Namangan haqida

Shahar
Namangan
oʻzb. Namangan / Наманган
40°58′ shim. k. 71°34′ sharq. u.HGЯO
Davlat  Oʻzbekiston
Viloyat Namangan
Hokim Anvarjon Xoʻjaxonovich Otaxoʻjayev
Tarixi va geografiyasi
Asos solingan yili — 1610-yil
Ilk bor tilga olingan davr — XV asr oxiri
Maydoni 145 km²
Markazining balandligi 476 m
Vaqt mintaqasi UTC+5:00
Aholisi
Aholisi 766 ming kishi (2025)
Zichligi 4803 kishi/km²
Millatlar oʻzbeklar, uygʻurlar, tatarlar, ruslar, koreyslar, Markaziy Osiyo loʻlilari va boshqalar
Raqamli identifikatorlar
Pochta indeksi 160100

namangancity.uz
Наманган на карте
Наманган
Namangan
Логотип Викисклада Vikimedia omboridagi mediafayllar

Namangan (oʻzb. Namangan / Наманган) — shahar; mamlakat — Oʻzbekiston, maʼmuriy jihatdan Namangan viloyatining markazi. Shahar Fargʻona vodiysining shimolida joylashgan. Aholi soni boʻyicha Oʻzbekistonda Toshkentdan keyin ikkinchi oʻrinda turadi.

2022-yil dekabr oyi oxirida Oʻzbekiston prezidenti Namangan shahri Namangan viloyati tarkibidan ajratilib, respublikaga boʻysunuvchi shahar maqomini olishini maʼlum qildi.

Geografiyasi

Namangan Fargʻona vodiysining shimoliy qismida joylashgan. U Toshkentdan 200 kilometr janubi-sharqda (avtomobil yoʻli orqali taxminan 300 km) hamda Qirgʻiziston chegarasidan 30 kilometrdan kam masofada joylashgan. Dengiz sathidan balandligi — 476 metr.

Tarixi

Shaharning tashkil topishi

Namangan nomi forscha «namak kan» (نمک‌کان), yaʼni «tuz koni» soʻzidan kelib chiqqan, deb hisoblanadi. Namangan shahrining tarixi XVII asrga borib taqaladi: oʻsha davrda Fargʻona vodiysining shimolida mahalliy tuz qazib oluvchilarning (namak kan) manzilgohi paydo boʻlgan. XVII asrda kuchli zilziladan keyin bu yerga Axsikent (Ahsikent) aholisi koʻchib kelgan. Axsikent qadimiy shahar boʻlib, bir vaqtlar Fargʻona vodiysining markazi boʻlgan. 18-asr oʻrtalarida Namangan viloyatning maʼmuriy markaziga aylandi.

Arxeologik qazishmalar hozirgi shahar hududida ( Namangansoy ustidagi tosh koʻprik atrofida) milodiy dastlabki asrlardayoq manzilgoh boʻlganini koʻrsatdi. Rivoyatga koʻra, manzilgoh hududida osh tuzi qazib olingan koʻl joylashgan.

Namangan nomli aholi punkti haqidagi ilk maʼlumotlar XV asr oxiriga taalluqli. 1610-yildan Namangan shahar hisoblangan. 1620-yilda zilzila natijasida vayron boʻlgan Axsikent aholisi Namanganga koʻchib kelgan.

1819—1821-yillarda Yangiariq kanalining qazilishi Namangan taraqqiyotida juda katta ahamiyat kasb etdi. Rossiyalik sayyoh va geograf A. F. Middendorf, 1878-yilda Namanganga tashrif buyurib, shunday deb yozgan:

Namangan uyezdidagi eng soʻnggi bunyodkorlik ishlaridan biri — Yangiariq qanday qurilgan? Har bir xonadondan bittadan ishchi talab etilgan. U oʻz ketmonini olib, 15 kun davomida oʻz oziq-ovqati hisobidan sugʻorish kanali qurilishida ishlashi kerak edi. 3 yil oʻtgach, kichik suv oqimi hosil qilindi, keyingi 10 yil davomida esa kanal kengaytirilib, chuqurlashtirildi.A. F. Middendorf. Fargʻona vodiysi ocherklari. Sankt-Peterburg, 1882.

Namangan kulollar, toʻquvchilar, misgarlar, temirchilar, boʻyoqchilar, zargarlar, matoga gul bosuvchilar va etikdoʻzlar yashagan hunarmandchilik markazi sifatida tanilgan. Bogʻdorchilik va ipakchilik rivojlangan, savdo-sotiq Xitoy, Buxoro va qoʻshni koʻchmanchi qabilalar bilan ravnaq topgan.

Namangan Qoʻqon xonligi tarkibida boʻlgan davrida, shaharning iqtisodiyotiga putur yetkazgan tinimsiz ichki nizolar, vayronkor urushlar va bosqinlarni boshdan kechirdi. 1843-yilda Qoʻqon hukmdori Sheralixonning oʻgʻli Xudoyorxon Namanganda bek boʻlgan. 1845-yilda Musulmonqul 16 yoshli Xudoyorni Qoʻqonga olib ketib, uni xon deb eʼlon qilgan.

Rossiya imperiyasi tarkibida

Namangandagi Muqaddas Arxangel Mixail ibodatxonasi, 20-asr boshlari

Tinimsiz fitnalar, davlat toʻntarishlari va ulardan keyingi tartibsizliklar natijasida Namangan 1873—1876-yillarda Xudoyorxonga qarshi qoʻzgʻolonga qoʻshildi.

Butun Rossiya imperatori Aleksandr II, Xudoyorxonni qoʻllab-quvvatlab, qoʻzgʻolonni bostirish uchun qoʻshin yubordi. 26-sentabr 1875-yilda general M. D. Skobelev, Sirdaryodan oʻtib, shaharni egalladi.
Biroq oradan bir oy oʻtib (oktabrda) qoʻzgʻolonchilar Namanganni qayta egalladi. Qalʼada mustahkamlangan rus garnizoni qoʻzgʻolonchilar hujumlarini katta qiyinchilik bilan qaytardi.
Shundan soʻng Skobelev qoʻshimcha kuchlarni jalb qilib, Namanganni artilleriyadan oʻqqa tutdi, qoʻzgʻolonchilarni shahardan siqib chiqardi va uni uzil-kesil Rossiya imperiyasiga qoʻshib oldi.

Qoʻqon xonligi hududi imperiya tarkibiga kiritilganidan keyin shahar Namangan uyezdining Fargʻona viloyati tarkibidagi markaziga aylandi.

Rossiyaga qoʻshib olinganidan soʻng Markaziy Osiyoga sanoat, savdo va bank kapitali jadal kirib kela boshladi. Statistik maʼlumotlarga koʻra, 1892-yilda Namangan uyezdida 28 ta turli korxona faoliyat yuritgan va ularda 704 ishchi ishlagan.
Paxtani qayta ishlash sanoati tez surʼatlarda rivojlandi. Eng katta ishlab chiqarish hajmiga ega 20 ta paxta tozalash zavodi yalpi sanoat mahsulotining 81,5 foizini ishlab chiqargan.
Paxtani qayta ishlash sanoati rivojlangani sababli paxta xomashyosiga talab nihoyatda oshdi. 1892-yilda uyezdda jami 22 600 tonna paxta 21 500 gektar maydondan yigʻib olindi, hosildorlik 10,5 sentnerni tashkil etdi.

Namanganda 10 ta paxta tozalash zavodi (4 tasi bugʻ kuchida, qolganlari suv kuchida ishlagan), 2 ta yogʻ eritish, 8 ta sovun ishlab chiqarish, 10 ta teri oshlash, 1 ta aroq ishlab chiqarish zavodi; 15 ta un tegirmoni, 65 ta moyjuvoz, 3 ta yanchish ustaxonasi, 9 ta kulolchilik, 2 ta gʻisht ishlab chiqarish va 4 ta choʻyan eritish ustaxonasi faoliyat yuritgan.

Sanoatning rivojlanishi Namangan aholisi sonining oʻsishiga ham taʼsir koʻrsatdi. 1897-yilgi aholi roʻyxatiga koʻra, shaharda 62 017 kishi yashagan boʻlsa, 1910-yilda bu koʻrsatkich 75 580 kishiga yetgan.

Namangan Fargʻona vodiysida maktablar va musulmon maktablari soni boʻyicha birinchi oʻrinda turgan. Shaharda bitta cherkov qoshidagi bilim yurti, bitta rus-tuzem boshlangʻich maktabi (kattalar uchun kechki kurslari bilan) va 68 ta musulmon maktabi faoliyat koʻrsatgan. 20 oʻrinli shifoxona ham mavjud boʻlgan.

1912-yilda shahar temiryoʻl orqali Qoʻqonbilan bogʻlandi. Namangan Turkiston general-gubernatorligida sanoat markazlaridan biriga va aholi soni boʻyicha (Toshkentdan keyin) ikkinchi shaharga aylandi.

Bu davrda koʻplab bino va inshootlar, jumladan, quyidagilar bunyod etilgan: Xoʻjamni Kabro maqbarasi va Mulla Qirgʻiz madrasasi[oʻzb.].

Rossiya imperiyasi davridagi Namangan gerbi

22-oktabr 1908-yilda Fargʻona viloyatidagi boshqa gerblar bilan birga Namangan shahrining gerbi ham tasdiqlandi. Uning tavsifi quyidagicha edi:

Qizil qalqonda halqa shaklida oʻralgan uchta kumushrang ipak qurti tasvirlangan. Qalqonning boʻsh qismida Fargʻona viloyati gerbi joylashgan.

Sovet hokimiyati davrida

1917-yil oxiridan boshlab shaharda bolsheviklar va aksilinqilobiy kuchlar oʻrtasida vaqti-vaqti bilan qurolli toʻqnashuvlar yuz bergan.

1920-yil aprelida Namanganga Turkiston fronti qoʻmondoni hamda Butunrossiya Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi (BMIQ) ning Turkiston ishlari boʻyicha komissiyasi aʼzosi M. V. Frunze kelib, bir necha kun qolgan. U bilan birga Namanganga BMIQning Turkiston ishlari boʻyicha komissiyasi raisi Sh. Z. Eliava hamda Margʻilonning «Qoʻshchi» uyushmasi raisi Yoʻldosh Oxunboboyev.

Taxminan 1923-yil oʻrtalariga kelib, Qizil armiya uyezd hududidagi bosmachilik harakatini bostirishga muvaffaq boʻldi. Milliy-hududiy chegaralanishning 1924-yilda oʻtkazilishi natijasida Namangan uyezdi hududidan 10 ta volost (Chotqol, Olabuqa, Oyim va boshqalar) ajratilib, Qirgʻiz avtonom respublikasi tarkibiga kiritildi.

1926-yilda shaharda kuchli zilzila sodir boʻldi. Jamoalashtirish 1927-yilda boshlanib, aholi orasida ommaviy norozilik va ikkinchi besh yillikning oxirigacha (1937-yilgacha) davom etgan qurolli chiqishlar bilan kechdi.

1930-yilda Namanganda 17 ta 1-bosqich maktabi va 2 ta yuqori bosqich maktabi (yetti yillik va toʻqqiz yillik), shuningdek, savodsizlikni tugatish boʻyicha 307 ta maktab faoliyat yuritgan. 2 ta bolalar bogʻchasi, 2 ta bolalar uyi va 6 ta bolalar maydonchasi mavjud boʻlgan.

Shaharda pedagogika texnikumi, tibbiyot ishchi fakulteti (rabfak), 7 ta klub, 31 ta «qizil burchak», 2 ta kutubxona, 3 ta kinoteatr va 1 ta muzey-hayvonot bogʻi ishlagan.

15-iyun 1932-yilda taniqli oʻzbek shoiri va maʼrifatparvari Hamza Hakimzoda Niyoziy tashabbusi bilan Namanganda Alisher Navoiy nomidagi viloyat musiqali drama teatri ochildi. U hozirgacha faoliyat yuritmoqda.

10-mart 1941-yilda SSSR Oliy Kengashi Prezidiumi farmoni bilan Oʻzbekiston SSR tarkibida Namangan viloyati tashkil etildi, Namangan shahri esa uning maʼmuriy markaziga aylandi.

1941—1943-yillarda evakuatsiya qilingan umumittifoq ahamiyatidagi loyiha instituti GIPROIV va Butunittifoq sunʼiy tolalar ilmiy-tadqiqot instituti (VNIIV) Namanganda joylashgan.
Shuningdek, 1942-yil sentabrdan 1945-yil bahorigacha Armavir harbiy uchuvchilar aviatsiya maktabi (AVAShP) vaqtincha Namangan, Fargʻona, Andijon va Uchqoʻrgʻonda faoliyat olib borgan. Keyinchalik u quyidagi muassasa bilan birlashtirilgan: Krasnodar oliy harbiy uchuvchilar aviatsiya bilim yurti.

Urush yillarida Namangan kimyo zavodi parashyutlar uchun stropalar ishlab chiqargan. Ulugʻ Vatan urushi frontlarida qariyb 24 000 nafar namanganlik halok boʻlgan.

1961-yilda ilk bor Gullar festivali tashkil etildi va u shaharning har yili oʻtkaziladigan tadbiriga aylandi.

Namanganning sovet davridagi gerbi

3–5-dekabr 1990-yilda shaharda millatlararo ziddiyatlar sabab tartibsizliklar yuz berdi. 2-dekabrda mahalliy bezorilar avtobusda harbiy xizmatchilar bilan janjallashib, mushtlashgan. Tartibsizliklar oqibatida 5 nafar Sovet armiyasi harbiy xizmatchisi halok boʻldi: bezorilar ularni mushtlashuv boʻlgan oʻsha avtobusda yoqib yuborgan. Bundan tashqari, uch nafar tinch aholi vakili ham vafot etdi. Voqealar butunittifoq ommaviy axborot vositalarida yoritildi: «Komsomolskaya pravda» gazetasi ular haqida «Namanganning qora olmalari» nomli maqola chop etdi.

1990-yilda Namanganda SSSRdagi birinchi rasmiy sharq tabobati oʻquv markazi ochildi. Unda Juna Davitashvili usulida kontaktsiz massaj mutaxassislari tayyorlangan va SSSR Fanlar akademiyasi Umumiy fizika instituti huzuridagi «Masofaviy diagnostika» tarmoq ilmiy-tadqiqot laboratoriyasi (ONIL DD IOF AN SSSR) orqali rasmiy hujjatlar berilgan ( SSSR Fanlar akademiyasi). Markaz tashkilotchisi Tohir Qosimovich Madaminov boʻlgan.

Mustaqil Oʻzbekiston davrida

Oʻzbekiston mustaqillikka erishganidan keyin Namangan Namangan viloyatining maʼmuriy markazi boʻlib qoldi. 1990-yillarning birinchi yarmida shaharda nodavlat soxta islomiy tashkilotlar («Tavba» va «Islom lashkarlari») faoliyat yuritgan. Ular Fargʻona vodiysida «xalifalik» deb atalgan tuzumni barpo etishni maqsad qilgan. Bu shaharda ijtimoiy vaziyatning keskinlashishiga olib kelgan.
Biroq 1990-yillarning oʻrtalariga kelib hokimiyat shaharda tartibni qayta tiklashga muvaffaq boʻldi. Soxta islomiy harakatning taniqli faollari respublikadan yashirinib chiqib ketishga majbur boʻldi, qurollangan guruhlarning taʼsiri esa susaydi.

2003-yilda Namangan shahrining Davlatobod tumani tugatilib, uning hududi bevosita shahar hokimligiga boʻysundirildi.

2016-yilgacha shahar hududi 101,5 km² edi. Keyinchalik shahar tarkibiga Namangan, Uychi va Yangiqoʻrgʻon tumanlarining ayrim hududlari qoʻshildi. Natijada shahar maydoni 145 km²ga yetdi.

2025-yilda Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi Davlat rahbarlari kengashi tomonidan Namanganga Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligining «Mehnat shuhrati shahri. 1941—1945-yillar» faxriy unvoni berildi.

Aholisi

1-yanvar 2021-yil holatiga koʻra aholi soni 640 100 kishini tashkil etgan.

Shaharda 20 ta millat vakillari yashaydi. Aholining mutlaq koʻpchiligini oʻzbeklar tashkil etadi. 2011-yil maʼlumotlariga koʻra, ularning shahardagi ulushi 95,9 % boʻlgan.

SSSR parchalanishidan keyin Namanganning rusiyzabon aholisi ulushi keskin kamaydi. Ruslar va rusiyzabonlarning koʻpchiligi boshqa mamlakatlarga (eng avvalo, Rossiyaga) koʻchib ketdi.

Yil 1897 1910 1939 1959 1979 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021
Aholi soni,
kishi
62 017 75 500 80 000 123 000 227 000 308 000 311 000 317 800 331 200 339 300 347 000 352 400 360 700 368 700 375 100 380 900 386 200 390 400 394 900 399 400 404 000 408 500 413 300 418 600 425 500 433 400 441 300 453 500 461 100 468 000 475 700 484 900 493 300 590 200 600 200 612 000 626 200 640 100

2016-yilda aholi sonining keskin koʻpayishi shahar atrofi hududlarining bir qismi Namangan, Uychi va Yangiqoʻrgʻon tumanlari tarkibidan Namangan shahriga qoʻshilganligi bilan izohlanadi.

Rossiya imperiyasi aholisini birinchi marta umumiy roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Rossiya imperiyasida aholini 28 yanvar (9-fevral) 1897-yil kunidagi holat boʻyicha bir sanada bevosita soʻrovdan oʻtkazish yoʻli bilan roʻyxatga olish amalga oshirilgan. Bu jarayon imperator tomonidan 1895-yilda tasdiqlangan «Rossiya imperiyasi aholisining birinchi umumiy roʻyxatini oʻtkazish toʻgʻrisidagi nizom»ga muvofiq boʻlgan. Oʻsha davrda Namangan Markaziy Osiyoning yirik shaharlaridan biri edi.

1897-yilgi aholi roʻyxatiga koʻra, Namangan aholisining soni va milliy tarkibi:

jami sartlar oʻzbeklar tojiklar forslar buyuk ruslar kichik ruslar (ukrainlar) qirgʻizlar qashqarliklar turkiy
shevalar —
tasniflanmagan
polyaklar nemislar loʻlilar yahudiylar tatarlar
62 017 52 890 6 691 52 822 204 48 10 6670 192 46 2 110 194

Million aholili shahar maqomi

2020-yil iyun oyida Oʻzbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyev shunday dedi:

Hozir Namangan shahrida rasman 630 ming kishi roʻyxatga olingan, amalda esa qariyb 800 ming kishi yashaydi. Namangan katta shaharga aylanmoqda, uni boshqarish oson emas. Aholisi millionga yetgan shahar boʻlishga intilish kerak. Jahon tajribasi shuni koʻrsatadiki, shahar aholisi kamida 1 million kishi boʻlsa, investor koʻproq investitsiya jalb qiladi.

2021-yil sentabrda Oʻzbekiston prezidentiga «Yangi Namangan» shaharchasi loyihasi taqdim etilganida, prezident matbuot xizmati xabarida shahar aholisi 1 million kishiga 2026-yilga kelib yetishi kutilayotgani aytildi.

Transport

Namangan aeroporti shahar markazidan 12 kilometr uzoqlikda joylashgan. Shahardagi temiryoʻl stansiyasi — Namangan. Trolleybuslar 1973-yildan 3-yanvar 2010-yilgacha Namanganda qatnagan.

Jamoat transporti (avtobus va trolleybuslar) muntazam ishlamagani tufayli yoʻlovchi tashishning asosiy qismi xususiy yoʻnalishli taksilar hissasiga toʻgʻri keladi. Ular asosan Janubiy Koreyaning Daewoo kompaniyasiga tegishli, Oʻzbekistonda yigʻilgan «Damas» mikroavtobuslaridan iborat. Shuningdek, hozir shahar va viloyat boʻylab Oʻzbekistonda yigʻilgan Isuzu markali avtobuslar ham qatnay boshlagan.

Futbol

Futbol Namangandagi eng ommabop sport turlaridan biri. Oʻzbekiston chempionatida shaharni «Navbahor» klubi himoya qiladi. Klub 1974-yilda tashkil topgan va dastlab «Tekstilshchik» deb atalgan. 1978-yildan SSSR Ikkinchi ligasida oʻynagan. Biroq muvaffaqiyatsizliklar sababli oʻsha paytdagi viloyat rahbariyati 1980-yilda jamoa nomini «Navbahor»ga oʻzgartirgan. Oʻzbekiston SSR birinchiligida klub 1-oʻrinni egallab, SSSR chempionati Ikkinchi ligasida qatnashish huquqini qoʻlga kiritgan. 7- hududdagi Ikkinchi liga musobaqasining 1981-yilgi mavsumida «Navbahor» faxrli 3-oʻrinni egallagan.

1984-yilda moliyalashtirish manbasi oʻzgargani sababli klub «Avtomobilist» deb nomlangan, biroq 1988-yilda unga «Navbahor» nomi qaytarilgan.

1990-yilgi mavsumda Ikkinchi liganing «Sharq» hududida oʻynagan namanganliklar 58 ochko toʻplab, 2-oʻrinni egallagan va faqat Fargʻonaning «Neftyanik» jamoasidan ortda qolgan. Bu klubga Birinchi ligaga koʻtarilish imkonini bergan.

Aynan 1991-yilda «Navbahor» 9-oʻrinni egallab, 45 ochko toʻplagan. Urilgan va oʻtkazib yuborilgan toʻplar nisbati ijobiy (60-53) boʻlgan. Oʻzbekiston mustaqilligi eʼlon qilingach, klub respublika Oliy ligasida mustahkam oʻrin olgan.

1996-yilda «Navbahor» Oʻzbekiston chempioni boʻlgan, 9 marta (1993—1995, 1997—1999, 2003, 2004 va 2018-yillarda) bronza medallarini qoʻlga kiritgan, 1992, 1995 va 1998-yillarda esa Oʻzbekiston kubogi sohibi boʻlgan.

1998-yilgi kubok bahslarida namanganliklar finalda Fargʻonaning «Neftchi» jamoasini yengib, sovrinni 3-marta qoʻlga kiritgan va uni doimiy saqlash uchun klubda qoldirgan.

1999-yilda «Navbahor» Oʻzbekiston Superkubogining ilk sohibi boʻldi. Klubning koʻplab futbolchilari Oʻzbekiston milliy terma jamoasida oʻynagan. 2006-yilda klub «Navbahor-N» deb qayta nomlangan.

Aynan 2016-yilgi mavsumda klubning natijalari yana keskin yomonlashib, chempionatni 15-oʻrinda yakunlagan. Bu klubning yangi tarixidagi eng yomon natija boʻlgan.

«Navbahor»ning Namangan shahri 3-kichik tumanida joylashgan «Markaziy» (rus tilida «Центральный», yaʼni «Markaziy») nomli oʻz stadioni bor.

Din

Islom

Namangan musulmon anʼanalari kuchli boʻlgan shahardir. Hatto sovet hokimiyati yillarida ham namanganlik islomshunoslar Buxoro va Toshkentdagi diniy muassasalarda yetakchi lavozimlarda ishlagan, Markaziy Osiyoning eng yirik masjidlarida imomlik qilgan. 1990—92-yillar davomida shahar aholisi oʻnlab masjidlar qurgan. 1997-yilga kelib shahardagi masjidlar soni 270 taga, butun Namangan viloyatida esa 690 tadan oshgan. 1-yanvar 1987-yil holatiga koʻra, aholisi 1,4 million kishi boʻlgan Namangan viloyatida atigi uchta masjid faoliyat koʻrsatgan, holbuki Oktabr inqilobidan oldin 400 dan ortiq masjid mavjud edi, oʻsha paytda aholi 180 ming kishini tashkil qilgan.

Xristianlik

Oʻzbekistondagi bahoiylar

2022-yildan buyon bu yerda rasman faoliyat yuritayotgan markaz — Bahoiylar markazi.

Diqqatga sazovor joylar

Namangan viloyati tarixi va madaniyati muzeyi
Bobur bogʻida
  • Namangan viloyati tarixi va madaniyati davlat muzeyi
  • Sirli masjidi— XIX asrda yoki XX asr boshlarida qurilgan
  • Xoʻjamni Kabro maqbarasi, XVIII asrda mashhur usta Abdurahim oʻgʻli Muhammad Ibrohim rahbarligida bunyod etilgan. Maqbara Namangan Fargʻona vodiysining yirik shaharlaridan biriga aylanayotgan davrda qurilgan. Rang-barang sirlangan qoplama bilan bezatilgan oʻziga xos boʻrtma terrakota naqshlari maqbara binosiga koʻrk bagʻishlaydi.
  • Mulla Qirgʻiz madrasasi (1910-yil), Otavalixon masjidi, Attavalik Xontur masjidi va Mulla Bozor Oxund masjidi.
  • Sulton Ahmedov uyi (XIX asr).
  • Namangan bogʻi, 1884-yilda tashkil etilgan boʻlib, dastlab uyezd boshligʻining bogʻi boʻlgan. U 1917-yilgi Oktabr inqilobidan keyingina shahar aholisi uchun ochilgan. 1938-yildan bogʻ A. S. Pushkin nomi bilan atalgan, 1991-yilda respublika mustaqillikka erishganidan soʻng esa Bobur nomi berilgan. Bogʻ shahar markazida joylashgan, unga 12 ta shahar koʻchasi tutashadi, maydoni taxminan 14 gektar.
  • Namangan milliy tarix muzeyi hamda Namangan arki (qalʼa yoki qoʻrgʻon) hozirgi Bobur bogʻi hududida joylashgan. Namangandagi aksilsovet kuchlarning qoʻzgʻoloni paytida qoʻrgʻon qizil askarlar uchun boshpana boʻlib xizmat qilgan. Keyinchalik ark buzib tashlangan, undan juda oz qoldiq saqlanib qolgan.
  1. Ilhomiddin Jabborovich Botirov,
  2. Toʻlqin Toʻlonovich Dadaboyev (2011-yil iyuldan),
  3. Bahodir Mamatovich Bekxoʻjayev (4-iyun 2013-yildan 2017-yil iyungacha),
  4. Shavkatjon Shokirjonovich Abdurazzoqov (2017-yil iyundan 2020-yil martgacha).
  5. Olimjon Botirovich Isayev (2020-yil martdan 2021-yil fevralgacha).
  6. Gʻofir Oribjonovich Jamolov (Jamalov) (2021-yil fevraldan 2023-yil dekabrgacha).
  7. Ayubxon Oribjonovich Kamolov[oʻzb.] (2025-yil oktabrdan).

Birodarlashgan shaharlar

Havolalar