Urganch haqida

Shahar
Urganch
o‘zb. Urganch / Урганч
41°33′ sh. k. 60°38′ sh. u.HGЯO
Mamlakat  O‘zbekiston
Viloyat Xorazm
Tarixi va geografiyasi
Asos solingan 1646
Ilk bor tilga olingan XVII asr
Avvalgi nomlari
Yangi Urganch
Shahar maqomini olgan yil 1929
Maydoni 70 km²
Markazining dengiz sathidan balandligi 103 m
Iqlim turi keskin kontinental
Vaqt mintaqasi UTC+5:00
Aholisi
Aholi soni 155 700 kishi (2025)
Millatlar o‘zbeklar, ruslar, qoraqalpoqlar, ukrainlar, turkmanlar, tatarlar va boshqalar
Diniy mansublik musulmonlar-sunniylar, xristianlar va boshqalar
Rasmiy til o‘zbek tili
Raqamli identifikatorlar
Telefon kodi +998 6222
Pochta indeksi 220100
xorazm.uz
Ургенч на карте
Ургенч
Urganch
Логотип Викисклада Vikimedia omboridagi mediafayllar

Urganch (o‘zb. Urganch / Урганч) — O‘zbekistonning shimoli-g‘arbida joylashgan shahar. U O‘zbekiston Respublikasi tarkibidagi Xorazm viloyatining ma’muriy markazidir. Shahar Amudaryoning janubiy sohilida, voha hududida, qadimiy Ko‘hna Urganch shahri yaqinida (hozirgi Turkmaniston hududida) joylashgan. U mintaqaning muhim transport, sanoat, madaniyat va ta’lim markazidir.

Zamonaviy Urganch XIX asr oxirida Xon-Yob kanali qurilishi davomida Rossiya tayanch punkti sifatida mustahkamlangan. Shahar savdo va hunarmandchilik markazi sifatida tez rivojlanib, Xorazm viloyatining muhim markazlaridan biriga aylangan. Bugungi kunda Urganchda oziq-ovqat, mashinasozlik va to‘qimachilik sanoati korxonalari, shuningdek, yirik oliy ta’lim muassasalari va ilmiy tashkilotlar faoliyat yuritmoqda.

Urganch qadimiy Xiva shahriga yo‘l olgan sayyohlar uchun asosiy kirish darvozasi hisoblanadi. Xiva — YUNESKOning Jahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan va Urganchdan 30 km uzoqlikda joylashgan. Shahar orqali avtomobil va temir yo‘llar o‘tadi, xalqaro aeroport faoliyat ko‘rsatadi.

Geografiyasi

Shahar O‘zbekistonning g‘arbida, Xorazm viloyatining markaziy qismida, Turkmaniston bilan chegaraga yaqin joylashgan. Ushbu geografik o‘rin Urganchni mintaqaning muhim transport va madaniy markaziga aylantiradi. Shahar poytaxtdan 968 km g‘arbda joylashgan (poytaxt — Toshkent), daryo sohilidan 6 km g‘arbda (daryo — Amudaryo, pristan — Cholish), shuningdek, Shovot kanali bo‘yida joylashgan.

Tarixi

Milodiy XVII asrda Amudaryoning chap sohilidagi Urganchdan ko‘chib kelgan aholi tomonidan Yangi Urganch (Novourganch) shahri barpo etilgan (o‘sha eski shahar xarobalari o‘rnida keyinchalik Ko‘hna Urganch paydo bo‘lgan). 1929-yilda shahar Urganch deb qayta nomlangan.

16–22-oktabr kunlari (1979-yil) Donald Knut va Andrey Yershov tashabbusi bilan, SSSR Fanlar akademiyasi hamda O‘zbekiston SSR Fanlar akademiyasi ko‘magida Urganch shahrida «Zamonaviy matematika va uning tatbiqlaridagi algoritmlar» mavzusida, 1100 yilligi nishonlangan «algoritm» atamasiga bag‘ishlangan xalqaro simpozium bo‘lib o‘tgan. Simpozium ochilgan kuni al-Xorazmiy yodgorligiga tamal toshi qo‘yilgan. Shaharda al-Xorazmiy nomidagi xiyobon va olim haykali ham mavjud.

Aholisi

Yil 1926 1939 1959 1970 1976 1991 2014
Aholi soni,
ming kishi
5 22 44 76 91 130 137,3

Infratuzilmasi

Shaharda yem-xashak o‘rish mashinalari ishlab chiqarish, paxta tozalash, moy ekstraksiyalash, ekskavatorlarni ta’mirlash va shinalarni ta’mirlash zavodlari, ipak yigirish va tikuvchilik fabrikalari mavjud. Qurilish materiallari ishlab chiqarish ham yo‘lga qo‘yilgan.

Shaharda faoliyat yurituvchi muzey — O‘zbekiston zamonaviy san’at muzeyi.

Transporti

Shaharda Turkmanobod — Beyneu yo‘nalishidagi temir yo‘l stansiyasi mavjud. Urganch shahar transporti avtobuslar, trolleybuslar va yo‘nalishli taksilardan iborat. Markaziy Osiyoda o‘ziga xos bo‘lgan trolleybus liniyasi Urganch bilan Xiva o‘rtasida qatnaydi.

Urganch aeroporti xalqaro maqomga ega bo‘lib, barcha turdagi yo‘lovchi havo kemalarini qabul qila oladi. Toshkent, Moskva («O‘zbekiston havo yo‘llari», «Sibir»), Sankt-Peterburg, Parij, Rim, Milan shaharlariga muntazam, shuningdek, sayyohlar uchun charter reyslari amalga oshiriladi.

  1. Odilbek Shonazarovich Sapayev,
  2. Frunze Sharipov (22-oktabr 2018-yildan Urganch tumanida hokim vazifasini bajaruvchi),
  3. Shuhrat Abdullayev (3-dekabr 2018-yildan).

Shaharda tug‘ilgan mashhurlar

Qardosh shaharlar

Adabiyotlar

Havolalar