Yandex haqida

Yandeks
Изображение логотипа
Штаб-квартира Яндекса в Москве на улице Льва Толстого
Yandeksning Moskvadagi Lev Tolstoy ko‘chasida joylashgan bosh qarorgohi
Turi Ommaviy aksiyadorlik kompaniyasi
Birjadagi listing birjada MCX: YDEX
Tashkil etilgan sana 2000
Asoschilari Arkadiy Voloj va Ilya Segalovich
Joylashuvi Флаг России Rossiya: Moskva, Lev Tolstoy ko‘chasi, 16
Asosiy rahbarlar Artyom Savinovskiy — bosh direktor
Faoliyat sohasi internet sohasi[ma’lumotni tahrirlash], dasturiy ta’minot sanoati, internet va teskari tasvir qidiruvi[ma’lumotni tahrirlash]
Mahsulotlari foydalanuvchilar va korxonalar uchun (B2B) xizmatlar, sun’iy intellekt asosidagi xizmatlar va ovozli yordamchilar, internet qidiruv tizimi
O‘z kapitali 297,8 mlrd rubl (31-mart 2025-yil)
Aylanmasi 306,5 mlrd rubl (1-chorak 2025-yil uchun)
Operatsion foyda 19,5 mlrd rubl (1-chorak 2025-yil uchun)
Sof foyda 12,8 mlrd rubl (1-chorak 2025-yil uchun)
Aktivlari 1 115 mlrd rubl (31-mart 2025-yil)
Bozor kapitallashuvi 1,8 trln rubl (2-iyun 2025-yil)
Xodimlar soni 29 000 kishi (2024-yil dekabr)
Sho‘ba kompaniyalari Kinopoisk, Yandeks.Vertikali, Yandeks.Taksi (Yandeks Go), Yandeks Drayv, SPB Software, Yandeks Biznes, Yandeks Market, Yandeks Xaritalar, Yandeks Pey, Yandeks Musiqa va boshqalar
Veb-sayti yandex.com (inglizcha)
Логотип Викисклада Vikimedia omboridagi mediafayllar

«Yandeks» — Rossiyaning transmilliy kompaniyasi bo‘lib, axborot texnologiyalari sohasida faoliyat yuritadi va o‘zi bilan bir xil nomdagi internet qidiruv tizimi hamda bir nechta mamlakatdagi internet xizmatlariga egalik qiladi. Bu internetda axborot qidirish va navigatsiyadan tortib elektron tijorat, ko‘ngilochar xizmatlar va bulutli texnologiyalargacha bo‘lgan ko‘plab yo‘nalishlarni qamrab oluvchi ko‘p tarmoqli texnologik kompaniyadir. Uning eng muhim bozorlari — Rossiya, Belarus va Qozog‘iston.

Yandeks amalda to‘liq davlat nazorati va uning senzurasiga bo‘ysunadi. Davlat kompaniyani bevosita nazorat qiladi va rasmiy egasi Sberbank bo‘lgan «oltin aksiya» orqali barcha muhim qarorlariga veto qo‘yish huquqiga ega. Bundan tashqari, vakolatlari nihoyatda keng bo‘lgan va amalda davlat nazoratidagi «Jamoat manfaatlari jamg‘armasi» tashkil etildi. Davlat dumasi ham kompaniyani amalda o‘z ichida senzura o‘rnatishga majburlovchi maxsus qonunlarni qabul qildi. Xususan, Xabirov va Prokopenko qonuni kompaniyani yangiliklar lentasidan ro‘yxatdan o‘tmagan, asosan muxolif ommaviy axborot vositalarini chiqarib tashlashga majbur qildi. Natijada agregator 2017-yildayoq to‘g‘ridan to‘g‘ri senzura joriy etib, muxolif hamda hokimiyatdan mustaqil nashrlarni yangiliklar ro‘yxatidan deyarli butunlay olib tashladi.

1993-yilda Arkadiy Voloj va Ilya Segalovich kompyuterdagi fayllarni qidirishga mo‘ljallangan dastur yaratib, unga «Yandeks» nomini berdi. Ikki yildan so‘ng ular internet uchun qidiruv tizimini ishlab chiqishni boshladi; tizim ilk bor 23-sentabr 1997-yilda namoyish etildi.Qidiruv tizimi Yandex.ru 23-sentabr 1997-yilda rasman e’lon qilindi va dastlab CompTek International kompaniyasi tarkibida rivojlantirildi. «Yandeks» alohida kompaniya sifatida 2000-yilda ro‘yxatdan o‘tkazildi. 2011-yil may oyida «Yandeks» (Yandex N.V.) aksiyalarning birlamchi ommaviy joylashtirilishini, shu orqali qidiruv tizimi Googlening 2004-yildagi IPOsidan buyon boshqa internet kompaniyalariga nisbatan ko‘proq mablag‘ jalb qildi. Qayta tashkil etilgandan keyin 24-iyul 2024-yildan boshlab «Yandeks» xalqaro kompaniya ommaviy aksiyadorlik jamiyati aksiyalari Moskva birjasida YDEX belgisi bilan sotila boshladi.

«Yandeks» kompaniyasi xizmatlar va mahsulotlar ekotizimini faol rivojlantirmoqda, shuningdek, o‘z xizmatlariga integratsiya qilinadigan neyron tarmoqlarni yaratish bilan shug‘ullanadi. Faoliyati davomida «Yandeks» ko‘plab aktivlarga ega korporatsiyaga aylandi; 2017-yilda «Yandeks» 50 dan ortiq turli veb-xizmatni taqdim etgan. 2013-yilda qidiruv tizimi «Yandeks» qayta ishlangan qidiruv so‘rovlari soni bo‘yicha dunyoda to‘rtinchi o‘rinni egallagan (oyiga 6,3 mlrddan ortiq, 2014-yil boshida). 2020-yil dekabrdagi holatga ko‘ra, Alexa.com reytingida sayt yandex.ru ommabopligi bo‘yicha dunyoda 49-, Rossiyada esa 4-o‘rinni egallagan.

Rossiyaning Ukrainaga keng ko‘lamli bostirib kirishi 2022-yilda boshlanganidan so‘ng, Yandeks asoschisi Arkadiy Voloj va xorijiy aksiyadorlar kompaniyadan chiqishga qaror qildi. 5-fevral 2024-yilda kompaniya biznesini ikki qismga — Rossiyadagi «Yandeks» va Niderlandiyadagi Yandex N.V.ga ajratib, qayta tashkil etishini ma’lum qildi. Yandex N.V. ilgari butun «Yandeks»ning bosh kompaniyasi bo‘lgan. 2024-yil fevralda uzoq muzokaralar hamda siyosiy va huquqiy bosimdan keyin Yandeks, jumladan uning qidiruv tizimi, Rossiya hukumati bilan yaqin aloqador Rossiya investitsiya fondiga 475 milliard rublga ($5,2 milliard) sotildi. Xorijiy investitsiyalarni nazorat qilish komissiyasi talab etgan 50 foizlik chegirma tufayli bu narx uning bozor qiymatidan ancha past edi. Yangi mulkdor xususiy investorlar guruhi, bosh kompaniya esa «Yandeks» xalqaro kompaniya ommaviy aksiyadorlik jamiyati bo‘ldi (u Kaliningrad viloyatida).

Tarixi

1989-yilda tadbirkor va dasturchi Arkadiy Voloj asos solgan CompTek kompaniyasi shaxsiy kompyuterlar savdosiga va ish joylarini avtomatlashtirishga ixtisoslashgan edi.

1993-yilda CompTek kompaniyasi kompyuter qattiq diskidan qidirish dasturini yaratdi va unga «Yandex» nomi berildi. Bu nomni Ilya Segalovich — «Yandeks»ning texnologiyalar bo‘yicha direktori hamda kompaniyaning bosh direktori Arkadiy Voloj o‘ylab topgan. Segalovich texnologiyaning mohiyatini ifodalovchi so‘zlardan turli hosila nomlar tuzgan. Natijada «yandex» — Yet ANother inDEXer («yana bir indeksator») varianti paydo bo‘lgan. Axborot uzatish muammolari instituti bilan hamkorlikda CompTek rus tilining morfologiyasini hisobga oladigan qidiruvli lug‘at yaratdi.

1995-yilda qidiruv dasturidan internetda foydalanishga qaror qilindi. Dastlab dastur cheklangan miqdordagi resurslarda, keyinchalik esa internetning rus tilidagi butun segmentida (Runetda) ishlagan. 23-sentabr 1997-yilda Softool ko‘rgazmasida qidiruv tizimi Yandex.Ru rasman taqdim etildi. 1999-yil o‘rtalariga kelib «Yandeks» internetning rus tilidagi segmentida eng mashhur yetti sayt qatoriga kirdi. Bu segment «Runet» deb ataladi.

2000-yil aprel oyida «Yandeks» CompTek tarkibidan chiqib, mustaqil kompaniyaga aylandi. Bosh xolding Kipr orolida joylashgan, Rossiyada esa sho‘ba kompaniya — mas’uliyati cheklangan jamiyat sifatida ro‘yxatdan o‘tkazildi. 2001-yilda «Yandeks.Direkt» kontekstli reklama tizimi paydo bo‘ldi va tez orada kompaniyaning asosiy daromad manbaiga aylandi.

2024-yilgacha bo‘lgan faoliyati

2012-yilda kompaniya quyidagi brauzerni chiqardi — Yandeks.Brauzer.

2013-yil iyulda «Yandeks» rahbari Arkadiy Voloj kompaniyaning internet doirasidan chiqishi va kelajakda boshqa sohalarda xizmatlar ochish rejalarini e’lon qildi.

Rossiyada 2011 va 2012-yillardagi norozilik namoyishlari, Qrimning bosib olinishi va Ukraina sharqiga hujumlar kabi 2014-yildagi voqealar davrida Rossiya hukumati Yandeks ko‘rsatadigan yangiliklar ro‘yxatini nazorat qilish choralarini ko‘rdi. Hali 2009-yilda Rossiya prezidenti Dmitriy Medvedev umummilliy ahamiyatga ega korxona xorijliklar qo‘liga o‘tishining oldini olish maqsadida «Yandeks»ning «Sberbank» «oltin aksiyasini» sotib olishini tashabbus qilgan edi. 2012-yil may oyida Rossiya Federatsiyasi Davlat dumasida «Yandeks» va «VKontakte»ni umummilliy axborot tarqatuvchilar sifatida strategik korxonalar deb tan olish to‘g‘risida qonun loyihasi paydo bo‘ldi.

2014-yildan boshlab Rossiya hukumati tomonidan Yandeksga bosim sezilarli darajada kuchaydi. Qidiruv tizimlari va yangiliklar agregatorlarini Rossiya hukumati ma’qullagan manbalardan foydalanishga majbur qiluvchi qonunlar qabul qilindi. Rossiya hukumati kompaniya boshqaruvi ustidan nazoratni kuchaytirdi.

Yandeks kapitalida xorijiy sarmoya mavjudligi Rossiya prezidenti Vladimir Putin tomonidan 24-aprel 2014-yilda «Umumrossiya xalq fronti» mediaforumida tanqid qilindi. Yandeks kompaniyasining rasmiy bayonotiga ko‘ra, «Yandeksda investorlarning moliyaviy manfaatlari va kompaniyani boshqarish doimo bir-biridan ajratilgan».

2015-yil noyabrda Yandeks «Meteum» nomli o‘z ob-havo prognozi texnologiyasini ishlab chiqdi. U meteorologik prognozlashning klassik modellari va mashinaviy o‘qitish texnologiyalarini birlashtirib, hatto alohida uy darajasida ob-havoni bashorat qilish imkonini beradi. O‘sha yili Yandeks xizmatlari ma’lumotlari asosida avtomatik yangiliklar tayyorlaydigan «Media uchun Yandeks» xizmati paydo bo‘ldi.

2-fevral 2016-yildan Yandeks kompaniyasi saytlarning mobil qurilmalarga mosligini hisobga oluvchi yangi tartiblash formulasidan foydalana boshladi. Uzoq Sharqdagi yirik shaharlardan biri sharafiga bu formula «Vladivostok» deb nomlandi.

2016-yil yozida «Yandeks.Brauzer»da «Yandeks.Dzen» shaxsiy tavsiyalar lentasi paydo bo‘ldi. Tavsiyalar lentasi sun’iy intellekt algoritmlari va Yandeksning «Disko» tavsiya texnologiyasi yordamida shakllantiriladi.

2016-yil sentabrda «Yandeks» yuqori sinf o‘quvchilariga Yandeks.Litsey nomli yangi ta’lim loyihasini ishga tushirdi. Loyiha Python.

dasturlash tilida sanoat dasturlashini o‘rgatishga mo‘ljallangan. 2017-yil boshida «Yandeks» transport vositalarini avtonom boshqarish tizimini ishlab chiqishga kirishdi. O‘sha yili kompaniya mazkur tizim bilan jihozlangan o‘zining haydovchisiz avtomobillarini sinay boshladi. Keyinchalik shu tizim «Yandeks.Rover».

» avtonom yetkazib beruvchi robotini yaratishda qo‘llanildi. 10-oktabr 2017-yilda «Yandeks» o‘zining ovozli yordamchisi «Alisa».

ni taqdim etdi. 2018-yilda Yandeks ekotizimi «Yandeks.Bulut», «Yandeks.Dialoglar», «Yandeks.Plyus», «Yandeks.Drayv» va «Yandeks.Yoqilg‘i quyish».

xizmatlari bilan kengaydi. 2019-yil martda Yandeks kompaniyasi saytlardagi pirat kontent mavjud sahifalarni aniqlashga yordam beradigan maxsus vositani ishga tushirdi.

9-oktabr 2019-yilda kompaniya o‘zi ishlab chiqqan ikkinchi aqlli kolonkasi — «Yandeks.Stansiya Mini»ni taqdim etdi.

2019-yil yozida Rossiya parlamentiga muhim internet kompaniyalari to‘g‘risidagi qonun («Gorelkin qonuni» nomi bilan ham tanilgan) kiritildi. Unga ko‘ra, xorijliklar Rossiyadagi «muhim axborot resurslari»ning 20 foizidan ortig‘iga egalik qila yoki ularni nazorat qila olmaydi. Qonun loyihasini soha vakillari va hukumat amaldorlari tanqid qildi. Loyiha ommaviy muhokama qilinganidan keyingi kun, 11-oktabrda «Yandeks» aksiyalari qariyb 15 foizga qadrsizlandi. Bu kompaniya uchun 2019-yildagi eng yirik qulash bo‘ldi. 20-oktabrda Rossiya Federatsiyasi hukumati muhim internet resurslaridagi xorijiy ishtirokni ovoz beruvchi aksiyalarning 50 foizidan bitta aksiya kam miqdori bilan cheklash tavsiyasi bilan qonunni qo‘llab-quvvatladi. «Xalqaro kompaniyalar to‘g‘risida»gi qonunga tuzatishlar Davlat dumasi tomonidan 13-noyabrda qabul qilindi va 25-noyabrda Federatsiya Kengashi tomonidan ma’qullandi. Ertasi kuni hujjatga prezident Vladimir Putin imzo chekdi. U ayni kuni yaqinda «Yandeks» rahbarlari va asosiy aksiyadorlari bilan uchrashganini ham ma’lum qildi.

18-noyabr 2019-yilda Yandeks kompaniya mulkchilik tuzilmasining yangi loyihasini taqdim etdi. Uni 20-dekabrga belgilangan aksiyadorlar yig‘ilishi tasdiqlashi kerak edi. Loyiha davlat manfaatlarini hisobga olishga urinish va yuqorida tilga olingan qonun loyihasiga nisbatan eng kam zararli variant deb baholandi. Yangi boshqaruv tuzilmasi prezident ma’muriyatining nomi oshkor etilmagan xodimlari va hukumat amaldorlari bilan muhokama qilindi. Volojning o‘zi shunday ishonch bildirdi:«Davlat tomonidan keng qo‘llab-quvvatlashga erishganimizga ishonchimiz komil». Hujjatga ko‘ra:

  1. Rossiyaning offshor hududida, Kaliningradda «Jamoat manfaatlari jamg‘armasi» (Public Interests Foundation) tuziladi. U 12 nafar direktorlar kengashi a’zosidan ikkitasini nomzod sifatida ko‘rsatadi va boshqaruv qarorlarida ham ishtirok etadi. Jamg‘arma kompaniya aksiyalarining 10 foizi yoki undan ko‘prog‘ini bir qo‘lda jamlash bitimlari, kompaniya intellektual mulkini o‘tkazish, boshqa davlatlar hukumatlari bilan ehtimoliy hamkorlik va boshqa masalalar yuzasidan qaror qabul qiladi. Shu bilan birga, jamg‘arma kompaniyaning «operatsion, strategik va iqtisodiy» faoliyatiga ta’sir qilmasligi bildirilgan.

Jamg‘armaga «Sirius» ta’lim markazi va «Iste’dod va muvaffaqiyat» jamg‘armasi rahbari, shuningdek, Vladimir Putinning 2018-yilgi saylovlardagi ishonchli vakili Yelena Shmelyova.

  1. rahbarlik qildi. Kompaniyaning ilgari davlatga qarashli Sberbank tasarrufida bo‘lgan va ayrim qarorlarni, masalan, aktivlarni sotishni to‘xtatib qo‘yish huquqini bergan «oltin aksiyasi» jamg‘armaga o‘tkaziladi.
  2. Jamg‘arma direktorlar kengashiga 11 kishi, jumladan universitetlar — Oliy iqtisodiyot maktabi (VShE), Moskva fizika-texnika instituti (MFTI), Moskva davlat universiteti (MGU), Sankt-Peterburg davlat universiteti (SPbGU) va ITMO, «Skolkovo» boshqaruv maktabi hamda «57-maktabni qo‘llab-quvvatlash jamg‘armasi» vakillari, shuningdek, «Yandeks» kompaniyalar guruhi rahbari Arkadiy Voloj, guruh boshqaruvchi direktori Tigran Xudaverdyan va «Yandeks»ning Rossiyadagi bosh direktori Yelena Bunina.
  3. kiradi. Volojning o‘zi keyingi ikki yil davomida aksiyalarining 95 foizini sotmaslik majburiyatini oldi.

2020-yil sentabrda «Yandeks» haydovchisiz avtomobillar yo‘nalishini alohida Yandex Self Driving Group kompaniyasiga ajratdi.

10-mart 2021-yilda kompaniya o‘zining Yandex Pay to‘lov xizmatini ishga tushirdi. 2021-yil sentabrning birinchi yarmida IT kompaniya serverlari DDoS-hujumiga — Runet.

tarixidagi eng yirik hujumga duch keldi. 21-may 2021-yilda «Yandeks» «Yandeks Go».

» ilovasi orqali elektr samokatlarni ijaraga berish xizmatini ishga tushirdi. 19-dekabr 2022-yilda «Yandeks» o‘z ekotizimidagi kitob xizmatlarini rivojlantirish uchun «Bookmate» texnologiyalaridan MDH hududida foydalanish huquqini sotib oldi. 30-sentabr 2024-yilda Bookmate nomi «Yandeks Kitoblar».

»ga o‘zgartirildi. 5-aprel 2023-yilda «Yandeks» matnli tavsifdan tasvir yaratadigan «Shedevrum» xizmatining prototipini ishga tushirdi. 17-may 2023-yilda «Yandeks» o‘zining YandexGPT neyron tarmog‘ini (OpenAI — ChatGPT kompaniyasi neyron tarmog‘iga o‘xshash) YandexGPT, YandexART xizmatlari, taqdimotlar, audio va videofayllar, internet havolalari, jadvallar bilan taqdim etdi.

24-avgust 2023-yilda kompaniya «Seyvlar» fintex xizmatini ishga tushirdi.

Sotib olishlar va investitsiya faoliyati

2010-yildan «Yandeks» sarmoya kiritdi Rossiya va xorijiy kompaniyalarga. Sarmoya kiritilgan kompaniyalar qatorida Vizi Labs, Face.com[inglizcha], Blekko, Seismotech, Multiship, SalesPredict, Doc+.

bor edi. 2017-yil sentabrda «Yandeks» Vladimir shahrida ma’lumotlarni qayta ishlash markazini ishga tushirdi. Qurilishning birinchi bosqichidagi investitsiyalar hajmi 2,5 mlrd rubldan oshdi.

2018-yil fevralda «Yandeks.Taksi» va Uber xizmatlarini Rossiya va beshta qo‘shni mamlakatda birlashtirish bitimi yakunlandi. Qiymati 3,8 mlrd dollardan ortiq bo‘lgan yangi kompaniyada «Yandeks»ning ulushi 59,3 foizni tashkil etdi.

Sberbank bilan 11 yillik hamkorlik 2020-yilda tugadi; 2020-yilning uchinchi choragida Sberbank va «Yandeks» aktivlarni taqsimlashni yakunladi.

2020-yilda «Sber» bilan aktivlarni ajratish jarayonida «Yandeks»ning minoritar aksiyadorlariga «VTB Kapital», Roman Abramovichning investitsiya kompaniyasi va uning Evrazdagi sheriklari Aleksandr Abramov hamda Aleksandr Frolovning investitsiya kompaniyalari aylandi (bitim paytida ularning Yandex N.V. kapitalidagi iqtisodiy ulushi taxminan 5 foiz, ovoz beruvchi ulushi esa taxminan 2,5 foiz edi).

2022-yil yanvarda «Yandeks» ma’lumotlar markazini rekonstruksiya qilishga taxminan 700 mln rubl sarflashni rejalashtirayotganini ma’lum qildi. Markaz Sasovo , Ryazan viloyatida joylashgan. 2011-yildan Yandeks bu markazga 6 mlrd rubldan ortiq mablag‘ kiritdi.

2023-yilda kompaniya ko‘ngilochar xizmatlari — Kinopoisk, Yandeks Musiqa, Bookmate va Yandeks Afisha — tushumining yarmidan ko‘prog‘ini kontentga qayta investitsiya qildi. Oldingi uch yil davomida, 2021-yildan 2023-yilgacha, Yandeksning kontentga investitsiyalari 73 mlrd rublni tashkil etdi. 2024–2025-yillarga mo‘ljallangan ikki yilda kompaniya filmlar, seriallar, musiqa va kitoblarga 100 mlrd rubldan ortiq mablag‘ kiritishni rejalashtirgan. 2024-yilda Yandeksning Rossiya kontentiga investitsiyalari xorijiy kontentga yo‘naltirilgan investitsiyalaridan uch baravar ko‘p bo‘ldi.

16-aprel 2024-yilda «Yandeks» «Neyro» sun’iy intellekt qidiruv xizmatini ishga tushirdi.

15-noyabr 2024-yilda «Yandeks» B2B segmentidagi texnologiyalar va vositalarni birlashtiruvchi Yandex b2b Tech biznes guruhini tashkil etdi.

3-aprel 2025-yilda hujjatlar bilan ishlash uchun «Neyroekspert» xizmati ishga tushirildi.

16-aprel 2025-yilda Yandeks Boxberry yetkazib berish xizmatini sotib olishini e’lon qildi. Boxberry logistika infratuzilmasi «Yandeks» infratuzilmasining bir qismiga aylanadi.

22-may 2025-yilda Yandeks qidiruvdagi Neyro xizmatini Alisa bilan almashtirdi. «Alisa bilan qidiruv»da kontent yaratish imkoniyati va mulohaza yuritish rejimi paydo bo‘ldi.

1-iyul 2025-yilda Alisa neyron tarmog‘i pulli obunasi bor-yo‘qligidan qat’i nazar barcha foydalanuvchilar uchun ochildi.

28-oktabr 2025-yilda ikkinchi «Alisa, qanday yangiliklar?» konferensiyasi o‘tkazilib, unda Alisa AI neyron tarmog‘i namoyish etildi.

Reklama kampaniyalari

Ko‘p yillar davomida «Yandeks» tashqi reklama agentliklari xizmatlariga deyarli murojaat qilmagan, ham buyurtmachi, ham ijrochi vazifasini o‘zi bajargan. Vaziyat 2000-yillarning ikkinchi yarmida o‘zgardi.

Sun’iy intellekt texnologiyalari

2009-yildan «Yandeks» o‘zining yopiq «Matriksnet» loyihasi — mashinaviy o‘qitish modellarini yaratishning noyob patentlangan algoritmini rivojlantirdi. U gradientli bustingning o‘ziga xos sxemalaridan birini ishlatadi. 2017-yil iyulda kutubxona CatBoost ochiq foydalanishga taqdim etildi. U gradientli bustingning original sxemasi asosida mashinaviy o‘qitish modellari qurish algoritmini amalga oshiradi. CatBoost texnologiyasi Yandeks qidiruv tizimi natijalarini yaxshilash, masalan, Yandeks.Dzen shaxsiy tavsiyalar lentasini tartiblash, ob-havo prognozini hisoblash va kompaniyaning boshqa internet xizmatlarida qo‘llanadi.

2012-yildan «Yandeks» tabiiy tilni qayta ishlash sohasida tadqiqot va ishlanmalar olib bormoqda. Natijada 2013-yil oktabrda nutqni tanish va nutqni sintez qilish uchun Yandex.SpeechKit texnologiyasi taqdim etildi. U turli yo‘nalishlarda qo‘llanadi:Shaxsiy yordamchi

» gazetasi saytida). 2016-yildan «Yandeks» avtomobillarni haydovchisiz boshqarish texnologiyasini rivojlantirmoqda.

2018-yil mayda «Yandeks» o‘zining sun’iy neyron tarmog‘i DeepHDni taqdim etdi. U videoyozuvlar sifatini oshirishga qodir.

2021-yil aprelda kompaniya Moskvadagi Xamovniki tumanida «Rover» roboti orqali do‘kon va restoranlardan mahsulot yetkazib berishni boshladi. Tizimga birinchi bo‘lib «Azbuka vkusa» va «VkusVill».

» do‘konlari qo‘shildi. 2021-yil sentabrda «Yandeks» «Yandeks» platformalari, YouTube, VK, Vimeo va Courseraga yuklangan videolarni endilikda real vaqt rejimida rus tiliga tarjima qilish mumkinligini e’lon qildi.

2025-yil aprelda «Yandeks» Google va ChatGPT xizmatlariga raqobatchi yaratdi. «Neyroekspert» yuklangan materiallardan «qulay bilimlar bazasini yaratadi va undagi har qanday savolga javob topishda yordam beradi», shuningdek, «hujjatlar mazmunini qayta bayon qiladi, umumiy xulosa yoki taqqoslash tayyorlaydi, yuklangan ma’lumotlar asosida kerakli uslubda matn yozadi va boshqa ko‘plab ishlarni bajaradi». Xizmatdagi bilimlar bazalari bulutli xotiradagi papkalarga o‘xshaydi; ularga havola orqali ham ulashish mumkin.

Ta’lim faoliyati

Yandeksning sport dasturlash bo‘yicha ochiq chempionati.Algoritm, 22-avgust 2013-yil

2013-yil holatiga ko‘ra, «Yandeks» ta’limga 1 milliard rubldan ortiq mablag‘ kiritgan.

2007-yil sentabrda Yandeks Ma’lumotlar tahlili maktabi (ShAD) ochildi. Bu katta hajmdagi ma’lumotlar (xususan, internetdan olingan ma’lumotlar)ni qayta ishlash bilan bog‘liq amaliy yo‘nalishlarda mutaxassislar tayyorlaydigan ikki yillik kunduzgi kurslardir. 2007-yilda Moskva fizika-texnika institutida (MFTI) Innovatsiyalar va yuqori texnologiyalar fakultetida Yandeks ko‘magida «Ma’lumotlar tahlili» kafedrasi va diskret matematika kafedrasi ochildi. 2014-yilda Yandeks Oliy iqtisodiyot maktabida Kompyuter fanlari fakultetini.

ochdi. 2025-yilda Yandeks ta’lim loyihalariga 5,3 mlrd rubl sarflashni mo‘ljallamoqda. Mablag‘lar IT va sun’iy intellekt mutaxassislarini tayyorlash, yangi dasturlarni ishga tushirish hamda maktab va oliy o‘quv yurtlari uchun yechimlar ishlab chiqishga yo‘naltiriladi.

Yandeks Akademiyasi litseyi

2016-yil avgustda ShAD ko‘magida maktab o‘quvchilari uchun «Yandeks.Litsey» ta’lim dasturi ochildi. Bu Python dasturlash tilida sanoat dasturlashini o‘rgatishga mo‘ljallangan ikki yillik asosiy yoki qo‘shimcha ta’lim dasturi edi.

2017-yildan dastur Rossiyaning boshqa shaharlarida faol kengaytirila va targ‘ib qilina boshladi. Moskvada ayrim umumta’lim maktablari tajriba tariqasida Yandeks.Litsey o‘quv dasturini o‘z ta’lim dasturlariga qo‘shdi. 2018-yilda Qozog‘istonda ham o‘quv muassasalari ochildi. Maktabning asosiy o‘quvchilari Rossiya va Qozog‘istondagi sakkizinchi hamda to‘qqizinchi sinf o‘quvchilari edi.

2021-yil sentabrda «Yandeks Litsey» nomi «Yandeks Akademiyasi litseyi».

»ga o‘zgartirildi. Mashg‘ulotlar kompaniya bilan shartnoma tuzgan maktablar va universitetlar hududida o‘tkaziladi. Dars beruvchilar — Yandeksda o‘qib, attestatsiyadan o‘tgan ta’lim muassasasi xodimlari.

Yandeks.Litsey Ural federal universiteti (UrFU), Bauman nomidagi Moskva davlat texnika universiteti (MGTU), Uzoq Sharq federal universiteti (DVFU), Ufa davlat neft texnika universiteti (UGNTU) va mamlakatning boshqa oliy o‘quv yurtlari bilan hamkorlik qiladi.

«Yandeks»ning Rossiyadagi aktivlari sotilishi va kompaniya 2024-yilda bo‘lingandan keyingi faoliyati

«Yandeks»ning Rossiyadagi aktivlari sotilishi

«The Washington Post, » nashri yozishicha, Rossiyaning Ukrainaga keng ko‘lamli bostirib kirishi 2022-yilda Yandeksning global ilg‘or Rossiya kompaniyasi sifatidagi obro‘sini yo‘qqa chiqardi. Yandeks asoschisi Arkadiy Voloj va xorijiy aksiyadorlar kompaniyadan chiqishga qaror qildi. 2024-yil boshigacha xoldingning bosh kompaniyasi 2004-yilda Niderlandiyada ro‘yxatdan o‘tgan Yandex N.V., aksiyalari asosan NASDAQ birjasida muomalada bo‘lgan. Rahbariyat Rossiyadagi aktivlar uchun xaridor izlashni boshladi va dastlab ayrim xizmatlar bo‘yicha muzokara o‘tkazdi.

2022-yil martda Yandex N.V. bosh kompaniyasi boshqaruvchi direktori Tigran Xudaverdyanga nisbatan Yevropa Ittifoqi sanksiyalari qo‘llandi duch keldi. 3-iyun 2022-yilda YI Arkadiy Volojga ham sanksiya joriy etdi; bunga «Yandeks» davlat OAVlarini ilgari surgani va Rossiya hukumatini tanqid qiluvchi kontentni olib tashlagani sabablar qatorida ko‘rsatildi. 7-iyul 2022-yilda Xudaverdyan sanksiyalarni bekor qilishni so‘rab Lyuksemburgdagi Yevropa sudiga da’vo kiritdi. Da’voda tadbirkor Ukrainaga bostirib kirishni qo‘llab-quvvatlamasligini bildirib, «Yandeks» Rossiya hukumati uchun «muhim daromad manbai» emasligini va axborotni yashirishning ruslardan urush haqidagi ma’lumotni berkitishdagi «asosiy unsuri» emasligini aytdi.

Avgustda Rossiya hukumati bosimi ostida «Yandeks» o‘zining «Yandeks Yangiliklar» yangiliklar agregatori va «Dzen» platformasini hukumat nazoratidagi raqobatchi VKontaktega sotdi. 23-avgust 2022-yilda «Yandeks»ning Delivery Club xizmatini VKdan Yandeks.Dzen va Yandeks.Yangiliklar.

evaziga sotib olishi e’lon qilindi. 2022-yil sentabrda Finlandiyada Yandeks hamda prezident Vladimir Putinga yaqin tadbirkorlar Boris va Arkadiy Rotenberglarning aktivlari xatlandi.

2022-yil dekabrda «Yandeks» Armanistonda Beyond ML kompaniyasini ro‘yxatdan o‘tkazgani ma’lum bo‘ldi. 30-dekabrda Arkadiy Voloj kompaniyaning ichki portalida xodimlarga xat e’lon qilib, «Yandeks»dan ketayotganini ma’lum qildi.

Сотрудники Яндекса в первые годы существования компании
Yandeks tashkil topgan ilk yillardagi xodimlari

2023-yil oktabrda «Yandeks» guruhining bosh kompaniyasi — Yandex N.V. (Niderlandiya) — Rossiyada xorijiy investitsiyalarni amalga oshirishni nazorat qiluvchi hukumat komissiyasidan ichki qayta tashkil etishga ruxsat oldi.

2024-yil fevralda «Yandeks» qayta tashkil etilib, «Yandex N.V.» nomini o‘zgartirdi va «Yandeks» brendlaridan foydalanishni to‘xtatdi. Bitim natijasida «Yandeks» Yandex N.V. xizmatlari va aktivlarini saqlab qoldi. Biroq Nebius, Toloka, Avride va TripleTen xorijiy startaplari hamda Finlandiyadagi ma’lumotlar markazi bundan mustasno bo‘ldi. Rossiyadagi «Yandeks» barcha texnologiyalarga bo‘lgan huquqlarni o‘zida qoldirdi. Yandex N.V. esa 2024-yil oxirigacha ayrim texnologiyalardan foydalanish uchun cheklangan huquqlarni oldi. Yandeks aktivlari Niderlandiyadagi Yandex N.V. bilan Rossiya yurisdiksiyasidagi «Yandeks» xalqaro kompaniya ommaviy aksiyadorlik jamiyati o‘rtasida taqsimlandi. Bitim 475 mlrd rubl ($5,2 mlrd)ga baholandi, bunda xorijiy investitsiyalarni nazorat qilish komissiyasi talabiga binoan bozor qiymatidan kamida 50 foizlik chegirma hisobga olindi. Yangi rahbariyat Yandex N.V.ga 230 mlrd rubl ekvivalentini yuanlarda to‘ladi. Bitimning qolgan qismi Yandex N.V. kompaniyasining A sinfidagi aksiyalari bilan qoplanadi. Yangi bosh kompaniya «Yandeks» xalqaro aksiyadorlik jamiyati bo‘ldi. Xaridor sifatida yopiq pay investitsiya fondi (ZPIF) «Konsorsium. Birinchi» ishtirok etdi.

7-iyul 2025-yilda «Konsorsium. Birinchi» ZPIF ishtirokchilari Yandeks aksiyalariga bevosita egalik qilishni boshladi. Natijada aksiyadorlarning hech biri nazorat paketiga ega emas. Kompaniya aksiyadorlik kapitalining 66,58 foizi asosiy aksiyadorlarga, 3,62 foizi rag‘batlantirish dasturi ma’murlariga, yana 29,8 foizi erkin muomaladagi aksiyalarga tegishli.

ZPIF ishtirokchilari o‘rtasidagi ulushlar quyidagicha taqsimlangan:

  • «Yandeks» menejmenti — 16,3 %
  • Aleksandr Chachavaning «Infiniti Menedjment» kompaniyasi — 16,03 %
  • «Katalitik Pipl» — 9,89 %
  • «Argonavt» ZPIF o‘z paketini «Kelajak moliyaviy yechimlari» ZPIF va «Simvol» ZPIFga o‘tkazdi — ularning har biri «Yandeks» kapitalining 4,94 foiziga ega.
  • Rossiya xolding kompaniyasi direktorlar kengashi raisi, «Gazprom» sobiq rais o‘rinbosari Aleksandr Ryazanov

Menejerlar jamg‘armasi oltin aksiyani oladi. Bu aksiya byudjetni tasdiqlash, muhim qayta tashkil etish, yirik bitimlarni ma’qullash va boshqa alohida masalalarda veto qo‘yish imkonini beradi. Yana bir oltin aksiya Jamoat manfaatlari jamg‘armasiga tegishli bo‘lib, u aksiyalarning 10 foizidan ko‘prog‘ini bir qo‘lda jamlashni kelishadi va intellektual mulkni nazorat qiladi.

Bozor qiymati Yandeksning bozor qiymati 30 mlrd dollar deb baholangan, bu 2021-yilgi ko‘rsatkich edi. Yandeksning 475 mlrd rublga — 5,2 mlrd dollarga sotilishi bozor bahosidan ancha past narx edi. Bitim qiymatini belgilashda xorijiy investitsiyalarni nazorat qilish komissiyasi talabiga muvofiq bozor qiymatidan kamida 50 foizlik chegirma hisobga olindi.

2024-yil fevralidan keyingi faoliyati

16-aprel 2024-yilda «Yandeks» «Neyro» sun’iy intellekt qidiruvini ishga tushirdi.

15-noyabr 2024-yilda «Yandeks» B2B segmenti texnologiyalari va vositalarini birlashtiruvchi Yandex b2b Tech biznes guruhini tashkil etdi.

3-aprel 2025-yilda hujjatlar bilan ishlashga mo‘ljallangan «Neyroekspert» xizmati ishga tushirildi.

Rossiya–Ukraina urushi

2022-yildan davom etayotgan Rossiyaning Ukrainaga keng ko‘lamli bostirib kirishi davomida, 2026-yil sentabr oxirida Rossiya Ukrainadagi bir nechta ma’lumotlar markazi va telekommunikatsiya infratuzilmasiga hujum qildi. Bu internet faoliyatida vaqtinchalik uzilishlarga sabab bo‘ldi.

8-oktabr 2026-yilda Ukraina dronlari quyidagi obyektga hujum qildi: ma’lumotlar markazi — Yandeksning Sasovo shahrida, Ryazan viloyatida joylashgan majmua. Bu yerda kompaniyaning ikkita superkompyuteri joylashgan bo‘lib, ular sun’iy intellekt modellarini ishlab chiqishda qo‘llanadi. 9-oktabrda Yandeksning Kalugadagi ma’lumotlar markazi Ukraina dronlari tomonidan zarbaga uchrab, qisman ishdan chiqdi.

Xizmatlar va ilovalar

2025-yilga kelib kompaniya turli yo‘nalishlarda 90 dan ortiq xizmatni ishga tushirdi. Ularning ko‘pi foydalanuvchilar va biznesga qo‘shimcha imkoniyatlar taqdim etuvchi Yandeks Plyus obuna dasturida birlashtirilgan. 2025-yil may holatiga ko‘ra, biznesning asosiy segmentlari quyidagilar:

  • Qidiruv va portal: Qidiruv, geoxizmatlar, brauzer hamda axborot xizmatlarini ko‘rsatuvchi boshqa qator xizmatlar.
  • Shahar xizmatlari: elektron tijorat (Yandeks Market, Yandeks Lavka, Yandeks Yeda, Deliveri), Raydtex, Yetkazib berish va boshqa onlayndan oflaynga (O2O) xizmatlar.
  • Plyus va ko‘ngilochar xizmatlar: Yandeks Plyus, Yandeks Musiqa, Kinopoisk, Yandeks Kitoblar, Yandeks Afisha va Plyus Studiya prodyuserlik markazi.
  • E’lonlar xizmatlari: Avto.ru, Yandeks Ko‘chmas mulk, Yandeks Ijara, Yandeks Sayohatlar va Yandeks Xizmatlar.
  • Boshqa biznes bo‘linmalari va tashabbuslar: avtonom transport yo‘nalishi, Yandex Cloud va Yandeks 360 bulutli xizmatlari,
  • Yandeks Praktikum va boshqa ta’lim tashabbuslari, Qurilmalar va Alisa, fintex va boshqa tajriba mahsulotlari, shuningdek, bevosita segmentlarga kirmaydigan umumxo‘jalik xarajatlari.

Qidiruv tizimi

Yandeks qidiruvi hujjatlarni rus, tatar, ukrain, belarus, o‘zbek, qozoq, turk, ingliz, nemis va fransuz tillarida, ushbu tillarning morfologiyasini va gapdagi so‘zlarning o‘zaro yaqinligini hisobga olgan holda qidirish imkonini beradi.

2016-yil noyabrda Yandeks kalit so‘zlar bo‘yicha emas, balki ma’no asosida tegishli veb-sahifalarni qidiradigan «Palex» algoritmini taqdim etdi. Algoritm neyron tarmoqlarga asoslangan va kam uchraydigan hamda noyob so‘rovlarga javob topishga mo‘ljallangan.

2017-yil avgust oxirida Yandeks «Korolyov» qidiruv algoritmiga asoslangan qidiruvning yangi versiyasini taqdim etdi. Unda so‘rov va veb-sahifa ma’nosini solishtiradigan neyron tarmoq ishlatiladi. Shu tufayli qidiruv tizimi murakkab so‘rovlarga aniq javob bera oladi.

16-aprel 2024-yilda Yandeks «Neyro»ni ishga tushirdi. Ushbu xizmat foydalanuvchi so‘roviga javob topish uchun bir nechta manbani birdan tahlil qiladigan generativ neyron tarmoqlardan (jumladan, YandexGPT 3) foydalanadi va ovozli kiritishni qo‘llab-quvvatlaydi. U bir necha soat oldin paydo bo‘lgan veb-sahifalarni ham tahlil qiladi, bu yaqinda sodir bo‘lgan voqealar haqidagi axborotni topishni osonlashtiradi. «Neyro» chat shaklida ishlaydi va aniqlashtiruvchi savollar berish imkonini yaratadi.

Formatlarni qamrab olish

An’anaviy veb-sahifalardan formatidagi HTML, Yandeks quyidagi formatlardagi hujjatlarni ham indekslaydi: PDF (Adobe Acrobat), Rich Text Format (RTF), ikkilik Word (.doc), Excel (.xls), PowerPoint (.ppt), RSS (bloglar va forumlar).

Qarang: Yandex ishlatadigan so‘rovlar tili

Yandeks tatar tilida
Natijalar

Odatiy holatda Yandeks natijalar sahifasida 10 tagacha havola ko‘rsatadi. Qidiruv sozlamalarida har sahifaga chiqariladigan hujjatlar sonini 20, 30 yoki 50 taga oshirish mumkin. Ba’zan sahifalarda saytlar tartibi farq qilishi mumkin, chunki ma’lumotlar bazasi yangilanishi natijalarning barchasiga bir vaqtda ta’sir etmaydi. Natijalardagi Yandeks reklama tarmog‘i reklamalarini ham hisobga olish kerak. Ba’zan turli saytlarga yo‘naltiradigan yettitadan ortiq reklama e’loni chiqadi. E’lonlar qidiruv natijalarining yuqorisida, pastida va yonida joylashadi.

So‘rov bo‘yicha juda ko‘p havola topilsa, natijalar sahifasi qidiruv doirasini hudud (ya’ni IP manzillar diapazoni) yoki sana bo‘yicha cheklashni taklif etadi. 2012-yilda yana bir imkoniyat — so‘rov maqsadiga oid maslahatlar (intention search) paydo bo‘ldi. Agar biror so‘z yoki so‘zlar bo‘yicha natija topilmasa, ularni o‘xshash so‘zlar bilan almashtirish taklif qilinadi. Shuningdek, klaviatura tartibi noto‘g‘ri tanlangani sabab xato yozilgan so‘zlarni tuzatish tavsiya etiladi.

15-noyabr 2018-yildan Yandeks internet kompaniyasi mualliflik huquqi egalari va internet kompaniyalari 1-noyabr 2018-yilda imzolagan «qaroqchilikka qarshi memorandum» deb ataluvchi hujjat talablari doirasida bahsli kontentga olib boruvchi havolalarni qidiruv natijalaridan o‘chira boshladi. Havolalar reyestrga kiritilgach, olti soat ichida qidiruv natijalaridan yo‘qoladi. Kompaniya boshqa soha ishtirokchilarini ham tashabbusni qo‘llab-quvvatlashga chaqirdi.

2021-yil aprelda Federal monopoliyaga qarshi xizmat (FAS) qidiruv natijalarida o‘z xizmatlarini afzal ko‘rgani uchun «Yandeks»ga qarshi ustun mavqeni suiiste’mol qilish moddasi bo‘yicha ish qo‘zg‘atdi. Arizachilar qatorida Rossiya internet kompaniyalari, jumladan «Avito», «Sian» va «2GIS» bor edi. 19-yanvar 2022-yilda «Yandeks» va FAS kelishuvga erishganini e’lon qildi. Unga ko‘ra, «Yandeks» Rossiya axborot texnologiyalarini rivojlantirish jamg‘armasiga (RFRIT) 1,5 milliard rubl to‘laydi. Mablag‘ «Rossiyaning dasturiy IT mahsulotlarini internetda ilgari surish»ga sarflanadi. VEB.RF guruhi tarkibidagi RFRIT faoliyatini nazorat qiluvchi tashkilot — Raqamli rivojlanish, aloqa va ommaviy kommunikatsiyalar vazirligi.

Sifat

Yandeksning qidiruv natijalari mosligini belgilovchi algoritmlari vaqti-vaqti bilan o‘zgartiriladi, buning natijasida so‘rovlar bo‘yicha natijalar ham o‘zgaradi. Aslida bunday yangilanishlar har doim ham qidiruv natijalarini yaxshilamaydi. Rasman e’lon qilingan o‘zgarishlar, masalan, 2004-yil mart, 2005-yil avgust va 2007-yil yanvarda amalga oshirilgan; norasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, ularning soni bundan ko‘p (masalan, 2007-yil avgust–sentabrda). Katta o‘zgarish 2009-yil noyabrda, «Snejinsk» qidiruv dasturining yangilangan versiyasi chiqarilganda sodir bo‘ldi. Shunga o‘xshash so‘nggi o‘zgarish 2010-yil dekabrda, Yandeks «Spektr» (»Krasnodar» versiyasi) yangi qidiruv texnologiyasini joriy qilganida ro‘y berdi. U foydalanuvchilarning so‘rovda aniq aytilmagan ehtiyojlarini ham hisobga olish imkonini beradi. Masalan, [betxoven] so‘rovi uchun bastakorning tarjimai holi, uning asarlari va «Betxoven» filmi haqidagi natijalar ko‘rsatiladi. 2012-yil dekabrda Yandeks foydalanuvchining shaxsiy qiziqishlarini hisobga oladigan «Kaliningrad» yangi qidiruv platformasini taqdim etdi.

Kompaniya vakillari bayon qilgan ishlash tamoyillariga ko‘ra, «Yandeks» quyidagi saytlarni indekslamaydi yoki ularning qidiruvdagi o‘rnini cheklaydi:

  1. Boshqa resurslardagi axborotni nusxalaydigan yoki qayta yozadigan va o‘ziga xos kontent.
  2. yaratmaydigan.Yagona maqsadi foydalanuvchini boshqa resursga avtomatik (qayta yo‘naltirish
  3. ) yoki ixtiyoriy ravishda o‘tkazish bo‘lgan.
  4. Avtomatik yaratilgan, ma’nosiz matni mavjud.Faqat kataloglarga
  5. (maqolalar, dasturlar, korxonalar va boshqalar) ega bo‘lib, kontentni shunchaki jamlaydigan, matn va tavsiflarni o‘zi yaratmaydigan hamda noyob xizmat ko‘rsatmaydigan.Ko‘rinmas yoki yomon ko‘rinadigan matn yoxud .
  6. havolalardan foydalanadigan. Foydalanuvchilar va qidiruv robotlariga turlicha kontent ko‘rsatadigan ().
  7. kloaking
  8. ).Hamkorlik dasturlari asosida mahsulot yoki ma’lumot taklif etib, foydalanuvchiga hech qanday qo‘shimcha qiymat bermaydigan., Aldov usullaridan (masalan, zararli kod
  9. skriptlar, server sozlamalari) foydalanib, foydalanuvchilarni boshqa resurslarga yo‘naltiradigan yoki qidiruv tizimidan o‘tganda natijalar oynasini boshqa sayt sahifalari bilan almashtiradigan.Qidiruv tizimini aldash va uning natijalarini o‘zgartirish maqsadida qidiruv so‘rovlari ro‘yxatlarini ( kalit so‘zlarni ko‘p takrorlash va sanash) o‘z ichiga oladigan, shu jumladan kalit so‘zlarni yashirish uchun sahifani aylantirish yoki boshqa texnik usullardan foydalanadigan.
  10. Bir egaga yoki kompaniyaga tegishli saytlar guruhi bo‘lib, foydalanuvchilarga ayni mahsulot yoki xizmatlarni taklif etadigan va qidiruv natijalarida bir necha o‘rinni egallab, trafik.
  11. to‘plash uchun yaratilgan. Moderatsiya qilinmaydigan forumlar, e’lonlar taxtalari ko‘plab havola spamini.
  12. o‘z ichiga oladigan. Faqat qidiruv tizimlarini aldash va moslik darajasini sun’iy oshirish uchun tashqi havolalar joylaydigan va muallifning resursga kirishni tavsiya etishini anglatmaydigan.
  13. Bir-biriga juda ko‘p havola beradigan saytlar yoki saytlar guruhlari (havola fermalari).
  14. Saytning qidiruv natijalarini ko‘rsatuvchi sahifalari.

2025-yil mayda «Yandeks» Commo OST Earphones simsiz TWS quloqchinlarini chiqardi. Chastota diapazoni 20 Gs dan 20 kGs gacha bo‘lib, yuqori chastotalar va chuqur bas tovushlarini uzatishni anglatadi. Oq, kulrang va lavanda ranglari mavjud.

«Yandeks» quruvchi kompaniyalar va boshqaruv kompaniyalari uchun texnologik yechimlar platformasi bo‘lgan «Domilend» kompaniyasi egasiga aylandi.

Foydalanish imkoniyati

2025-yil sentabrdan Yandeks Qidiruv Alisa bilan birga Rossiya Raqamli rivojlanish vazirligining «oq ro‘yxati»ga kiritildi. Bu ro‘yxatda mobil internet vaqtincha cheklanganida yoki segmentlarga ajratilganida ham operatorlar trafikni o‘tkazib berishi shart bo‘lgan ijtimoiy ahamiyatli Rossiya xizmatlari keltiriladi. Natijada Yandeks Qidiruv aloqa jiddiy cheklanganda ham, jumladan Alisa AI orqali ishlashda va javob berishda davom etadi.

Brend

Nomi

«Yandeks» qidiruv mahsuloti 1993-yilda paydo bo‘lgan. Tizim nomi — Yandeks, Yandex — Arkadiy Voloj va Ilya Segalovich.

tomonidan birga o‘ylab topilgan. «Yandeks»ning Sankt-Peterburgdagi

ofisi. «Yandeks» so‘zi yoki lotin yozuvida «Yandex» Yet another indexer (ingliz  tilidan — «yana bir indeksator», «navbatdagi indeksator») iborasining qisqartmasidir. Keyinchalik Voloj brendning Rossiyaga mansubligini ta’kidlash uchun «Ya»ni «Я»ga almashtirib, nomni «Яndex» ko‘rinishiga keltirdi.

Yandeks qidiruv va boshqa mahsulotlar nomi sifatida yozilganda, odatda, qo‘shtirnoqlarga olinmaydi. Bunday yozilish dastlabki aralash «Яndex» nomidan kelib chiqqan bo‘lib, unga rus tili qoidalari tatbiq etilmagan. Aksincha, yuridik shaxs — «Yandeks» MChJ haqida gap ketganda, tashkilot nomi qo‘shtirnoqqa olinishi kerak.

Loyiha dizayni

Tashkil topganidan buyon «Yandeks» Artemiy Lebedev studiyasi bilan hamkorlik qiladi. Studiya mutaxassislari kompaniya uchun saytlar, bosma mahsulotlar va ishbilarmonlik grafikasi dizaynini yaratadi. Eng ko‘p ishlarni Roma Voronejskiy bajargan, biroq «Yandeks uchun» ishlarda studiyaning deyarli barcha yetakchi dizaynerlari qatnashgan. Ayrim loyihalarni boshqa kompaniyalar bajargan. «Yandeks.O‘yinchoqlar» (brauzer flesh-o‘yinlari uchun ishga tushiruvchi dastur) loyihasining ilk versiya dizaynini «Gorod-Interaktiv», «Yandeks.Leto» dizaynini «Bolotov.ru», «Yandeks.Pul» xizmatining 2009-yildagi dizaynini esa frilanser Aleksandra Pavlova ishlab chiqqan.

2013-yildan boshlab Artemiy Lebedev studiyasi ishtirokisiz chiqariladigan loyihalar soni oshdi. Masalan, «Yandeks.Yangiliklar»ning yangilangan dizayni yoki Yandeksning yangi «Orollar» dizayni shular jumlasidandir.

Logotip

«Yandeks»ning ilk logotipi 1996-yilda, shu nomdagi qidiruv tizimi rasman e’lon qilinishidan avval, Yandex.Site va Yandex.CD mahsulotlarida paydo bo‘lgan. 1997-yildan «Yandeks» logotiplarini Artemiy Lebedev studiyasi ishlab keladi. O‘shandan beri to‘rtta variant yaratilgan; 3.0 versiyasidan boshlab brend nomi kirill yozuvida («Яndex» o‘rniga «Яндекс») yozilgan. «Yandeks» logotipi ayrim esda qolarli sanalar munosabati bilan o‘zgartirilishi mumkin. Masalan, 75 yillik yubileyiga Vladimir Visotskiyning musiqiy logotipi bag‘ishlangan.

2016-yilda kompaniya o‘sha davrda yaratilgan korporativ Yandex Sans shriftiga mos ravishda logotipini biroz yangiladi. Yangi variant mualliflari Ilya Ruderman va Kristian Shvars edi.

2021-yilda aynan Ruderman bilan birga «Yandeks» dizaynerlari logotipning yangi variantini ishlab chiqdi. Shu bilan birga, logotip kompozitsiyalari uchun yangi belgi va shrift ham paydo bo‘ldi.

Yandeks kubogi

2001–2009-yillarda Yandeks internetda tezkor qidiruv bo‘yicha muntazam musobaqalar o‘tkazgan. Kubok uch bosqichdan iborat edi: ikkita masofaviy tur va yuzma-yuz final. Birinchi turda kubok saytida ro‘yxatdan o‘tgan har qanday kishi qatnashishi mumkin edi. Ikkinchi turga eng ko‘p ball to‘plagan 100 ishtirokchi o‘tgan. Finalga ikkinchi turning 8 g‘olibi chiqqan. 9-ishtirokchi ikkinchi turda ulardan keyingi 20 o‘rinni egallaganlar orasidan qur’a bilan aniqlangan. Final ikki qismdan iborat bo‘lgan: ko‘pkurash va sovrindorlar poygasi.

Statistika va moliyaviy ko‘rsatkichlar

Tushum bo‘yicha Rossiyaning eng yirik internet kompaniyasi. Qayta ishlangan so‘rovlar soniga ko‘ra dunyoning yetakchi qidiruv tizimlari qatoriga kiradi.

2002, 2012, 2019–2025-yillar ko‘rsatkichlari
Yil Tushum Serverlar soni Xodimlar soni Internet-reklama bozori hajmi Raqobatchilar
2002 60 mln rubl 160 100 10 mln dollar Rambler, Aport, Laykos
2012 28 mlrd rubl 10 ming 4,5 ming 1,7 mlrd dollar Google (qidiruv tizimi), Poisk@Mail.Ru
2019 175,4 mlrd rubl 10 092 3,1 mlrd dollar Google, Mail.ru Group
2020 218,3 mlrd rubl 15 666 5,4 mlrd dollar Google, Mail.ru Group
2021 356,2 mlrd rubl 150–200 ming 21 151 6,6 mlrd dollar Google, VK Group
2022 521,7 mlrd rubl 25 431 7,4 mlrd dollar Google, VK Group
2023 800 mlrd rubl 25 127 8,6 mlrd dollar Google, VK Group
2024 1 094,6 mlrd rubl 28 992 15,7 mlrd dollar Google, VK Group
2025 306,5 mlrd rubl (1-chorak 2025-yil) 29 971 Google, VK Group

«Yandeks.Radar» tahliliy xizmati ma’lumotlariga ko‘ra, kompaniyaning Rossiya qidiruv bozoridagi ulushi (mobil qurilmalar qidiruvi ham kiradi) 2020-yil III chorakda o‘rtacha 59,3 foizni tashkil etdi. 4-chorak 2019-yilda Android Rossiyada «Yandeks»ga yuborilgan qidiruv so‘rovlari ulushi 54,3 foizni tashkil etdi. So‘rovlar soni 7 foizga oshdi, bu 4-chorak 2018-yil ko‘rsatkichiga nisbatan o‘sishdir.

Rossiya qidiruv bozorida (qidiruv va portal) 1-chorak 2025-yilda kompaniyaning ulushi 67,2 foizni tashkil etdi. So‘rovlar sonining yillik o‘sishi tezlashib, 9,9 foizga yetdi. Tuzatilgan EBITDA 48,9 mlrd rubl yoki tushumning 16,0 foiziga teng bo‘ldi.

Kunlik qidiruv so‘rovlari soni dinamikasi — Yandeks.Qidiruv

13-iyul 2017-yilda Yandeks.Taksi va Uber o‘z bizneslarini birlashtirishi e’lon qilingach, bozor kapitallashuvi Yandeksning NASDAQ birjasidagi qiymati 10,73 mlrd dollarga oshdi, Yandeks aksiyalari esa bir kun ichida 15,99 foizga qimmatlashib, har bir qimmatli qog‘oz 31,7 dollarga yetdi.

2019-yil yakunida konsolidatsiyalashgan tushum 2018-yilga nisbatan 37 foizga oshib, 175,4 mlrd rubl (2833,2 mln dollar)ni tashkil etdi. «Yandeks.Market»ni hisobga olmaganda, tushum 2018-yilga nisbatan 39 foizga ko‘paygan. Kompaniyaning sof foydasi 11,2 mlrd rubl (180,9 mln dollar)ni tashkil etib, 2018-yilga nisbatan 75 foizga kamaygan.

2020-yil fevralda Rossiyaning Forbes nashri kompaniya qiymatini 14,6 mlrd dollarga baholab, uni Runetning eng qimmat kompaniyalari ro‘yxatida birinchi o‘ringa qo‘ydi.

2024-yil sentabrda aksiyadorlarning navbatdan tashqari umumiy yig‘ilishida 2010-yildan buyon ilk marta birinchi yarim yillik yakunlari bo‘yicha har bir oddiy aksiyaga 80 rubl dividend to‘lashga qaror qilindi.

Dastlabki 9 oyda, 2024-yilda kompaniya tushumi 754,4 mlrd rublga yetib, yillik o‘sish 37 foizni tashkil etdi. Yil yakunida tushumning yillik o‘sishi 38–40 foiz bo‘lishi, EBITDA esa 170–175 mlrd rublga yetishi kutilgan.

2024-yilda kompaniya tushumi 37 foizga oshib, 2023-yilga nisbatan 1 094,6 mlrd rublga yetdi. 2024-yil to‘rtinchi choragidagi tushumning 2024-yil uchinchi choragiga nisbatan o‘sishi ham 37 foizni tashkil etdi.

2025-yil birinchi choragi moliyaviy natijalari: tushum 306,5 mlrd rubl, tuzatilgan EBITDA 48,9 mlrd rublni tashkil etdi.

2025-yil aprelda Yandeks Forbes reytingiga ko‘ra hamon Runetning eng qimmat kompaniyalari ro‘yxatida birinchi o‘rinda turardi. Kompaniya qiymati 16,4 mlrd dollar deb baholandi.

Mulkdorlar va rahbariyat

Bosh kompaniya Rossiyada «Yandeks» xalqaro kompaniya ommaviy aksiyadorlik jamiyati sifatida ro‘yxatdan o‘tgan. 2024-yil boshigacha kompaniya ustav kapitalining 100 foizi Niderlandiyada ro‘yxatdan o‘tgan Yandex N.V. aksiyadorlik jamiyatiga tegishli bo‘lgan. Arkadiy Volojning so‘zlariga ko‘ra, xorijiy bosh kompaniya tuzish qarori Rossiya aksiyadorlik jamiyatlari to‘g‘risidagi qonunchiligidagi nomuvofiqliklar sababli qabul qilingan.

23-yanvar 2024-yilda Rossiyadagi asosiy yuridik shaxs — «Yandeks» MChJning egasi Yandex N.V. o‘rniga Rossiyaning «Yandeks» xalqaro aksiyadorlik jamiyati bo‘lgani ma’lum qilindi. 2024-yil iyul–avgustda Yandex N.V. nomini o‘zgartirdi va «Yandeks» brendlaridan foydalanishni to‘xtatdi. «Yandeks» kompaniyasi Yandex N.V.ga yil oxirigacha ayrim texnologiyalaridan foydalanish uchun cheklangan huquqlar berdi.

5-fevral 2024-yilda «Yandeks» biznesi konsorsiumga — xususiy investorlar va kompaniya menejerlari birlashmasiga sotilgani e’lon qilindi. Bitimning e’lon qilingan qiymati 475 mlrd rubl (bozor qiymatidan kamida 50 foizlik chegirma hisobga olingan holda) edi. «Yandeks» xalqaro aksiyadorlik jamiyatining egasi «Yandeks» menejerlari boshchiligidagi «Konsorsium. Birinchi» yopiq pay investitsiya fondiga aylandi. Pay egalarining birortasida nazorat ulushi yo‘q. «Yandeks»ning o‘zi qayta tashkil etilgandan keyin ham «xususiy, mustaqil va ommaviy kompaniya bo‘lib qolishi»ni ma’lum qildi. Shu kuni «Lukoyl» bitim tugagach, «Yandeks»dagi ulushi taxminan 10 foiz bo‘lishini aytdi. The Bell va «Meduza» nashrlari fikricha, o‘sha paytda konsorsium tarkibiga «Lukoyl» hammuallifi Vagit Alekperov, Faberlic asoschisi va «Yangi odamlar» partiyasidan Davlat dumasi deputati Aleksey Nechayev, , VTB guruhi kirishi mumkin edi. 2025-yil iyulda konsorsium tarkibida «Yandeks» menejmenti, Aleksandr Chachavaning «Infiniti Menedjment» kompaniyasi va «Katalitik Pipl» bor edi. «Argonavt» yopiq pay fondi o‘z ulushini «Kelajak moliyaviy yechimlari» hamda «Simvol» fondlariga o‘tkazdi. 7-iyul 2025-yilda «Konsorsium. Birinchi» pay fondi ishtirokchilari Yandeks aksiyalariga bevosita egalik qila boshladi. Natijada aksiyadorlik kapitalining 66,58 foizi asosiy aksiyadorlarga, 3,62 foizi rag‘batlantirish dasturi ma’murlariga, 29,8 foizi esa erkin muomaladagi aksiyalarga tegishli bo‘ldi. Aksiyadorlarning hech biri nazorat ulushiga ega emas.

2022-yil aprelda lavozimga kelgan Artyom Savinovskiy «Yandeks» bosh direktori bo‘lib qolishi haqida qaror qabul qilindi.

«Yandeks» kompaniyasi asoschilaridan biri Ilya Segalovich 2013-yilda kompaniyaning Gollandiyada:

ro‘yxatdan o‘tkazilgani haqidagi savolga shunday javob bergan: «Siz Gollandiya kompaniyasisiz».

— Yo‘q, biz Rossiya kompaniyasimiz. Unda «Gazprom-Media» Kipr kompaniyasimi? Google Delaver kompaniyasimi, chunki o‘sha yerda ro‘yxatdan o‘tganmi? <…> Keling, bu o‘xshatishni tushuntiraman. Rossiyaliklar tomonidan Rossiya mablag‘i bilan tashkil etilgan, Moskvada faoliyat yuritadigan, 2500 nafar xodimga ish haqi berib, shu ish haqidan soliq to‘laydigan, Rossiyada ishlab, Rossiya uchun mahsulot yaratuvchi kompaniya bor. Bunday kompaniya Rossiya kompaniyasi deyiladi. Shu bilan birga, u xorijda ro‘yxatdan o‘tgan. Rossiyada aksiyadorlik jamiyatlari haqidagi munosib qonun bo‘lmagani uchun xorijlik aksiyadorlar bu yerda yuridik shaxs tuzishdan cho‘chiydi.

Mulkdorlar tarkibi

Arkadiy Voloj — Yandeks hammuassisi
Ilya Segalovich — texnologiyalar va ishlanmalar direktori

Yandex N.V. kapitali ikki turdagi aksiyalardan iborat — 65 716 855 A sinfi (har aksiyaga bir ovoz) va 35 528 568 B sinfi (har aksiyaga o‘nta ovoz).

2015-yil oxirida Yandex N.V. mulkdorlar tarkibi:

  • Arkadiy Voloj — 327 396 A sinfidagi aksiyalar, 32 209 684 B sinfidagi aksiyalar (aksiyalarning 86,3 foizi) — aksiyalarning 9,84 foizi (ovozlarning 48,48 foizi);
  • Vladimir Ivanov — 8 944 491 A sinfidagi aksiyalar (aksiyalarning 3,05 foizi), 3 318 884 B sinfidagi aksiyalar (8,94 foiz) — aksiyalarning 3,71 foizi (ovozlarning 6.34 foizi);
  • Capital Research Global Investors — 22 605 097 A sinfidagi aksiyalar — 6,83 foiz (ovozlarning 3,40 foizi);
  • Invesco Ltd — 16 582 559 A sinfidagi aksiyalar — aksiyalarning 5,01 foizi (ovozlarning 2,49 foizi).

Jami aksiyalarning 10,32 foizi va ovozlarning 48,72 foizi menejment qo‘lida jamlangan. Yirik aksiyadorlar bilan birga ular aksiyalarning 30,60 foiziga ega bo‘lib, ovozlarning 63,30 foizini nazorat qilgan.

Sobiq a’zolar
  • Tigran Xudaverdyan — 23-may 2019-yildan 15-mart 2022-yilgacha boshqaruvchi direktor, 15-martdan 16-mart 2022-yilgacha Rossiyadagi Yandeks bosh direktori
  • Ilya Segalovich — 1993–2013-yillarda texnologiyalar va ishlanmalar direktori
  • Greg Abovskiy — 1-dekabr 2017-yildan 30-mart 2021-yilgacha operatsion va moliyaviy direktor
  • Aleksandr Shulgin — 1-sentabr 2014-yildan 1-dekabr 2017-yilgacha operatsion va moliyaviy direktor
  • Arkadiy Voloj — 2000-yildan 3-iyun 2022-yilgacha Yandeks bosh direktori
  • Yelena Bunina — 1-yanvar 2011-yildan Yandeksning kadrlar bo‘yicha direktori; 1-dekabr 2017-yildan 15-mart 2022-yilgacha va 16-martdan 2-aprel 2022-yilgacha Rossiyadagi Yandeks bosh direktori
  • Grigoriy Dergachyov — 14.04.2021 dan 2021-yil kuzigacha «Yandeks.Taksi» bosh direktori
  • Jon Boynton (inglizcha John Boynton) — 28.03.2016 dan 2024-yilgacha Yandeks direktorlar kengashi raisi

«Yandeks» xalqaro kompaniya ommaviy aksiyadorlik jamiyati

Mulkdorlar

Aksiyadorlarning hech biri nazorat ulushiga ega emas va muhim qarorlar menejerlar jamoasi ixtiyorida qoladi.

Aksiyadorlar Egalik ulushi (kompaniya kapitalining 5 foizidan ortig‘i)
Россия Aleksandr Chachavaning «Infiniti Menedjment» kompaniyasi 19,69 %
Россия «Yandeks» menejmenti 16,3 %
Россия «Katalitik Pipl» 9,89 %
Direktorlar kengashi
Ism-sharifi Lavozimi Yili Izoh
Anton Sichev ijro etuvchi bo‘lmagan direktor 2024-yildan moliya direktori Флаг ОАЭ Litasco Middle East (sho‘ba kompaniya: Lukoyl)
Aleksandr Chachava ijro etuvchi bo‘lmagan direktor 2024-yildan boshqaruvchi hamkor Флаг Каймановых Островов Leta Capital va «Infiniti Menedjment» AJ rahbari
Pavel Dengin ijro etuvchi bo‘lmagan direktor 2024-yildan «Infinitum» ixtisoslashtirilgan depozitariysi AJning mahsulotlar bo‘yicha rahbar o‘rinbosari
Andrey Betin mustaqil direktor 2024-yildan «Rossiya — imkoniyatlar mamlakati» notijorat avtonom tashkiloti ijrochi direktori
Aleksandr Ivlev mustaqil direktor 2024-yildan sobiq boshqaruvchi hamkor Флаг Кипра EY CIS (sho‘ba kompaniya: Великобритания Ernst & Young)
Aleksey Yakovitskiy mustaqil direktor 2024-yildan sobiq bosh direktor VTB Kapital
Yevgeniy Yakushkin mustaqil direktor 2024-yildan sobiq strategiya direktori Сингапур AliExpress CIS Holding (sho‘ba kompaniya: Китай AliExpress)
Svetlana Yachevskaya mustaqil direktor 2024-yildan advokat va vasiylik kengashi a’zosi Yevropa universiteti
Artyom Savinovskiy ijrochi direktor 2024-yildan 14-aprel 2022-yildan «Yandeks» xalqaro kompaniya ommaviy aksiyadorlik jamiyati bosh direktori
Bo‘linmalar rahbarlari
Ism-sharifi Lavozimi
Artyom Savinovskiy bosh direktor (2022-yildan)
Aleksey Kudrin korporativ rivojlanish bo‘yicha maslahatchi (2022-yildan)
Andrey Sebrant strategik marketing direktori
Aleksandr Kraynov texnologiyalarni rivojlantirish direktori AI (2021-yildan)
Pavel Kushelev loyihalar bo‘yicha direktor PR-loyihalar bo‘yicha (2022-yildan)
Konstantin Sidorkov artistlar bilan ishlash bo‘yicha direktor (2024-yildan)
Daniil Shuleyko biznes guruhi direktori elektron tijorat (e-commerce) va ridetech (2021-yildan)
Dmitriy Masyuk «Qidiruv va reklama texnologiyalari» biznes guruhi direktori (2023-yildan)
Roman Maresov yo‘nalish rahbari elektron tijorat (e-commerce) (2023-yildan)
Aleksandr Anikin raydtex yo‘nalishi rahbari (2021-yildan)
Yelena Bubnova qidiruv yo‘nalishi rahbari (2022-yildan)
Igor Bogachyov tijorat direktori (2024-yildan)
Aleksandr Balaxnin moliya direktori (2023-yildan)
Ivan Zadoxin operatsion direktor Yandeks Market (2024-yildan)
Vadim Petrov bosh direktor Yandeks Lavka (2023-yildan)
Yevgeniy Anishchenkov bosh direktor Yandeks Yeda (2024-yildan)
bosh direktor Deliveri (2023-yildan)
Aleksandr Dunayevskiy bosh direktor Kinopoisk (2024-yildan)
Aleksandra Sagalovich xizmat rahbari Yandeks Musiqa (2021-yildan)
Vitaliy Grigorash xizmat rahbari Yandeks Kitoblar (2022-yildan)
Andrey Gevak Yandeks Plyus bosh direktori (2021-yildan)
Olga Filipuk «Plyus va Fantex» kontent direktori (2024-yil iyun holatiga)
Dmitriy Litvinov bosh direktor BandLink (2019-yildan)
Dmitriy Subbotin xizmat rahbari Yandeks Afisha
Nodari Kezua bosh direktor Yandeks Yetkazib berish (2025-yil avgustdan)
Aleksandr Anikin bosh direktor Yandeks Taksi (2021-yildan)
Kirill Lunyov bosh direktor Yandeks Drayv (2024-yildan)
Pavel Alyoshin bosh direktor Avto.ru (2021-yildan)
Aleksandr Ganshin bosh direktor Yandeks Ob-havo
bosh direktor Yandeks Tirbandliklar (2024-yildan)
Pavel Yepishin bosh direktor Yandeks O‘yinlar

Reyting baholari

  • Reyting agentligi AKRA 2025-yilda «Yandeks» xalqaro kompaniya ommaviy aksiyadorlik jamiyatiga barqaror prognoz bilan AAA(RU) kredit reytingini berdi va keyin uni tasdiqladi.
  • «Ekspert RA» reyting agentligi 2025-yilda «Yandeks» xalqaro kompaniya ommaviy aksiyadorlik jamiyatiga barqaror prognoz bilan ruAAA reytingini berdi va o‘sha yili tasdiqladi.

Tanqid

27-aprel 2020-yilda qidiruv tizimi «Navalniy» so‘rovi bo‘yicha siyosatchiga oid faqat salbiy materiallarni ajratib ko‘rsata boshladi. «Yandeks» kompaniyasi buni «vaqtinchalik tajriba» deb atadi. 28-aprelda Yandeks tushuntirish e’lon qilib, tajriba muvaffaqiyatsiz chiqqanini tan oldi.

2021-yil fevralda qariyb 5 mingta elektron pochta manzili va parol sizib chiqdi. Kompaniya aytishicha, buni nomi oshkor qilinmagan tizim administratori sodir etgan va shu sababli ishdan bo‘shatilgan. Yandeks uzr so‘radi, biroq ma’lumotlari sizganlarga yetkazilgan zararni qoplash haqida xabar berilmadi.

Yandeks qidiruv tizimi ehtimol xavfli natijalarni, jumladan mashhur dasturlar va saytlarning soxta nusxalarini reklama qilishda ayblangan.

2022-yil dekabrda Yandeksning dastlabki kodlari sizib chiqqach, kompaniya patch — «bunkerdagi chol» iborasi bo‘yicha qidiruvda Putin tasvirlari ko‘rsatilishini bloklovchi tuzatmadan foydalangani ma’lum bo‘ldi.

23-dekabr 2022-yilda kompaniya rahbariyati jurnalistlarga The Village nashri orqali kompaniyada senzura mexanizmlari borligini aytgan xodimni ishdan bo‘shatdi.

2023-yil yanvarda Yandeks xizmatlarining qariyb 45 gigabayt hajmdagi siqilgan dastlabki kodlari yana sizib chiqdi. Kodni o‘rgangan kiberxavfsizlik mutaxassislari Wired nashriga aytishicha, Yandeks reklama maqsadli yo‘naltirilishi (targeting) uchun foydalanuvchilar haqida juda katta hajmdagi ma’lumotni yig‘adi va tahlil qiladi. Masalan, qidiruv so‘rovlari va «Alisa»ga aytilgan iboralar asosida Yandeks «chekuvchilar» yoki «dala hovli egalari» kabi maqsadli auditoriyalarni yaratadi. Mutaxassislarga ko‘ra, indekslanadigan barcha ma’lumotlar ham reklamaga mo‘ljallangandek ko‘rinmaydi. Jumladan, Yandeks foydalanuvchining joylashuvi, harakat tezligi va ulanilgan Wi-Fi tarmoqlarining nomlari haqidagi ma’lumotlarni yig‘adi. Sizib chiqish bo‘yicha matbuot bayonotida Yandeks foydalanuvchilar ma’lumotlari zarar ko‘rmaganini bildirdi hamda tavsiyalar tizimining shaffof emasligi va kodning ayrim qismlaridagi «irqiy haqoratlar» uchun uzr so‘radi.

2025-yil iyunda mustaqil tadqiqot natijalari e’lon qilindi. Unga ko‘ra, kompaniya Android foydalanuvchilarini Yandeks Metrika orqali kuzatgan. Bu xizmat 2017-yildan mobil brauzerlardan noyob foydalanuvchi identifikatorlarini qurilmada o‘rnatilgan «Yandeks» ilovalariga uzatib kelgan. Natijada tashrif buyurilgan saytlarni «Yandeks» ekotizimidagi muayyan foydalanuvchi akkauntiga bog‘lash mumkin bo‘lgan. Bundan tashqari, ma’lumot yig‘ishdan hatto VPN orqali foydalanish ham himoya qilmagan. Voqea oshkor bo‘lib, Google tekshiruvni boshlaganidan so‘ng kompaniya ma’lumot yig‘ishni to‘xtatganini bildirdi.

Adabiyotlar

Havolalar