| Kuch impulsi | |
|---|---|
| O‘lchamlilik | LMT−1 |
| O‘lchov birliklari | |
| SI | N·s |
| CGS | din·s |
| Izohlar | |
| vektor kattalik | |
Kuch impulsi — vektor fizik kattalik , qisqa vaqt oralig‘ida davomida u kuch ning ta’sir etish vaqti bilan ko‘paytmasiga teng — bu kuchning jismga ayni vaqt oralig‘ida ko‘rsatadigan ta’sir o‘lchovidir (ilgarilanma harakat).
Chekli vaqt oralig‘i uchun kuch impulsi kattaligi aniq integralga teng bo‘ladi; u kuchning elementar impulsi bo‘yicha olinadi, integrallash chegaralari esa kuch ta’sir qiladigan vaqt oralig‘ining boshlanishi va tugashiga mos keladi:
- .
Bir nechta kuch birgalikda ta’sir qilganda, ularning impulslari yig‘indisi ayni vaqt oralig‘ida teng ta’sir etuvchi kuchning impulsiga teng bo‘ladi.
Aylanma harakatda kuch momenti impulsi deb ataladigan shunga o‘xshash kattalikni kiritish mumkin. U kuch momenti ning ma’lum vaqt davomida ta’sir etishi natijasida hosil bo‘ladi. Kuch momenti impulsi — berilgan nuqta yoki o‘qqa nisbatan kuch momentining shu vaqt oralig‘idagi ta’sirini ifodalovchi o‘lchov (aylanma harakat):
- ,
bunda , belgisi vektor ko‘paytmasini.
Tizim harakat miqdorining o‘zgarishi haqidagi teorema
Kuch impulsi tushunchasi ixtiyoriy tizimlar uchun tizim harakat miqdorining o‘zgarishi haqidagi teoremani quyidagicha ifodalash imkonini beradi:
- ,
bunda — izolyatsiyalangan tizimning boshlang‘ich, — yakuniy impulsi; bu tizim boshqa tizimlar bilan faqat kuchlar orqali o‘zaro ta’sirlashadi. Aslida, ushbu ifodada impulsning saqlanish qonuni Nyutonning ikkinchi qonuniga ekvivalent bo‘lib, uning vaqt bo‘yicha integrali hisoblanadi, chunki
- .
Adabiyotlar
- Sivuxin D. V. Umumiy fizika kursi. — 4-nashr. — Moskva: Fizmatlit, 2002. — Jild I. Mexanika. — 792 b. — ISBN 5-9221-0225-7.