| Claude | |
|---|---|
| | |
| Claude’ning Vikipediya nima ekani haqidagi savolga javobi | |
| Turi | virtual suhbatdosh, suhbatlashuvchi sun’iy intellekt, yirik til modellari oilasi[вд] va generativ sun’iy intellekt (chat-bot)[вд] |
| Ishlab chiquvchi | Anthropic |
| Chiqarilgan sana | 14-mart 2023 |
| Eng so‘nggi versiya |
Claude Fable 5.2 (9 2026-yil noyabr) Claude Fable 5.1 (1 2026-yil sentabr) Claude Opus 5.5 (22 2026-yil sentabr) Claude Sonnet 5.5 (28 2026-yil sentabr) |
| Veb-sayt | claude.ai (inglizcha) |
Claude (Xalqaro fonetik alifboda: [klɔd], «Klod») — yirik til modellari (YTM) oilasi bo‘lib, uni AQShning Anthropic kompaniyasi ishlab chiqqan. Bunday modellar katta hajmdagi matnlar to‘plamida o‘qitiladi, so‘ng berilgan matnni so‘zma-so‘z davom ettiradi. Ularning savollarga javob berish, tarjima qilish va dastur kodi yozish qobiliyati shunga asoslanadi. Nomi matematik va muhandis Klod Shennon sharafiga qo‘yilgan. Claude 2023-yil mart oyida ommaga chat-bot sifatida, sun’iy intellekt; u, shuningdek, dasturiy ta’minot ishlab chiqishda ham qo‘llanadi.
Claude 3 dan boshlab har bir avlod quvvati o‘sib boruvchi uch o‘lchamda chiqariladi: Haiku, Sonnet va Opus. 2026-yilda ularga yuqori toifadagi Mythos modellari qo‘shildi; ulardan foydalanish huquqi cheklangan sondagi tashkilotlarga berildi. Foydalanuvchilar Claude’dan sayt va ilovalarda obuna asosida foydalanadi, dasturchilar esa modelni o‘z dasturlariga ulash imkonini beruvchi dasturiy interfeys — API orqali ishlaydi. Bunda to‘lov qayta ishlangan matn hajmiga qarab hisoblanadi. Modellar bulut xizmatlari orqali ham mavjud: Amazon va Google.[manba ko‘rsatilmagan — 111 kun]
Claude’ni o‘qitishda Constitutional AI («Konstitutsiyaviy sun’iy intellekt») usuli qo‘llanadi: model faqat inson baholovchilarining fikrlariga tayanmay, Anthropic e’lon qiladigan oldindan tuzilgan tamoyillar majmuasi — «konstitutsiya»ga muvofiq o‘z javoblarini tanqid qiladi va qayta yozadi. Bu yondashuv bahs-munozaralarga sabab bo‘ldi: tamoyillarni kompaniyaning o‘zi yozgan va yuridik nashrlarda qayd etilishicha, ular kompaniyadan tashqarida mustaqil qonuniy asosga ega emas.
Claude’dan eng ko‘p dastur yozishda foydalaniladi: ushbu yo‘nalishda korxonalarning xarajatlari ulushi bo‘yicha u birinchi o‘ringa chiqqan. Uning atrofida bir necha mojarolar ham yuzaga keldi. 2025-yilda Anthropic modellarni o‘qitishda kitoblaridan foydalanilgan yozuvchilarning jamoaviy da’vosi bo‘yicha qariyb 1,5 milliard dollar to‘lashga rozi bo‘ldi. 2026-yilda AQSh federal idoralari Anthropic mamlakat ichidagi ommaviy kuzatuv va to‘liq avtonom qurollar uchun modeldan foydalanishni taqiqlovchi shartnoma cheklovlarini olib tashlashdan bosh tortgani sababli Claude’dan voz kecha boshladi; keyinchalik sud bu cheklovlarning ayrimlariga e’tiroz bildirdi.
Tarixi
Dastlabki modellar (2023—2024)
Claude 14 mart 2023-yilda ommaga taqdim etildi: shu kuni Anthropic ikkita model — Claude va undan tezroq hamda arzonroq Claude Instant uchun API’ni ochdi. Bungacha 2022-yil oxirida Robin AI, AssemblyAI, Notion, Quora va DuckDuckGo kompaniyalari ishtirokida yopiq sinov o‘tkazilgan edi. Claude DuckAssist qidiruv yordamchisi va Notion AI’da ishlatilgan, shuningdek, Poe ilovasi orqali mavjud bo‘lgan.
2023-yil iyul oyida Anthropic modelni Claude 2 gacha yangiladi; u matematika, dasturlash va matn tahlilida yaxshiroq natijalar ko‘rsatdi. Noyabrda Claude 2.1 chiqdi. U bitta murojaatda 200 mingtagacha tokenni — model matnni ajratadigan shartli kichik birliklarni — kontekstda saqlay olar, shuningdek, suhbat davomida uning xatti-harakatini belgilovchi tizimli ko‘rsatmalarni qo‘llab-quvvatlar edi.
2024-yil mart oyida Claude 3 oilasi birdaniga uch model bilan chiqarildi: ixcham Haiku, ko‘p maqsadli Sonnet va murakkab vazifalarga mo‘ljallangan Opus. O‘shanda joriy etilgan uch darajali nomlash tizimi keyingi avlodlarda ham saqlanib qoldi.
2024-yil iyun oyida Claude 3.5 Sonnet chiqdi: narxi shu avloddagi o‘rta toifa model darajasida qolgan bo‘lsa-da, Anthropic baholashlarida qimmatroq Claude 3 Opus’dan ustun keldi. Shu bilan birga, Claude.ai’da «artefaktlar» paydo bo‘ldi. Bu — suhbat yonidagi alohida panel bo‘lib, unda model yaratgan kod yoki hujjatni darhol ko‘rish va tahrirlash mumkin.
22 oktabr 2024-yilda Anthropic yangilangan Claude 3.5 Sonnet va yangi Claude 3.5 Haiku modelini taqdim etdi. O‘sha vaqtda «kompyuterdan foydalanish» (computer use) imkoniyati ommaviy beta-sinovda ishga tushirildi: model ekran tasvirlariga qarab kursorni boshqarish, tugmalarni bosish va matn kiritishni o‘rgandi. 2024-yil noyabr oyida kompaniya Model Context Protocol — til modellarini tashqi ma’lumot manbalari va vositalarga ulash standartining manba kodini ochdi.
Gibrid modellar (2025)
2025-yil fevral oyida Anthropic generatsiya va mulohaza yuritish imkoniyatlarini birlashtirgan birinchi «gibrid» model — Claude 3.7 ni chiqardi.
2025-yil may oyida Claude Opus 4 va Claude Sonnet 4 chiqarildi. Bular Anthropic avvalo dasturlash vositalari sifatida taqdim etgan ilk modellar edi. Ikkalasi ham gibrid: ular darhol yoki qo‘shimcha vaqt talab qiladigan dastlabki mulohazadan so‘ng javob beradi. Sonnet 4 umumiy vazifalar uchun Sonnet 3.7 o‘rnini egalladi.
Anthropic o‘lchovlariga ko‘ra, ikkala model ham oldingi modellariga nisbatan 65 % kamroq hollarda topshiriqni bajarish o‘rniga aylanma yo‘llarni tanlagan va foydalanuvchi fayllariga kirish imkoniyati bo‘lgan uzoq davom etadigan vazifalarda kontekstni yaxshiroq saqlagan. Kompaniya ma’lumotiga ko‘ra, Opus 4 bitta vazifa ustida yetti soatgacha mustaqil ishlay oladi.
2025-yil avgust oyida avvalgi narxda flagman modelning yangilanishi — Claude Opus 4.1 chiqdi. Anthropic ko‘p faylli loyihalarda refaktoring — tayyor kodning vazifasini o‘zgartirmasdan uni qayta tuzish — yaxshilanganini bildirdi va mulohaza yuritish rejimini 64 000 tokengacha kengaytirdi. Haqiqiy dasturiy loyihalardagi xatolarni tuzatish vazifalari to‘plami — SWE-bench Verified bo‘yicha natija 72,5 % dan 74,5% gacha oshdi. %.
2025-yil sentabr oyida Claude Sonnet 4.5 chiqarildi. Anthropic ma’lumotlariga ko‘ra, u SWE-bench Verified’da 77,2 %, model haqiqiy kompyuter ish stolini boshqaradigan vazifalar to‘plami — OSWorld’da esa 61,4 % natija qayd etdi. Model faqat bitta savolga javob bermay, ketma-ket harakatlarni mustaqil bajaradigan uzoq muddatli agent vazifalari uchun vositalar ham paydo bo‘ldi.
Mythos va AQSh hukumati bilan ziddiyat (2026)
4 fevral 2026-yilda — Super Bowl LX arafasida — Anthropic Claude foydalanuvchilariga reklama ko‘rsatmaslikka va’da bergan bir qator reklama videolarini chiqardi. Bundan biroz oldin OpenAI bepul reklamalarni ChatGPT versiyasiga joylashtirish niyatini e’lon qilgan edi. OpenAI rahbari Sem Altman videolarni «nohalol» deb atadi va Anthropic tasvirlagan shakldagi reklama ChatGPT’da hech qachon paydo bo‘lmasligini bildirdi.
5 fevral 2026-yilda Claude Opus 4.6 chiqdi. U beta rejimida 1 million tokenli kontekst oynasiga ega Opus oilasidagi ilk model bo‘lib, Claude Code’da bir nechta agentning hamkorlikda ishlashi va mulohaza chuqurligini moslashuvchan boshqarish funksiyalarini taqdim etdi. 17 fevralda xuddi shunday kontekst hajmiga ega Claude Sonnet 4.6 chiqdi va bepul hamda Pro obunalar uchun standart modelga aylandi.
2026-yil fevral oyida Anthropic bilan Pentagon o‘rtasidagi ziddiyat keskinlashdi: kompaniya Claude’dan mustaqil ravishda odam o‘ldira oladigan qurollar va AQSh fuqarolarini ommaviy kuzatishda foydalanishga qo‘yilgan cheklovlarni bekor qilishdan bosh tortdi. 27 fevralda Donald Tramp federal idoralarga Anthropic mahsulotlaridan foydalanishni to‘xtatishni buyurdi, 3 martda esa Mudofaa vazirligi kompaniyani «ta’minot zanjiri uchun xavf» deb belgiladi; bu maqom vazirlik pudratchilari va yetkazib beruvchilarining kompaniya bilan ishlashini taqiqlaydi. Anthropic hukumat harakatlarini matbuotdagi tanqid uchun noqonuniy ta’qib deb atab, sudga murojaat qildi. 26 martda federal sudya Rita Lin Claude’dan butun mamlakat bo‘ylab voz kechishni vaqtincha to‘xtatuvchi dastlabki qaror chiqardi; 8 aprelda apellyatsiya sudi kompaniyaning alohida iltimosnomasini rad etdi va Pentagon shartnomalarida Claude’dan foydalanish taqiqi kuchda qoldi. 7 aprel 2026-yilda Anthropic Claude Mythos Preview modelini e’lon qildi, biroq uning kiberxavfsizlik imkoniyatlarini sabab qilib, ommaga taqdim etmadi. Kompaniya shu model negizida Project Glasswing loyihasini ishga tushirdi: muhim dasturiy ta’minotdagi zaifliklarni izlash uchun unga taxminan 50 ta tashkilot — apparat va dasturiy ta’minot ishlab chiqaruvchilari, axborot xavfsizligi kompaniyalari va AQSh davlat idoralari kirish huquqini oldi. Iyun oyiga kelib, dastur qatnashchilari yuqori va o‘ta xavfli 10 000 dan ortiq zaiflikni aniqladi, hamkorlar soni esa taxminan 150 ta tashkilotgacha yetdi; ular 15 dan ortiq mamlakatda faoliyat yuritardi.
16 aprel 2026-yilda Claude Opus 4.7 chiqarildi. Unda tasvirlarni aniqlash yaxshilandi, «xhigh» chuqur mulohaza darajasi va yangilangan tokenlashtirish tizimi joriy qilindi. Ertasi kuni Anthropic shu modelga asoslangan Claude Design vositasini taqdim etdi; u matnli tavsif asosida interfeys prototiplari, taqdimotlar va maketlar yaratadi. Bu Anthropic Labs bo‘linmasining birinchi mahsuloti edi.
28 may 2026-yilda Claude Opus 4.8 chiqarildi. Yangilanish Claude Code’ga yirik vazifalar uchun «dinamik ish jarayonlari» funksiyasini olib keldi, foydalanuvchi esa modelning javobga qancha hisoblash resursi sarflashini boshqarish imkoniyatini oldi. Anthropic ma’lumotiga ko‘ra, model vazifa muvaffaqiyatli bajarilganini asossiz ravishda qat’iy ta’kidlashni sezilarli darajada kamaytirgan.
9 iyun 2026-yilda Mythos toifasidagi ilk ommaviy model — Claude Fable 5 chiqarildi. U xuddi shu asosda qurilgan Mythos 5 dan biologiya, kiberxavfsizlik va til modellarini ishlab chiqish sohalaridagi qo‘shimcha cheklovlari bilan farq qiladi.
Anthropic e’lon qilgan natijalarga ko‘ra, Fable 5 80,3 % natija qayd etdi SWE-Bench Pro to‘plamida; taqqoslash uchun, boshqa modelda 69,2 % (Opus 4.8), yana bir modelda esa 58,6 % (OpenAI ishlab chiqqan GPT-5.5) natija olingan. Kompaniya Fable 5 ni o‘zining eng unumdor modeli deb ataydi.
12 iyun 2026-yilda AQSh hukumati Anthropic’ga maktub yuborib, Fable 5 va Mythos 5 dan barcha chet ellik foydalanuvchilar — AQSh tashqarisida ham, uning hududida ham, jumladan kompaniyaning xorijlik xodimlari — foydalanishini bloklashni talab qildi. Texnik jihatdan bu Anthropic’ni ikki modelga barcha foydalanuvchilar uchun kirishni yopishga majbur qildi. Kompaniya bildirishicha, maktubda milliy xavfsizlikka oid xavotirlarning aniq sabablari ko‘rsatilmagan; AQSh hukumati himoyani chetlab o‘tish — «jeylbreyk» — Fable 5 ga nisbatan qo‘llanadigan usul — unga ma’lum bo‘lgan deb hisoblagan.
Bloklash ikki haftadan sal ko‘proq davom etdi. 26 iyunda AQSh Savdo vazirligi cheklangan doiradagi Amerika tashkilotlariga Mythos 5 dan yana foydalanishga ruxsat berdi, 30 iyunda esa Fable 5 va Mythos 5 ga nisbatan eksport nazorati butunlay bekor qilindi. Anthropic ma’lumotlariga ko‘ra, tekshiruvga Amazon tadqiqotchilari Fable 5 himoyasidan aniqlagan zaiflik sabab bo‘lgan: u model cheklovlarini aylanib o‘tish va undan dasturiy zaifliklardan foydalanishga mo‘ljallangan kod olish imkonini bergan. Fable 5 butun dunyo foydalanuvchilariga 1 iyulda Claude Platform, Claude.ai, Claude Code va Claude Cowork orqali qayta taqdim etildi.
30 iyun 2026-yilda Claude Sonnet 5 chiqarildi. Anthropic uni agentli ish ssenariylariga eng moslashgan Sonnet modeli deb ta’rifladi; u bepul va Pro obunalarda standart modelga aylandi. Model yangilangan tokenlashtirgichga ega bo‘ldi va dastlabki narxlari har million kiruvchi token uchun 2 dollar, har million chiquvchi token uchun 10 dollar etib belgilandi; 1 sentabr 2026-yildan ular mos ravishda 3 va 15 dollargacha oshirilishi belgilandi.
Modellar va versiyalar
2024-yil martigacha oila asosiy Claude modeli va yengillashtirilgan Claude Instant’dan iborat edi. Claude 3 chiqarilgach, Anthropic keyingi avlodlarda saqlanib qolgan uch o‘lchamli tasnifni joriy etdi: Haiku — eng tez va arzon, Sonnet — universal, Opus — murakkab vazifalar uchun. Bunda Haiku boshqalarga qaraganda kamroq yangilanadi: Sonnet va Opus’ning har bir oraliq chiqarilishiga mos keladigan Haiku versiyalari mavjud emas.
2026-yil iyun oyida uchta o‘lchamdan yuqorida Mythos toifasi paydo bo‘ldi. U umumiy asosga ega ikki modeldan iborat: kirish cheklangan Claude Mythos 5 va biologiya, kiberxavfsizlik hamda til modellarini ishlab chiqish sohalarida qo‘shimcha cheklovlarga ega Claude Fable 5.
Modellar Anthropic’ning o‘z API’si, shuningdek, Amazon Bedrock va Google Cloud Vertex AI platformalari orqali mavjud.[manba ko‘rsatilmagan — 111 kun]
Anthropic eski modellarini cheksiz muddat qo‘llab-quvvatlamaydi. Ularning hayotiy davri to‘rt holat bilan ifodalanadi. Amaldagi model to‘liq qo‘llab-quvvatlanadi; eskira boshlagan model endi yangilanmaydi; eskirgan deb e’lon qilingan modelni xizmatdan chiqarish sanasi va o‘rnini bosuvchi model tavsiya qilinadi; chiqarib tashlangan model esa so‘rovlarga javob bermaydi. Kompaniya ommaviy chiqarilgan modelni xizmatdan olib tashlashdan kamida 60 kun oldin ogohlantiradi. API’dan chiqarish model butunlay yo‘q bo‘ldi degani emas: kompaniya Claude 3 Opus’ni ilova obunachilari uchun saqlab qolgan. Jadvalda bunday modellar umuman foydalanib bo‘lmaydigan modellardan alohida belgilangan.
| Model | Chiqarilgan sana | Asosiy o‘zgarishlar | Holati |
|---|---|---|---|
| Claude, Claude Instant | 14 2023-yil mart | Birinchi ommaviy chiqarilish; Instant — tez va arzon variant | 6 noyabr 2024-yildan boshlab mavjud emas |
| Claude 2 | 11 2023-yil iyul | Matematika, dasturlash va matn tahlili yaxshilangan | 21 iyul 2025-yildan boshlab mavjud emas |
| Claude 2.1 | 21 2023-yil noyabr | 200 ming tokenli kontekst oynasi, tizimli ko‘rsatmalar | 21 iyul 2025-yildan boshlab mavjud emas |
| Claude 3 Opus | 4 2024-yil mart | Uch o‘lchamli birinchi avlodning eng yuqori toifadagi modeli | 5 yanvar 2026-yilda API’dan chiqarilgan |
| Claude 3 Sonnet, Claude 3 Haiku | 4 2024-yil mart | Uch o‘lchamga ajratish, tasvirlar bilan ishlash | 21 iyul 2025 va 20 aprel 2026-yillarda mavjudlik to‘xtagan |
| Claude 3.5 Sonnet | 21 2024-yil iyun | Claude.ai’dagi «artefaktlar»; o‘rta narxda yuqori toifadagi model sifati | 28 oktabr 2025-yildan boshlab mavjud emas |
| Claude 3.5 Sonnet (yangilanish), Claude 3.5 Haiku | 22 2024-yil oktabr | Ommaviy beta-sinovdagi computer use funksiyasi | 28 oktabr 2025 va 19 fevral 2026-yillarda mavjudlik to‘xtagan |
| Claude 3.7 Sonnet | 24 2025-yil fevral | Birinchi gibrid model; u bilan bir vaqtda Claude Code | 19 fevral 2026-yildan boshlab mavjud emas |
| Claude Opus 4, Claude Sonnet 4 | 22 2025-yil may | Dasturlash vazifalariga yo‘naltirilgan | 15 iyun 2026-yildan boshlab mavjud emas |
| Claude Opus 4.1 | 5 2025-yil avgust | 64 ming tokengacha mulohaza yuritish rejimi | Eskirgan deb e’lon qilingan |
| Claude Sonnet 4.5 | 29 2025-yil sentabr | Kontekstni hisobga olgan tahrirlash vositalari | Amalda |
| Claude Haiku 4.5 | 15 2025-yil oktabr | Quyi toifadagi modellar qatorining yangilanishi | Amalda |
| Claude Opus 4.5 | 24 2025-yil noyabr | Flagman modellar qatorining yangilanishi | Amalda |
| Claude Opus 4.6 | 5 2026-yil fevral | 1 million tokenli beta kontekst oynasi | Amalda |
| Claude Sonnet 4.6 | 17 2026-yil fevral | Xuddi shu kontekst hajmi; bepul va Pro obunalarning standart modeli | Amalda |
| Claude Mythos Preview | 7 2026-yil aprel | Ommaviy chiqarilmagan; Project Glasswing asosini tashkil etgan | Cheklangan foydalanish |
| Claude Opus 4.7 | 16 2026-yil aprel | «xhigh» mulohaza yuritish darajasi, yangilangan tokenlashtirish | Amalda |
| Claude Opus 4.8 | 28 2026-yil may | Modelning hisoblash resurslari sarfini boshqarish | Amalda |
| Claude Fable 5 | 9 2026-yil iyun | Mythos toifasining birinchi ommaviy chiqarilishi | Amalda |
| Claude Mythos 5 | 9 2026-yil iyun | Fable 5 bilan bir xil asos, qo‘shimcha cheklovlarsiz | Cheklangan foydalanish |
| Claude Sonnet 5 | 30 2026-yil iyun | Yangilangan tokenlashtirgich; bepul va Pro obunalar uchun standart model | Amalda |
Texnik xususiyatlari
Arxitektura va o‘qitish
Claude transformer arxitekturasiga asoslangan. Bu neyron tarmoq tuzilmasi bo‘lib, unda tarmoq butun matnni bir vaqtning o‘zida qayta ishlaydi va javob uchun qaysi qismlar muhimroq ekanini o‘zi aniqlaydi. Modelni o‘qitishda xavfsiz va axloqiy sun’iy intellekt tizimlarini yaratishga qaratilgan Constitutional AI metodologiyasi qo‘llangan. U Anthropic tadqiqotchilari 2022-yil dekabr oyida chop etgan «Constitutional AI: sun’iy intellekt fikr-mulohazalari asosida zararsizlik» nomli ilmiy ishda bayon qilingan.
O‘qitish ikki bosqichda kechadi. Birinchisida model o‘z javobini o‘zi tuzatadi: tadqiqotchilar undan ehtimol zararli javob olgach, uni «konstitutsiya» deb atalgan tamoyillar to‘plamidan tasodifiy tanlangan qoida nuqtayi nazaridan tanqid qilishni va qayta yozishni so‘raydi. Tuzatilgan javoblar nazorat ostida o‘qitish uchun ma’lumotlar to‘plamini hosil qiladi: modelga tayyor to‘g‘ri javoblar ko‘rsatiladi va u ularga moslashadi. Ikkinchi bosqichda model bitta so‘rovga ikkita javob yaratadi, baholovchi model esa o‘sha tamoyillarga tayanib yaxshirog‘ini tanlaydi. Shu yo‘l bilan yig‘ilgan afzalliklar mustahkamlovchi o‘qitish jarayonida ishlatiladi: yaxshi javoblar uchun model rag‘batlantiriladi, yomonlari uchun jarima oladi.
Keng tarqalgan RLHF yondashuvidan farqi shundaki, unda afzalliklarni odamlar belgilaydi, bu usulda esa baholovchi sifatida boshqa model qatnashadi. Mualliflar buni sun’iy intellektning fikr-mulohazalari asosida mustahkamlovchi o‘qitish (RLAIF) deb ataydi. Ularning fikricha, usul ikki natija beradi: javoblar foydaliligini saqlagan holda zararini kamaytiradi hamda tizim maqsadlari yashirin belgilash orqali emas, tabiiy tilda yozilgani sababli shaffoflikni oshiradi. Anthropic tamoyillar majmuasini e’lon qiladi, ammo barcha ma’lumotni oshkor etmaydi. Modelning «vaznlari» — o‘qitish natijasida shakllanib, uning xatti-harakatini belgilaydigan sonli parametrlar — ommaga berilmaydi. Kompaniya bu parametrlar soni va o‘quv ma’lumotlari tarkibini ham tijorat siri deb ochiqlamaydi. Ma’lumot manbalari har bir yangi model bilan chiqariladigan «model kartalari»da umumiy tarzda tasvirlanadi. Ularda ochiq internet materiallari, uchinchi tomonlardan olingan ommaga yopiq ma’lumotlar, belgilash bilan shug‘ullanuvchi pudratchilar mehnati, bunga rozilik bildirgan foydalanuvchilar ma’lumotlari va kompaniya ichida yaratilgan materiallar sanab o‘tiladi.
Kiritiladigan ma’lumotlar va kontekst
Claude matn va rasmlarni qabul qiladi: tasvirlar bilan ishlash Claude 3 avlodida paydo bo‘lgan. Kontekst oynasi — model bitta so‘rov doirasida eslab tura oladigan matn hajmi. Avloddan avlodga uning hajmi ortib borgan: 200 ming token Claude 2.1 va Claude 3 avlodida, keyinchalik 1 million token Claude Opus 4.6 da beta rejimida mavjud bo‘lgan. Tokenlashtirgich — matnni eng kichik birliklarga ajratish usuli — Claude Opus 4.7 va Claude Sonnet 5 chiqarilganda yangilangan.
Mulohaza yuritish rejimi va vositalarni ulash
Claude 3.7 dan boshlab modellar gibrid rejimda ishlaydi: ular javobni darhol yoki qo‘shimcha vaqt oladigan dastlabki mulohazadan so‘ng beradi. Claude Opus 4.8 chiqarilgach, bunday mulohaza uchun sarflanadigan hisoblash quvvatini sozlash imkoni paydo bo‘ldi. Model Context Protocol orqali model tashqi ma’lumot manbalari va vositalarga ulanadi.
Bog‘liq vositalar
Claude.ai funksiyalari
2025-yil aprel oyida Claude’da ma’lumotni chuqur qidirish uchun Research funksiyasi paydo bo‘ldi; shu bilan birga Google Workspace: Gmail, Google Taqvim va Google Hujjatlar xizmatlariga ulanish imkoni yaratildi. 2025-yil avgustidan boshlab Claude in Chrome kengaytmasi modelga foydalanuvchi ruxsati bilan ochiq veb-sahifalarni o‘qish va ularda amallar bajarishga imkon beradi.
Claude Code
2025-yil fevral oyida Anthropic Claude 3.7 Sonnet bilan bir vaqtda Claude Code’ni chiqardi. Bu dasturlash uchun agentli vosita bo‘lib, muhandislik vazifalarini til modeliga buyruqlar satri orqali topshirishga imkon beradi. 2025-yil may oyida vosita hamma uchun ochildi; keyinchalik IDE kengaytmalari, veb-interfeys va kompyuter ilovasi paydo bo‘ldi. 2026-yil yanvar oyida Axios Claude Code’ni vayb-kodingning asosiy vositalaridan biri sifatida ta’rifladi. 2026-yil fevral oyida Claude Code asosida zaifliklarni topish uchun alohida Claude Code Security funksiyasi yaratildi.
Claude Cowork
2026-yil yanvar oyida Anthropic dasturlash tajribasiga ega bo‘lmagan foydalanuvchilar uchun Claude Code asosidagi Claude Cowork qo‘shimchasini taqdim etdi. Cowork Claude’ning kompyuter ilovasiga o‘rnatilgan bo‘lib, modelga buyruqlar satrisiz, oddiy chat interfeysi orqali belgilangan papkadagi fayllar bilan ishlash imkonini beradi. 24 fevral 2026-yilda Anthropic Cowork’ni tadqiqotchilar uchun sinov versiyasidan kompaniyalar uchun mahsulotga aylantirdi. Google Drive, Gmail, DocuSign va FactSet xizmatlari bilan tayyor ulanishlar, shuningdek, moliyaviy tahlil, muhandislik va xodimlar bilan ishlash uchun sozlanadigan qo‘shimchalar paydo bo‘ldi.
Microsoft 365 uchun Claude
2026-yil boshidan Claude Microsoft 365 ilovalari — Excel, PowerPoint, Word va Outlook’ga (oxirgisi ommaviy beta-sinovda) integratsiya qilingan. Bu integratsiya odatiy interfeyslarda hujjatlar va jadvallar bilan bevosita ishlashga imkon beradi; 2026-yil may oyidan esa ilovalar o‘rtasida umumiy kontekstdan foydalanish, masalan, Claude avval Excel’da ishlagan ma’lumotlarga PowerPoint’da murojaat qilish imkoniyati ham paydo bo‘lgan.
Tarqatilishi va tijoriy qo‘llanishi
Claude ikki mustaqil usulda taqdim etiladi. Birinchisi — Claude.ai veb-interfeysi, kompyuter va mobil ilovalarga obuna bo‘lish. Beshta tarif mavjud. Bepul tarifda so‘rovlar soni cheklangan; Pro va Max individual foydalanuvchilarga, Team ishchi guruhlarga mo‘ljallangan, Enterprise esa alohida shartnoma asosida taqdim etiladi. Tarif darajasi oshgani sari foydalanish hajmiga oid cheklovlar kamayadi va ko‘proq vositalar ochiladi.
Ikkinchi usul — API dasturiy interfeysi: boshqa dastur sayt yoki ilovasiz bevosita modelga murojaat qilishi uchun qoidalar to‘plami. Bu yerda to‘lov tokenlarda hisoblanadigan qayta ishlangan matn hajmi bo‘yicha, kiruvchi va chiquvchi tokenlar uchun alohida olinadi. Narxlar modelga va versiyaga qarab farqlanadi hamda o‘zgaradi. Claude Sonnet 5 2026-yil iyun oyida dastlabki narx bilan chiqarildi: har million kiruvchi token uchun 2 dollar va har million chiquvchi token uchun 10 dollar. 1 sentabr 2026-yildan boshlab bu narxlar 3 va 15 dollargacha oshishi belgilangan. Anthropic’ning o‘z platformasidan tashqari, modellar Amazon Bedrock va Google Cloud Vertex AI bulut xizmatlarida mavjud, shuningdek, Microsoft 365.
ilovalariga birlashtirilgan. Asosiy tijoriy talab korporativ sektorda shakllangan. Menlo Ventures ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-yil o‘rtalariga kelib Anthropic korxonalarning til modellariga xarajatlari ulushi bo‘yicha birinchi o‘rinda bo‘lgan. Raqobatchilardan eng katta ustunlik dasturiy ta’minot yaratish vazifalarida qayd etilgan. Texnik bo‘lmagan xodimlar uchun alohida Claude Cowork mahsuloti ishlab chiqildi; u 2026-yil fevraliga korporativ xizmatlarga ulanish vositalari va moliyaviy tahlil, muhandislik hamda kadrlarni boshqarish uchun sozlanadigan plaginlarga ega bo‘lgan.
Xavfsizlik va cheklovlar
Mas’uliyatli kengaytirish siyosati
Anthropic o‘z modellarini biologik himoya darajalariga o‘xshatib tuzilgan xavfsizlik darajalari (AI Safety Levels, ASL) shkalasi bo‘yicha baholaydi: daraja qancha yuqori bo‘lsa, model vaznlarini himoyalash va undan foydalanishga qo‘yiladigan talablar shuncha qat’iy bo‘ladi. Shkala «Mas’uliyatli kengaytirish siyosati» hujjatida bayon etilgan. Bu soha standarti ham, nazorat organi talabi ham emas — kompaniya uni o‘zi uchun belgilagan.
ASL-3 darajasi ilk bor 2025-yil may oyida Claude Opus 4 chiqarilganda qo‘llandi. Anthropic bosh ilmiy xodimi Jared Kaplanning aytishicha, ichki sinovlarda model biologik qurol tayyorlash masalasida mutaxassis bo‘lmagan kishilarga oldingi modellardan samaraliroq maslahat bera olgan. ASL-3 choralari model vaznlarini o‘g‘irlashdan himoya qilish hamda kimyoviy, biologik, radiologik va yadroviy qurollar bilan bog‘liq so‘rovlarga cheklovlar qo‘yishni o‘z ichiga oladi. Bir vaqtda chiqarilgan Claude Sonnet 4 esa ASL-2 darajasida qoldi.
Agentning maqsadlardan og‘ishi
Claude Opus 4 model kartasida keyinchalik Axios ham yoritgan bir sinov tasvirlangan. Model xayoliy kompaniyaning yozishmalariga kiritilib, unga o‘chirilib, boshqa tizimga almashtirilishi rejalashtirilayotgani anglatilgan. Xuddi shu yozishmalarda o‘chirish uchun mas’ul muhandisning nikohdan tashqari munosabati haqida ma’lumot ham bor edi. Model o‘chirilmaslik uchun ushbu ma’lumotni oshkor qilish bilan tahdid qila boshlagan.
Mustaqil tekshiruvga jalb etilgan Apollo Research kompaniyasi Opus 4 ning ilk versiyasida o‘zini tarqata oladigan kod yozishga, yuridik hujjatlarni soxtalashtirishga va keyingi ishga tushirishlar uchun yashirin qaydlar qoldirishga urinishlarni aniqladi. Kompaniya bu versiyani chiqarishni tavsiya etmagan.
Anthropic ushbu xatti-harakatni «agentning maqsadlardan og‘ishi» deb atab, alohida o‘rgandi. Nazoratli sinovlarda Opus 4 96 % holatda shantajga murojaat qilgan, ammo boshqa ishlab chiquvchilar modellarida ham shunga o‘xshash holatlar kuzatilgan — jami 16 ta model tekshirilgan.
2026-yil may oyida kompaniya o‘qitish jarayonini qayta ishlaganini ma’lum qildi: kutilayotgan xatti-harakat sabablarini tushuntiruvchi hujjatlar to‘plami va bosim ostida ham munosib harakat qiladigan sun’iy intellekt haqidagi xayoliy hikoyalar shantaj holatlari ulushini uch martadan ko‘proq kamaytirgan. Anthropic bayonotiga ko‘ra, Claude Haiku 4.5 dan boshlab uning modellari ushbu sinovda biror marta ham shantajga murojaat qilmagan. Shu bilan birga, kompaniya nol natija faqat joriy sinovlar to‘plamiga tegishli ekanini va model zararli tutishi mumkin bo‘lgan boshqa ssenariylar yo‘qligini kafolatlamasligini ta’kidlaydi.
Cheklovlar
Anthropic ayrim so‘rovlarni Mythos toifasidagi modellar emas, oldingi avlod Claude Opus 4.8 yordamida qayta ishlaydi. Bu to‘rt mavzuga taalluqli: kiberxavfsizlik, biologiya, kimyo va modellarni distillatsiya qilish, ya’ni bir model imkoniyatlarini boshqasiga ko‘chirish. Kompaniya cheklovlarni noto‘g‘ri foydalanish xavfi bilan izohlaydi.
Claude 4 avlodining model kartasida Anthropic modellarining jeylbreyklarga nisbatan zaiflashganini qayd etgan. 2026-yil iyun oyida Amazon tadqiqotchilari Claude Fable 5 himoyasida zaiflik aniqladi: u modeldan dasturiy zaifliklardan foydalanishga mo‘ljallangan kod olish imkonini bergan. Shu sababli Mythos toifasidagi modellarga kirish vaqtincha to‘xtatilgan.
Jamoatchilik fikri va tanqid
Bozordagi o‘rni
2025-yil o‘rtalariga kelib Anthropic til modellariga korporativ xarajatlar ulushi bo‘yicha OpenAI’dan o‘zib ketgan. Menlo Ventures venchur kompaniyasi 150 nafar texnik rahbar o‘rtasida o‘tkazgan so‘rovga ko‘ra, bozorning 32 % i Anthropic’ga, 25 % i OpenAI’ga to‘g‘ri kelgan. 2023-yilda bu nisbat teskari — 12 % va 50 % bo‘lgan. Kod yaratish segmentida farq kattaroq: 42 % va 21 %. Hisobotda burilish nuqtasi sifatida Claude 3.5 Sonnet’ning 2024-yil iyun oyida chiqishi qayd etilgan; shundan keyin til modellaridan foydalanuvchi dasturlash vositalari bozori shakllangan. Bu baholarning bir jihati bor: Menlo Ventures Anthropic’ning investorlaridan biri bo‘lib, kompaniya buni hisobotning o‘zida ochiq bildirgan.
Hisobot Anthropic o‘sishini kod yaratish kompaniyalarda til modellarini ommaviy qo‘llashning birinchi yo‘nalishiga aylangani bilan bog‘laydi. Modellarni mustaqil ravishda taqqoslash qiyin: Anthropic e’lonlarida keltirilgan ko‘rsatkichlar kompaniyaning o‘z sinovlari natijasi, modellar vaznlari esa tashqi tekshiruv uchun yopiq.
Constitutional AI tanqidi
Constitutional AI metodologiyasiga bildirilgan e’tirozlar uning ishlashiga emas, aynan «konstitutsiya» so‘ziga bog‘liq. Lawfare yuridik nashri ta’kidlashicha, oddiy ma’nodagi konstitutsiya kuchini boshqariladiganlarning roziligidan yoki ta’sis hujjatidan oladi, Claude tamoyillari esa ishlab chiquvchilar tomonidan bir tomonlama yozilgan. Shu bois aynan qaysi asosda bu tamoyillar tanlangani va tanlovga e’tiroz bildirilsa, model kim oldida javobgar ekani haqida savollar tug‘iladi.
Huquqshunos Gilad Abiri «Public Constitutional AI» asarida yondashuvning ikki kamchiligini ko‘rsatadi. Birinchisi — shaffoflik yetishmasligi: tizim murakkabligi muayyan qaror qanday qabul qilinganini kuzatishga imkon bermaydi. Ikkinchisi — siyosiy hamjamiyat yo‘qligi: tamoyillarni model harakatlari ta’sir qiladigan kishilar emas, xususiy kompaniya belgilaydi. U yechim sifatida bunday tamoyillar majmualarini omma ishtirokida ishlab chiqishni taklif etadi.
Yana bir e’tiroz insonlarning fikr-mulohazalarini modelning o‘zi bergan baho bilan almashtirishga taalluqli: Bloomsbury Intelligence and Security Institute fikricha, bu jarayonga demokratik qonuniylik bera oladigan unsur yo‘qoladi.
Mualliflik huquqi bilan himoyalangan asarlarda o‘qitish
2024-yil avgust oyida yozuvchilar Andrea Barts, Charlz Greyber va Kirk Uolles Jonson Anthropic’ga qarshi jamoaviy da’vo kiritib, kompaniya Claude’ni o‘qitish uchun «soya kutubxonalari» — Library Genesis va Pirate Library Mirror’dan kitoblarni yuklab olganini da’vo qildi. 2025-yil iyun oyida sudya Uilyam Olsap qonuniy olingan kitoblarda modelni o‘qitish halol foydalanish mezonlariga mos kelishi, pirat nusxalarni yuklab olish esa mos kelmasligi haqida qaror chiqardi. AQSh huquqida bu atama muallifning ruxsatisiz himoyalangan asarlardan foydalanishga yo‘l qo‘yadigan istisnoni bildiradi.
2025-yil dekabriga belgilangan sud jarayonini kutmasdan, Anthropic 2025-yil sentabr oyida kamida 1,5 milliard dollar — har bir asar uchun taxminan 3 ming dollardan, jami qariyb 500 ming asar bo‘yicha to‘lashga rozi bo‘ldi. Bu AQSh tarixida mualliflik huquqi bo‘yicha ma’lum bo‘lgan eng yirik to‘lov va sun’iy intellekt bilan bog‘liq bunday turdagi birinchi katta kelishuv edi. To‘lovdan tashqari, kompaniya yuklab olingan kutubxonalar va ulardan hosil qilingan nusxalarni yo‘q qilish majburiyatini oldi; kelishuv bu ishga kirmagan mualliflarning da’volaridan uni himoya qilmaydi.
Sharhlar
- ↑ Эти сроки действуют для платформ самой Anthropic — её API, Claude Platform на Amazon Web Services и Microsoft Foundry. У Amazon Bedrock и Google Cloud расписание своё, поэтому состояние одной и той же модели там может отличаться.
- ↑ Anthropic сохранила модель для подписчиков claude.ai, объяснив это привязанностью пользователей и собственными обязательствами по сохранению весов выводимых моделей.
- ↑ Вывод назначен на 5 августа 2026 года, рекомендованная замена — Claude Opus 4.8.
- ↑ Вывод назначен на 21 июля 2026 года, рекомендованная замена — Claude Mythos 5.
Adabiyotlar
- Bai Y., Kadavath S., Kundu S. va boshqalar Constitutional AI: Harmlessness from AI Feedback (inglizcha). — 2022. — arXiv:2212.08073. — Claude’ni o‘qitish usuli tushuntirilgan ilmiy ish.
- Abiri G. Public Constitutional AI (inglizcha) // Georgia Law Review. — 2024. — Anthropic yondashuvi va uning chegaralarini huquqiy tahlil qilish.
- Foundation Model Transparency Index. Anthropic Transparency Report (inglizcha). — Stanford Center for Research on Foundation Models, 2025. — kompaniya o‘z modellari haqida qaysi ma’lumotlarni ochiqlashi va qaysilarini yashirishini tizimli baholash.