YouTube Kids nima

YouTube Kids
Логотип программы YouTube Kids
Turi veb-sayt va media pleyer (media player)
Muallif Google LLC
Ishlab chiquvchi YouTube
Chiqarilgan sana 23-fevral 2015-yil
Qurilmalar platformalari Android, Android TV, iOS, Apple TV
Holati Faol
Litsenziya Mualliflik huquqi bilan himoyalangan
Veb-sayt kids.youtube.com
Логотип Викисклада Vikimedia Commons’dagi media fayllar

YouTube Kids (Bolalar uchun) — video ilova bo‘lib, uning ishlab chiquvchisi YouTube hisoblanadi. Ilova bolalarga mo‘ljallangan xizmat versiyasini taqdim etadi. Unda saralangan kontent, ota-onalar nazorati funksiyalari hamda 12 yosh va undan kichik bolalar uchun mos deb hisoblanmaydigan videolarni filtrlash imkoniyati mavjud.

Dastlab 23-fevral 2015-yil kuni mobil ilova sifatida Android va iOS, keyinchalik LG, Samsung va Sony, shuningdek Android TV uchun ham chiqarildi. 2019-yil fevral holatiga ko‘ra, ilova 60 ta mamlakatda mavjud.

YouTube Kids huquqni himoya qiluvchi guruhlar, xususan, Tijoratsiz bolalik kampaniyasi tomonidan ilovada tijoriy reklamalardan foydalanilishi, shuningdek, algoritmik tavsiyalar orqali maqsadli auditoriyaga mos kelmasligi mumkin bo‘lgan videolar taklif etilishi yuzasidan tanqidga uchradi. Ilova, shuningdek, bolalar uchun mo‘ljallangan mediafranshizalar (media franchises) qahramonlari aks etgan bezovta qiluvchi va/yoki zo‘ravon videolar atrofida yuzaga kelgan «Elsagate» mojarosi bilan ham bog‘liq bo‘ldi. Videolar yuzasidan bildirilgan tanqidlar ortidan YouTube hamjamiyat xabarlariga ko‘ra bunday videolarni ko‘rib chiqish va filtrlash choralarini kuchaytirishini hamda ularning YouTube Kids ilovasida ko‘rsatilishining oldini olishini e’lon qildi.

Xususiyatlari

Kontent

Ilova kontentni 4 ta toifaga ajratadi: «Kashf etish», «Ko‘rsatuvlar», «Musiqa» va «O‘yinlar». Har bir toifada bolalar uchun mos deb hisoblangan kanallardan saralab olingan materiallar taqdim etiladi.

2016-yil avgust oyida ilova YouTube Red, obunachilarga videolarni reklamasiz tomosha qilish, fon rejimida ijro etish va oflayn ko‘rish imkonini beruvchi obuna xizmatini qo‘llab-quvvatlash uchun yangilandi. 2017-yil fevral oyida YouTube Red YouTube Kids uchun maxsus mo‘ljallangan premium original seriallarni taqdim eta boshladi. Ular qatorida DanTDM’ning «Katta sahna yaratish» seriali, «Fruit Ninja: Frenzy Force», «Hyperlinked» va «Kings of Atlantis» bor. 2017-yil noyabr oyida ilova turli yosh guruhlari uchun ishlab chiqilgan qo‘shimcha foydalanuvchi interfeysi rejimlarini qo‘shish maqsadida yangilandi: kichik yoshdagi bolalar uchun mo‘ljallangan avvalgi soddalashtirilgan interfeysdan tortib, kattaroq yoshdagi bolalar uchun mo‘ljallangan, elementlari ko‘proq interfeysgacha.

YouTube, shuningdek, YouTube Kids platformasida joylashtirilgan maxsus pleylistlar orqali reklama kampaniyalarini ham taqdim etdi. Ular orasida savodxonlikni oshirishga qaratilgan «#ReadAlong» (asosan kinetik tipografiya (kinetic typography) usulida tayyorlangan videolar turkumi), STEM (science, technology, engineering and mathematics) dasturlari va videolariga yo‘naltirilgan pleylistni o‘z ichiga olgan «#TodayILearned» hamda «Sog‘lom qil, quvnoq qil» kampaniyasi (Mark va Pau Gasol bilan bolalar orasida sog‘lom turmush tarzi va jismoniy faollikni targ‘ib qilishga qaratilgan hamkorlik).

Ota-onalar nazorati

YouTube Kids ilovasida ota-onalar nazorati, ota-onalarga vaqt bo‘yicha cheklovlar o‘rnatish va foydalanuvchilarning qidiruv vositasidan foydalanishini cheklash imkonini beruvchi sozlamalar mavjud. Ota-onalar ushbu sozlamalarni himoyalash uchun kirish kodidan yoki o‘zlarining Google hisobidan foydalanishlari, shuningdek, tajriba darajasi turlicha bo‘lgan bir nechta foydalanuvchi uchun profillarni sozlashlari mumkin.

Qabul qilinishi

Reklama

Tijoratsiz bolalik kampaniyasi (CCFC) va Raqamli demokratiya markazi (CDD) YouTube Kids ilovasida reklama qo‘llanilishidan xavotir bildirdi. Ularning ta’kidlashicha, bolalar reklamani kontentdan farqlay olmasligi mumkin. Keyinchalik reklama va kontentni bir-biridan ajratish uchun ilovaga qisqa ajratuvchi roliklar (bumpers) qo‘shildi.

2018-yil aprel oyida 23 ta tashkilotdan iborat koalitsiya (jumladan, CCFC, CDD va Common Sense Media) AQSh Federal savdo komissiyasiga shikoyat bilan murojaat qilib, YouTube Kids ilovasi 13 yoshga to‘lmagan foydalanuvchilarning ma’lumotlarini ota-onalar roziligisiz yig‘ayotganini, bu esa Bolalarning internetdagi maxfiyligini himoya qilish to‘g‘risidagi qonun (COPPA) talablarini buzishini ta’kidladi.

Filtrlash

YouTube Kids ilovasi maqsadli auditoriyasiga mos kelmaydigan videolarning mavjudligi sababli tanqidga uchradi. Ilova ishga tushirilganidan ko‘p o‘tmay, CCFC FTCga YouTube Kids ilovasi yuzasidan shikoyat kiritib, ilovaning qidiruv vositasi orqali topish mumkin bo‘lgan noo‘rin videolarga misollar keltirdi. Jumladan, sharob bilan bog‘liq, sinov jarayonida topilgan videolarni hamda oxir-oqibat bunday videolarni topish uchun qidiruv tarixidan foydalangan «Tavsiya etilganlar» sahifasini ham tilga oldi. YouTube esa tanqidlarga javoban, ilova boshqa manfaatdor guruhlar bilan maslahatlashgan holda ishlab chiqilganini va kompaniya ilovaning ishlashi yuzasidan fikr-mulohazalarni qabul qilishga ochiq ekanini bildirdi. YouTube’dagi yanada keng ko‘lamli «Elsagate» mojarosi ham ilova bilan bog‘landi. Unda mashhur mediafranshizalar (media franchises) qahramonlari ishtirok etgan videolarni joylaydigan kanallar tilga olindi (jumladan, Muzlagan yurak, Kuchukchalar patruli, Peppa cho‘chqachasi va O‘rgimchak-odam), biroq bu videolarda bezovta qiluvchi, jinsiy mazmunga ishora qiluvchi, zo‘ravon yoki boshqa jihatdan nomaqbul mavzu va mazmun mavjud edi.

YouTube’ning oilaviy va bolalar kontenti bo‘yicha global rahbari Malik Dukard «oilaviy foydalanishga mos ilovalar to‘plamini yaratish biz uchun eng ustuvor vazifadir», deb tan oldi. Biroq u xizmatdagi kontent har doim ham qo‘lda tekshirilmasligini ham e’tirof etdi va ota-onalar farzandlarining ilovadan foydalanishini ota-ona nazorati orqali boshqarishi, jumladan qidiruv vositasidan foydalanishni o‘chirib qo‘yishi kerakligini aytdi. Tijoratsiz bolalik kampaniyasi direktori Josh Golin avtomatlashtirilgan algoritmlar videoning yoshga mosligini aniqlash uchun yetarli emasligini, bu jarayon esa qo‘lda saralashni talab qilishini ta’kidladi. Uning qo‘shimcha qilishicha, YouTube modeli juda katta hajmdagi kontentni qamrab oladi: har daqiqada 400 soatlik video yuklanadi. Bu shunchaki haddan tashqari ko‘p. Odamlar bu muammolarni yillar davomida ko‘tarib kelmoqda; ota-onalar uchun istalgan forumga kirsangiz, Peppa cho‘chqachasi haqidagi soxta videolar haqida gap ketayotganini ko‘rasiz.

2017-yil noyabr oyida YouTube foydalanuvchilar nomaqbul kontent borligi haqida xabar bergan videolarni ko‘rib chiqish va filtrlash bo‘yicha qo‘shimcha choralar ko‘rishini e’lon qildi. Bu choralar filtrlash tizimini yanada qat’iy qo‘llash va bunday videolar ilovada hamda YouTube platformasining o‘zida ko‘rinmasligi uchun yosh cheklovlarini kuchaytirishni o‘z ichiga olardi. O‘sha oyda YouTube Kids ilovasi yangilanishi bilan yanada ko‘zga tashlanadigan ogohlantirish qo‘shildi. Unda xizmat qo‘lda tekshirilmagan videolarning mosligini to‘liq kafolatlay olmasligi aytilib, ota-onalarga nomaqbul deb hisoblagan videolari haqida xabar berish va ularni bloklash vositalari ko‘rsatildi.

O‘ziga tortuvchi kontent

Ko‘plab ota-onalar ilovada joylashtirilgan kontent bolalarda qaramlikni yuzaga keltirishidan xavotirda. Ichida o‘yinchoq bo‘lgan tuxumsimon qadoqlarni ochishga bag‘ishlangan «Surprise Egg» mavzusidagi videolar keskin tanqidga uchraydi. Bunday videolar ko‘pincha o‘nlab million marta ko‘riladi. Ota-onalarning aytishicha, farzandlari bunday videolarni tomosha qilishga ko‘p vaqt sarflaydi. Jeyms Braydl 2018-yildagi TED nutqida bu roliklar bolalarda dopaminning ajralib chiqishi tufayli qaramlik uyg‘otishi mumkinligini taxmin qilgan; dopaminning bunday ajralishi syurprizli o‘yinchoqni haqiqatan ochish jarayonini taqlid qilish natijasida yuz beradi.