
Ossillograf (lotincha oscillo — «tebranaman» + yunoncha γραφω — «yozaman») — amplituda va vaqt parametrlarini o‘rganish (kuzatish, yozib olish, o‘lchash) uchun mo‘ljallangan asbob bo‘lib, uning kirishiga uzatiladigan elektr signali ekranda bevosita ko‘rgazmali tarzda aks ettiriladi (vizuallashtiriladi) yoki fotoplyonkaga qayd etiladi.
Tarixi

Elektr tebranish jarayoni dastlab qog‘ozga qo‘lda qayd etilgan. Uni yozib olishni avtomatlashtirishga qaratilgan dastlabki urinishlarni 1880-yilda Jyul Fransua Juber amalga oshirgan; u signalni qayd etishning bosqichma-bosqich, yarim avtomatik usulini taklif qilgan. Juber usulining rivojlantirilgan ko‘rinishi Gospitalyening to‘liq avtomatik ondografi bo‘ldi. 1885-yilda rus fizigi Robert Kolli ossillometr yaratdi, 1893-yilda esa fransuz fizigi Andre Blondel bifilyar osma tizimli magnitoelektrik ossilloskopni ixtiro qildi.
Dastlabki ossillograflarning harakatlanuvchi qayd etish qismlari katta inersiyaga ega bo‘lib, tez sodir bo‘ladigan jarayonlarni qayd etishga imkon bermas edi. Bu kamchilik 1897-yilda Uilyam Daddell tomonidan yaratilgan yorug‘lik nurli ossillograf yordamida bartaraf etildi. Bunda u yorug‘lik dastasini og‘dirish elementi sifatida doimiy magnitning magnit maydonidagi tokli ramkaga mahkamlangan kichik va yengil ko‘zguchadan foydalandi. Yozuv yorug‘likka sezgir plastinaga tushirildi. Bu usul rivojining eng yuqori bosqichi XX asr o‘rtalarida jarayonlarni yorug‘likka sezgir lentaga qayd etuvchi ko‘p kanalli ossillograflar bo‘ldi.
Daddell bilan deyarli bir vaqtda Karl Ferdinand Braun signalni aks ettirish uchun o‘zi ixtiro qilgan kineskopdan foydalangan. 1899-yilda qurilma Yonatan Zennek tomonidan takomillashtirilib, unga gorizontal yoyilma qo‘shildi; natijada u zamonaviy ossillograflarga o‘xshab qoldi. 1930-yillarda Braun kineskopi Zvorykin kineskopi bilan almashtirildi, bu esa uning asosidagi qurilmalarni yanada ishonchli qildi.
XX asr oxirida analog ossillograflar o‘rnini raqamli ossillograflar egallay boshladi. Elektronikaning rivojlanishi va tezkor analog-raqamli o‘zgartirgichlar paydo bo‘lishi tufayli 1990-yillarga kelib ular ossillograflar orasida ustun mavqega ega bo‘ldi.
Tuzilishi
Ossillografda displey sifatida ELT ishlatiladi. Qurilma quyidagi asosiy qismlardan iborat:
- Ossillografning elektron-nur trubkasi;
- Gorizontal yoyilma bloki. U arrasimon shakldagi davriy yoki bir martalik signalni (chiziqli ravishda asta-sekin ortib, tez pasayadigan signalni) hosil qiladi; bu signal ELTning gorizontal og‘dirish plastinalariga uzatiladi. Pasayish bosqichida (nurning teskari yurishi vaqtida) elektron nurni o‘chirish impulsi ham hosil bo‘ladi va ELT modulyatoriga uzatiladi;
- Kirish kuchaytirgichi tekshirilayotgan signalni kuchaytiradi; uning chiqishi ELTning vertikal og‘dirish plastinalariga ulangan.
Bundan tashqari, yordamchi bloklar ham mavjud: yorqinlikni boshqarish bloki, davomiylik kalibratori va amplituda kalibratori.
Raqamli ossillograflarda ko‘pincha suyuq kristalli displeylar ishlatiladi.
![]()
Ekran

Ossillografning ekrani A bo‘lib, unda kirish signallarining grafiklari aks etadi. Raqamli ossillograflarda tasvir displeyga (monoxrom yoki rangli) tayyor tasvir ko‘rinishida chiqariladi; analog ossillograflarda esa ekran vazifasini ossillografning elektron-nur trubkasi bajaradi; unda elektrostatik og‘dirish tizimi mavjud. Kolbaning ichki tomoniga odatda koordinata to‘ri tushiriladi.
Signal kirishlari
Ossillograflar bir kanalli va ko‘p kanalli (vertikal og‘ish uchun 2, 4, 6 va undan ortiq kanalga ega) turlarga bo‘linadi. Ko‘p kanalli ossillograflar bir vaqtning o‘zida ekranda bir nechta signalni kuzatish, ularning parametrlarini o‘lchash va o‘zaro taqqoslash imkonini beradi.
Har bir kanalning kirish signali o‘zining «Y» kirishiga beriladi va alohida vertikal og‘ish kuchaytirgichi yordamida ELT ekranida nurning yetarli darajada og‘ishi uchun zarur bo‘lgan darajagacha (o‘nlab voltgacha) yoki analog-raqamli o‘zgartirgich darajasigacha kuchaytiriladi. Vertikal og‘ish kuchaytirgichi deyarli har doim o‘zgarmas tok kuchaytirgichi (O‘TK), ya’ni quyi ishchi chastotasi 0 Hz bo‘lgan sxema asosida quriladi. Bu signalning o‘zgarmas tashkil etuvchisini o‘lchash, nol chizig‘iga nisbatan nosimmetrik signallarni to‘g‘ri aks ettirish va o‘zgarmas kuchlanishni o‘lchash imkonini beradi. Vertikal og‘ish kanalining bunday ishlash rejimi quyidagicha nomlanadi: ochiq kirish rejimi.
Biroq o‘zgarmas tashkil etuvchini kesib tashlash zarur bo‘lsa (masalan, u haddan tashqari katta bo‘lib, nurni ekran chegarasidan tashqariga chiqarib yuborsa va signalning kichik o‘zgarishlarini o‘rganish kerak bo‘lsa), kuchaytirgichni yopiq kirish rejimiga (bunda kirish signali O‘TKga ajratuvchi kondensator orqali).
Yoyilmani boshqarish

Ko‘pchilik ossillograflarda yoyilmaning ikkita asosiy rejimi qo‘llanadi:
- avtomatik (o‘z-o‘zidan tebranuvchi);
- kutish rejimi.
Ayrim modellarda yana bir rejim ham mavjud:
- bir martalik.
- Avtomatik yoyilma
Avtomatik yoyilma rejimida yoyilma generatori o‘z-o‘zidan tebranish rejimida ishlaydi. Shu sababli, signal bo‘lmagan taqdirda ham, yoyilma sikli — arrasimon yoyilma kuchlanishi generatori sikli tugagach, u yana ishga tushadi. Bu signal bo‘lmaganda yoki vertikal og‘ish kirishiga o‘zgarmas kuchlanish berilganda ham ekranda tasvirni kuzatish imkonini beradi. Ko‘plab ossillograf modellarida ushbu rejimda yoyilma generatori chastotasi tekshirilayotgan signal bilan sinxronlanadi; bunda yoyilma generatorining chastotasi tekshirilayotgan signal chastotasidan butun son marta kichik bo‘ladi.
- Kutish rejimidagi yoyilma
Kutish rejimida esa, aksincha, signal bo‘lmasa yoki uning darajasi yetarli bo‘lmasa (yoki sinxronlash rejimi noto‘g‘ri sozlangan bo‘lsa), yoyilma hosil bo‘lmaydi va ekran o‘chadi. Signal operator belgilagan ma’lum darajaga yetganda yoyilma ishga tushadi; uni signalning ko‘tariluvchi fronti bo‘yicha ham, pasayuvchi fronti bo‘yicha ham ishga tushirish mumkin. Impulsli jarayonlarni, hatto ular davriy bo‘lmagan holatlarda ham (masalan, tebranish konturining kamdan-kam uchraydigan zarba bilan qo‘zg‘atilishi) o‘rganishda kutish rejimi tasvirning ekranda ko‘zga ko‘rinadigan darajada barqaror turishini ta’minlaydi.
Kutish rejimida yoyilma ko‘pincha tekshirilayotgan signalning o‘zi bilan emas, balki unga sinxron, odatda tekshirilayotgan jarayondan oldin keladigan signal bilan ishga tushiriladi. Masalan, bu signal impuls generatoridan kelib, tekshirilayotgan sxemada jarayonni qo‘zg‘atadi. Bunday holatda ishga tushiruvchi signal ossillografning yordamchi kirishiga — yoyilmani ishga tushirish kirishiga — sinxronlash kirishiga.
- Bir martalik ishga tushirish
Bir martalik rejimda yoyilma generatori tashqi ta’sir bilan, masalan, tugmani bosish orqali «ishga tayyorlanadi» va keyin kutish rejimidagidek ishga tushirish signalini kutadi. Ishga tushgach, yoyilma faqat bir marta bajariladi; uni qayta ishga tushirish uchun generatorni yana «ishga tayyorlash» kerak. Bu rejim raqamli sxemalardagi mantiqiy signallar kabi davriy bo‘lmagan jarayonlarni o‘rganishda qulay: signal frontlari bo‘yicha keyingi yoyilma ishga tushishlari ekranni ortiqcha izlar bilan to‘ldirib yubormaydi.
Bunday yoyilma rejimining kamchiligi shundaki, yorug‘ nuqta ekran bo‘ylab faqat bir marta yugurib o‘tadi. Bu tez yoyilmalarda kuzatishni qiyinlashtiradi, chunki bunday holatda tasvir yorqinligi past bo‘ladi. Odatda bunday vaziyatlarda ekran suratga olinadi . Ekranni fotoplyonkaga suratga olish zarurati ilgari tasvirni xotirada saqlaydigan ossillograf trubkalaridan foydalanish orqali bartaraf etilgan. Zamonaviy raqamli ossillograflarda esa jarayon ossillograf xotirasida raqamli shaklda saqlanadi (tezkor xotirada).
Yoyilmani tekshirilayotgan signal bilan sinxronlash
Ekranda harakatsiz tasvir hosil qilish uchun yoyilmaning har bir keyingi siklida nurning ekran bo‘ylab chizadigan harakat trayektoriyasi aynan bir xil egri chiziq bo‘ylab o‘tishi kerak. Buni yoyilmani sinxronlash sxemasi ta’minlaydi: u yoyilmani tekshirilayotgan signalning bir xil darajasi va frontida ishga tushiradi.
Misol uchun, tekshirilayotgan signal sinusoidal bo‘lsin va sinxronlash sxemasi yoyilmani sinusoidaning ko‘tariluvchi qismida, uning qiymati nolga teng bo‘lgan paytda ishga tushiradigan qilib sozlansin. Ishga tushgach, nur yoyilma tezligi sozlamasiga qarab, sinusoidaning bir yoki bir nechta to‘lqinini chizadi. Yoyilma tugagach, sinxronlash sxemasi avtomatik rejimdagidek yoyilmani darhol qayta ishga tushirmaydi, balki sinusoidaning ko‘tariluvchi frontida navbatdagi nol qiymatdan o‘tishini kutadi. Shubhasiz, nurning ekran bo‘ylab keyingi harakati avvalgi trayektoriyani takrorlaydi. Yoyilma takrorlanish chastotasi 20 Hz dan yuqori bo‘lganda, ko‘rish inersiyasi va ekran lyuminoforining keyingi nurlanishi tufayli tasvir harakatsiz ko‘rinadi.
Agar yoyilmaning ishga tushishi kuzatilayotgan signal bilan sinxronlanmagan bo‘lsa, ekrandagi tasvir «harakatlanayotgandek» yoki hatto butunlay xiralashgan ko‘rinadi. Buning sababi shundaki, bunday holatda bir ekranning o‘zida kuzatilayotgan signalning turli qismlari aks etadi.
Barqaror tasvir hosil qilish uchun barcha ossillograflarda sinxronlash sxemasi deb ataladigan tizim bo‘lib, xorijiy adabiyotlarda uni ko‘pincha unchalik to‘g‘ri bo‘lmagan tarzda trigger deb atashadi.
Sinxronlash sxemasining vazifasi — muayyan hodisa sodir bo‘lguncha yoyilmaning ishga tushishini kechiktirish. Yuqoridagi misolda bu hodisa sinusoidaning ko‘tariluvchi frontida noldan o‘tishi edi.
Shu sababli sinxronlash sxemasida operator sozlay oladigan kamida ikkita parametr mavjud:
- Ishga tushish darajasi: yoyilma ishga tushadigan tekshirilayotgan signal kuchlanishini belgilaydi.
- Ishga tushish turi: signalning fronti bo‘yicha yoki pasayuvchi fronti bo‘yicha.
Bu boshqaruv elementlarini to‘g‘ri sozlash yoyilmaning har doim signalning aynan bir nuqtasida ishga tushishini ta’minlaydi. Shu sababli ossillogrammadagi signal tasviri barqaror va harakatsiz ko‘rinadi.
Ko‘plab ossillograf modellarida sinxronlash sxemasining yana bir boshqaruv elementi — «BARQARORLIK» deb belgilangan silliq sozlash dastagi mavjud. Uning holatini o‘zgartirish orqali yoyilma generatorining ishga tushiruvchi hodisaga sezgir bo‘lmagan vaqt oralig‘i («o‘lik vaqt») o‘zgartiriladi. Dastakning bir chekka holatida yoyilma generatori o‘z-o‘zidan tebranish rejimiga, ikkinchi chekka holatida esa kutish rejimiga o‘tadi; oraliq holatlarda yoyilmaning ishga tushish chastotasi o‘zgaradi. Odatda bunday sozlagichga ega ossillograflarda «KUTISH/AUTOMATIK» yoyilma rejimi almashlab ulagichi bo‘lmaydi.
Ko‘rib o‘tilganidek, deyarli har doim yoyilmani sinxronlash uchun qo‘shimcha kirish ham bo‘ladi. Bunda «TASHQI/ICHKI» yoyilmani ishga tushirish almashlab ulagichi mavjud: «TASHQI» holatida sinxronlash sxemasining kirishiga tekshirilayotgan signalning o‘zi emas, balki sinxronlash kirishidagi kuchlanish uzatiladi.
Ko‘pincha sinxronlash manbai sifatida elektr ta’minoti tarmog‘i tanlanadi (Yevropa mamlakatlari va Rossiyada — 50 Hz, ayrim boshqa mamlakatlarda — 60 Hz). Tarmoqdan sinxronlanganda sinxronlash sxemasining kirishiga elektr tarmog‘i chastotasidagi kuchlanish beriladi. Bunday sinxronlash tarmoq chastotasidagi yoki unga karrali chastotadagi signallarni, masalan, tarmoq filtrlari, to‘g‘rilagichlar va boshqa qurilmalarning parametrlarini o‘lchashda tarmoq xalaqitlarini kuzatish uchun qulay.
Ixtisoslashtirilgan ossillograflarda sinxronlashning alohida rejimlari ham mavjud. Masalan, yoyilmani televizion signal kadridagi operator belgilagan raqamga mos satr boshlanishida ishga tushirish rejimi. Bu televizion trakt va uning alohida kaskadlari parametrlarini televideniye.
tizimlarida o‘rganishda qulay. Raqamli qurilmalarni (masalan, mikroprotsessorli) o‘rganishda qo‘llanadigan boshqa ixtisoslashtirilgan ossillograflarda sinxronlash sxemasi komparator bilan to‘ldiriladi; yoyilma operator belgilagan ikkilik kod (so‘z) shinada paydo bo‘lgan kodga mos kelganda ishga tushadi. Masalan, manzillar shinasida. Bu xotiraning muayyan yacheykasiga yozish yoki undan o‘qishdagi nosozlik sababini izlash va boshqa diagnostika ishlari uchun qulay.
Tasnif
Ishlash prinsipi va vazifasiga ko‘ra ossillograflarni uch guruhga bo‘lish mumkin:
- real vaqtli (analog)
- xotirali ossillograf (storage oscilloscope)
- analog (masalan, tasvirni xotirada saqlash qurilmasi ELT asosida)
- raqamli (DSO — digital storage oscilloscope)
- stroboskopik ossillograf (sampling oscilloscope)
Fotoplyonkaga egri chiziqni qayd etish uchun uzluksiz yoyilmadan foydalanadigan ossillograflar (lentali ossillograf).
Nurlar soniga ko‘ra: bir nurli, ikki nurli va hokazo. Nurlar soni 16 taga va undan ko‘proqqa yetishi mumkin (n-nurli ossillografda n ta signal kirishi mavjud va u ekranda bir vaqtning o‘zida n ta kirish signalining grafigini aks ettira oladi).
Davriy yoyilmali ossillograflar quyidagilarga bo‘linadi: universal (oddiy), tezkor, stroboskopik, xotirali va maxsus; raqamli ossillograflar esa turli funksiyalarni birlashtirishi mumkin.
Ayrim ossillograflar (asosan, ko‘chma turlari) boshqa o‘lchash asboblari bilan birlashtirilgan bo‘ladi (masalan, multimetr). Bunday qurilmalar skopmetrlar deb ataladi. 2010-yillarning ikkinchi yarmida bozorda planshet ko‘rinishidagi ossillograflar paydo bo‘ldi; ularda rangli displey orqali to‘liq sensorli boshqaruv amalga oshiriladi.
Ossillograf alohida asbob sifatida emas, balki kompyuter uchun qo‘shimcha qurilma sifatida ham ishlatilishi mumkin — kengaytirish platasi ko‘rinishida yoki kompyuterning tashqi portlaridan biri orqali ulanadi; ko‘pincha USB ishlatiladi, ilgari esa LPT.
Sozlash
Ko‘pchilik ossillograflarga kalibrlash qurilmasi (kalibrator) o‘rnatilgan bo‘ladi. Uning vazifasi — parametrlari oldindan aniq ma’lum va barqaror bo‘lgan nazorat signalini hosil qilish. Odatda bunday signal to‘g‘ri burchakli impulslar shaklida bo‘lib, uning amplitudasi 1 V va chastotasi 1 kHz hamda skvajnost ko‘rsatkichi 2 (to‘ldirish koeffitsiyenti 50 %), kalibrator signalining parametrlari odatda uning chiqish joyi yonida ko‘rsatiladi. Zarur bo‘lsa, foydalanuvchi asbobning vertikal yoki gorizontal og‘ish kanali o‘lchov zondini kalibrator chiqishiga ulab, ossillograf ekranida kalibrator signalini ko‘rishi mumkin. Kuzatilayotgan signal kalibratorda ko‘rsatilgan qiymatdan farq qilsa (bu analog ossillograflarga xos), foydalanuvchi kanallar sezgirligini sozlash orqali zondning kirish xarakteristikalarini va/yoki ossillograf kuchaytirgichlarini signal kalibrator ma’lumotlariga mos keladigan qilib tuzatishi mumkin.
Raqamli ossillograflarda signal raqamli shaklda qayta ishlangani sababli odatda sozlash elementlari bo‘lmaydi. Biroq ularda, odatda, kalibrator yordamida kanallarni avtomatik sozlash imkoniyati mavjud: ossillograf menyusi orqali maxsus yordamchi dastur chaqiriladi va u ishga tushgach, kanallar sezgirligi bo‘yicha ossillografni avtomatik kalibrlaydi.
Analog va raqamli ossillograflarni taqqoslash
Raqamli va analog ossillograflarning har ikkisining ham afzalliklari va kamchiliklari bor:
Analog ossillograflarning afzalliklari
- analog signalni real vaqt rejimida uzluksiz kuzatish imkoniyati;
- tez-tez ishlatiladigan sozlamalar uchun odatiy va tushunarli boshqaruv elementlari (sezgirlik, yoyilma tezligi, signal siljishi, ishga tushish darajasi va hokazo);
- narxi nisbatan arzon.
Analog ossillograflarning kamchiliklari
- aniqligi past;
- signal chastotasi va yoyilma tezligiga qarab ekran miltillashi va/yoki yorqinligi past bo‘lishi;
- ishga tushish paytigacha bo‘lgan signalni aks ettirish va o‘rganish imkoni yo‘q (masalan, bu uskuna ishdan chiqishidan oldin sodir bo‘lgan jarayonlarni tahlil qilishga imkon bermaydi);
- o‘tkazish polosasi analog trakt polosasi bilan cheklangan;
- signal parametrlarini o‘lchash vositalari cheklangan.
Raqamli ossillograflarning afzalliklari
- o‘lchash aniqligi yuqori;
- yoyilma tezligi qanday bo‘lishidan qat’i nazar, ekran yorqin va tasvir yaxshi fokuslangan;
- ishga tushish paytigacha bo‘lgan signalni («manfiy» vaqtda) aks ettirish imkoniyati;
- signal namunalari orasidagi impulsli xalaqitlarni aniqlash imkoniyati;
- signal parametrlarini avtomatik o‘lchash vositalari (bu, jumladan, noma’lum signal sharoitida asbobni sozlashni avtomatlashtirish imkonini beradi);
- tashqi qayd etish qurilmalariga (masalan, kompyuter yoki printerga) ulanish imkoniyati;
- signalni matematik va statistik qayta ishlash imkoniyatlari keng;
- o‘z-o‘zini diagnostika qilish va avtomatik kalibrlash vositalari.
Raqamli ossillograflarning kamchiliklari
- narxi yuqoriroq;
Qo‘llanilishi
Ossillograflar radioelektronikaning eng muhim asboblaridan biridir. Ular amaliy, laboratoriya va ilmiy-tadqiqot maqsadlarda elektr signallarini nazorat qilish, o‘rganish va parametrlarini o‘lchash uchun ishlatiladi. Bu signallar bevosita yoki turli qurilmalar va muhitlarning ta’siriga uchraydigan datchiklar orqali olinadi; datchiklar bu ta’sirlarni elektr signali yoki radioto‘lqinlarga aylantiradi.
Lissajou shakllarini kuzatish

Ossillograflarda gorizontal og‘dirish plastinalariga yoyilmaning arrasimon kuchlanishi emas, balki maxsus kirishga («X» kirishiga) uzatiladigan ixtiyoriy signal beriladigan rejim mavjud. Agar ossillografning «X» va «Y» kirishlariga chastotalari bir-biriga yaqin signallar berilsa, ekranda Lissajou shakllarini ko‘rish mumkin. Bu usul ikki signal manbai chastotalarini taqqoslash va bir manba chastotasini ikkinchisining chastotasiga moslash uchun keng qo‘llanadi.
Kursor yordamida o‘lchash
Zamonaviy analog va raqamli ossillograflarda ko‘pincha yordamchi xizmat tizimi mavjud bo‘lib, u ossillograf yordamida tekshirilayotgan signalning ayrim parametrlarini qulay o‘lchash imkonini beradi. Bunday ossillograflarda kuzatilayotgan signal tasviri ustiga qo‘shimcha ravishda gorizontal yoki vertikal to‘g‘ri chiziqlar yoxud o‘zaro perpendikulyar chiziqlar ko‘rinishidagi kursorlar chiqariladi.
Kursor chiziqlarining amplituda va vaqt bo‘yicha koordinatalari odatda ossillograf ekranida yoki qo‘shimcha raqamli indikatorlarda o‘nli raqamlar ko‘rinishida aks ettiriladi.
Operator kursorlarning joylashuvini boshqarish vositalari yordamida kursorni signal tasviridagi o‘zi qiziqqan nuqtaga olib borishi mumkin. Bunda kursor tizimi ushbu nuqtaning koordinatalarini — amplituda o‘qi bo‘yicha kuchlanish darajasini va vaqt o‘qi bo‘yicha vaqt momentini — uzluksiz ravishda raqamli ko‘rinishda ko‘rsatib turadi.
Ko‘plab ossillograflarda kursorlarning bir nechta turi mavjud. Raqamli indikatorlarda vertikal yo‘nalishdagi ikki kursor belgisi orasidagi qiymatlar farqi hamda gorizontal yo‘nalishdagi ikki kursor belgisi orasidagi vaqt oralig‘i ko‘rsatilishi mumkin. Bunday ossillograflarning deyarli barcha turlarida kursor belgilari orasidagi vaqt oralig‘iga teskari bo‘lgan kattalik indikatorlarda avtomatik ravishda raqamli ko‘rinishda aks ettiriladi. Bu esa vaqt o‘qi bo‘ylab kursorlarni signalning qo‘shni frontlariga joylashtirish orqali tekshirilayotgan davriy signal chastotasini darhol aniqlash imkonini beradi.
Ayrim ossillograflarda kursorlarni signal cho‘qqilariga avtomatik joylashtirish rejimi mavjud; ko‘pincha amplitudani o‘lchashda aynan shu kerak bo‘ladi. Shunday qilib, kursor yordamida o‘lchash signal parametrlarini aniqlashni osonlashtiradi: foydalanuvchi ossillograf ekrani shkalasidagi kataklar sonini ko‘z bilan sanashi va olingan qiymatlarni vertikal hamda gorizontal bo‘yicha bo‘linma qiymatlariga ko‘paytirishi shart bo‘lmaydi.
Matematik funksiyalar
Ayrim ko‘p kanalli ossillograflarda turli kanallar orqali o‘lchanayotgan signallar ustida matematik amallar bajarish va natijaviy signalni dastlabki o‘lchanayotgan signallar o‘rniga yoki ularga qo‘shimcha ravishda chiqarish imkoniyati mavjud. Eng ko‘p uchraydigan amallar — qo‘shish, ayirish, ko‘paytirish va bo‘lish. Masalan, 1-kanalning tekshirilayotgan signalidan 2-kanalga kelayotgan sinxronlash signalini ayirib, tekshirilayotgan signalni sinxronlash signallaridan tozalash mumkin. Yoki, masalan, chiqish signalidan kirish signalini ayirish orqali analog signal kuchaytirish blokining sifat koeffitsiyentini tekshirish mumkin.
Televizion signal satrini ajratib olish
Zamonaviy raqamli ossillograflarda, shuningdek, elektron-nur trubkasi asosidagi ayrim ixtisoslashtirilgan ossillograflarda sinxronlashning maxsus — televizion rejimi mavjud. Bu rejim murakkab videosignaldan belgilangan bitta yoki bir nechta televizion satrni aks ettirish imkonini beradi. Sinxronlash bloki odatda sinxronimpulsdan keyingi faqat birinchi satrni barqaror ko‘rsata oladigan oddiy ossillograflardan farqli ravishda, ixtisoslashtirilgan ossillograflarda televizion tasvirning istalgan qismini kuzatish mumkin. Bunday ossillograflar odatda televizion va kabel studiyalarida qo‘llanadi hamda uzatish va yozib olish uskunalarining texnik parametrlarini nazorat qilish imkonini beradi.
Videoo‘yinlar
Ossillograf ekrani ilk videoo‘yinlardan biri uchun displey sifatida ishlatilgan. Bu o‘yin Tennis For Two, tennisning virtual ko‘rinishini ifodalovchi o‘yin edi. U analog hisoblash mashinasida ishlagan va maxsus paddle (o‘yin boshqaruv qurilmasi) yordamida boshqarilgan.
Adabiyotlar
- P. D. Voynarovskiy. Elektr o‘lchash asboblari // Brokhaus va Efronning ensiklopedik lug‘ati : jami 86 jild. (82 jild va 4 qo‘shimcha jild). — Sankt-Peterburg, 1890—1907.
- Naximiyo Xokins. Xokinsning elektr bo‘yicha qo‘llanmasi (Hawkins Electrical Guide) (inglizcha). — 2-nashr. — Theo. Audel and Co., 1917. — Jild. 6.
- R. G. Karpov, N. R. Karpov. Elektr va radio o‘lchovlari. — M.: Oliy maktab, 1978.
- Lesli O. Grin. Analog sirlar: doimiy tokdan kunduzgacha (Analog Seekrets: DC to Daylight) (inglizcha). — Future Science Research Press, 2007. — ISBN 9780955506406.