Impulsning birligi

Impulsning birligi

Biz eng ko‘p eshitgan iboralardan biri — “impuls olish” yoki “sur’atni kuchaytirish”dir. Bu ibora sportchilar yaxshi o‘yin ko‘rsatayotganda yoki o‘yin rivojlanib borayotganda ishlatiladi. Xuddi shuningdek, impuls atamasi jismga xos bo‘lgan harakat miqdorini bildiradi. Impuls massa va tezlik ko‘paytmasi sifatida ta’riflanadi. U vektor kattalik bo‘lib, ham miqdorga, ham yo‘nalishga ega.

Impulsning SI birligi

Nyuton mexanikasida ilgarilanma impuls, chiziqli impuls yoki oddiy qilib aytganda impuls — jism massasi va tezligining ko‘paytmasidir. Jismning impulsi uning massasi va tezligiga bog‘liq. Agar bu ikki qiymatdan biri nolga teng bo‘lsa, impuls ham nolga teng bo‘ladi.

Aslida impuls birligining alohida maxsus nomi yo‘q. Chunki impuls massa va tezlik ko‘paytmasi bo‘lib, shu kattaliklarning birliklari orqali ifodalanadi. Bundan tashqari, impuls formulasiga qarasak, u quyidagicha beriladi:

Shu holatni hisobga olib, quyida mumkin bo‘lgan birliklarni ko‘rib chiqamiz.

Impuls
SI birligikilogramm metr taqsim sekund (kg⋅m/s)
Keng qo‘llanadigan belgilarpp
Boshqa birliklarslug⋅ft/s
O‘lchamligiMLT−1

Impulsning SI birligi

Yuqorida aytilganidek, impuls birliklari massa birliklari va tezlik birliklarining ko‘paytmasidan iborat bo‘ladi. Massa kg da, tezlik esa ms-1 da o‘lchanadi. Shuning uchun impulsning SI birligi kgm/s yoki kg⋅m⋅s-1 bo‘ladi.

Impulsning boshqa birliklari

Agar kuch impulsning o‘zgarish tezligiga teng bo‘lgan holatni ko‘rib chiqsak, ya’ni Kuch = impuls o‘zgarishi / vaqt oralig‘i bo‘lsa, unda impuls o‘zgarishi = Kuch × vaqt oralig‘i bo‘ladi. Shuning uchun impuls birligi Nyuton-sekund (N⋅s) bo‘lishi mumkin.

CGS tizimida massa grammda, tezlik esa santimetr taqsim sekundda berilsa, impuls birligi gramm-santimetr taqsim sekund (g⋅cm/s) bo‘ladi.