Doha haqida

Poytaxti — Qatar
Doha
arab. الدوحة‎
Yuqoridan pastga, chapdan o‘ngga: Dohaning ertalabki panoramasi, Vest-Bey tumanidagi zamonaviy binolar; Amiriy devon, u Qatar amirining ish qarorgohi; Sheraton mehmonxonasi, Suq Voqif, Hamad ko‘chasidagi Qilichlar arkasi
25°18′00″ sh. k. 51°31′00″ sh. u.HGЯO
Mamlakat  Qatar
Munitsipalitet Ad-Doha
Tarix va geografiya
Asos solingan — 1850-yilda
Maydoni 159 km²
Markazining balandligi 3 m
Iqlim turi quruq tropik (BWh)
Vaqt mintaqasi UTC+3:00
Aholisi
Aholisi ↗ 641 000 kishi (2020)
Zichligi 4031 kishi/km²
Aglomeratsiya aholisi 951 765 kishi (2015)
Millatlar arablar va boshqalar
Diniy eʼtiqodi musulmonlar
visitqatar.com/fr… (frans.)
Доха на карте
Доха
Doha
Логотип Викисклада Vikimedia omboridagi mediafayllar
Логотип Викигида Vikisayohatdagi sayohat qo‘llanmasi

Doha (arab. الدوحة‎, Ad-Doha) — Qatar poytaxti hamda Qatar davlatining eng yirik shahri bo‘lib, Fors ko‘rfazi sohilida joylashgan. U Ad-Doha munitsipalitetining maʼmuriy markazidir.

Etimologiyasi

Shahar nomi, ehtimol, arabcha Ad-Davha so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, «katta daraxt» degan maʼnoni bildiradi. Bu nom hozirgi shahar hududida hali kichik baliqchi qishloqlari bo‘lgan davrda ajralib turadigan biror daraxtga ishora qilgan bo‘lishi mumkin.

Geografiyasi

Doha kunduzi
Doha tunda

Doha Qatar yarimorolining markaziy-sharqiy qismida joylashgan. Sharqdan uning sohillarini Fors ko‘rfazi.

suvlari yuvib turadi. Shaharning chegaralari quyidagi munitsipalitetlarga tutash: janubda — Al-Vakra, g‘arbda — Ar-Rayyon, shimoli-g‘arbda — Umm-Salol, shimolda esa — Ad-Dayyon.

Shahar hududining dengiz sathidan o‘rtacha balandligi atigi 3 metr. Ayrim joylarning mutlaq balandligi 15 metrdan oshadi.

Shaharning maydoni 158,72 km². Sohilbo‘yi hududlarini dengizdan o‘zlashtirish natijasida shahar maydoniga qariyb 400 gektar yer, qirg‘oq chizig‘iga esa 30 kilometr qo‘shilgan. Masalan, Hamad xalqaro aeroporti shaharga qo‘shilgan, dengizdan o‘zlashtirilgan yerlarda joylashgan.

Shahar oldidagi qo‘ltiq markazida Marvarid nomli sunʼiy orol joylashgan. Bundan tashqari, shahar sohillari yaqinida Palma, Shrao, As-Safiya, Banana va boshqa orollar bor.

Shahar tarkibiga Doha sanoat zonasi deb ataladigan hudud ham kiradi. U shaharning asosiy qismidan janubi-g‘arbda joylashgan bo‘lib, Ar-Rayyon munitsipaliteti bilan o‘ralgan anklav hisoblanadi.

Iqlimi

Dohaning, butun Arabiston yarimorolining iqlimi kabi, juda issiq bo‘lib, tropik cho‘l iqlimi hisoblanadi. Yoz oylarida o‘rtacha eng yuqori harorat +40 °C dan oshadi, soyada esa ko‘pincha +45 °C va undan ham yuqori bo‘ladi. Eng yuqori harorat 14-iyul (2010-yil) kuni qayd etilgan: +50,4 °C. Yozda yog‘ingarchilik deyarli kuzatilmaydi.

Qish oylarida havo salqinroq bo‘ladi va kamdan-kam yog‘in yog‘adi (yiliga o‘rtacha 76 mm, ammo ayrim yillarda umuman yog‘in bo‘lmagan). Eng past harorat 24 va 25-yanvar (1992-yil) kunlari ketma-ket qayd etilgan bo‘lib, har ikkala safar +5 °C ni tashkil qilgan.

Doha iqlimi
Ko‘rsatkich / Davr Yan Fev Mar Apr May Iyun Iyul Avg Sen Okt Noy Dek Yil
Mutlaq eng yuqori t, °C 31,2 36,5 39,0 44,2 47,7 49,1 50,4 48,3 46,2 43,2 39,2 32,7 50,4
O‘rtacha eng yuqori t, °C 21,7 23,0 26,8 31,9 38,2 41,2 41,5 40,7 38,6 35,2 29,5 24,1 32,7
O‘rtacha harorat, °C 17,3 18,3 21,8 26,2 31,6 34,5 35,3 34,8 32,5 29,3 24,5 19,6 27,1
O‘rtacha eng past t, °C 12,8 13,7 16,7 20,6 25,0 27,7 29,1 28,9 26,5 23,4 19,5 15,0 21,5
Mutlaq eng past t, °C 5,0 6,8 8,2 13,1 17,1 22,2 23,1 22,8 21,7 17,8 10,0 6,8 5,0
Yog‘in miqdori (meʼyor), mm 13,2 17,1 16,1 8,7 3,6 0,0 0,0 0,0 0,0 1,1 3,3 12,1 75,2

Tarixi

Al-Bida: qo‘ltiqdan ko‘rinish, 1823-yil
Doha, 1908-yil. Surat «Fors ko‘rfazi, Ummon va Markaziy Arabiston geografik maʼlumotnomasi»dan[ingl.] (1908). Shahar qirg‘oq chizig‘idan mahalliy aholining hayoti baliqchilik va suvga sho‘ng‘ib ov qilishga asoslanganini ko‘rish mumkin.

Doha shahriga 1850-yilda asos solingan va dastlab Al-Bida deb atalgan. 1883-yilda bu yerda shayx Qosim qo‘shinlari bilan turk armiyasi o‘rtasida jang bo‘lgan. Usmonli qo‘shinlari mag‘lubiyatga uchragan.

1916-yilda Doha Britaniya protektorati bo‘lgan Qatarning poytaxtiga aylandi, 1971-yilda esa mustaqil davlatning poytaxti bo‘ldi.

1973-yilda Dohada Qatar universiteti ochildi, 1975 — Qatar milliy muzeyi, 1996 — arab sunʼiy yo‘ldosh telekanali Al-Jazira efirga chiqa boshladi..

Asosiy ko‘cha — Al-Kornish.

Aholisi

Doha markaziy bog‘i
Dohaning ertalabki osmon chizig‘i

Dohadagi demografik vaziyatning o‘ziga xos jihati shundaki, shahar doimiy aholisining aksariyati immigrantlar, qatarliklar esa ozchilikni tashkil etadi. Masalan, 2020-yilda shaharda 4 005 nafar qatarlik va 15 381 nafar boshqa mamlakat fuqarolariga mansub bola tug‘ilgan. Muhojirlarning eng katta guruhi Dohaga Janubiy Osiyo mamlakatlaridan kelgan. Shuningdek, arab Levant mamlakatlari va Sharqiy Osiyo mamlakatlaridan kelganlar ham ko‘p. Doha AQSH, Fransiya, Buyuk Britaniya, Janubiy Afrika, Norvegiya va boshqa ko‘plab davlatlardan kelgan muhojirlarning ham yashash joyiga aylangan.

Ilgari muhojirlarga yerga egalik qilish taqiqlangan edi. Hozir esa Dohaning ayrim hududlaridan yer sotib olishga ruxsat berilgan, jumladan: Vest-Bey-Lagun, Qatar Marvaridi va Lusail-Siti.

Aholi soni, kishi
1986 1997 2004 2010 2015
217 294 ↗ 264 099 ↗ 339 847 ↗ 521 283 ↗ 587 055

Doha sanoat zonasi aholisini ham hisobga olgan holda shahar aholisi soni

Aholi soni, kishi
1997 2004 2010 2015
287 463 ↗ 402 459 ↗ 782 009 ↗ 951 765
Dohaning turarjoy chekkalari
Zamonaviy Doha
Marvarid oroli

Iqtisodiyoti

Shahar neft va baliqchilik sanoati markazi, shuningdek, mamlakatning iqtisodiy markazidir. Dohada mamlakatning eng yirik kompaniyalari, jumladan, QatarEnergy, Qatargas va RasGas bosh qarorgohlari joylashgan. Hozir Qatar hukumati asosan neft va gaz qazib olishga tayangan iqtisodiyotdan voz kechish yo‘lini tutmoqda. Xususan, Doha yirik aviatsiya xabi hisoblanadi..

Madaniyati

Doha mamlakatning madaniy markazidir. Shaharda Qatar milliy muzeyi, Milliy kutubxona va Milliy universitet mavjud. Meʼmoriy yodgorliklar orasida Al-Kut qalʼasi (1880-yillar), Katta masjid, hukumat binosi (1969), bozor va etnografiya muzeyi binosi bor.

Meʼmorchiligi

Doha sohilbo‘yining tungi ko‘rinishi

Dohaning eski qismidagi binolarning ko‘pchiligi 1980—1990-yillarda yangi imoratlar qurish uchun buzib tashlangan. Natijada shaharning madaniy o‘ziga xosligini saqlash maqsadida eski binolarni asrab qolishga chaqirgan harakatlar paydo bo‘lgan.

2011-yilda shaharda 50 dan ortiq osmono‘par bino qurilayotgan edi. Ularning eng balandi Konferensiya markazi minorasi bo‘lib, qurilish tugagach, balandligi 551 metrga yetishi kerak edi. Ammo 2012-yilda minora qurilishi aviatsiya qatnoviga xalal berishi mumkinligidan xavotirlar sabab to‘xtatildi, so‘ng butunlay bekor qilindi. Dohada ko‘plab masjidlar ham qurilgan. Ularning eng kattasi — Imom Muhammad ibn Abdulvahhob masjidi[ingl.], eng balandi esa — Fanar.

2014-yilda mamlakat hukumati Qatar yaqin yillarda yangi infratuzilma loyihalariga 65 milliard dollar sarflashini maʼlum qildi. Bu loyihalar 2022-yilgi futbol bo‘yicha jahon chempionatiga tayyorgarlik ko‘rish va Qatarning 2030-yilgacha mo‘ljallangan milliy strategiyasi maqsadlariga erishishga qaratilgan.

Sport

2000-yilda yengil atletika bo‘yicha musobaqa — IAAF Gran-prisining finali o‘tkazildi..

Har yili yengil atletika bo‘yicha Olmos ligasi bosqichi o‘tkaziladi.

2006-yilda Yozgi Osiyo o‘yinlari bo‘lib o‘tdi..

Har yili MotoGP bosqichi Lusail avtopoyga majmuasida o‘tkaziladi..

2021-yilda, so‘ngra 2023-yildan 2032-yilgacha har yili Lusail trassasida Formula-1 jahon chempionati bosqichini o‘tkazish rejalashtirilgan.

Shuningdek, 2022-yilgi futbol bo‘yicha jahon chempionati ham bo‘lib o‘tdi..

Shaharda rapid va blits bo‘yicha jahon chempionati ikki marta o‘tkazilgan (2016 va 2025).

Birodarlashgan shaharlar

Galereya

Rasmni kattalashtirish uchun ustiga bosing.

Adabiyotlar

Havolalar