| Mutlaq namlik | |
|---|---|
| Hajmi | L -3 M |
| O'lchov birliklari | |
| SI | kg/m³ |
| SGS | g/sm³ |
| Eslatmalar | |
| skalyar miqdor | |
Havoning mutlaq namligi (lotin. absolutus — to'liq) — 1 m³ havoda mavjud suv bug'larining massasini ko'rsatuvchi fizik kattalik. Boshqacha qilib aytganda, bu havodagi suv bug'ining zichligi. Odatda f harfi bilan belgilanadi.
RMG 75-2014 ga muvofiq mutlaq namlik va namlikning parsial zichligi atamalari namlikning massaviy konsentratsiyasi atamasining qo'llashga tavsiya etilmaydigan sinonimlari deb hisoblanadi.
Ta'rif
Havoning mutlaq namligi quyidagi formula bo'yicha hisoblanadi:
Bu yerda m — nam havo hajmidagi suvning massasi. Shunday qilib, havoning mutlaq namligi suv bug'ining zichligiga teng.
Mutlaq namlikning odatda ishlatiladigan birligi: [f]=1g/m³.
Havoning mutlaq namligi harorat rejimi va okean havo massalari bilan namlikning ko'chishi (adveksiya)ga bog'liq. Bir xil haroratda havo aniq miqdorda suv bug'ini yutib, to'liq to'yinish holatiga yetishi mumkin. Tinch holatda havo haddan tashqari to'yinishga ham erishishi mumkin (namlik parametri 100% dan yuqori bo'ladi), lekin atmosfera kamdan-kam muvozanatda bo'lganligi sababli, ortiqcha namlik yoki cho'kadi (shudring, qirov, qirov) yoki kamdan-kam hollarda atmosferaning yuqori qatlamlariga konvektsiya qiladi, ob-havo prognozlarida esa haddan tashqari to'yinganlik aks ettirilmaydi.
Suv bug'i ideal gaz sifatida
Klapeyron-Mendeleyev tenglamasi yordamida zichlik va suv bug'ining parsial bosimini bog'lovchi nisbat olinadi:
Bu yerda:
- M — suvning molyar massasi (18,01528 g/mol)
- pH2O — havodagi suv bug'larining parsial bosimi
- R — universal gaz doimiysi (R = 8,3144598(48) J/(mol·K))
- T — havo harorati, K
Nisbiy namlikka o'tish
Boyl-Mariott qonunining natijasiga ko'ra, izotermik jarayonda gazning bosimi uning zichligiga to'g'ri proporsional ravishda o'zgaradi. Bundan havoning nisbiy namligini hisoblash formulasini quyidagi ko'rinishda tasvirlash mumkin:
Bundan kelib chiqadiki:
Bu yerda:
- φ — havoning nisbiy namligi
- pH2O, p*H2O— tekshirilayotgan havoda va to'yingan bug'da (bir xil haroratda) suv bug'larining parsial bosimi
- ρH2O, p*H2O — tegishlicha tekshirilayotgan va to'yingan havodagi suv bug'ining zichligi
Oxirgi qiymatni Jahon meteorologiya tashkilotining psixrometrik jadvallaridan topish mumkin:
| Haroratt, | To'yingan suv bug'ining zichligir(H2O)∗ |
|---|---|
| 0,0 | 4.9 |
| 5.0 | 6.8 |
| 10.0 | 9.4 |
| 15.0 | 12.8 |
| 20.0 | 17.3 |
| 25.0 | 23.0 |
| 30.0 | 30.4 |
| 35,0 | 39.6 |
| 40,0 | 51.2 |
| 45,0 | 65.4 |
| 50,0 | 82.8 |
| 55,0 | 104.0 |
| 60,0 | 129.5 |
| 65,0 | 160.1 |
| 70,0 | 196.4 |
| 75,0 | 239.3 |
| 80,0 | 289,7 |
| 85,0 | 348,7 |
| 90,0 | 417.3 |
| 95,0 | 496,8 |
| 100,0 | 588.5 |
