Brno haqida

Maxsus maqomli shahar
Brno
chex. Brno
49°11′43″ sh. k. 16°36′30″ shq. u.HGЯO
Mamlakat
O‘lka Janubiy Moraviya
Tuman Brno-shahar
Shahar hokimi Jakub Hrushka[mt]
Tarix va geografiya
Asos solingan 1243
Ilk bor tilga olingan 1091
Avvalgi nomlari Bryunn
Maydoni
  • 230,182739 km²
Markazining balandligi 237 m
Aholisi
Aholisi ↗402 739 kishi (2025)
Aholi nomlanishi Brno fuqarosi (erkak), Brno fuqarolari; brnolik erkak, brnolik ayol, brnoliklar
Raqamli identifikatorlar
Pochta indeksi 602 00–664 81
Avtomobil kodi B
brno.cz (chex.)
Брно на карте
Брно
Brno
Логотип Викисклада Vikimedia omboridagi mediafayllar

Brno (chex. Brno [ˈbr̩no]), nemischa Bryunn (nemis. Brünn) — maxsus maqomli shahar Chexiya Respublikasida , tarixiy Moraviya hududida, Svitava va Svratka daryolari qo‘shilish joyi yaqinida joylashgan. Janubiy Moraviya o‘lkasi hamda Brno-shahar va Brno-atrofi tumanlarining ma’muriy markazi; bu shahar tarixda (1641—1928/49) Moraviyaning poytaxti) bo‘lgan. Ming yildan ortiq tarixga ega shahar.

Poytaxt Pragadan keyin Chexiyaning ikkinchi yirik shahri bo‘lib, undan 205 km uzoqlikda joylashgan, shuningdek, Moraviyaning eng yirik shahridir. Mamlakatda uchinchi, Moraviyada ikkinchi yirik shahar aglomeratsiyasini tashkil etadi (poytaxt va Ostrava aglomeratsiyalaridan keyin). Shahar aholisi — 378 ming kishi (2012; 1921-yilda — 222 ming kishi, ularning ⅓ qismidan ortig‘i nemislar), butun aglomeratsiya[ingl.] — 728,1 ming kishi (2004).

Tarixi

Brnoning 1700-yildagi ko‘rinishi

Ilk bor XI asrda qal’a sifatida tilga olingan (biroq Brno hududiga aholi V asrdayoq joylasha boshlagan).

Shahar nomining kelib chiqishi haqida bir necha taxmin mavjud. Birinchi taxminga ko‘ra, nom slavyancha «brniti» (himoya qilmoq, mustahkamlamoq) fe’lidan, ikkinchisiga ko‘ra — «tepalik» so‘zidan, uchinchisiga ko‘ra esa keltlar ning Eburodunon manzilgohi nomining o‘zgargan shaklidan kelib chiqqan.

Shahar mudofaa jihatidan XIX asr.

o‘rtalarigacha muhim ahamiyatga ega bo‘lgan. XII asr oxirida shahar Prjemislovichlar ning alohida knyazligi markaziga aylandi (bu davrdagi Brno nomi — Brjetislav qal’asi); 1243-yilda erkin qirollik shahri huquqini oldi, XIII asr oxirida esa Moraviya markgraflarining qarorgohiga aylandi.

Eski ratusha[chex.], Brnodagi eng qadimiy dunyoviy bino

XIV asrdan boshlab mahalliy o‘zini o‘zi boshqarish masalalari Brnoda har ikki yilda o‘tkaziladigan Moraviya yerlik seymida hal qilina boshlandi. gussitlar qo‘zg‘oloni davrida shahar qirolga sodiq qoldi. 1454-yilda qirol Ladislav Pogrobek davrida shahardan barcha yahudiylar quvib chiqarilgan.

Davlat boshqaruvi Gabsburglar qo‘lida bo‘lgan vaqtda (1526—1918), Brno Moraviyaning iqtisodiy va madaniy markazi bo‘lgan (uning qulay geografik joylashuvi shahar rivojiga ijobiy ta’sir ko‘rsatgan); shaharda har yili xalqaro yarmarkalar o‘tkazilgan. Moraviya poytaxti chex tabaqalarining qo‘zg‘olonini 1618—1620-yillarda qo‘llab-quvvatlagan.

O‘ttiz yillik urush davrida shahar ikki marta ( 1643 va 1645 -yillarda) shved qo‘shinlari tomonidan qamal qilingan.

Shahar Prussiya qo‘shinlariga ham 1742-yilda taslim bo‘lmagan. 1777-yilda Brno yepiskoplik markaziga aylandi.

Shpilberk qal’asi Brnoda joylashgan bo‘lib, Avstriya-Vengriya ning eng mashhur qamoqxonalaridan biri edi (u 1858-yilgacha).

faoliyat yuritgan). XIX asrda Brnoda sanoat shakllandi; shahar Chexiyadagi ishchilar harakatining eng muhim markazlaridan biriga aylandi. 1899-yilda Brnoda o‘z universiteti ham tashkil etildi (Texnika universiteti).

). 1918-yilda shahar Chexoslovakiya tarkibiga kirdi. Ikkinchi jahon urushi yillarida, asosan, Britaniya va AQSh aviatsiyasi bombardimonlari oqibatida jiddiy vayron bo‘ldi. Shahar 26-aprel 1945-yilda 2-Ukraina fronti qo‘shinlari tomonidan Bratislava–Brno hujum operatsiyasi davomida ozod etildi. 1945-yildan keyin Benesh dekretlariga muvofiq, nemislarning aksariyati quvg‘in qilindi.

Aholisi

Aholi soni
186918691880188018901900191019211930
104 977↘73 771↗82 660↗120 122↗145 782↗176 645↗216 709↗237 659↗264 925
193019501950196119611970198019801991
↗283 972↗299 099↘284 946↗314 235↗324 173↗344 218↗371 463→371 463↗388 296
199120012011201220142016201720182019
→388 296↘376 172↗385 913↘378 327↘377 508↘377 028↗377 973↗379 527↗380 681
2020202120212022202320242025
↗381 346↗382 405↗398 510↘379 466↗396 101↗400 566↗402 739

Iqlimi

Brno shahrida mo‘tadil kontinental iqlim hukm suradi: qishi yumshoq, yozi iliq. O‘rtacha yillik harorat — 9,4 °C, mutlaq maksimum — 37 °C, mutlaq minimum — −26,4 °C. Yozgi davrdagi o‘rtacha harorat — 17,8 °C, qishki davrda esa — −1,0 °C.

Brno iqlimi (1939−2011)
Ko‘rsatkich \ Davr Yan Fev Mar Apr May Iyun Iyul Avg Sen Okt Noy Dek Yil
Mutlaq maksimal t, °C 16,0 17,6 24,0 27,8 31,1 36,6 36,2 37,0 32,2 27,7 19,3 19,0 37,0
O‘rtacha maksimal t, °C 0,5 3,2 8,8 14,7 19,5 22,7 24,7 24,9 20,1 13,7 6,8 2,0 13,6
O‘rtacha harorat, °C −2,3 −0,5 4,1 9,4 14,1 17,2 19,0 18,9 14,6 9,3 3,8 −0,6 9,1
O‘rtacha minimal t, °C −5 −3,8 0,0 4,1 8,5 11,6 13,2 13,2 9,6 5,2 1,1 −3,1 4,7
Mutlaq minimal t, °C −25 −22,2 −18,9 −7 −2,8 2,0 3,0 2,8 −2,2 −6,5 −13 −21 −25
Yog‘in miqdori (me’yor), mm 24 22 28 28 57 79 58 46 44 33 40 30 489
2000—2011-yillardagi iqlim
Ko‘rsatkich \ Davr Yan Fev Mar Apr May Iyun Iyul Avg Sen Okt Noy Dek Yil
O‘rtacha maksimal t, °C 1,3 3,7 8,7 16,3 20,6 23,9 26,0 25,9 20,1 13,8 8,0 2,1 14,2
O‘rtacha harorat, °C −1,4 0,2 4,1 10,7 15,1 18,3 20,0 20,0 14,9 9,7 4,9 −0,3 9,7
O‘rtacha minimal t, °C −3,9 −2,9 0,2 5,3 9,7 13,0 14,6 14,5 10,2 6,0 2,3 −2,6 5,5

Iqtisodiyoti

Hozirgi kunda Brno Chexiyaning asosiy iqtisodiy markazlaridan biridir. Eng muhim tarmoq — og‘ir mashinasozlik. Kimyo sanoati, dastgohlar, turbinalar, qishloq xo‘jaligi mashinalari ishlab chiqarish (traktor zavodi Zetor), shuningdek, elektrotexnika mahsulotlari ishlab chiqarish rivojlangan; aniq o‘lchash asboblari, muhim va ishlab chiqarish jarayonlarini nazorat qilish hamda boshqarish tizimlari ( UNIS). To‘qimachilik, oziq-ovqat va sement sanoati, yog‘ochga ishlov berish va mebel ishlab chiqarish, shuningdek, optika sanoati rivojlangan.

Brno — xalqaro sanoat yarmarkalari o‘tkaziladigan shahar (birinchisi 1926-yilda o‘tkazilgan, ko‘rgazma hududining maydoni 500 ming m² dan ortiq); bu yerda xalqaro turizm, moliya va boshqa yarmarkalar ham o‘tkaziladi.

Transport

475.1 rusumli parovoz Brno — Bosh vokzal stansiyasida

Havo transporti

Shaharda «Turjani» xalqaro aeroporti (chex. Tuřany). 2007-yilda eng mashhur yo‘nalishlar quyidagilar edi: London, Praga, Jirona (Ispaniya) va Moskva; ushbu yo‘nalishlarda taxminan 168 ming yo‘lovchi tashilgan. 2021-yil dekabr holatiga ko‘ra, yil davomida London–Stansted yo‘nalishida muntazam reyslar amalga oshirilgan (haftasiga besh reys). Yozgi mavsumda ularga quyidagi yo‘nalishlardagi muntazam reyslar qo‘shilgan (2021-yil jadvali): Iraklion, Zakintos, Rodos, Korfu, Kos, Burgas, Antalya, Xurgada, Marsa-al-Alam, Varna.

Avtomobil transporti

Shahar muhim avtomobil yo‘llari tugunidir. Shaharning janubiy qismidan Chexiyaning eng muhim avtomagistrali — D1, u Praga — Brno — Ostrava — Bogumin ( Polsha chegarasi) yo‘nalishi bo‘ylab o‘tib, Katovitse tomon A1 avtomagistrali sifatida davom etadi). Shahar hududida bu avtomagistraldan D2 avtomagistrali ajraladi; u Brno — Brjetslav ( Slovakiya chegarasi) yo‘nalishi bo‘ylab o‘tib, Bratislava tomon D2 avtomagistrali sifatida davom etadi. Yana bir muhim tarmoq — D52 avtomagistrali bo‘lib, 2018-yil mart holatiga ko‘ra, uning Raygrad — Pogorjelitse qismi qurilgan (keyingi qismi birinchi toifali avtomobil yo‘li sifatida davom etadi 52). Ushbu yo‘lni Mikulov yo‘nalishida davom ettirish va uni Avstriyaning A5 yo‘li orqali Vena bilan bog‘lash rejalashtirilgan. Yo‘l 1938—1943-yillarda qurilishi boshlangan Vena — Vrotslav — Berlin avtomagistrali yo‘nalishi bo‘ylab o‘tadi. Xuddi shu yo‘lning Brnodan shimolga, Svitavi yo‘nalishida o‘tadigan qismi ham tugallanib, D43 avtomagistraliga aylanishi rejalashtirilgan. 2018-yil mart holatiga ko‘ra, bu yo‘nalishda birinchi toifali avtomobil yo‘li 43 mavjud bo‘lib, u Brno — Svitavi — Kraliki (Polsha chegarasi) yo‘nalishi bo‘ylab o‘tadi.

Shahar orqali quyidagi Yevropa xalqaro avtomobil yo‘nalishlari o‘tadi: E 50, E 65, E 461 va E 462.

Shahar hududida avtomobil yo‘llarining halqa tizimini (birinchi toifali avtomobil yo‘li 42) qurish rejalashtirilgan. 2018-yil mart holatiga ko‘ra, faqat shimoliy qismi to‘liq tayyor edi. 2018-yilda g‘arbiy va shimoli-sharqiy ikki uchastkada qurilishni boshlash, butun yo‘lni esa 2030-yildan keyin yakunlash rejalashtirilgan.

Temiryo‘l transporti

Brno — yirik temiryo‘l tuguni. Brnoga ilk poyezd 1839-yilda.

Shahardan quyidagi temiryo‘l liniyalari o‘tadi: 240 (Brno — Yiglava), 244 (Brno — Grushovani-nad-Yevishovkou), 250 (Gavlichkuv-Brod — Brno — Brjetslav), 260 (Cheska-Trjebova — Brno), 300 (Brno — Prjerov) va 340 (Brno — Ugerske-Gradishte).

Shaharda 6 ta yo‘lovchi va yuk-yo‘lovchi temiryo‘l stansiyasi mavjud: Glavni-nadraji (Bosh vokzal), Kralovo-Pole, Jidenitse, Slatina, Gorni-Gershpitse va Dolni-nadraji (Quyi vokzal); 1 ta yuk stansiyasi — Malomerjitse bor (unda ayrim yo‘lovchi poyezdlari temiryo‘l xodimlarini tushirish yoki chiqarish uchun texnik to‘xtaydigan qisqa platformalar mavjud; stansiya qatnov jadvallarida ko‘rsatilmagan, uning yo‘l tarmog‘i Jidenitse stansiyasi bilan birlashtirilgan). Bundan tashqari, Lesna, Rechkovitse va Chernovitse nomli 3 ta to‘xtash punkti bor.

2019—2020-yillarda yo‘llar rekonstruksiya qilingani sababli yo‘lovchi qatnovining katta qismi Glavni-nadraji (Bosh vokzal) o‘rniga Dolni-nadraji (Quyi vokzal) orqali amalga oshirilgan.

Shahar jamoat transporti

Brnodagi Tatra KT8D5 tramvay vagoni

Shahar Janubiy Moraviya o‘lkasining integratsiyalashgan transport tizimi (IDS JMK) markazidir. Ushbu tizimda yagona tariflar, chiptalar, yo‘nalish raqamlari va qatnov qoidalari amal qiladi. Shahar hududida 100 (shahar markazi) va 101 (shahar chekkasi) tarif zonalari mavjud. Shahar jamoat transporti tramvay, trolleybus (mamlakatdagi eng katta tarmoq), avtobus, poyezd va taksidan iborat.

Shahar ma’muriyati va jamoatchilik tomonidan yaratish rejalari ko‘rib chiqilmoqda: qisman yerostidan o‘tuvchi tezkor tramvay-metrotramvay.

Ta’lim

Brno Chexiya Respublikasining eng muhim universitet shaharlaridan biri bo‘lib, unda oltita oliy va akademik ta’lim muassasasi mavjud. Ularning eng yirigi — Masarik universiteti, unda taxminan 42 000 talaba o‘qiydi. Keyingi o‘rinda Brno texnika universiteti (22 400 dan ortiq talaba), Veterinariya va farmatsevtika fanlari universiteti, Mendel nomidagi qishloq va o‘rmon xo‘jaligi universiteti, Yanachek nomidagi musiqa akademiyasi va Mudofaa universiteti.

Ekologiya

Shahar havosi avtomobil transporti, sanoat korxonalari va sanoat hududidagi obyektlar sababli jiddiy ifloslangan. Bu Chexiya Respublikasining benz(a)piren bilan ifloslanish xaritalarida (2016, 2015 va 2014-yillar) yaqqol ko‘rinadi.

Ko‘plab uylarning qattiq yoqilg‘i yoqadigan qozonlar yordamida isitilishi ham ifloslanish darajasiga jiddiy ta’sir qiladi. Dukovani, Brnodan atigi 22 km janubi-g‘arbda joylashgan ushbu atom elektr stansiyasi hududida radioaktiv moddalar ombori (yuqori radioaktivlikka ega yuzlab tonna uran va plutoniy) joylashgan.

Qishda havo ochiq, shamolsiz va namlik yuqori bo‘lgan paytlarda ko‘pincha smog kuzatiladi; bunday vaziyatda havodagi ifloslantiruvchi moddalar konsentratsiyasi ayniqsa oshadi.

Madaniyat

Teatrlar

Brnoda Karam bozori maydonida Chexiyadagi eng qadimiy teatrlardan biri — Reduta joylashgan. Brnodagi eng yirik teatr Milliy teatr hisoblanadi; u uchta sahnada faoliyat yuritadi: neorenessans uslubidagi Magen nomidagi teatr, Reduta va eng yangi Yanachek nomidagi teatr. Biroq Brnoda faoliyat yuritayotgan teatrlar bundan ham ko‘p: «Bog‘langan g‘ozlar», «Xa-Divadlo», Brno shahar teatri, Bolek Polivka teatri, «Radost» qo‘g‘irchoq teatri, «Polarka» teatri, «G-Studio» teatri, «Yetti yarim — muzalar kabineti» teatri, shuningdek, yangi «Vankovka» bolalar teatri.

Kinoteatrlar

1990-yillar gacha Brnoda bir necha o‘nlab kinoteatrlar faoliyat yuritgan. 1990-yillarda «Adriatika dengizi», «Yalta» kinoteatrlari, «Rio» va «Bobbi» kinokafelari, «Premyera» klubi, «Slaviya» va «Svetozor» kinoteatrlari yopilgan. 1999-yilda «Ster Century» kompaniyasining zamonaviy ko‘p zalli kinoteatri savdo markazi «Olimpiya»da, Modrjitse shahrida ochildi. U texnik jihozlanishi bo‘yicha boshqa kinoteatrlardan ancha ustun bo‘lib, raqobatchilardan ajralib turdi. Bu ta’sir 2001-yilda markazda navbatdagi «Katta tirbandlik» ko‘p zalli kinoteatri ochilishi bilan kuchaydi. Natijada «Alfa», «Beseda», «Kapitoliy», «Moraviya», «Svyat i Svet» kinoteatrlari yopildi, «Iskusstvo», «Lyutserna» va «Skala» kinoteatrlari esa faoliyatini saqlab qoldi. Ikkala ko‘p zalli kinoteatr ham 2002-yilda «Palace Cinemas» kompaniyasi mulkiga aylandi.

Galereyalar

Moraviya galereyasiga qarashli san’at va sanoat muzeyi binosi

Brnodagi eng yirik san’at galereyasi — Moraviya galereyasi bo‘lib, u san’atning deyarli barcha yo‘nalishlarini qamrab oladi. «Brno san’at uyi» zamonaviy ijod ko‘rgazmalariga ixtisoslashgan bo‘lib, uning ekspozitsiyasi «G99 galereyasi»da namoyish etiladi. Tasviriy san’atning yana bir markazi — «Brno madaniyat markazi» galereyalari (Yoshlar galereyasi, «Kabinet» galereyasi va «Yaxshi cho‘pon huzurida» galereyasi). Mitrovskiylarning qayta ta’mirlangan «Vankovka» shahar tashqarisidagi uyi hududidagi Vannek nomidagi galereya («Vankovka galereyasi») doimiy ravishda ko‘rgazmalar, yarmarkalarga hamroh tadbirlar va jamoat tadbirlarini o‘tkazish maskanidir.

Muzeylar

Brnodagi eng mashhur muzey — «Moraviya o‘lka muzeyi» bo‘lib, unga Ditrishteyn saroyi, Yepiskop hovlisi, Dvoryankalar saroyi va «Antropos» yopiq pavilyoni qarashli. Shuningdek, shaharda «Brno shahar muzeyi», «Brno texnika muzeyi» va «Roma madaniyati muzeyi».

Kutubxonalar

Brnoda Moraviya kutubxonasi va shaharning Yirji Magen nomidagi ommaviy kutubxonasi , shuningdek, uning bir qator filiallari mavjud.

Festivallar

«Ignis Brunensis» — Brnodagi mushakbozlik paradi

Brno — Yevropaning markazida joylashgan shahar bo‘lib, avvalo «Ignis Brunensis» xalqaro mushakbozlik tanlovi bilan mashhur. Iyun oyidan sentabrgacha Brno markazida madaniy yoz mavsumi o‘tkaziladi. Uning doirasida Shekspir asarlaridan tortib folklor xalq bayramlari namoyishigacha bo‘lgan sahna asarlari sahnalashtiriladi. Har yili avgustda Brno kunlari — shaharning 1645-yilda shvedlardan muvaffaqiyatli mudofaa qilinganiga bag‘ishlangan bayramlar o‘tkaziladi. Har safar o‘sha davrga xos jang sahnalari qayta jonlantiriladi. Brnoda har yili ikkita simfonik musiqa festivali o‘tkaziladi: Brno xalqaro musiqa festivali, (shu nom bilan 1965-yildan tanilgan) va ochiq osmon ostidagi «Shpilberg» xalqaro musiqa festivali. «Semtex Culture» ko‘p janrli festivalida yoshlar orasida ommabop musiqa, «Alternativa Brno» eksperimental musiqa festivalida esa zamonaviy muqobil yo‘nalishlar namoyish etiladi. 2001-yildan buyon «Baloon Jam» havo sharlari va aerostatlar uchishi festivali har yili o‘tkaziladi.

1989-yilgacha Marianske-Udoli hududida tinchlik yurishlari o‘tkazilgan.

Sport

Brnoda muxlislikning qadimiy an’analari bor. Bu yerda futbol o‘yinlariga tashrif buyuruvchilar soni ham Chexoslovakiya, ham mustaqil Chexiya uchun rekord darajada bo‘lgan. 2001-yilda asosiy stadionning nihoyatda yomon ahvoli sabab Brno futbol klubi Lujankidan Serbska ko‘chasidagi stadionga. Lujanki ortida qurilayotgan 30 000 tomoshabinga mo‘ljallangan yangi stadion — Brno Kolizeyi.

Brno yaqinida Brno trassasi avtopoyga majmuasi ham joylashgan; unda MotoGP, FIA GT, WTCC va Formula 2.

Diqqatga sazovor joylar

Avliyolar Pyotr va Pavel sobori
Shpilberk qasri

Brnoda quyidagi ilm-fan va ta’lim markazlari joylashgan: Chexiya Fanlar akademiyasining filiali, Masarik universiteti, Brno texnika universiteti, veterinariya va farmatsevtika universiteti, Yanachek nomidagi musiqa san’ati akademiyasi. Shuningdek, bir qator muzeylar (Shahar muzeyi, Moraviya galereyasi, San’at va sanoat muzeyi, Milliy texnika muzeyi va boshqalar) mavjud.

Brnoning asosiy me’moriy yodgorliklari shaharning tarixiy, markaziy qismida joylashgan. Ular orasida gotika uslubidagi Avliyolar Pyotr va Pavel sobori (XIII—XX asrlar), Avliyo Yakov cherkovi (XIII—XVI asrlar) va uning suyak saqlash maqbarasi bor; u yerda, jumladan, shaharning homiy avliyolari — Konstantin va Primitivus, Avliyo Tomash cherkovi (XIV—XVII asrlar), Avliyolar Yan cherkovi (XIV—XVIII asrlar), gotika uslubidagi Eski (XIV—XVI asrlar) va Yangi (XVI—XVII asrlar) ratushalar mavjud. Brnoning ikki asosiy afsonasi ramzlari Eski ratusha arkasida joylashgan: arava g‘ildiragi va Brno ajdahosi; hozirda ajdaho o‘rnini timsoh egallagan.

Ko‘plab inshootlar Uyg‘onish davri va barokko uslubida qurilgan (teatr, XV asr; XVII asrda qurilgan va chex aristokrat oilalari dafn etilgan kaputsinlar monastiri). Shaharning markaziy qismini (piyodalar hududini) 1860-yillarda buzilgan qal’a devorlari o‘rnida barpo etilgan xiyobonlar halqasi o‘rab turadi. Petrov tepaligi yonbag‘rida esa Denis bog‘lari joylashgan. Undan keyin XIX va XX asrlarda qurilgan sanoat va turarjoy binolari boshlanadi. Shaharning shimoli-sharqiy va janubi-sharqiy qismlarida sanoat hududlari bor. Shaharning bosh qurilish rejasi 1945-yilda tasdiqlangan.

XX asrning e’tiborga molik me’moriy inshootlari qatoriga Tugendgat villasi (1929—1930, me’mor Mis van der Roe, Jahon merosi), Opera teatri va xalqaro sanoat yarmarkasi binolari kiradi. Shaharning zamonaviy diqqatga sazovor joylaridan biri — gilza shaklidagi g‘ayrioddiy soat, ya’ni Brno kurantlari.

Avgustin monastirida o‘z tajribalarini o‘tkazgan olim — genetika fanining asoschisi Gregor Mendel.

Poříčí ko‘chasi bo‘ylab Brno ko‘rgazma markazini temiryo‘l stansiyasi bilan bog‘laydigan temiryo‘l liniyasi o‘tadi. Ko‘rgazma markazida muntazam ravishda temiryo‘l texnikasi ko‘rgazmalari o‘tkaziladi. Poyezdlar ko‘rgazmaga o‘z harakati bilan, bevosita ko‘cha bo‘ylab keladi.

Brno yaqinida Slavkov, uning yaqinida mashhur jang bo‘lib o‘tgan: Austerlits jangi.

Arxeologiya va paleoantropologiya

Brno-Fransuzska yuqori paleolit davri manzilgohi 1891-yilda Fransuzska[chex.] ko‘chasining Prjadlatska (chex. Přadlácká) ko‘chasi bilan kesishgan joyda topilgan. Bu yerdan inson skeleti va hayvon suyaklari (mamontning kurak suyagi va so‘yloq tishlari, karkidonning bosh suyagi va qovurg‘alari, ot tishlari, bug‘uning sayqallangan shoxidan bo‘lak, quyosh yoki ayollik ramzlari tushirilgan chig‘anoqlar), tosh qurollar va erkak kishining haykalchasi topilgan. Dafn etilgan odam qizil bo‘yoq bilan qoplangan, ayrim suyaklarda suyak usti pardasining yallig‘lanishi — periostit izlari aniqlangan. Ehtimol, bu yerga o‘sha davr jamiyatining muhim vakili dafn etilgan va dafn marosimi ko‘plab g‘ayrioddiy nazrlar bilan o‘tkazilgan. Uni ba’zan «Brno sehrgari (yoki shamani)» deb atashadi. Uglerod izotopi δ13C ning Brno-Fransuzska-2 (24 ming yil avval) namunasidagi qiymati –18,4 ‰, azot izotopi δ15N qiymati esa +12,2 ‰. Dolni-Vestonitse-35 (Dolni-Vestonitse) va Brno-Fransuzska-2 vakillarining oziq-ovqatidagi suv manbalaridan olingan oqsil ulushi taxminan 25 %.

Qardosh shaharlar

Brno shahri sharafiga asteroid (290) Bruna nomlangan. U 1890-yilda kashf etilgan.

Brnoning panoramik ko‘rinishi
Brno panoramasi

Adabiyotlar

Havolalar