Google Xaritalar haqida

Google Xaritalar
ingl. Google Maps
Изображение логотипа
URL google.com/maps
Tijoratga oid Ha
Sayt turi Veb-kartografiya
Ro‘yxatdan o‘tish Ixtiyoriy, Google hisobining tarkibiga kiradi
Tillar afrikaans, ozarbayjon, indonez, malay, bosniya, katalan, chex, daniya, nemis (Germaniya), eston, ingliz (AQSh), ispan (Ispaniya), ispan (Lotin Amerikasi), bask, filippin, fransuz (Fransiya), galisiy, xorvat, zulu, island, italyan, suaxili, latish, litva, venger, niderland, norveg, o‘zbek, polyak, portugal (Braziliya), portugal (Portugaliya), rumin, alban, slovak, sloven, fin, shved, vetnam, turk, yunon, bolgar, qirg‘iz, qozoq, makedon, mo‘g‘ul, rus, serb, ukrain, gruzin, arman, ivrit, urdu, arab, fors, amxar, nepal, hind, maratxi, bengal, panjob, gujarot, tamil, telugu, kannada, malayalam, singal, tay, laos, birma, kxmer, koreys, yapon, soddalashtirilgan xitoy, an’anaviy xitoy
Foydalanuvchilar soni
  • 2 000 000 000 kishi (2012-yil fevral)
Dasturlash tillari C++ (server qismi), JavaScript, XML, Ajax (foydalanuvchi interfeysi)
Server joylashuvi
Egasi Google
Yaratuvchisi Yens Eylstrup Rasmussen[Vikima’lumotlar] va Lars Rasmussen[Vikima’lumotlar]
Ishga tushirilgan sana 2005
Hozirgi holati Faol
Mamlakat
Логотип Викисклада Vikimedia Commons’dagi mediafayllar

Google Xaritalar (ingl. Google Maps; avvalgi nomi Google Local) — ilovalar to‘plami bo‘lib, u bepul kartografik xizmat va texnologiya asosida yaratilgan. Ularni Google kompaniyasi taqdim etadi. 2005-yilda yaratilgan.

Xizmat xarita va sun’iy yo‘ldosh tasvirlari orqali Yer sayyorasini ko‘rsatadi. Ko‘plab hududlar uchun yuqori aniqlikdagi aerofotosuratlar (250—500 m balandlikdan olingan) mavjud, ayrim hududlarni esa dunyoning to‘rt tomonidan 45° burchak ostida ko‘rish mumkin. Quyidagi osmon jismlarining tasvirlari ham mavjud: Merkuriy, Venera, Xalqaro kosmik stansiya, Oy, Mars, Serera, Io, Yevropa, Ganimed, Kallisto, Mimas, Enselad, Tefiya, Diona, Reya, Titan, Yapet, Pluton va Xaron.

Xizmatga korxonalar ma’lumotnomasi hamda marshrutlarni izlash imkoniyatiga ega avtomobil yo‘llari xaritasi integratsiya qilingan. U AQSh, Kanada, Yaponiya, Rossiya, Gonkong, Xitoy, Buyuk Britaniya, Irlandiya (faqat shahar markazlari) va Yevropaning ayrim hududlarini ham qamrab oladi.

Go versiyasi

Tizimi Android Go bo‘lgan qurilmalar uchun Google «Google Maps Go» nomli maxsus ilovani ishlab chiqqan. Unda ayrim imkoniyatlar, masalan, xaritaga o‘zgartirish kiritish funksiyasi mavjud emas.

Ilovada marshrut bo‘yicha navigatsiya faqat «Google Maps Go uchun Navigator» ilovasi o‘rnatilganda ishlaydi.

Google Earth

Ushbu xizmat bilan Google Earth ilovasi ham bog‘liq. Bu Windows, shuningdek, GNU/Linux, Mac OS uchun alohida dasturdir. Google Xaritalar singari, Google Earth ham Yer yuzasi tasvirlarini ko‘rish, masshtabni kattalashtirish yoki kichraytirish va harakatlanish marshrutlarini tuzish imkonini beradi. Uning afzalligi — Yer yuzasini relyefni hisobga olgan holda uch o‘lchamda ko‘rsatishi, tasvirni istalgan burchak ostida (faqat tik yuqoridan emas) ko‘rish, batafsilroq fotosuratlar yuklanishi bilan tasvirni asta-sekin aniqlashtirib borish (Google Xaritalardagidek «oq dog‘lar» oldida kutish shart emas) hamda masshtabni oldindan belgilangan bir necha qiymatdan tanlash o‘rniga ravon o‘zgartirish imkoniyatidir.

Marshrutlarni tuzish

Marshrut qidirish xizmatidan foydalanish uchun «Marshrut tuzish» sahifasiga o‘tib, jo‘nash manzilini «mamlakat, aholi punkti, ko‘cha, uy» shaklida kiritish kerak[manba 2473 kundan beri ko‘rsatilmagan] (masalan, «Rossiya, Moskva, Krasnopresnenskaya qirg‘og‘i ko‘chasi, 2»), so‘ng boriladigan manzilni yozish lozim.

2015-yil iyulida xizmatga Your Timeline («Xronologiya») funksiyasi qo‘shildi. U foydalanuvchining ma’lum bir kunda bosib o‘tgan marshrutlari va tashrif buyurgan joylari tarixini qayd etadi.

Xaritalarda yo‘llardagi tezlikni nazorat qiluvchi kameralar ham ko‘rsatiladi. Foydalanuvchilar ilova orqali bunday kameralarning joylashuvi haqida xabar berishi mumkin. Bungacha kameralar haqida ma’lumot berish va ularni xaritada ko‘rish imkoniyati Google 2013-yil iyunida qariyb bir milliard dollarga sotib olgan Waze ilovasida mavjud edi.

Bundan tashqari, Google Xaritalar kompaniya tegishli ma’lumotga ega bo‘lgan yo‘llarda ruxsat etilgan eng yuqori tezlikni ham ko‘rsata oladi. Tezlik cheklovi belgisi tegishli raqam bilan ekranning chap pastki burchagida paydo bo‘ladi. Yo‘l kameralari xaritada to‘q sariq belgilar bilan ajratiladi. Kameraga yaqinlashganda ilova foydalanuvchini ovozli xabar orqali ogohlantiradi.

2019-yilda Google Xaritalar xizmatiga kengaytirilgan reallik rejimi qo‘shildi[manba 2473 kundan beri ko‘rsatilmagan]. Endilikda GPS, sun’iy intellekt va Google Lens ma’lumotlari yordamida foydalanuvchi havoda muallaq turgandek ko‘rinadigan virtual ko‘rsatmalarni o‘qishi mumkin.

2020-yilda Google Xaritalarda elektromobillarni quvvatlash stansiyalariga borish navigatsiyasi paydo bo‘ldi. Bu funksiya Google Xaritalar o‘rnatilgan avtomobillarda — o‘sha paytda Polestar 2 va Volvo XC40 Recharge modellarida, keyinchalik esa boshqa modellarda ham ishlashi ko‘zda tutilgan. Kompaniya ilovaga uchta yangi imkoniyatni qo‘shdi. Ulardan birinchisi — elektromobilda marshrutni rejalashtirishni soddalashtirish. Google tushuntirishicha, graflar nazariyasidan foydalanadigan marshrut tuzish algoritmlari avtomobil quvvati tugash vaqtini hisobga olgan holda yo‘nalishlarni yaratadi. Endi boriladigan manzilga yetish uchun ikki yoki undan ortiq marta quvvatlashda to‘xtash zarur bo‘lsa, Google Xaritalar algoritmlari o‘nlab va minglab jamoat quvvatlash stansiyalarini qidirib, saralaydi va ularni hisobga olgan holda samaraliroq marshrut tuzadi. Haydovchi har bir quvvatlash qancha vaqt olishini va safarning umumiy davomiyligini ko‘ra oladi.

Google butun dunyo bo‘ylab 800 dan ortiq jamoat transporti xizmatini yetkazib beruvchi tashkilot bilan General Transit Feed Specification (GTFS) standartini joriy etish ustida hamkorlik qilmoqda. Bu ma’lumotlarni uchinchi tomonlarga ham taqdim etish imkonini beradi. 2019-yil oktabrida chiqarilgan yangilanish tufayli ilova jamoat transporti yo‘nalishini ko‘rsata oladi. Inkognito rejimi va ko‘zi ojiz foydalanuvchilar uchun piyoda navigatsiyasi funksiyalari bundan oldin taqdim etilgan. 2020-yil iyulidagi yangilanishda umumiy foydalanishdagi velosipedlar uchun marshrutlar paydo bo‘ldi.

Google Street View

Google Street View Google Xaritalar foydalanuvchilariga internet orqali shaharning yoki uning ayrim ko‘chalarining uch o‘lchamli tasvirida «sayr qilish» imkonini beradi. Bunga maxsus qurilmalar yoki oddiy smartfon bilan haqiqiy joyni har tomondan suratga olish orqali erishiladi. Natijada ko‘plab stereosferik panoramalar yaratiladi, ular geografik koordinatalarga bog‘lanadi. Qulay interfeys orqali bir panoramadan boshqasiga o‘tish imkoniyati fazoda harakatlanayotgandek taassurot uyg‘otadi.

Suratga olish vaqtida lazerli masofa o‘lchagichlar yordamida bino fasadlari va devorlar kabi yassi sirtlar ham avtomatik ravishda qayd etiladi. Shu tufayli Street View’da tanlangan obyektni tomosha qilish uchun eng qulay ko‘rish burchagini tanlash mumkin.

2012-yilga kelib Google Street View tasvirlari 3 mingdan ortiq shaharda, 35 ta mamlakatda mavjud edi.

3D rejimi

3D rejimi ko‘chalar, binolar va tog‘larni uch o‘lchamda ko‘rish imkonini beradi. Bu funksiya barcha shaharlarda mavjud emas, ammo xaritadagi deyarli barcha tog‘lar uch o‘lchamda tasvirlangan.

Augmented reality (kengaytirilgan reallik rejimi)

2019-yil fevralida Google kompaniyasi o‘zining geolokatsiya xizmatida kengaytirilgan reallik rejimini yopiq sinovdan o‘tkazdi.

Masshtab

Masshtabning 20 darajasi mavjud:

№masshtab shkalasi, m~m/pikselztasvirlar manbalari
1100,1619Aerofotosuratga olish
2200,3118Aerofotosuratga olish
3500,6317DigitalGlobe/GeoEye
41001,2516
52002,5015
65005,0014
7100010,0013
8200020,0012LandSat-7
9500040,0011
1010 00080,0010
1120 000160,009
1220 000307,698
1350 000625,007
14100 0001250,006
15200 0002500,005
16500 0005263,164
171 000 00010 526,323
182 000 00021 052,632
195 000 00041 666,671
2010 000 00083 333,330

Mualliflik huquqlari

Google Xaritalar materiallaridan foydalanish Google kompaniyasining umumiy hujjatlari va bir qator qo‘shimcha cheklovlar bilan tartibga solinadi. Xususan, materiallar shaxsiy, notijorat maqsadlarda foydalanish uchun mavjud. Tashkilotlarda ulardan faqat ichki ehtiyojlar uchun foydalanish mumkin; ularni tijorat maqsadlarida tarqatish mumkin emas.

Dasturchilar uchun

Google Xaritalardan uchinchi tomon xizmatlari uchun asos sifatida foydalanish mumkin. Google dasturchilarni jalb qilish maqsadida API ishlab chiqdi. Bu dasturchilarga Google Xaritalarni o‘z veb-saytlariga undagi geografik ma’lumotlar bilan birga integratsiya qilish imkonini beradi. Xizmat bepul va hozircha reklama mavjud emas, ammo undan foydalanish shartnomasida kelajakda reklama joylashtirish imkoniyati saqlab qolingan.

Google Maps API orqali Google Xaritalardagi istalgan xaritani tashqi saytga joylashtirish va uni JavaScript yordamida boshqarish mumkin. Masalan, geografik nuqtalarga belgilar qo‘shish, xaritani yaqinlashtirish yoki uzoqlashtirish mumkin.

Rossiyalik dasturchilar uchun Google Maps API’ning boshqa shunga o‘xshash xizmatlardan muhim farqi shundaki, Google Xaritalar va Google Maps API Rossiya hududidagi aholi punktlarini ularning ruscha nomlari orqali topish imkonini beradi.[manba 649 kundan beri ko‘rsatilmagan]

Google xaritalarini tahrirlash

Ro‘yxatdan o‘tgan barcha foydalanuvchilar xaritadagi obyektlarni qo‘shishi, tahrirlashi, o‘chirishi, obyektlarga fotosuratlar, videolar va panoramali suratlar biriktirishi, shuningdek, kafe, do‘kon, diqqatga sazovor joy va boshqa obyektlarga tashrif haqidagi taassurotlarini yozib, sharh qoldirishi mumkin. Xaritada mavjud bo‘lmagan yo‘llar haqida ham xabar berish mumkin. Taklif etilgan har qanday tahrir hammaga ko‘rinadigan xaritada paydo bo‘lishidan oldin avtomatik tarzda yoki boshqa foydalanuvchilar tomonidan tekshiriladi. Loyihada ro‘yxatdan o‘tgan ishtirokchilarga xaritaga kiritgan tahrirlari, yuklagan video va fotosuratlari, yozgan sharhlari hamda boshqa foydalanuvchilar tahrirlarini tekshirganligi soniga qarab muayyan tajriba darajasi (reyting) beriladi.

2022-yil holatiga ko‘ra, xaritada binolarning konturlarini tahrirlash imkoniyati yo‘q.

Android uchun Google Xaritalar

Android operatsion tizimida ishlaydigan smartfonlar uchun bepul Google Xaritalar ilovasi mavjud. Unda ovozli qidiruv, sun’iy yo‘ldosh tasvirlari, Street View va avtomobil navigatsiyasi rejimi bor.

Oflayn foydalanish

Google Xaritalarning 6.9 versiyasida muayyan hudud xaritasini qurilma xotirasida saqlash imkoniyati paydo bo‘ldi.

Google Moon

2005-yilda 36 yil avval Oyga qo‘ngan Apollon-11 (20-iyul 1969-yil) missiyasi sharafiga Google Oy yuzasining tasvirlarini e’lon qildi. Google Moon foydalanuvchilarga NASA va boshqa kosmik missiyalar to‘plagan sun’iy yo‘ldosh tasvirlari orqali Oy yuzasini o‘rganish imkonini beradi.

Google Moon loyihasi Googlening Yer yuzasining batafsil uch o‘lchamli xaritalarini yaratish bo‘yicha global tashabbusi doirasida ishga tushirilgan. Shundan buyon loyiha bir necha marta kengaytirildi va yangilandi. Hozir u Oy yuzasini o‘rganishga yordam beradigan yanada batafsil ma’lumotlar hamda kartografik vositalarni taklif etadi.

Google Moon loyihasi foydalanuvchilarga turli kosmik missiyalar davomida olingan fotosuratlardan foydalanib, Oy yuzasini turli masshtablarda ko‘rish imkonini beradi. Shuningdek, unda Oydagi turli obyektlarni, jumladan, kraterlar, tog‘lar va vodiylarni o‘rganishga ko‘maklashuvchi interaktiv elementlar mavjud. Google Moon’da Oy missiyalari va uni tadqiq qilish tarixi haqida ma’lumotlar ham bor. Bundan tashqari, Google Moon Oy bilan bog‘liq mashhur joylar va voqealarga, jumladan, AQShning «Apollon» Oy dasturiga va Sovet Ittifoqi uchirgan Luna-9 apparatining Oyga qo‘nishiga bag‘ishlangan maxsus bo‘limlarni ham o‘z ichiga oladi.

Turli saytlar bilan integratsiya

Yaqin vaqtgacha[qaysi vaqtgacha?] Google Xaritalar Vikipediya va Panoramio saytlari bilan integratsiya qilingan edi. Foydalanuvchilar «Yana» sozlamasi yordamida xaritada ko‘rsatilayotgan hududga tegishli fotosuratlar va Vikipediya maqolalarining belgilarini ko‘rishlari mumkin.

Google Maps API yordamida Google Xaritalardagi istalgan xaritani tashqi saytga joylashtirib, uni JavaScript yoki ActionScript orqali boshqarish mumkin. Masalan, geografik nuqtalar uchun belgilar qo‘shish, xaritani yaqinlashtirish yoki uzoqlashtirish mumkin.

Maxfiy obyektlar

Ma’lumki, Google kompaniyasi turli darajadagi maxfiylikka ega obyektlar joylashgan hududlarning kartografik ma’lumotlarini yashirish bo‘yicha maxsus xizmatlar talablarini qisman bajaradi (Rossiya bundan mustasno).

IT Security internet nashri izohlar bilan birga «Google Xaritalarda ko‘ra olmaydigan 51 ta narsa» deb nomlangan ancha uzun ro‘yxatni chop etgan. Google xizmati suratlarida ataylab buzib ko‘rsatilgan yoki xiralashtirilgan obyektlar orasida Oq uy tomi, AQSh vitse-prezidenti Dik Cheyni qarorgohi, Niderlandiya va Germaniyadagi NATO aviabazalari, atom elektr stansiyalari, mudofaa sohasidagi ilmiy-tadqiqot markazlari va boshqa ko‘plab obyektlar bor.

— «Kompyuterra-onlayn»

Qiziqarli faktlar

  • 2009-yil noyabrida Buyuk Britaniya fuqarosi Google Xaritalar xizmatida mavjud bo‘lmagan Arglton shahrini Angliyaning shimoli-g‘arbidagi Lankashir grafligida topdi. Liverpul Jon Murs universiteti (Liverpool John Moores University) tadqiqotchisi Jo Moranning (Joe Moran) taxminiga ko‘ra, Google mualliflik huquqlarining buzilishi holatlarini oson aniqlash uchun xaritaga bunday «arvoh shahar»ni ataylab joylashtirgan bo‘lishi mumkin. Kartograflar shu maqsadda xaritalarga o‘ylab topilgan ko‘chalarni kiritgan holatlar ham ma’lum.
  • Butun dunyo bo‘yicha qamrovning asosi sifatida LandSat-7 sun’iy yo‘ldoshidan olingan tasvirlardan foydalaniladi. Ularni EarthSat kompaniyasi NASAning Yer quruqlik yuzasining umumiy mozaikasini yaratish loyihasi (GeoCover circa 2000) doirasida qayta ishlagan. Loyiha 1999-yildan 2002-yilgacha ETM+ yuqori aniqlikdagi kamerasi yig‘gan ma’lumotlardan foydalangan. Tasvirdagi har bir piksel Yer yuzasining 14,25 m qismiga mos keladi. Dastlabki loyihada NASA’ning «soxta ranglar» usuli (o‘rta infraqizil diapazon uchun qizil, yaqin infraqizil diapazon uchun yashil, yashil diapazonda olingan tasvir uchun ko‘k) qo‘llangan bo‘lsa, Google EarthSat NaturalVue’ning tabiiy ranglar usulidan foydalangan. 2006-yilda Google Earth ranglarni qayta ishlash algoritmini TerraMetrics TruEarth’ga almashtirdi, ammo asos sifatida o‘sha LandSat-7 tasvirlari saqlanib qoldi.
  • 1-aprel kuni (2012-yil) Google Xaritalarga birinchi aprel hazili sifatida «8-bitli» ko‘rish rejimi qo‘shildi, YouTube platformasida Google Xaritalarning quyidagi platforma uchun taqdimot videosi e’lon qilindi: NES.
  • 2015-yil aprelida Pokiston xaritasida Ravalpindi shahri yaqinida Android logotipi Apple belgisiga siyayotgan tasvir paydo bo‘ldi. Keyin bu tasvir olib tashlandi va omma oldida uzr so‘raldi.

Havolalar