| Shahar | |||||
| Krakov | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| polyakcha Kraków | |||||
| Yuqoridan pastga, chapdan o‘ngga quyidagi joylar tasvirlangan: Vavel, Maryatskiy cherkovi, Bozor maydoni va Sukon savdo rastalari, Milliy muzey, Tempel sinagogasi, Podguje, Kostyushko qo‘rg‘oni, Markaziy maydon, Yangi Xuta. | |||||
|
|||||
| 50°04′ sh. k. 19°57′ sh. u.HGYaO | |||||
| Mamlakat |
|
||||
| Maqomi | povyat huquqiga ega shahar | ||||
| Voevodalik | Kichik Polsha voevodaligi | ||||
| Shahar prezidenti | Lukash Gibala | ||||
| Tarixi va geografiyasi | |||||
| Asos solingan | noma’lum | ||||
| Ilk bor tilga olingan | 966 | ||||
| Shahar maqomi — | 1257-yildan | ||||
| Maydoni | 327 km² | ||||
| Markazining balandligi | 219 ± 0 m | ||||
| Iqlim turi | mo‘tadil kontinental | ||||
| Vaqt mintaqasi | UTC+1:00, yozda UTC+2:00 | ||||
| Aholisi | |||||
| Aholisi | ↗809 168 kishi (2024) | ||||
| Aholi zichligi | 2384 kishi/km² | ||||
| Aglomeratsiya aholisi | 1,2 mln | ||||
| Diniy mansublik | katoliklar (90 foizdan ortiq) | ||||
| Rasmiy til | polyak tili | ||||
| Raqamli identifikatorlar | |||||
| Telefon kodi | +48 12 | ||||
| Pochta indekslari | 30-000 dan 31-962 gacha | ||||
| Avtomobil kodi | KR, KK | ||||
| Boshqalar | |||||
| Mukofotlar | |||||
|
|
|||||
|
krakow.pl (polyakcha) (inglizcha) (nemischa) (fransuzcha) (ruscha) |
|||||
Krakov (polyakcha fayl haqida [ˈkrakuf], lotincha Cracovia, nemischa Krakau [ˈkʁaːˌkaʊ̯], idish tilida קראָקע ['krɔ.kə]; to‘liq rasmiy nomi — Poytaxt qirollik shahri Krakov (polyakcha Stołeczne Królewskie Miasto Kraków)) — janubiy Polshaningeng yirik shaharlaridan biri bo‘lib, Visla daryosi bo‘yida, Varshavadan 295 kmmasofada joylashgan. Shahar Kichik Polsha voevodaligining ma’muriy markazi.
Aholisi 809 168 kishi (31-dekabr 2024-yil); eng yaqin shahar atrofi hududlari bilan birga 1 000 000 kishidan oshadi. Aholisi soni va maydoni bo‘yicha Varshavadan keyin Polshadagi ikkinchi shahardir. 1038-yildan 1596-yilgacha Polsha poytaxti bo‘lgan, 1734-yilgacha esa Polsha qirollariningtoj kiyish marosimlari shu yerda o‘tkazilgan. 1815-yilda shahar «erkin, mustaqil va mutlaqo betaraf shahar» (Krakov Respublikasi) deb e’lon qilindi. U uch davlat — Rossiya, Avstriya va Prussiyahomiyligida bo‘lgan. Biroq 1846-yilda mazkur buyuk davlatlarkelishuviga ko‘ra, shahar Avstriya mulklarigaqo‘shib olindi. Shahar tarixiy yodgorliklarga boy bo‘lib, markaziy qismi YUNESKOning Butunjahon merosi ro‘yxatigakiritilgan. Krakov Polshaning yirik ilmiy, madaniy, iqtisodiy va diniy markazlaridan biri, sayyohlar ko‘p tashrif buyuradigan maskan.
Yevropaning madaniyat poytaxti maqomini 2000-yilda olgan. 2024-yil holatiga ko‘ra, shahar maydonining 53 foizini yashil hududlar egallagan (dunyoning eng yashil shaharlari reytingida 24-o‘rin).
Nomining kelib chiqishi
Shahar nomi Krak ismli shaxs nomidan kelib chiqqan (afsonaga ko‘ra, VI–VII asrlarda hukmronlik qilgan knyaz, qal’a asoschisi yoki egasi). Ismning kelib chiqishi bahsli: slavyancha krak (qarg‘a, hozirgi polyakcha kruk) yoki kelt tillari.
Krakov tarixi
Polshaning qadimiy poytaxti

Krakovning asos solinishi haqidagi xalq afsonasi haqida qarang: Vavel ajdahosi. Olimlar bu afsonada juda qadimgi davrlar aks-sadosini ko‘radilar; ayrim tadqiqotchilar filologik o‘xshashliklarga tayanib, uning shakllanishini slavyan qabilalari hali bo‘linmagan davrga taalluqli deb hisoblaydilar. Visla kema qatnovi uchun yaroqli bo‘la boshlaydigan qulay nuqtada joylashgani sabab Krakov tez rivojlanib, boyib borgan.
1000-yilda Polsha knyazi Boleslav Jasur Krakovda yepiskoplik kafedrasiga asos solgan. Knyazliklar davrida Krakovga ko‘plab nemislar ko‘chib kelgan. 1241-yilda mo‘g‘ul qo‘shinlari Polsha hududiga bostirib kirib, Krakovni vayron qilgan.
O‘z mavqeyini anglab, Sileziyaknyazlarining qo‘llab-quvvatlashiga umid qilgan krakovlik nemislar 1311-yilda qo‘zg‘olon ko‘tardilar; ular qirol Vladislav Loketekkaqarshi chiqqan edilar. Qo‘zg‘olon bostirilib, ishtirokchilar imtiyoz va yengilliklardan mahrum etildi. Vladislav esa shaharda o‘z qarorgohini tashkil qildi.
XIV asrdan boshlab Krakov asta-sekin yuksala boshladi. Vladislav I Loketek (avvalgi Gneznoo‘rniga) bu shaharni qarorgohiga aylantirdi va 1319-yilda shu yerda toj kiydi. Kazimir Buyuk shaharda yangi inshootlar qurdirdi, hunarmandchilik va savdoni qo‘llab-quvvatladi. 1364-yilda Kazimir III Krakov universitetini tashkil etish haqida yorliq chiqardi. 14-fevral 1386-yilda Krakovda xristian dinini qabul qilish marosimi Litva knyazi Yagaylo uchun o‘tkazildi va u Polsha qirolichasi Yadvigagauylandi. Yagellonlar davrida Krakovning yetakchi mavqeyi uzil-kesil mustahkamlandi; shahar boyib, aholisi soni 100 mingga yetdi. XV–XVI asrlar Krakovning oltin davri hisoblanadi. Shu davrda shaharda ko‘plab Uyg‘onish davrisan’ati asarlari yaratildi, bosmaxona ishga tushdi. 1534-yilda yuqumli, tanosil va ruhiy kasalliklardan aziyat chekuvchilar uchun shifoxonalar tashkil etildi. 1610-yilda qirollar qarorgohi Varshavagako‘chirildi, ammo Polsha qirollarining toj kiyish marosimlari Krakovda davom etdi. Dushmanlarning tez-tez hujumlari shahar farovonligiga putur yetkazdi; 1787-yilda Krakov aholisi 9,5 ming kishidan iborat edi.
XIX asr: erkin shahar va Avstriya hukmronligi
Polshaning uchinchi bo‘linishi (1795) natijasida Krakov Avstriyatasarrufiga o‘tdi; 1809–1815-yillarda esa Varshava gersogligi tarkibida edi.
Aynan 1815-yilgi Vena shartnomasi asosida Krakov erkin shahar (mustaqil, betaraf respublika — Erkin Krakov shahri; uning hududi 1220 km², aholisi 140 ming kishi edi) deb e’lon qilindi. Bu shahar uchun foydali bo‘ldi: Krakov avvalgi qiyinchiliklardan tiklana boshladi. Qonun chiqaruvchi hokimiyat xalq majlisi, ijro hokimiyati esa senat qo‘lida edi. Mustaqil maqomi tufayli Krakov xorijiy hukmronlik ostidagi Polsha yerlarida yashashdan norozi bo‘lganlarning boshpanasiga aylandi. 1830–1831-yillarda Krakov qo‘zg‘olonga qo‘shildi va vaqtincha rus qo‘shinlari tomonidan egallandi. Bosib olish holati, respublika tuzumida 1833-yilda o‘tkazilgan islohotlarga qaramay, yana ikki marta takrorlandi. 1846-yilda sobiq Polshaning barcha qismlarida qo‘zg‘olon rejalashtirilganda, Krakov operatsion markaz etib tanlandi. Bu markaz Galitsiyauchun mo‘ljallangan edi. Biroq reja amalga oshmadi va Prussiya, Rossiya va Avstriya hukumatlari Krakovning mustaqilligi o‘zlariga noqulaylik tug‘dirayotganini ko‘rdilar va Buyuk Britaniya hamda Fransiyaningnoroziligiga qaramay, 6-noyabr 1846-yildagi Vena kelishuviga binoan shaharni Avstriya mulklariga qo‘shdilar.
1850-yilda shahar kuchli yong‘indanjabr ko‘rdi, taxminan 160 ta bino (qariyb 10 foizi) vayron bo‘ldi.
XIX asr oxirida Krakovda 74 593 kishi (1890), jumladan 21 000 nafar yahudiyyashardi. Sanoat va savdoda g‘alla, yog‘och va tuz savdosi, ayniqsa tuxum hamda sariyog‘ eksporti rivojlangan; mashinalar, movutva charm ishlab chiqarilgan. Shahar qal’a sifatida harbiy ahamiyatga ega edi.
XX–XXI asrlar

Polsha mustaqilligi tiklangach, 1918-yilda Krakov yana qayta tiklangan Polsha davlatining eng muhim shaharlaridan biriga aylandi.
1918-yil oktabrdayoq Krakovda piyoda askarlar polki tuzildi. 8-fevral 1919-yildan unga 8-raqam berildi. 8-fevral 1919-yilda polk 13-polk deb qayta nomlandi.
9-may 1919-yilda Modlin, Lomja va Varshavada yangi 8-piyoda askarlar diviziyasi (8 Dywizja Piechoty) shakllantirila boshlandi. Uning tarkibiga 1918-yildan beri tuzilayotgan polklar kirdi. 13-piyoda polki Krakovda, 21- va 36-piyoda polklari Varshavada, 33-polk Lomjada va 8-polk Rembertuvda , Varshava yaqinida tuzildi.
1923-yilda shaharda ishchilar qo‘zg‘oloniyuz berdi. Bunga mamlakatdagi siyosiy va iqtisodiy inqiroz sabab bo‘ldi.
1939–1945-yillarda shahar natsistlar Germaniyasi tomonidan bosib olindi. U General-gubernatorlik— Polsha hududidagi mustamlakachi ma’muriyatning poytaxti edi (bu yerda «Krakauer Zeitung» gazetasi nashr etila boshlandi). Natsistlar 128 nafar krakovlik olimni hibsga olib,ularni konslagerga jo‘natdilar. Olimlar ilgari ma’muriyat bilan uchrashuvga taklif etilgan edi. Shaharda Krakov gettositashkil qilindi. Unga yahudiylarmajburan ko‘chirildi; ular ilgari asosan Kazimej mahallasida yashagan. Yahudiylarni ommaviy qirg‘in qilish shaharda joylashgan Plashuv konslagerida, shuningdek, Krakovdan 70 km uzoqlikdagi Osvensimda amalga oshirilgan.

18-yanvar 1945-yilda 1-Ukraina fronti qo‘shinlari urushda deyarli zarar ko‘rmagan shaharga kirib keldi (Visla ustidagi bir necha ko‘prikkina portlatilgan edi). Ayniqsa Polsha Xalq Respublikasidavrida faol ilgari surilgan talqinlardan biriga ko‘ra, bunga Qizil armiya va Polshaning Armia Krayovaqo‘shinlari birgalikda o‘tkazgan operatsiya sabab bo‘lgan: natijada nemislar chekinish paytida Krakovni portlatish haqidagi avvalgi buyruqni bajara olmaganlar. Bu talqin «Mayor „Vixr“» (SSSR, 1967) va «Shaharni saqlab qolish» (polyakcha Ocalić miasto, Polsha–SSSR, 1976) filmlarida hamda «Bahorning o‘n yetti lahzasi» teleserialida (SSSR, 1973) aks etgan. Biroq sotsialistik blok parchalangach, Polshada bu talqinning ishonchliligi shubha ostiga olina boshlandi. 11-avgust 1945-yilda Krakovda yahudiylarga qarshi pogromyuz berdi. Ushbu hodisalar, shuningdek, 1968-yilgi siyosiy inqirozbilan kechgan antisemitizm kampaniyasi Holokostdan omon qolgan yahudiylarning katta qismini Polshani tark etishga majbur qildi.
Sotsialistik Polshada Krakovning sanoat ahamiyati ortdi, bir qancha zavodlar qurildi, XX asrning ikkinchi yarmida shahar aholisi to‘rt baravar ko‘paydi. 1949-yilda Krakov chekkasida Lenin nomidagi metallurgiya kombinati (Nova-Xuta) qurilishi va shu nomdagi shaharni barpo etish boshlandi (keyinchalik u Krakov tarkibiga kirdi). 1980-yillarda metallurgiya kombinati «Solidarnost» kasaba uyushmasining tayanchi, shuningdek ish tashlashlar harakatining markazi bo‘lgan.
Sotsialistik tuzum qulagach, faol dekommunizatsiya — obyektlar nomidan kommunistik atamalarni olib tashlash jarayoni boshlandi. 1991 va 1993-yillarda shaharda Vishegrad guruhining sammitlari bo‘lib o‘tdi.
2002-yilda birinchi Krakov marafonio‘tkazildi. 3-avgust 2006-yilda Polsha senatining qarori bilan 2007-yil Krakov shahri yili deb e’lon qilindi.
25-may 2014-yildagi shahar referendumida krakovliklar metro qurilishini (55,11 foiz ovoz), videokuzatuv tizimini (69,73 foiz ovoz), yangi velosiped yo‘laklarini qurishni (85,2 foiz ovoz) qo‘llab-quvvatladi va Krakovning 2022-yilgi qishki Olimpiya o‘yinlarini o‘tkazishga nomzod bo‘lishiga qarshi chiqdi (69,72 foiz ovoz).
2016-yil iyulda Krakovda katoliklarning Butunjahon yoshlar kuni tadbirida Rim papasi Fransisk ishtirok etdi.
2017-yil iyulda shaharda 41-sessiya — YUNESKO Butunjahon merosi qo‘mitasining yig‘ilishi bo‘lib o‘tdi.
Siyosat va mahalliy o‘zini o‘zi boshqarish
Krakov — Kichik Polsha voevodaligining ma’muriy markazi va povyat huquqiga ega shahardir.
Ijro etuvchi hokimiyatni Krakov prezidentiamalga oshiradi; hozirda bu lavozimda Aleksander Mishalskiy[polyakcha]ishlaydi. Qonun chiqaruvchi hokimiyat esa Krakov shahar kengashigategishli. Kengash ishini rais va uning bir necha o‘rinbosarlari boshqaradi.
Krakovda Kichik Polsha voyevodasiningqarorgohi, marshal boshqarmasi va Kichik Polsha voevodaligi seymigi joylashgan.
Ma’muriy bo‘linishi
27-mart 1991-yildan Krakov 18 ta o‘zini o‘zi boshqaruvchi tumanga bo‘lingan bo‘lib, ular rim raqamlaribilan belgilanadi. 2002-yilda shahar ma’muriyati raqamlardan keyin ilgari norasmiy qo‘llangan tuman nomlarini rasman qo‘shish haqida qaror qabul qildi. Hozirgacha tumanlar chegarasidagi so‘nggi o‘zgarish 12-mart 2014-yilda amalga oshirilgan.
| Krakov tumanlari: | ||
| ||
Shaharning 1951–1975-yillardagi 6 ta ma’muriy tumanga bo‘lingan tarixiy tizimi ham qo‘llanadi: Stare-Myasto (Eski shahar, polyakcha Stare Miasto), Zvejinets (polyakcha Zwierzyniec), Gjegujki (polyakcha Grzegórzki), Podguje (polyakcha Podgórze), Nova-Xuta (polyakcha Nowa Huta), shuningdek, 4 tumanga bo‘linish (1975-yildan): Srudmeshtse (polyakcha Śródmieście), Podguje, Krovodja (polyakcha Krowodrza), Nova-Xuta.
Krakov tumanlari nomlarining aksariyati asrlar davomida shahar ma’muriy chegaralariga qo‘shilgan, dastlab mustaqil bo‘lgan aholi punktlari nomlaridan kelib chiqqan.
2017-yilda Krakovda 2712 ta ko‘cha (jumladan, 38 ta xiyobon va 8 ta bulvar) hamda 47 ta maydon (ulardan 6 tasi «bozor» deb atalgan, polyakcha rynek).
Iqlimi
| Ko‘rsatkich \ Davr | Yan | Fev | Mar | Apr | May | Iyun | Iyul | Avg | Sen | Okt | Noy | Dek | Yil |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Mutlaq eng yuqori harorat, °C | 15,0 | 19,4 | 23,0 | 30,0 | 32,6 | 33,7 | 35,5 | 35,4 | 30,2 | 27,1 | 20,5 | 19,3 | 35,5 |
| O‘rtacha eng yuqori harorat, °C | 1,0 | 2,5 | 7,5 | 14,0 | 19,4 | 21,9 | 24,2 | 23,7 | 18,4 | 13,6 | 6,5 | 1,8 | 12,9 |
| O‘rtacha harorat, °C | −2 | −0,6 | 3,3 | 8,8 | 14,4 | 17,0 | 19,2 | 18,4 | 13,8 | 9,1 | 3,4 | −0,7 | 8,7 |
| O‘rtacha eng past harorat, °C | −4,9 | −4 | −0,6 | 3,9 | 8,8 | 11,9 | 13,7 | 13,2 | 9,3 | 4,8 | 0,3 | −3,6 | 4,4 |
| Mutlaq eng past harorat, °C | −29,6 | −27 | −17 | −7 | −4 | −3,8 | 3,0 | 4,0 | −2 | −7,4 | −17 | −24,8 | −29,6 |
| Yog‘in miqdori (me’yor), mm | 39 | 33 | 39 | 47 | 82 | 90 | 85 | 74 | 61 | 41 | 41 | 38 | 670 |
| Manba: «Ob-havo va iqlim» | |||||||||||||
Atrof-muhit
Xususan, Jahon sog‘liqni saqlash tashkilotininghisobotiga ko‘ra, 2016-yilda Krakov Yevropa Ittifoqidagihavosi eng ifloslangan shaharlar orasida o‘n birinchi o‘rinni egallagan. Shaharning geografik joylashuvi havo almashinuvini qiyinlashtiradi; katta muammolardan biri — smog, ayniqsa isitish mavsumida. Havoni asosan PM10 va PM2,5 zarrachalari, shuningdek, zaharli benzo(a)piren ifloslantiradi.
Smog juda kuchaygan kunlari Krakov jamoat transportida avtomobil egalari uchun bepul qatnov joriy etiladi.
Iqtisodiyot

Unity Tower majmuasi 2020-yilda qariyb 30 yil davom etgan qurilishdan so‘ng bitkazildi va yangi ishbilarmonlik hamda turar joy markazini shakllantirdi. Bu shahardagi balandligi bo‘yicha ikkinchi bino bo‘lib, faqat Cracovia Business Center K1 dan pastroqdir.
Krakov Polshaning eng muhim iqtisodiy markazlaridan biri va Kichik Polsha mintaqasining iqtisodiy markazidir. Kommunistik tuzum qulaganidan buyon xususiy sektor izchil o‘sib bormoqda. Shaharda yirik transmilliy kompaniyalarning qariyb 50 ta filiali, jumladan Google, Uber, IBM, Shell, UBS, HSBC, Motorola, Aptiv, MAN, General Electric, ABB, Aon, Akamai, Cisco, Hitachi, Altria, Capgemini va Sabre Holdings, shuningdek, boshqa Britaniya, Germaniya va Skandinaviya kompaniyalari faoliyat yuritadi. «Green Cell» kompaniyasining bosh qarorgohi ham Krakovda joylashgan.
Krakov Yevropa innovatsiya va texnologiyalar institutining (EIT) Bilim va innovatsiyalar hamjamiyati (Barqaror energetika) birgalikda joylashgan markazlaridan biridir.
Turizm
2010-yilda shaharga 8,1 million sayyoh tashrif buyurgan — bu eng yuqori ko‘rsatkich bo‘lgan; xorijiy sayyohlar soni 2 millionga yetgan.
Diqqatga sazovor joylar

Shahar markaziy qism va yettita chekka mahalladan iborat. XV asr qal’asi qoldiqlari; 39 ta cherkov, ko‘plab ibodatxona, 25 monastir, 7 sinagoga mavjud.
Quyidagilar keng tanilgan: Avliyolar Stanislav va Vatslav sobori (XIV asr), Polsha qirollari, yepiskoplari va qahramonlari dafn etilgan maqbara (qarang: Vavel), Gotika uslubidagi Maryatskiy cherkovi (XIII asr); barokko uslubidagi Avliyo Anna cherkovi, Bibi Maryamning osmonga ko‘tarilishi cherkovi, ulkan qal’a (XIII asr) — Polsha qirollari qarorgohi; Mateyko, Semiradskiy va boshqa polyak rassomlarining suratlari saqlanadigan XIII asr binosidagi milliy muzey; texnika-sanoat muzeyi, arxiyepiskop saroyi va san’at Chartoryskiylar muzeyi.
Krakovdagi Yagellon universiteti binosida Fanlar akademiyasi joylashgan. Yagellon kutubxonasi da qariyb 300 000 jild kitob va 5 000 qo‘lyozma saqlanadi.
Krakov yaqinida bir necha qo‘rg‘on-tepaliklar (polyakcha kopiec) bor. Ulardan ikkitasi tarixdan oldingi davrga oid bo‘lib, afsonaviy Krak va Vandanomi bilan ataladi; yana ikkitasi yangi davrda barpo qilingan yodgorliklar: Kostyushko qo‘rg‘oni (1820–1823) va Pilsudskiy qo‘rg‘oni (1934–1937, 1980–1990-yillarda ta’mirlangan).
Krakov ko‘plab qadimiy yodgorliklarga ega bo‘lgani sababli uni ba’zan «Polshaning Afinasi» deb atashadi. Polsha bo‘lingan davrda (1795–1918) Krakov — davlatning sobiq qudrati va o‘tmishdagi qahramonliklar ramzi — vatanparvarlar uchun «Polshaning Makkasi», ziyorat maskani bo‘lgan.

Krakovning qoq markazida Krakov o‘tloqi.
joylashgan. 1978-yilda Krakovning tarixiy markazi Butunjahon madaniy merosi ro‘yxatiga YUNESKO.
U[kim tomonidan?] Polshaning madaniy poytaxti deb hisoblanadi. 2000-yilda shahar Yevropaning madaniyat poytaxtlaridan biri sifatida tanlandi.
Krakov muzeylari
- Arxeologiya muzeyi
- Kardinal Karol Voytila nomidagi arxiyepiskoplik muzeyi
- Vaveldagi qirollik qal’asi
- «Galitsiya» yahudiy muzeyi
- Tarix muzeyi
- «Manggha» yapon san’ati va texnologiyasi markazi
- Vitraj muzeyi
- Valeriy Jevuskiy nomidagi fotografiya tarixi muzeyi
- Polsha aviatsiyasi muzeyi
- Zamonaviy san’at muzeyi
- Sug‘urta muzeyi
- Yagellon universiteti muzeyi
- Krakov milliy muzeyi
- Severin Udzelya nomidagi etnografiya muzeyi
Sayyohlik diqqatga sazovor joylari
- Eski shahar
- Vavel qal’asi
- Yahudiylar yashagan Kazimej mahallasi
- Shindler fabrikasi
- «Oqsuvsarli xonim» kartinasi, muallifi Leonardo da Vinchi , Milliy muzeyda
- Krakov hayvonot bog‘i
- Zbruch buti — Krakov arxeologiya muzeyida.
Shahardan tashqaridagi mashhur diqqatga sazovor joylarga tuz koni — Velichka, Tatra tog‘lari (janubda 100 km masofada), tarixiy Chenstoxova shahri (shimoli-g‘arbda), yaxshi saqlangan sobiq natsistlar Osvensim konslageri va Oytsov milliy bog‘i ham kiradi.
Transport

Krakov yirik transport tuguni bo‘lib, uning tizimiga havo, temiryo‘l, avtomobil va tramvay transporti kiradi.
Shaharda aeroport — Krakov-Balitse (polyakcha Port lotniczy Kraków-Balice).
Asosiy vokzal — Krakov-Gluvniy. Boshqa stansiyalar: Krakov-Batovitse, Krakov-Midlniki.
Shahar Visladaryosidagi port bo‘lib, yuqori oqimdan Yuqori Visla suv yo‘liboshlanadi. Krakovdagi ko‘priklar orasida Gryunvald ko‘prigi, Shayton ko‘prigi, Kotlyarskiy ko‘prigi, Sileziya qo‘zg‘olonchilari ko‘prigi va Yuzef Pilsudskiy ko‘prigi.
Boshqa shaharlar bilan hamkorlik
Krakov quyidagi shaharlar bilan turli shakllarda hamkorlik aloqalarini o‘rnatgan:
Faxriy birodarlashgan shaharlar
Hamkor shaharlar
Bordo, Fransiya
Insbruk, Avstriya
Bratislava, Slovakiya
Vilnyus, Litva
Gyoteborg, Shvetsiya
Zoloturn, Shveytsariya
Kusko, Peru
Leypsig, Germaniya
Lvov, Ukraina
Orlean, Fransiya
Pech, Vengriya
Rim, Italiya
Rochester, Nyu-York shtati, AQSH
San-Fransisko, AQSH
Tbilisi, Gruziya
Fes, Marokash
Florensiya, Italiya
Frankfurt-Mayn, Germaniya
Edinburg, Shotlandiya
Rasmiy kelishuvsiz boshqa shaharlar bilan hamkorlik
Rejalashtirilayotgan hamkorlik
Mashhur aholisi
Shaharda umrining katta qismini adabiyot bo‘yicha ikki Nobel mukofoti sovrindori — Cheslav Milosh va Vislava Shimborskaya, shuningdek, Krakovning faxriy fuqarosi Stanislav Lem yashagan.
Adabiyotlar
- Bilina S.. O‘rta asrlar oxirida poytaxt Krakov shahrining Sacrumi // Rossiya va Polsha tarixida poytaxt va viloyat. — M.: Nauka, 2008. — 53–60-betlar.
- Krijanovskiy S. M.. Slavyan Krakov // Qadimiyatlar. — 1875. — VI jild, I son.
- Kalinka W. Galicya i Krakow pod panowaniem austryjackiem (polyakcha). — 1898.
- Kodex dyplomatyczny miasta Krakowa 1257—1506» «Google Kitoblarda»
- Szujski, «Kraków aż do początków XV w.»;
- Krakov tarixini yorituvchi ko‘plab hujjatlar Fanlar akademiyasi huzurida Krakovda nashr etilgan «Monumenta medii aevi» to‘plamida mavjud.
Havolalar
- krakow.pl (polyakcha) — Krakovning rasmiy sayti
- Krakov bo‘yicha sayyohlik qo‘llanmasi (ruscha)
- Sehrli Krakov shahri Arxiv nusxasi 4-mart 2016-yildan boshlab Wayback Machine (ruscha)
- Krakovdagi yahudiy madaniyati festivali (polyakcha) (inglizcha)
- Krakov haqida umumiy ma’lumot (inglizcha)
