz yuk mashinalari yordamida yuk tashish boshlandi.

StarLine

Беспилотные автомобили СтарЛайн
StarLine haydovchisiz avtomobillari

StarLine — avtomobillar uchun xavfsizlik tizimlarini ishlab chiquvchi Rossiya kompaniyasi. Uning bosh ofisi joylashgan shahar — Sankt-Peterburg.

2016-yildan boshlab kompaniya o‘z haydovchisiz avtomobillarini ishlab chiqmoqda. Algoritmlarni sinash uchun u foydalanadigan avtomobil — Skoda Superb.

2018-yil avgustda StarLine ilmiy-ishlab chiqarish birlashmasi to‘rtinchi darajali avtomatlashtirishga ega ikkinchi haydovchisiz avtomobilini ishlab chiqishga kirishdi. Loyiha Open Source Community mutaxassislari uchun ochiq.

2019-yil dekabrda Up Great «Qishki shahar» texnologik tanlovining final bosqichi o‘tkazildi. Tanlov uchun real shahar sharoiti taqlid qilingan 50 kilometrlik trassaga ega maxsus poligon qurildi. Unda besh jamoa qatnashdi: Nijniy Novgorod davlat texnika universiteti (Nijniy Novgorod), StarLine (Sankt-Peterburg), AvtoRTK (Taganrog, Kursk), MADI «Qishki shahar» (Moskva) va BaseTracK (Moskva). G‘olib aniqlanmagan bo‘lsa-da, eng yaxshi natijani StarLine jamoasi ko‘rsatdi. Uning haydovchisiz avtomobili 50 kilometrlik trassani 2 soat 47 daqiqada bosib o‘tdi.

2020-yilda haydovchisiz transportni sinash mumkin bo‘lgan hududlar ro‘yxati kengaytirilib, unga Sankt-Peterburg ham qo‘shildi. Hukumatning 1415-sonli qaroriga ushbu o‘zgartirish kiritilgach, StarLine o‘z avtomobilini Sankt-Peterburg yo‘llariga chiqarishni rejalashtira boshladi. Bundan oldin haydovchisiz avtomobil yopiq maydonlarda, jumladan, Skolkovo markazida sinovdan o‘tkazilgan. Shuningdek, u quyidagi ko‘prik yaqinida bo‘lib o‘tgan avtoyurishda ham qatnashgan: Qrim ko‘prigi.

2023-yilda M-11 avtomagistralida Mercedes Actros haydovchisiz tyagachlari bilan sinov qatnovi amalga oshirildi.

SberAutoTech

Kia Ceed SW Navio.

SberAutoTech («SberAvtoTex») — «Sber» ekotizimiga kirgan kompaniya. U 2021-yil mayda o‘zi ishlab chiqqan, «FLIP» nomli to‘liq avtonom elektr transport prototipini taqdim etdi (nom «Kelajakdan kelgan mehmon» ilmiy-fantastik filmidagi transport vositasiga ishora qiladi). Elektromobil o‘zining maxsus platformasiga asoslangan bo‘lib, elektr dvigatel bilan harakatga keladi; energiya manbayi sifatida almashtiriladigan akkumulyatorlar moduli ishlatiladi. «FLIP» energiya manbayi sifatida quyidagilardan ham foydalanishi mumkin: propan va vodorod.

2022-yil aprelda SberAutoTech kompaniyasi yo‘lovchilarni tashish uchun haydovchisiz avtomobillarini sinay boshladi. Sinov o‘tkazilgan shahar — Moskva. Yo‘lovchi tashishda avtomobillar SberAutoTech muhandislik markazidan quyidagi stansiyagacha qatnaydi: Moskva markaziy halqa temiryo‘lining ZIL stansiyasi.

2024-yil dekabrda kompaniya nomi «Navio»ga o‘zgartirildi, Sberbank esa bitimdan chiqdi. Shu bilan birga, yangi tyagach e’lon qilindi: Navio L5.

Buyuk Britaniya

2009-yilda Buyuk Britaniya Qirollik muhandislik akademiyasi haydovchisiz yuk avtomobillari 2019-yilga kelib Buyuk Britaniya yo‘llarida paydo bo‘lishi mumkinligini ma’lum qildi.

2011-yil apreldan Londonning Xitrou aeroportida to‘liq avtomatik yo‘nalishli taksilar (kichik avtobuslar, pods) ishga tushirildi: tezligi soatiga 40 km gacha; sig‘imi 4 kishi; avtomobillarga nisbatan 70%, oddiy avtobuslarga nisbatan esa 50% tejamkor.

Buyuk Britaniyaning «Grinvich avtonom transport muhiti» (GATEway) loyihasi 2016-yil mayda yopiq hududda haydovchisiz avtomobillarni sinab ko‘ruvchilarni jalb qildi.

Avtonom avtomobillarni ishlab chiqish bilan Jaguar Land Rover kompaniyasi shug‘ullanmoqda. 2016-yildan boshlab uning avtomobillari turli sinov dasturlarida, jumladan, umumiy foydalanishdagi yo‘llarda qatnashgan. Kompaniya Waymo avtonom avtomobil ishlab chiqaruvchisi bilan ham hamkorlik qiladi. 2020-yil boshida Jaguar Land Rover o‘zi ishlab chiqargan haydovchisiz avtomobil — Project Vector avtonom shattli prototipini taqdim etdi.

Germaniya

BMW 2021-yilda o‘zining birinchi haydovchisiz elektromobilini chiqarishni rejalashtirgan edi.

Ukraina

2018-yil martda haydovchisiz avtomobilning dastlabki tajriba namunasi — ZAZ Lanos modeli Zaporojyeda yig‘ildi. U Pilotdrive navigatsiya tizimi bilan jihozlangan bo‘lib, uning dasturiy qismi mahalliy, apparat qismi esa xorijda ishlab chiqarilgan.

Shveysariya

Yanvar oyida, 2018-yilda Las-Vegasdagi CES ko‘rgazmasida Shveysariyaning Rinspeed kompaniyasi boshqaruv organlarisiz modulli tuzilishda yaratish rejalashtirilgan Snap haydovchisiz shahar elektromobili loyihasini taqdim etmoqchi.

Shvetsiya

Avtomobilsozlik kompaniyasi Volvo kompaniyasi avtomagistrallar uchun yarim avtonom avtomobil karvonini sinamoqda. Undan 2020-yilgacha foydalanish boshlanishi mumkin.

Yaponiya

14-dekabr kuni, 2017-yilda Yaponiyaning Kota shahrida boshqa avtomobillar harakati uchun ochiq bo‘lgan 700 metrlik avtomagistral qismida haydovchisiz avtomobilning ilk sinovlari o‘tkazildi.

Haydovchisiz avtomobil sababli ilk o‘lim

Haydovchisiz avtomobil sababli hayotdan ko‘z yumgan birinchi inson Eleyn Hersberg bo‘lgan. Uni 2018-yil martda Arizona shtatining Tampa shahrida Uber kompaniyasining Volvo XC90 yo‘ltanlamasi asosidagi avtomobili urib yuborgan. Hodisa paytida salonda haydovchi bo‘lgan, biroq transport vositasi avtopilot rejimida ishlagan. Hersberg yorug‘lik yetarli bo‘lmagan sharoitda velosipedni oldida itarib, yo‘lga qaramasdan, avtomagistralni belgilanmagan joydan kesib o‘tayotgan edi. Dastlabki tergov avtomobil to‘siqni avval noma’lum obyekt, keyin velosipedchi va so‘ng avtomobil sifatida aniqlaganini ko‘rsatdi. Ammo u hech qanday chora ko‘rmagan: dasturiy ta’minotda xavfli obyektlarni tanib olish chegarasi noto‘g‘ri ijobiy aniqlashlarni kamaytirish maqsadida haddan tashqari yuqori qilib belgilangan edi. Keyinchalik AQSH Transport xavfsizligi milliy kengashi hisobotidan to‘qnashuvga 1,3 soniya qolganida avtomobil favqulodda tormozlash kerakligini aniqlagani ma’lum bo‘ldi. Biroq tormozlash amalga oshmagan, chunki boshqaruv tizimlari o‘rtasidagi ziddiyatning oldini olish uchun Uber muhandislari bu tizimni o‘chirib qo‘ygan edi. Ayni paytda kutilmagan vaziyatda aralashish uchun mashinada o‘tirgan haydovchi yo‘lga e’tibor bermay, smartfonida Hulu xizmatini ishga tushirgan va tormoz pedalini faqat to‘qnashuvdan keyin bosgan.Tampa politsiyasining Twitter’dagi hodisa haqidagi xabari.

AQSH Transport xavfsizligi milliy kengashi tergovi yakunlariga ko‘ra, hodisaning bevosita sababi Uber haydovchisining yo‘lni kuzatmagani va piyoda paydo bo‘lganida o‘z vaqtida javob qaytarishga ulgurmagani deb topildi.

Adabiyotlar

Havolalar