Bagama orollari

Bagama orollari hamdo‘stligi
ingl. Commonwealth of the Bahamas
Shior: «Forward Upward Onward, Together»
«Birgalikda oldinga, yuqoriga va olg‘a»
Madhiya: «March On, Bahamaland»
Багамские Острова на карте мира
Bagama orollari dunyo xaritasida
Mustaqillikka erishgan sana 10-iyul 1973-yil (dan Buyuk Britaniya)
Rasmiy til ingliz tili
Poytaxt Nassau
Yirik shaharlar Nassau
Boshqaruv shakli konstitutsiyaviy monarxiya
Davlat tuzilishi unitar davlat
Qirol Karl III
General-gubernator Sintiya Pratt
Bosh vazir Filip Devis
Hudud
 • Jami 13 878 km² (dunyoda 156-o‘rin)
 • % suv yuzasi 28 % (3885,84 km²)
Aholi
 • Baholash  (170-o‘rin)
 • Aholini ro‘yxatga olish (2023) 412 628 kishi
 • Zichlik 25,21 kishi/km²
YaIM (XQP bo‘yicha)
 • Jami (2019) 15,061 mlrd dollar (153-o‘rin)
 • Aholi jon boshiga 39 557 dollar (40-o‘rin)
YaIM (nominal)
 • Jami (2019) 13,579 mlrd dollar (129-o‘rin)
 • Aholi jon boshiga 35 664 dollar (28-o‘rin)
ITI (2023) ▲ 0,820 (juda yuqori; 66-o‘rin o‘rin)
Pul birligi Bagama dollari (BSD, kod 44)
Internet domeni .bs
ISO kodi BS
Telefon kodi +1-242
Vaqt mintaqasi UTC-5, yozda UTC-4
Avtomobil harakati chap tomonlama
Логотип Викисклада Vikimedia omboridagi mediafayllar

Bagama orollari, Bagamalar (ingl. The Bahamas; inglizcha talaffuzi: [bəˈhɑːməz]), rasmiy nomi — Bagama orollari hamdo‘stligi (ingl. Commonwealth of the Bahamas [ˈkɒm.ənˌwɛlθ əv ðə bəˈhɑːməz]) — davlat shu nomdagi orollarda joylashgan, Karib dengizi va Kubaning shimolida, Florida yarimorolining janubi-sharqida.

Mazkur Bagama arxipelagi Vest-Indiyada, Florida va Gaiti oralig‘ida joylashgan bo‘lib, taxminan 700 ta orol va 2000 ta marjon rifini o‘z ichiga oladi. Ulardan atigi 30 ta orolda odamlar yashaydi (XX asr boshiga oid boshqa manbada 6110 ta orol, shulardan 20 tasi aholi yashaydigan orollar ekani ko‘rsatilgan). 1629-yildan beri arxipelagga egalik qilganlar — inglizlar.

Etimologiyasi

Nomning kelib chiqishi aniq belgilanmagan. Ikkita asosiy faraz mavjud; birinchi farazga ko‘ra, nom Taíno ba ha ma («katta yuqori o‘rta yer») iborasidan kelib chiqqan. Bu ibora mahalliy lahjaga mansub bo‘lib, hozir yo‘qolib ketgan aravak tillaridan birida ishlatilgan; boshqa farazga ko‘ra, nom ispancha baja mar («sayoz suv», «sayoz dengiz» yoki «suv qaytishi») iborasidan kelib chiqqan bo‘lib, bu hududdagi sayoz suvlarni ifodalaydi. Shuningdek, nom mahalliy lahjadagi guanaxani (ma’nosi aniqlanmagan) so‘zdan kelib chiqqan bo‘lishi ham mumkinligi aytilgan.

Tarixi

Bagama orollariga birinchi bo‘lib ko‘chib kelgan mahalliy aholi lukayanlar (Lukay orollari nomi ham shundan kelib chiqqan), aravaklarning bir tarmog‘i bo‘lib, taxminan IX asrda kelgan. Orollarni kashf etgan kishi — 1492-yilda bu yerga kelgan yevropalik Xristofor Kolumb. Arxipelagdagi orollardan biri — Uotling oroli (San-Salvador) — Yangi Dunyoda 12-oktabr 1492-yilda kashf etilgan ilk quruqlikdir. Uch yil o‘tib, arxipelagda dastlabki ispan mustamlakachilari joylashdi.

Ispanlar mahalliy aholini Espanola oroliga (Gaiti) qulsifatida olib ketishdi va 25 yil ichida mahalliy hindular aholisi deyarli butunlay yo‘q qilindi. Odam yashamaydigan orollar ularning umidlarini oqlamagach, ispanlar arxipelagnitark etib, aholining katta qismini konlarga , San-Domingo, Peru va Meksikagaolib ketishdi; 1641-yilda inglizlar 1629-yilda Nyu-Providensda tashkil etgan mustamlakani vayron qilib, orollarni flibustyerlar va korsarlarixtiyoriga qoldirishdi. Ular bu yerlarni o‘z boshpanasiga aylantirdi.

Orollar yana butun bir asr davomida kam aholi yashaydigan va uncha qiziqish uyg‘otmaydigan hudud bo‘lib qoldi. Nihoyat, Angliya qiroli Karl I Styuart ularni Angliya va Uels bosh prokurorigatopshirdi. 1650-yilda Bermud orollaridan bu yerga yana oz sonli ingliz ko‘chmanchilari kelib, Elyuteraorolida manzilgohlar barpo etdi. Shu davrda qaroqchilar arxipelagning bir necha orolida bazalar tashkil etib , dam olish va kemalarni ta’mirlash uchun foydalana boshlashdi. 1718-yilda inglizlar qaroqchilarni Bagama orollaridan quvib chiqardi (boshqa manbada 1720-yil ko‘rsatilgan).

Bagama orollari Britaniya mustamlakasiga 1718-yilda aylandi, ammo XVIII asr oxirida taxminan 8000 nafar loyalist, Nyu-York, Florida hamda Shimoliy va Janubiy Karolinadan , Amerika mustaqillik urushidagimag‘lubiyatdan keyin qullari bilan birga quvg‘in qilingan kishilar kelguniga qadar, orollar aholisi kam edi. Ushbu urush paytida Bagamalar yettita mustamlakadan biribo‘lib, tojgasodiq qolgan edi. Uch yil ichida aholi soni bir necha baravar ko‘paydi. Orollarga qullar va paxta olib kelgan yangi ko‘chmanchilar Amerika namunasida plantatsiyalar yaratdilar, biroq tuproq sifati pastligi sababli ularning ko‘pchiligi dastlabki yillardayoq tugatildi.

1781-yilda orollar yana Ispaniyatomonidan egallandi, ammo 1783-yilda Buyuk Britaniya ularni qaytarib olishga muvaffaq bo‘ldi.

1807-yilda Buyuk Britaniyada qul savdosi taqiqlangach, Qirollik harbiy-dengiz floti qul tashuvchi kemalarni to‘xtatib, Bagamalarda qullarni ozod qila boshladi. Qullik bekor qilinganidan keyin ko‘plab loyalistlar Bagama orollarini tark etishdi va ko‘pincha yerlarini sobiq qullariga qoldirishdi. Ular asosan baliqchilik va dehqonchilik bilan kun kechira boshladilar. Tenglik va siyosiy huquqlar esa shartli edi: orollarda hokimiyat oq tanli ozchilik qo‘lida qoldi.

XIX asrda agrar iqtisodiyotga kontrabandaham qo‘shildi. AQShda tropik jannatda dam olish uchun pul sarflashga tayyor badavlat kishilarning paydo bo‘lishi orollar kelajagida muhim rol o‘ynadi. XIX asr oxiriga kelib Florida sayyohlik hududiga aylandi va Bagamalar qo‘shimcha, garchi uncha katta bo‘lmasa-da, daromad ola boshladi.

1920-yilda mamlakatga katta miqdorda pul oqib kela boshladi: AQShda «quruq qonun» qabul qilingach, Nassauda kontrabandachilar faollashdi. Bagamalar AQShni noqonuniy tarzda spirtli ichimliklarbilan ta’minlash uchun qulay joy edi. Tez orada Nassau yirik rom omboriga aylandi. Shaharda qurilishga katta mablag‘ sarflandi, ko‘plab mehmonxonalar ochildi. 1933-yilda «quruq qonun» bekor qilinishi Bagamalarni Buyuk depressiyagaduchor qildi. AQShdagi kabi, Ikkinchi jahon urushi iqtisodiy tanazzulning tugashiga sabab bo‘ldi. 2-sentabr 1940-yilda AQSh «esminetslar evaziga bazalar» kelishuviga asosan Eksuma orolidagi yerlarni 99 yilga harbiy-dengiz bazasi uchun ijaraga oldi. Urush davomida ko‘plab amerikalik harbiylar orollarga dam olish uchun tashrif buyurdi, bu esa iqtisodiyotni sezilarli darajada yaxshiladi.

Urushdan so‘ng boy amerikaliklar Bagama orollariga dam olish uchun kela boshlashdi. Bunga Britaniya gubernatori va uning rafiqasi — Vindzor gersogi Eduard hamda gersoginya Uollis Simpson yordam berdi. Gersog va gersoginya turizm rivojiga katta hissa qo‘shgan, chunki uni Bagamalarni urushdan keyingi vayronagarchilikdan olib chiqish yo‘li deb hisoblashgan. Kuba inqilobi 1959-yilda yuz bergach, orollar uchun qulay vaziyat yuzaga keldi: ko‘plab g‘arblik sayyohlar Kubadagi kurortlardan foydalana olmay qoldi. Nassaudagi AQSh harbiy-havo bazasi xalqaro reyslarni qabul qilish uchun kengaytirildi, port yangilandi va faol reklama kampaniyasi boshlandi. Farovonlikning oshishi partiyalar siyosati rivojiga va etnik ziddiyatlar kuchayishiga olib keldi. Oq tanli elita turizmdan ulkan daromad olayotgan, qora tanli ko‘pchilik esa qashshoqlik chegarasidan pastda yashashda davom etardi.

1964-yilda yangi Konstitutsiyaga muvofiq orollarga ichki o‘zini o‘zi boshqarish huquqi berildi (birinchi bosh vazir Roland Simonett).

Progressiv liberal partiya (PLP), uni qora tanli aholiqo‘llab-quvvatlagan holda, 1967-yilda hokimiyatga keldi va oq tanlilarhukmronligiga barham berdi. Mamlakat mustaqillik sari yo‘l oldi. 10-iyul 1973-yilda Bagama orollari Britaniya Hamdo‘stligitarkibidagi mustaqil davlatga aylandi. Mustaqil davlatning birinchi bosh vaziri Linden Pindlingbo‘ldi. Davlat rahbari esa hanuzgacha Britaniya monarxibo‘lib qolmoqda. PLP islohotlari ko‘chmas mulk narxining tushishi va iqtisodiy o‘sishning to‘xtashiga olib keldi. Partiya yetakchilari korrupsiyaga botib ketdi, ayrimlari xalqaro narkotik moddalar savdosigaaralashgan edi. 1980-yillarda narkotik moddalar savdosiga qarshi kurashda AQSh yordami va 1992-yilda ishbilarmonlar manfaatlarini ifodalovchi ma’muriyatning saylanishi tufayli Bagama orollari asta-sekin tiklana boshladi.

1999-yilda bo‘ronlar — «Dennis» va «Floyd» — orollar bo‘ylab o‘tib, uylar, yo‘llar, riflar va kurortlarni vayron qildi. 2001-yilga kelib zarar bartaraf etildi va Bagamalar sayyohlar uchun yana jozibador bo‘ldi.

Siyosiy tuzumi

Nassau shahar markazida joylashgan Bagama parlamenti

Bagama orollari — siyosiy tizimi Vestminster modeligaasoslangan mustaqil davlat. Boshqaruv shakliga ko‘ra Bagama orollari konstitutsiyaviy monarxiyahisoblanadi. Davlat boshlig‘i — Buyuk Britaniya qiroli. Uning rasmiy vakili — general-gubernatorbo‘lib, u bosh vazir va vazirlar mahkamasi tavsiyasiga ko‘ra monarx tomonidan tayinlanadi.

Tuzilishiga ko‘ra, Bagama orollari parlament tizimiga ega. Qonun chiqaruvchi hokimiyat ikki palatali Parlamentgategishli bo‘lib, u 38 ta bir mandatli okrugdan besh yilga saylanadigan a’zolardan iborat Majlis palatasi va general-gubernator tayinlaydigan 16 a’zoli Senatdan iborat (9 nafari — bosh vazir, 4 nafari — muxolifat yetakchisi tavsiyasiga, 3 nafari esa bosh vazir bilan muxolifat yetakchisining birgalikdagi tavsiyasiga ko‘ra). Majlis palatasida ko‘pchilikni qo‘lga kiritgan partiya yetakchisi bosh vazir va ijroiya hokimiyati rahbari bo‘ladi. Bosh vazir vazirlar mahkamasi a’zolarini Majlis palatasidagi tarafdorlari orasidan tayinlaydi. Oliy sud raisi general-gubernator tomonidan bosh vazir va muxolifat yetakchisi tavsiyasiga ko‘ra tayinlanadi. Boshqa sudyalar sudyalar komissiyasi tavsiyasiga ko‘ra tayinlanadi. Oliy apellyatsiya instansiyasi sifatida Buyuk Britaniya Maxfiy kengashi (London) faoliyat yuritadi.

Partiyaviy tizimiga ko‘ra Bagama orollari ko‘ppartiyali davlat bo‘lib, unda so‘l markazchi Progressiv liberal partiya va o‘ng markazchi Erkin milliy harakatyetakchilik qiladi. Oxirgi saylovlarda(10-may 2017-yil) 38 o‘rindan 7 tasi muxolifatdagi Erkin milliy harakatga, 32 tasi Progressiv liberal partiyaga nasib etdi. Boshqa partiyalar parlament quyi palatasidan o‘rin olmadi.

Bagama orollari demokratik siyosiy tizimga ega davlatdir. Freedom House tashkiloti uni erkin mamlakatlar qatoriga kiritadi. zaif davlatlar reytingida Bagama orollari 134-o‘rinda (barqaror davlatlar guruhi), korrupsiyadan xolilik reytingida esa 21-o‘rinda (korrupsiya darajasi past davlatlar guruhi) turadi.

Asosiy mansabdor shaxslar: Karl III — qirol (8-sentabr 2022-yildan), Sintiya Pratt — general-gubernator (2023-yildan), Filip Devis — bosh vazir (2021-yildan).

Geografiyasi

Bagama orollari

Bagama orollari taxminan 700 ta orol va marjon riflaridan tashkil topgan arxipelag bo‘lib, 250 ming km² dan ortiq hududni egallaydi. Quruqlik maydoni — 10 070 km² — Yamayka maydoniga yaqin. Geografik jihatdan Bagama arxipelagiga ham Terks va Kaykos orollari kiradi. Bu orollarda dengizorti hududi — Buyuk Britaniyaning Terks va Kaykos hududi joylashgan.

Aholi asosan Nyu-Providensorolida (bu yerda davlat poytaxti Nassau joylashgan) va Katta Bagamaorolida to‘plangan. Eng yirik orol — Andros. Bimini orollari Floridadan sharqqa qarab atigi 80 km masofada joylashgan. Katta Bagama orolida arxipelagning ikkinchi yirik shahri — Fripportjoylashgan. Eng janubi-sharqiy orol — Katta Inagua.

Tecoma stans o‘zining sariq gullari bilan Bagama orollarida yil davomida gullaydi. U mamlakatning milliy ramzlaridan ham biridir.

Bagama orollari asosan marjonlardan hosil bo‘lgan ohaktoshlardantarkib topgan bo‘lib, ular taxminan 1500 m chuqurlikkacha joylashgan. Suv ostidagi balandliklarning suv bosgan qismlari marjon riflariga boy keng sayozliklarni hosil qiladi (eng yirigi — Katta Bagama sayozligi). Orollar yuzasi tekis, karst relyef shakllari keng tarqalgan. Sohillarda plyajlar mavjud. Arxipelagning eng baland nuqtasi Alverniyatepaligi cho‘qqisi bo‘lib, dengiz sathidan 63 metr baland (Ket orolida).

Bagamalar 2009-yilda kosmosdan. Surat: NASA

Bagama orollarining iqlimi tropik, passat shamollari ta’sirida bo‘lib, may–iyun va sentabr–oktabr oylarida yog‘ingarchilik ko‘p bo‘ladi. Yanvarning o‘rtacha harorati +21 °C, iyulniki esa taxminan +30 °C. Iyun–oktabr oylarida orollarga bo‘ronlar tez-tez yopiriladi.

Bagama orollarida daryolar deyarli yo‘q. Ko‘plab sho‘r ko‘llar (dengiz bilan tutashgan) mavjud.

O‘simlik qoplami nisbatan siyrak. Savannalar yoki tikanli doimiy yashil butazorlar ustunlik qiladi; katta maydonlarni qarag‘ay o‘rmonlari egallagan. Andros va Katta Abako orollarida barg to‘kuvchi va doimiy yashil tropik o‘rmonlar, qirg‘oqlarda esa kokos palmalari to‘qaylari o‘sadi.

Hayvonot dunyosi nisbatan kambag‘al: asosan qushlar (ko‘pchiligi ko‘chib yuruvchi suv qushlari), shuningdek, iguanalar, agutilar va ko‘rshapalaklar uchraydi. Dengiz suvlari baliq, qisqichbaqasimonlar va mollyuskalarga boy. Katta Inagua orolidagi milliy bog‘ dunyodagi eng katta flamingolar to‘planadigan joy bo‘lib, orolda 50 000 dan ortiq flamingo yashaydi.

Quyidagilar yetishtiriladi: agava (sisal), ananas, apelsin daraxti, banan, pomidor, shakarqamish.

Bagama orollariga kiruvchi eng yirik orollar (arxipelaglar):

Raqam Orol Maydoni, (km²) Aholisi (kishi)
1 Andros 5 957 7 386
2 Abako 2 009 17 224
3 Inagua 1 679 913
4 Katta Bagama 1 373 51 756
5 Long-Aylend 596 3 094
6 Elyutera 457 11 000
7 Ket 389 1 522
8 Aklins 389 565
9 Mayaguana 280 277
10 Eksuma 250 6 928
11 Nyu-Providens 207 274 400
12 San-Salvador 163 930
13 Kruked-Aylend 148 305
14 Berri (orollar) 78 1016
15 Ram-Ki 78 90
16 Bimini 23 2417

Ma’muriy bo‘linishi

Hozirgi vaqtda davlat 31 ta tumanga (ingl. districts) bo‘lingan. Ushbu tizim 1996-yilda yaratilgan, 1999-yilgacha esa 23 ta tuman mavjud bo‘lgan.

Aholisi

Bagamalardagi maktab
Yosh-jins piramidasi Bagama orollari aholisi, 2020-yil holatiga

Aholi soni (kishi), quyidagi sanalarda:

  • 1881-yilda 13 960 km² hududda 43 521 nafar aholi, ulardan 6500 nafari yevropalik; bu yerga Kaykos orollari (550 km² (1878 nafar aholi bilan) va Terks orollari (25 km² (2845 nafar aholi bilan) ham kiritilishi kerak;
  • 54 888 (1924-yil), taxminan 70 % qora tanlilar;
  • 399 361 (2021-yil may).

Yillik o‘sish — 2301 (2021-yil). Tug‘ilish ko‘rsatkichi: o‘rtacha kuniga 17 nafar bola (soatiga 0,70). O‘lim ko‘rsatkichi: o‘rtacha kuniga 7 nafar kishi (soatiga 0,27).

Migratsiya hisobiga o‘sish: o‘rtacha kuniga 6 nafar kishi (soatiga 0,23). O‘rtacha umr ko‘rish davomiyligi — 71,2 yil (erkaklar 68,8, ayollar 73,6).

Erkaklar soni — 195 313 (48,9 %), ayollar soni — 204 048 (51,1 %) (2021). OIV bilan kasallanish — 3 % (2007-yilgi baho).

Etnik-irqiy tarkib: 85 % — qora tanlilar va mulatlar, 12 % — oq tanlilar, 3 % — osiyoliklar va lotin amerikaliklar. Davlat tili — ingliz tili, Gaitidan kelgan muhojirlar gaiti kreol tilidan (asosi fransuz tili). Savodxonlik — 95,6 % (2003).

Din

Bagama orollari aholisi asosan xristianlardan (92 %) iborat. Ateistlar va agnostiklar aholining 5,7 % ini tashkil etadi. 2010-yilda Bagamalarda 6,5 ming nafar spiritist bo‘lgan. Ularning aksariyati, ayniqsa, janubiy va sharqiy orollardagilar obea — vudugao‘xshash diniy amaliyotga amal qiladi. Vudu bilan esa faqat Gaiti, Kuba, Dominikan Respublikasi va Yamaykadankelgan muhojirlar shug‘ullanadi. Xristianlikdan tashqari diniy guruhlar orasida bahoiylik (1,4 ming), yahudiylik (300 kishi), hinduizm (100 kishi) ham bor.

Eng yirik xristian guruhlari — baptistlar (75 ming), katoliklar (51 ming), pyatidesyatniklar va xarizmatiklar (43 ming), anglikanlar (27 ming), adventistlar (21 ming) va metodistlar (16 ming).

Iqtisodiyoti

Bagamalar
Nassau ko‘rfazidagi kruiz kemalari

Bagama orollari xalqaro xizmatlar va sayyohlik xizmatlariga ixtisoslashgan rivojlanayotgan davlatdir. Turizm orollar YaIMining 60 % dan ortig‘ini ta’minlaydi. Ish bilan band aholining taxminan yarmi turizm biznesi bilan bevosita yoki bilvosita bog‘liq. Sayyohlarning aksariyati samolyotda yoki kemada AQShdan keladi.

Aholi jon boshiga YaIM (2015-yilda) — 24 394 dollar (dunyoda 30-o‘rin, Ispaniya va Bahrayn o‘rtasida).

Qishloq xo‘jaligida (bandlarning 5 %) sitrus mevalar, sabzavotlar yetishtiriladi va uy parrandalari boqiladi.

Sanoatda (bandlarning 5 %) sement ishlab chiqarish, neft tashish, tuz qazib olish, rom ishlab chiqarish, aragonitqazib olish va farmatsevtika ishlab chiqarishi rivojlangan.

Turizm biznesi va bank sohasida bandlarning 50 %, boshqa xizmat ko‘rsatish sohalarida 40 % ishlaydi.

Mamlakat AKT davlatlari xalqaro tashkilotiga a’zo.

Transport tizimi

Nyu-Providens orolida taxminan 1000 km avtomobil yo‘li bor (bir qismi xususiy mulk), Elyuterada 209 km, Katta Bagamada 156 km, chekka orollarda esa 885 km dan ortiq.

Nassau (Nyu-Providens), Fripport (Katta Bagama) va Metyu-Taun (Inagua) — Bagama orollarining asosiy portlari. Nassaudan chekka orollarga haftada bir necha marta pochta kemasi qatnaydi.

Davlatning asosiy aeroportlari: Linden Pindling nomidagi xalqaro aeroport— Bagama orollaridagi eng yirik aeroport va mamlakatning eng katta xalqaro aeroporti bo‘lib, Nyu-Providens orolining g‘arbida, Nassaudan 16 km uzoqlikda joylashgan; shuningdek, Fripport xalqaro aeroportishahardan 5 km uzoqlikda joylashgan. Bundan tashqari, boshqa orollarda yana 60 ta aeroport va uchish-qo‘nish yo‘laklari mavjud.

Ommaviy axborot vositalari

Bagamalarda matbuot, radio va televideniye eshittirishlariga davlat cheklovlari yo‘q.

Davlat yagona ZNS-TV[ingl.]telekanali bilan hamkorlik qiladi; uni Bagama teleradioeshittirish korporatsiyasi (ingl. The Broadcasting Corporation of The Bahamas) moliyalashtiradi. AQShning ko‘plab telekanallarini uzatuvchi kabel televideniyesi keng tarqalgan: eng yirik xizmat ko‘rsatuvchi operator — Cable Bahamas. Korporatsiya, shuningdek, ZNS-1[ingl.], ZNS-2[ingl.] va ZNS-3[ingl.] radiostansiyalarini boshqaradi (bulardan tashqari, orollarda ko‘plab xususiy radiostansiyalar efirga chiqadi va Amerika radiostansiyalarini ham tinglash mumkin).

Kundalik gazetalar: «Bagama Jornel» (The Bahama Journal), «Fripport Nyus» (Freeport News), «Nassau Gardian» (The Nassau Guardian) va «Tribyun» (The Tribune); «Panch» (The Punch) haftasiga 2 marta nashr etiladi, yana bir nechta haftalik gazeta bor. «Bagamas Turist Nyus» (The Bahamas Tourist News) va «Uots On» (What’s On) jurnali oyiga bir marta chiqadi; ushbu nashrlarning xalqaro sonlari ham mavjud.

2007-yilgi ma’lumotlarga ko‘ra, Internet foydalanuvchilari Bagamalarda 362 nafar (har 1 000 kishiga) bo‘lgan.

Ta’lim tizimi

Bagama orollari kolleji

Bagamalarda majburiy ta’lim 12 yil davom etadi va 5 yoshdan boshlanadi. Boshlang‘ich maktablarga qamrov 88 %, o‘rta maktablarga esa 84 % ni tashkil qiladi (2006). O‘quvchi-o‘qituvchi nisbati boshlang‘ich maktablarda taxminan 15:1, o‘rta maktablarda 13:1 (2006). O‘quv yili sentabrda boshlanadi.

Bagama universiteti[ingl.] (sobiq kollej) — mamlakatning asosiy oliy ta’lim muassasasi. 1998-yilda The Eugene Dupuch Law School Vest-Indiya universiteti negizida ochildi. Shunga o‘xshash o‘quv reja va dasturlari Menli huquq maktabi (Manley Law School) va Vuding huquq maktabida (Wooding Law School). Talabalar, shuningdek, Nassau shahrida filiallari va kampuslari quyidagi hududlarda joylashgan Vest-Indiya universitetiga ham kirishlari mumkin: Yamaykada, Barbadosda hamda Trinidad va Tobagoda.

Boshqa oliy texnik va kasbiy ta’lim muassasalari hamda xususiy kollejlar quyidagi yo‘nalishlarda mutaxassis tayyorlaydi: ilohiyot, kotiblik ko‘nikmalari, buxgalteriya hisobi va informatika.

Adabiyotlar

Havolalar