Arduino elektronika platformasi

Arduino Software
Логотип программы Arduino Software
Скриншот программы Arduino Software
Oddiy dastur namunasi ko‘rsatilgan Arduino IDE.
Turi Integratsiyalashgan dasturlash muhiti
Ishlab chiquvchi Arduino Software
Dasturlash tili C++
Operatsion tizim Turli platformalarda ishlaydi
Apparat platformasi AVR
So‘nggi versiyasi 2.3.8 (25-fevral 2026-yil)
Litsenziya LGPL yoki GPL
Veb-sayti arduino.cc
Логотип Викисклада Vikimedia omboridagi mediafayllar

Arduino — texnik ijodkorlikka mo‘ljallangan savdo belgisi bo‘lib, u [manba 832 kundan beri ko‘rsatilmagan] apparat-dasturiy vositalar orqali prototiplashni hamda oddiy tizimlar, modellar va tajribalar yaratishni qo‘llab-quvvatlaydi. Ular quyidagi sohalarni qamrab oladi: elektronika, avtomatika, avtomatlashtirish jarayonlari va robototexnika.

Dasturiy qism dasturlar yozish, ularni kompilyatsiya qilish va qurilmani dasturlash uchun mo‘ljallangan bepul dasturiy muhitdan (IDE) iborat. Apparat qism yig‘ilgan bosma elektron platalar to‘plamidan iborat bo‘lib, ular rasmiy ishlab chiqaruvchi va boshqa kompaniyalar tomonidan sotiladi. Tizimning to‘liq ochiq arxitekturasi Arduino mahsulotlari turkumini erkin nusxalash yoki kengaytirish imkonini beradi.

Arduino simli va simsiz interfeyslar orqali dasturiy ta’minotga ulanadigan qurilmalar hamda mustaqil ishlaydigan obyektlarni yaratishda qo‘llanadi. Elektronika va dasturlashni ishlab chiqish bo‘yicha juda kam boshlang‘ich bilimga ega foydalanuvchilar uchun ham mos keladi.

Robot — Arduino’dan foydalanish usullaridan biri

Arduino asosida aloqa vositalarini (kompyuter, radio yoki hatto telefon) ham yaratish mumkin.

Dasturiy qism

Dasturlash butunlay Arduino IDE nomli bepul muhitda (GPLv2 shartlari asosida tarqatiladi) amalga oshiriladi. Bu muhit tarkibida matn muharriri, loyihalar menejeri, preprotsessor, kompilyator hamda dasturlarni mikrokontrollerga yuklash vositalari bor. Muhit Java tilida Processing loyihasi asosida yozilgan va Windows, Mac OS X va Linux tizimlarida ishlaydi. Arduino kutubxonalari to‘plamidan (LGPL litsenziyasi asosida) foydalaniladi.

Dasturlash tili

Arduino dasturlash tili Arduino C deb ataladi va u C++ tiliga asoslangan hamda freymvork Wiring bilan ishlaydi. Uning kod yozish uslubida ayrim farqlar mavjud; kod avr-gcc yordamida kompilyatsiya qilinadi va yig‘iladi. Ishlaydigan dastur yozishni yengillashtiradigan xususiyatlari, jumladan, funksiyalar va obyektlar jamlangan kutubxonalari bor. Dastur kompilyatsiya qilinganda IDE vaqtinchalik fayl yaratadi; uning kengaytmasi *.cpp.

  • Arduino dasturchisi yaratgan dasturlar qoralamalar yoki sketchlar (transliteratsiya inglizcha ingl. sketch) deb ham ataladi va *.ino kengaytmali fayllarda saqlanadi. Kompilyatsiyadan oldin ushbu fayllar Arduino preprotsessori tomonidan qayta ishlanadi. Shuningdek, loyihaga standart C++ fayllarini yaratish va ulash mumkin.
  • Dasturchi Arduino uchun tavsiya etilgan ikkita funksiyadan foydalanishi mumkin: setup() va loop()Birinchisi ishga tushishda bir marta chaqiriladi, ikkinchisi esa cheksiz takrorlanuvchi siklda bajariladi.
  • Dasturchi o‘z dasturi (sketchi) matniga foydalaniladigan standart kutubxonalarning sarlavha fayllarini kiritmasligi ham mumkin. Arduino preprotsessori bu fayllarni loyiha konfiguratsiyasiga muvofiq qo‘shadi. Ammo foydalanuvchi kutubxonalari alohida ko‘rsatilishi kerak.
  • Arduino IDE loyihalar menejerida kutubxonalarni qo‘shishning noodatiy mexanizmi mavjud. Standart C++ tilidagi dastlabki kodlar ko‘rinishidagi kutubxonalar IDE ishchi katalogidagi maxsus papkaga joylashtiriladi. Shunda kutubxona nomi IDE menyusidagi kutubxonalar ro‘yxatiga qo‘shiladi. Dasturchi kerakli kutubxonalarni belgilaydi va ular kompilyatsiya ro‘yxatiga kiritiladi.
  • Arduino IDE kompilyator sozlamalarini taklif qilmaydi va boshqa sozlamalarni ham minimal darajada saqlaydi. Bu yangi boshlovchilarga ishni oson boshlash va muammolar xavfini kamaytirishga yordam beradi. Biroq #define, #include va boshqa ko‘plab preprotsessor direktivalari mavjud.

Arduino kontrollerining 13-chi chiqishiga (piniga) ulangan yorug‘lik diodini 2 soniyalik davr bilan miltillatadigan eng sodda dastur (sketch)ning to‘liq matni shu ko‘rinishda bo‘ladi (davrning yarmida, ya’ni 1 soniya davomida diod yonadi, qolgan yarmida o‘chadi). Uni dasturlash muhitining Sketch > Misollar > Standart > Blink bo‘limidan topish mumkin.

void setup() {
    pinMode(13, OUTPUT); // Назначение пина 13 в качестве выходного
}

void loop() {
    digitalWrite(13, HIGH); // Установка пина 13 в состояние "HIGH"(Подача питания на 13 пин), светодиод загорается
    delay(1000);            // Задержка на 1000 миллисекунд
    digitalWrite(13, LOW);  // Установка пина 13 в состояние "LOW", светодиод гаснет
    delay(1000);
}

Ushbu misolda ishlatilgan barcha funksiyalar kutubxonalarga tegishli. Arduino IDE tarkibida ko‘plab tayyor dastur namunalari mavjud. Arduino hujjatlarining rus tilidagi tarjimasi ham bor.

Dasturni mikrokontrollerga yuklash

Arduino mikrokontrolleriga dastur oldindan yozilgan maxsus yuklovchi (bootloader) orqali yuklanadi (barcha Arduino mikrokontrollerlari shu yuklovchi bilan sotiladi). Yuklovchi Atmel AVR Application Note AN109 asosida yaratilgan. U RS-232, USB yoki Ethernet interfeyslari orqali ishlashi mumkin; bu muayyan protsessor platasining periferik qurilmalariga bog‘liq. Arduino Mini yoki norasmiy Boarduino kabi ayrim variantlarni dasturlash uchun alohida adapter kerak.

Foydalanuvchi yuklovchini toza mikrokontrollerga mustaqil yozishi mumkin. Buning uchun IDE tarkibiga AVRDude loyihasiga asoslangan dasturlagichni qo‘llab-quvvatlash imkoniyati kiritilgan. Arzon va ommabop dasturlagichlarning bir necha turi qo‘llab-quvvatlanadi.

Muqobil IDE muhitlari

Arduino platformasining ommabopligi, ochiqligi va soddaligi uchinchi tomon dasturiy yechimlarining keng tarqalishiga olib keldi. Ularning aksariyati Arduino kompilyatori va yuklovchisini mavjud dasturlash muhitlariga (IDE) integratsiyalashga qaratilgan. Bunday vositalarning katta ro‘yxati bu yerda keltirilgan. Ular orasida quyidagi professional vositalarni ajratish mumkin: Processing, Eclipse, Microsoft Visual Studio, Atmel Studio, shuningdek, bolalar uchun mo‘ljallangan vositalar — Scratch for Arduino.

Grafik dasturlash tillari

Elektr sxemalarini loyihalash

  • Fritzing — Arduino uchun mo‘ljallangan elektr sxemalarini loyihalash va hujjatlashtirishning sodda tizimi.

Apparat qism

Arduino savdo belgisi ostida mikrokontrollerli (ingl. boards) platalar va kengaytirish platalari (shunday deb ataluvchi shildlar — inglizchadan o‘zlashtirilgan atama — ingl. shields) ishlab chiqariladi. Ko‘pchilik mikrokontrollerli platalarda mikrokontrollerning normal ishlashi uchun eng zarur qismlar (quvvat stabilizatori, kvars rezonator, qayta o‘rnatish zanjirlari va boshqalar) mavjud.

Arduino konsepsiyasida korpus yoki o‘rnatish konstruksiyasini tayyor holda berish ko‘zda tutilmagan. Dasturchi platalarni o‘rnatish va mexanik himoyalash usulini o‘zi yoki boshqa kompaniyalar yordamida tanlaydi. Boshqa ishlab chiqaruvchilar Arduino platalari bilan birga ishlashga mo‘ljallangan robototexnik elektromexanik to‘plamlarni ham ishlab chiqaradi.[ishonchli bo‘lmagan manba]. Mustaqil ishlab chiqaruvchilar ham Arduino bilan turli darajada mos keladigan ko‘plab datchiklar va ijro qurilmalarini chiqaradi.

Klassik konstruksiya

Kengaytirish platalari bilan Arduino’ning klassik konstruksiyasi

Klassik Arduino va unga mos platalar shtirli ulagichlar yordamida ustma-ust o‘rnatishga mo‘ljallangan. Shu tariqa asosiy mikroprotsessor platasiga zarur periferik qurilmalar va tashqi ulanishlar qo‘shiladi.

Uno, Pro, Leonardo, Mega 2560, Due platalari va ular uchun ko‘proq shtirli ulagichlarga ega Zero kabi platalar mavjud. Standart uzunlikdagi kengaytirish platalarini kengaytirilgan protsessor platalariga ham o‘rnatish mumkin.

Ixcham konstruksiya

Arduino

Maketsiz payvandlash uchun mo‘ljallangan maket platasiga o‘rnatilgan «Nano» platasi.

Kichik o‘lchamli Nano, Nano Every va Micro platalari ham ishlab chiqariladi. Ularning o‘lchami DIP mikrosxema korpuslariga mos. Ular maket platalariga o‘rnatishga mo‘ljallangan. Bu modellar uchun kengaytirish platalari mavjud emas.

Keyinchalik shunga o‘xshash konstruksiyadagi Arduino MKR turkumi chiqarildi. Ular uchun periferik kengaytirish platalarining kichik to‘plami mavjud.

Boshqa ishlab chiquvchilarning loyihalari

Standart Arduino konstruksiyalaridan tashqari, boshqa ishlab chiquvchilar arxitektura va dasturiy moslikni saqlagan holda ko‘plab ixcham nusxalarni yaratgan. Ular orasida Microduino mahsulotlari turkumi ajralib turadi. Bu turkumda konstruktiv jihatdan mos protsessor modullari, aloqa modullari, datchiklar va ijro qurilmalarining to‘liq to‘plami bo‘lib, uning assortimenti klassik Arduino modullaridan deyarli qolishmaydi. Arduino singari, bu platalar ham ustma-ust yig‘iladi. Turkum ikki o‘ziga xos konstruksiyada ishlab chiqariladi:

  • korpussiz, miniatyura qisqichli shtirli ulagichlar bilan biriktiriladigan variant (Microduino Upin27 Series savdo belgisi). Platalar o‘lchami 25*28 mm.
  • Quyidagiga o‘xshash konstruktor uslubida: Lego , bunda elektr aloqasi prujinali kontaktlar, mexanik biriktirish esa Lego konstruktori bilan mos mahkamlagichlar orqali amalga oshiriladi (Microduino mCookie Series savdo belgisi).
Femtoduino platasi

Eng kichik nusxa Femtoduino savdo belgisi ostida chiqarilgan. Uning o‘lchami atigi 15*20 mm bo‘lib, bunda micro USB ulagichi, kuchlanish stabilizatori va Arduino Uno’ning to‘liq kirish-chiqish to‘plami ham joy olgan. Shu kompaniya IMUduino savdo belgisi ostida eng ko‘p imkoniyatli miniatyura nusxani ham chiqargan. U USB Host (klaviatura va sichqoncha) qo‘llab-quvvatlanadigan Arduino Leonardo nusxasi bo‘lib, Bluetooth 4 Low Energy, olti o‘qli giroskop/akselerometr, uch o‘qli magnitometr (kompas), barometr bilan jihozlangan. Qurilma o‘lchami 16*40 mm. Hozircha loyiha chiqishlar joylashuvi jihatidan mos kengaytirish platalarini taklif etmaydi.

Sanoat konstruksiyasi

Arduino mahsulotlarini mas’uliyatli sanoat avtomatikasida qo‘llash masalasi qizg‘in bahslarga sabab bo‘ladi. Biroq kichik avtomatlashtirish yoki ma’lumot yig‘ish obyektlarini Arduino asosidagi qurilmalar bilan jihozlashga hech narsa to‘sqinlik qilmaydi. Bunday vazifalarni yengillashtirish uchun bir qator boshqa kompaniyalar avtomatika sohasiga xos klemma bloklari, o‘rnatish korpuslari, DIN-reyka, elektr jihatdan himoyalangan yoki galvanik ajratilgan kirish-chiqish vositalari bilan jihozlangan tayyor modullarni ishlab chiqaradi.

Arduino kompaniyasining o‘zi bunday mahsulotlarni ishlab chiqarmaydi, ammo o‘z do‘konida Industrial Shields kompaniyasi mahsulotlarini sotadi. Shuningdek, Archiduino kompaniyasining mahsulotlari ham mashhur. Ikkala kompaniyaning yechimlari AVR protsessorlariga asoslangan. Ular DIN-reykaga o‘rnatiladigan korpuslar to‘plamini taklif qiladi, ularga ishlab chiquvchi bir nechta periferik modulni joylashtirishi mumkin. Industruino kompaniyasi AVR va SAMD21 asosidagi mahsulotlarni taklif etadi. CONTROLLINO savdo belgisi ostida simli Ethernet’ga ega, sanoat konstruksiyasidagi Arduino MEGA 2560 nusxalari turkumi chiqariladi. NORVI kompaniyasi AVR va ESP32 protsessorlariga asoslangan sanoat konstruksiyalarini taklif qiladi.

Arduino ochiq kodli harakatiga havaskorlar uchun qurilma ishlab chiqaruvchilar bilan birga sanoat avtomatikasiga ixtisoslashgan yirik kompaniyalar ham qo‘shilmoqda. Masalan, AutomationDirect kompaniyasi Arduino MKR turkumiga dasturiy jihatdan ham, kengaytirish platalari darajasida ham mos sanoat kontrollerlari va kirish-chiqish modullari turkumini chiqardi. Shuningdek, kompaniya Arduino IDE uchun grafik dasturlash tili va avtomatika kutubxonalarini o‘z ichiga olgan qo‘shimcha yaratdi.

Mikrokontroller

Arduino uchun mo‘ljallangan mikrokontrollerlar oldindan o‘rnatilgan yuklovchi dastur (ingl. bootloader) mavjudligi bilan ajralib turadi. Ushbu yuklovchi yordamida foydalanuvchi an’anaviy alohida apparat dasturlagichlardan foydalanmasdan dasturini mikrokontrollerga yuklaydi, biroq ayrim Arduino modellarida yuklovchi yo‘q. Yuklovchi kompyuterga USB interfeysi orqali (agar platada mavjud bo‘lsa) yoki alohida UART-USB adapteri bilan ulanadi. Yuklovchini qo‘llab-quvvatlash Arduino IDE ichiga kiritilgan va sichqoncha bilan bir marta bosish orqali bajariladi.

Yuklovchi tasodifan o‘chib ketganda yoki yuklovchisiz mikrokontroller sotib olinganda uni mustaqil yozib olish mumkin. Buning uchun Arduino IDE’da bir nechta ommabop arzon dasturlagich qo‘llab-quvvatlanadi. Arduino platalarining aksariyatida sxema ichida dasturlash uchun shtirli ulagich mavjud (ICSP — AVR, JTAG yoki SWD[ingl.] — ARM).

Arduino IDE foydalanuvchiga o‘z dasturiy-apparat platformalarini yaratish imkonini beradi. Boshqa kompaniyalar bu imkoniyatdan foydalanib, IDE’ga o‘z plata to‘plamlari hamda ularga tegishli kompilyator va yuklovchilarni qo‘shadi.

AVR

Arduino qurilmalarining klassik turkumida asosan quyidagi mikrokontroller turlari ishlatiladi: Atmel AVR. Quyidagi mikrokontrollerlar ko‘rsatilgan keng tarqalgan platalarda uchraydi:

  • ATmega2560 (16 MGts, 256 Kb Flash, 8 Kb RAM, 54 ta port; ulardan 15 tasigacha PWM va 16 tasi ADC). Mega platalari.
  • ATmega32U4 (16 MGts, 32 Kb Flash, 2,5 Kb RAM, 20 ta port; ulardan 7 tasigacha PWM va 12 tasi ADC). Leonardo, Micro, Yun platalari.
  • ATmega328 (16 MGts, 32 Kb Flash, 2 Kb RAM, 14 ta port; ulardan 6 tasigacha PWM va 8 tasi ADC). UnoR3, Mini, NanoR2, Pro, Pro mini platalari va Wifi Uno hamda nano + nrf42l01 kabi uno va nano variantlari.
  • ATtiny85 (20 MGts, 8 Kb Flash, 512 b RAM, 6 ta port; ulardan 4 tasi PWM va 4 tasi analog). Digispark platalari, mikrokontroller alohida holda ham tez-tez ishlatiladi.
  • ATmega168 (16 MGts, 16 Kb Flash, 1 Kb RAM, portlari va pinlari joylashuvi ATmega328 bilan bir xil). Uno R1, Uno R2, Pro mini, NanoR1 platalari.

Ayrim platalarda mavjud portlar tarkibi va takt chastotasi boshqacha bo‘lishi mumkin.

ARM

Vaqt o‘tishi bilan platalar turkumida ARM protsessorlari ham paydo bo‘la boshladi. Dastlab bu AT91SAM3X8E bo‘lib, u klassik konstruksiyadagi Due platasida ishlatilgan. Keyinroq DIP konstruksiyasidagi, quyidagi kontroller bilan jihozlangan Arduino MKR platalari turkumi paydo bo‘ldi: SAMD21 (Cortex-M0, 48 MGts, 256 Kb Flash, 32 Kb RAM).

2020-yildan MKR konstruksiyasida ARM Cortex-M7 (STM32H747 @ 480 MGts) asosidagi Portenta modullari ham chiqarila boshlandi.

Arduino platalaridagi ARM protsessorlari uchun ta’minot kuchlanishi 3,3 volt. Bu platalarga ulanadigan datchiklar ham shu kuchlanishga mo‘ljallangan bo‘lishi kerak.

ESP8266 va ESP32

Boshqa dasturchilar ommabop Wi-Fi mikrokontrollerlari ESP8266 va ESP32 uchun Arduino muhitida qo‘llab-quvvatlash yaratdilar. Endi Wi-Fi’ni qo‘llab-quvvatlovchi mikrodasturni bevosita Arduino IDE orqali kompilyatsiya qilib yuklash hamda Wi-Fi tarmog‘ini qo‘llab-quvvatlaydigan bir platali sxema yaratish mumkin.

O‘rnatish jarayoni va mavjud API’ning rus tilidagi batafsil tavsifi shu yerda, ishlash namunasi esa shu yerda.

Intel x86

Boshqa ishlab chiqaruvchilar bilan hamkorlik doirasida Arduino IDE’ga ayrim Intel x86 qurilmalari uchun qo‘llab-quvvatlash qo‘shildi. Intel Galileo[ingl.] (Intel Quark X1000 400 MGts protsessori), Intel Edison[ingl.] va Arduino 101 — Intel x86 arxitekturasiga asoslangan, Arduino bilan mos platalardir. Ular Arduino periferik platalari bilan mexanik va elektr jihatdan mos. Platalar o‘zining Linux operatsion tizimida ishlaydi. Uning ustida Arduino sketchlarini yuklash va bajarish imkonini beradigan ilova ishlaydi.

Mikrokontrollerli platalarning ayrim modellari

Shuningdek qarang: Arduino bilan mos platalar ro‘yxati[ingl.].

Mikrokontrollerli platalarning ayrim modellari:

Periferik qurilmalar

Mikrokontrollerlarning kirish-chiqish portlari shtirli ulagich qatorlari ko‘rinishida chiqarilgan. Odatda hech qanday buferlash, himoya yoki signal darajalarini o‘zgartirish ko‘zda tutilmagan. Mikrokontrollerlar plata modeliga qarab 5 V yoki 3,3 V kuchlanish bilan ta’minlanadi. Mos ravishda, portlarning ruxsat etilgan kirish va chiqish kuchlanishlari ham shu diapazonga mos keladi. Dasturchi mikrokontroller kirish-chiqish portlarining ayrim maxsus imkoniyatlaridan, masalan, impuls kengligi modulyatsiyasi (PWM), analog-raqamli o‘zgartirgich (ADC), quyidagi interfeyslardan foydalanishi mumkin: UART, SPI, I2C. Kirish-chiqish portlarining soni va imkoniyatlari muayyan mikroprotsessor platasiga bog‘liq.

Portlardan tashqari, ba’zan mikrokontroller platalarida USB yoki Ethernet interfeysi ko‘rinishidagi periferik vositalar ham bo‘ladi. Kengaytirish modullariga qo‘shiladigan ixtiyoriy tashqi periferiya quyidagilarni o‘z ichiga oladi:

  • USB Device (ko‘pincha quyidagi mikrosxema yordamida virtual COM port sifatida ishlaydi: FTDI FT232; USB HID sinfidagi klaviatura va sichqonchani taqlid qiladigan versiyalar ham mavjud).
  • Asosiy plata yoki kengaytirish platasidagi simli va simsiz Ethernet.
  • Quyidagi modul: GSM va boshqa simsiz interfeyslar.
  • USB Host.
  • SD karta.
  • L298 asosidagi past kuchlanishli motor boshqaruv moduli. Har bir kanal uchun 12 V gacha kuchlanish va 2 A gacha tok bilan ishlaydigan qadamli va kollektorli dvigatellarni qo‘llab-quvvatlaydi. Rele, elektromagnit va shu kabi qurilmalarni ham ulash mumkin. Modulda galvanik ajratish.
  • Grafik suyuq kristalli indikator.
  • Maket maydonchali modul.

Boshqa ishlab chiqaruvchilar Arduino’ga ulanadigan turli datchiklar va ijro qurilmalarini taklif qiladi. Masalan, giroskoplar, kompaslar, manometrlar, gigrometrlar, termometrlar, rele modullari, indikatorlar, klaviaturalar va hokazo.

FPGA

Arduino bilan mos protsessor platalari mavjud bo‘lib, ularga periferik qurilma sifatida dasturlanadigan mantiqiy sxema (FPGA) mikrosxemasi o‘rnatilgan. Masalan, Arduino kompaniyasi protsessordan tashqari Intel Cyclone FPGA’si o‘rnatilgan Arduino MKR Vidor 4000 platasini chiqaradi. Dasturchi Arduino muhitidan turib FPGA’ga oldindan tayyorlangan funksiyalarni, masalan, tasvir va tovush bilan ishlash, qo‘shimcha UART, SPI portlari, PWM va boshqa imkoniyatlarni yuklashi mumkin. Biroq Arduino muhitining o‘zida FPGA’ni erkin dasturlash nazarda tutilmagan; buning uchun FPGA ishlab chiqaruvchisining Intel Quartus dasturlash muhitidan foydalanish zarur.

Papilio loyihasi ham mavjud. Unda periferik qism sifatida Xilinx dasturlanadigan mantiqiy sxemalaridan foydalanadigan, Arduino bilan mos platalar turkumi ishlab chiqilmoqda. FPGA’ni periferiya sifatida ishlatishga mo‘ljallangan tayyor yechimlardan tashqari, loyiha Arduino dasturlash muhiti bilan Xilinx ISE schematic editor muhitini birlashtirishni taklif etadi. Foydalanuvchi FPGA’ni elektr sxemasini chizgandek tahrirlashi mumkin.

Kompaniya

Kompaniya va platforma nomi loyiha asoschilari tez-tez tashrif buyurgan Ivrea shahridagi shu nomli ichimlikxona nomidan olingan. Ichimlikxonaning o‘zi esa Italiya qiroli Ivrealik Arduino sharafiga nomlangan.

Tarixi

Loyiha tarixi inson-mashina interfeysiga bag‘ishlangan, Interaction Design Institute Ivrea[ingl.] brendi ostida 2000-yillarning boshida faoliyat ko‘rsatgan kurslardan boshlanadi. Ular Ivrea shahrida, Italiyada tashkil etilgan. Darslarda BASIC Stamp[ingl.] brendi ostidagi, taxminan 50 USD turadigan modullar ishlatilgan. 2003-yilda Ernando Barragan (Hernando Barragán) o‘quv loyihasi doirasida yangi dasturiy-apparat platformaning dastlabki versiyasini yaratdi. Uning nomi Wiring[ingl.] edi. Loyihaning maqsadi dasturlashni boshlang‘ich darajada o‘rgatish uchun arzon va sodda muhit yaratish edi. O‘sha yili Massimo Bansi (Ernando Barraganning rahbari), Devid Mellis va David Kuartilye Wiring loyihasining forkini yaratib, uni Arduino deb nomladilar.

Arduino’ning dastlabki jamoasi Massimo Bansi, David Kuartilye, Tom Igo, Janluka Martino va Devid Mellisdan iborat edi. 2008-yil boshida Arduino loyihasining besh asoschisi Arduino LLC kompaniyasini tuzdi. AQShda ro‘yxatdan o‘tkazilgan mualliflik huquqlari va savdo belgilari shu kompaniyaga tegishli edi. Mahsulotlarni boshqa kompaniyalar ishlab chiqarib, mualliflik huquqlaridan foydalanganlik uchun Arduino LLC’ga to‘lov o‘tkazardi. O‘sha yili Janluka Martino hamkorlaridan yashirin ravishda ayrim mamlakatlardagi Arduino savdo belgilarining bir qismini o‘zining Smart Projects (keyinchalik Arduino SRL deb nomlangan) kompaniyasiga ro‘yxatdan o‘tkazdi. Yangi kompaniya Arduino’ning asl mahsulotlarini sotish uchun quyidagi saytda muqobil savdo tarmog‘ini yaratdi: arduino.org. Dastlabki kompaniya mahsulotlarini quyidagi sayt orqali sotardi: arduino.cc. Saytlardagi yangi mahsulotlar assortimenti farqlanardi. Shuningdek, Arduino IDE’ning turli plata va kutubxonalarni qo‘llab-quvvatlovchi ikki tarmog‘i mavjud edi. Bir xil nomlar va IDE versiyalarining bir-biriga mos keladigan raqamlari chalkashlik keltirib chiqarardi.

2015-yilda Arduino LLC va Arduino SRL o‘rtasida sud jarayonlari boshlandi. 1-oktabr, 2016-yilda Nyu-York shahridagi World Maker Faire ko‘rgazmasida Arduino LLC va Arduino SRL rahbarlari kompaniyalar birlashishini e’lon qildi. Taxminan shu paytda Massimo Bansi kompaniyadan tashqari, «Arduino uchun yangi boshlanish» bo‘ladigan Arduino Foundation jamg‘armasi ishga tushirilishini bildirdi. Biroq keyin bu qaror bekor qilindi.

2017-yil aprelda Wired jurnali xabar berishicha, Musto «akademik yutuqlari haqida yolg‘on ma’lumot bergan… Uning kompaniyasi veb-saytida, shaxsiy LinkedIn akkauntlarida va hatto Italiya tijorat hujjatlarida ham Mustoning quyidagi darajaga egaligi ko‘rsatilgan: falsafa doktori (Ph.D.) (Massachusets texnologiya instituti). Ayrim tarjimai hollarida unga quyidagi daraja ham nisbat berilgan: MBA (Nyu-York universiteti)». Wired jurnali ushbu universitetlarning hech birida Mustoning o‘qiganiga doir qaydlar yo‘qligini xabar qildi. Keyinchalik Mustoning o‘zi Wired jurnaliga bergan intervyusida bu darajalarni hech qachon olmaganini tan oldi. Musto bilan bog‘liq bahslar davom etdi: xabarlarga ko‘ra, u 2017-yil iyulda Arduino saytidan ko‘plab ochiq litsenziyalar, sxemalar va dastlabki kodlarni olib tashlagan, bu esa tanqid va jamoatchilik noroziligiga sabab bo‘lgan.

2017-yilga kelib Arduino AG kompaniyasi ko‘plab Arduino savdo belgilariga egalik qilardi. 2017-yil iyulda Massimo Bansi, David Kuartilye, Devid Mellis va Tom Igo asos solgan BCMI kompaniyasi Arduino AG’ni va barcha Arduino savdo belgilarini sotib oldi. Arduino AG’dagi faoliyatini yakunlagan Federiko Musto o‘rniga Fabio Violante yangi bosh direktor bo‘ldi.

Ishlab chiquvchilar jamoasi

Arduino ishlab chiquvchilar jamoasining asosiy tarkibi: Massimo Bansi (Massimo Banzi), Devid Kuartilye (David Cuartielles), Tom Igo (Tom Igoe), Janluka Martino (Gianluca Martino), Devid Mellis (David Mellis), Nikolas Zambetti (Nicholas Zambetti) va Valeriy Shumyatskiy (Valeriy Shymatskiy).

Litsenziyalash

Arduino hujjatlari, mikrodasturlari va chizmalari quyidagi litsenziya asosida tarqatiladi: Creative Commons Attribution ShareAlike 3.0. Ular Arduino’ning rasmiy saytida mavjud. Arduino’ning ayrim versiyalari uchun bosma plata chizmasi ham ochiq. Integratsiyalashgan dasturlash muhitining dastlabki kodi e’lon qilingan va GPLv2 litsenziyasi asosida taqdim etiladi. Kutubxonalar LGPL litsenziyasidan foydalanadi.

Apparat qism hujjatlari va dastur kodi «copyleft» litsenziyasi asosida e’lon qilingan bo‘lsa-da, ishlab chiquvchilar «Arduino» nomi (va undan yasalgan nomlar) faqat rasmiy mahsulotning savdo belgisi bo‘lishini, ruxsatsiz hosila ishlarda qo‘llanmasligini istashgan. Arduino nomidan foydalanish bo‘yicha rasmiy hujjatda loyiha rasmiy mahsulot ustida ishlamoqchi bo‘lgan barcha kishilar uchun ochiq ekani ta’kidlangan.

Arduino’ning Rossiyadagi rasmiy vakili «Linuksentr».

Mukofotlar

Arduino loyihasi Prix Ars Electronica[ingl.] 2006 mukofotlari taqdimotida Digital Communities toifasida faxriy e’tirofga sazovor bo‘lgan.

Loyiha namunalari

OpenEVSE. Quyidagi standartga mos avtomobil ulagichi: SAE J1772.

Adabiyotlar

  • V. A. Petin Arduino kontrolleridan foydalanilgan loyihalar. — BXV-Peterburg, 2014. — 400 bet. — ISBN 9785977533379.
  • J. Blum Arduino’ni o‘rganamiz: texnik mo‘jizalar yaratish vositalari va usullari. 2-nashr, ingliz tilidan tarjima. 2-nashr, ingliz tilidan tarjima. — BXV-Peterburg, 2021. — 544 bet. — ISBN 978-5-9775-6735-0
  • Saymon Monkning deyarli barcha kitoblari.

Havolalar

  • arduino.cc — arduino.cc tarmog‘ining rasmiy sayti
  • wikihandbk. — Dasturlash tili va kutubxonalar bo‘yicha rus tilidagi hujjatlar.
  • Arduino Russian. — Dasturlash tili va kutubxonalar bo‘yicha to‘liq bo‘lmagan rus tilidagi hujjatlar. Murojaat qilingan sana: 23-iyul, 2010-yil. Arxivlangan 15-may, 2012-yil. (arduino.cc loyihasi saytidan tarjimalar)
  • LXF100-101:Arduino. — wiki.linuxformat.ru saytida Arduino haqidagi maqolalar turkumi. Murojaat qilingan sana: 23-iyul, 2010-yil. Arxivlangan 12-mart, 2012-yil.