| WebP | |
|---|---|
| | |
| Kengaytma |
.webp |
| MIME-turi | image/webp |
| Fayl signaturasi | WEBP |
| Ishlab chiquvchi | |
| E’lon qilingan | 30-sentabr 2010-yil |
| So‘nggi versiya | 1.6.0 (9-iyul 2025-yil ) |
| Format turi |
Grafik format Yo‘qotishsiz siqish algoritmi/yo‘qotishli siqish |
| Quyidagi konteyner tarkibida | Resurslar almashinuvi fayl formati (RIFF) |
| Quyidagi format asosida yaratilgan | RIFF |
| Ochiq format? | Ha |
| Veb-sayt | developers.google.com/… (inglizcha) |
WebP — (ingl. WEB Pictures) — tasvirlarni siqish formati bo‘lib, u ham yo‘qotishli, ham yo‘qotishsiz siqishni ta’minlaydi. Formatni Google Inc. kompaniyasi 2010-yilda taklif qilgan. Asos sifatida videokodek VP8 tarkibidagi harakatsiz tasvirlarni (tayanch kadrlarni) siqish algoritmi ishlatiladi. Foydalaniladigan konteyner — RIFF.
Bu format bilan ishlash uchun ochiq kodli dasturiy ta’minot mavjud. Bunga, xususan, kutubxona sifatidagi libvpx va webpconv konvertori kiradi.
Algoritm
Siqish ikki bosqichdan iborat. Birinchi bosqichda ayrim bloklarning tarkibi avval dekodlangan bloklarga qarab «bashorat qilinadi» (joriy blokning tepasidagi uchta va chap tomonidagi bitta blok asosida). Ikkinchi bosqichda esa bashorat xatosi kodlanadi. Bloklar chapdan o‘ngga va yuqoridan pastga qarab tasvirlanadi. Bashorat qilish rejimlari makrobloklarning 3 xil o‘lchami bilan ishlaydi:
- Yorqinlik kanalida 4×4
- Yorqinlik kanalida 16×16
- Ranglilik kanalida 8×8
Jumladan, VP8 va WebP formatlarida quyidagi bashorat qilish rejimlari amalga oshirilgan:
- Gorizontal bashorat, H_PRED. Joriy blokning har bir ustuni uning chap tomonidagi ustunning nusxasi bo‘ladi.
- Vertikal bashorat, V_PRED. Joriy blokning har bir qatori uning tepasidagi qatorning nusxasi bo‘ladi.
- DC bashorat, DC_PRED. Joriy blokning tepasidagi qator va chap tomonidagi ustun piksellarining o‘rtacha qiymati hisoblanib, butun blok shu bir xil qiymatlar bilan to‘ldiriladi.
- TrueMotion bashorati, TM_PRED. Bu usul On2 Technologies kompaniyasida ishlab chiqilgan. Blok tepasidagi qator va chap tomonidagi ustundan tashqari, blokning yuqori chap burchagidagi piksel ham hisobga olinadi. Burchak pikseli bilan yuqoridagi qator o‘rtasidagi farq blok qatorlariga yoziladi; bunda qiymatlarga tegishli ustun pikselining qiymati qo‘shiladi. Xij = Ustuni + Qatorj - Burchak pikseli.
- 4×4 bloklar uchun V_PRED va H_PRED rejimlariga o‘xshash, biroq diagonal yo‘nalishlardan foydalanadigan yana 6 ta qo‘shimcha rejim mavjud.
Bashorat xatolarini va oldindan bashorat qilinmagan kichik bloklarni siqish uchun diskret kosinus o‘zgartirishi — DCT (ba’zan esa Uolsh–Adamar o‘zgartirishi — WHT) ishlatiladi. Ikkala o‘zgartirish ham 4×4 pikselli kichik bloklar bilan ishlaydi. Yaxlitlash xatolarini kamaytirish uchun o‘zgartirishlar qo‘zg‘almas vergulli sonlar tasviri asosida bajariladi. DCT va WHT koeffitsiyentlari entropiyaviy kodlovchi yordamida kodlanadi.
WebP rang fazosi sifatida RGBdan foydalanmaydi: kodlashdan oldin tasvir YUV rang fazosidagi 8 bitli chuqurlikdagi 4:2:0 formatiga o‘tkaziladi. Bu o‘tkazish ITU-R BT.601 standartiga muvofiq bajariladi.
Ayrim tasvirlar uchun yuqori masshtablash (upscaling) algoritmidan foydalanish mumkin: bunda tasvirning o‘zi emas, balki uning o‘lchami kichraytirilgan varianti kodlanadi. Dekoder esa teskari o‘zgartirishni bajaradi (tasvirni kattalashtiradi).
Qo‘llab-quvvatlash
WebP formatidagi tasvirlarni ko‘rish quyidagi brauzerlarda qo‘llab-quvvatlanadi: Google Chrome (9-versiyadan boshlab), Opera (11.10-versiyadan boshlab) va Firefox (65-versiyadan boshlab).
Android 4.0-versiyadan boshlab WebP tasvirlarini o‘qish va yozishni qo‘llab-quvvatlaydi.
Maxsus JavaScript kutubxonasi yordamida WebP tasvirlarini WebM formatidagi videoni qo‘llab-quvvatlovchi brauzerlarda, jumladan, Firefox 4.0 va undan keyingi versiyalarda ko‘rsatish mumkin.
Shuningdek, libwebp kutubxonasining JavaScript va ActionScript uchun yaratilgan libwebpjs/libwebpas porti ham mavjud. U WebP formatidan barcha ommabop brauzerlarda foydalanish imkonini beradi (IE6+ brauzerlarida bu imkoniyat qo‘shimcha Adobe Flash moduli yordamida ta’minlanadi).
Tasvir ko‘rish dasturi IrfanView maxsus plagin o‘rnatilganda WebP formatini ham qo‘llab-quvvatlaydi va tasvirlarni boshqa grafik formatlarga aylantira oladi. Tasvir ko‘rish dasturi ACDSee 2022 WebP formatini qo‘llab-quvvatlaydi va tasvirlarni boshqa grafik formatlarga aylantira oladi. Tasvir ko‘rish dasturi FastStone Image Viewer 7.1-versiyadan boshlab (Windows 10/11) WebP formatini ham qo‘llab-quvvatlaydi[aniqlashtirish kerak].
2018-yil oktabrda ushbu formatni qo‘llab-quvvatlash imkoniyati Microsoft Edge brauzeriga qo‘shildi. Shuningdek, 2018-yil oktabrda libwebp kutubxonasi Firefox dasturining kod bazasiga kiritildi.
Cheklovlar va kamchiliklar
VP8 kabi, WebP ham faqat 8-bitli YUV 4:2:0 formatini qo‘llab-quvvatlaydi. Sifatni yo‘qotish bilan kodlashda bu holat kontrast 1 piksel ichida keskin almashinadigan tasvirlarda, masalan, pikselli grafikada va kompyuter grafikasining boshqa turlarida ranglarning yo‘qolishiga olib kelishi mumkin. Bu cheklovlarni bartaraf etish uchun ARGB rang fazosida ishlaydigan WebP Lossless spetsifikatsiyasi ishlab chiqilgan.
Havolalar
- Rasmiy bosh sahifa. Arxiv nusxasi 5-may 2012-yilda Wayback Machine arxiviga joylangan (inglizcha)
- Turli brauzerlarda WebP qo‘llab-quvvatlanishi jadvali Arxiv nusxasi 24-mart 2015-yilda Wayback Machine arxiviga joylangan, caniuse.com
- WebP, JPEG va JPEG 2000 formatlarini taqqoslash. Arxiv nusxasi 5-iyun 2012-yilda Wayback Machine arxiviga joylangan (inglizcha)
- Devin Koldyuey. Web uchun yangi tasvir formati — WebP (inglizcha). Google Inc. (30-sentabr 2010-yil). — Formatning rasmiy e’loni. Murojaat qilingan sana: 3-aprel 2011-yil. Arxivga joylangan sana: 13-avgust 2011-yil.
Matbuotdagi maqolalar
- Sharon Godin. Google’ning WebP formati tasvirlar hajmini baytlarda kichraytiradi (inglizcha). ComputerWorld (30-sentabr 2010-yil). — «JPEG’ning muqobili internetni tezlashtirish va saqlash joyini tejashni ko‘zlaydi». Murojaat qilingan sana: 3-aprel 2011-yil. Arxivga joylangan sana: 3-aprel 2011-yil.
- Mark Xakman. Google JPEG tasvir formatining o‘rnini bosuvchi formatni targ‘ib qilmoqda (inglizcha). PC Magazine (30-sentabr 2010-yil). Murojaat qilingan sana: 3-aprel 2011-yil. Arxivga joylangan sana: 3-aprel 2011-yil.
- Stiven Shenklend. Google tezroq internet uchun JPEG muqobilini taklif qilmoqda (inglizcha). CNET (30-sentabr 2010-yil). Murojaat qilingan sana: 3-aprel 2011-yil. Arxivga joylangan sana: 3-aprel 2011-yil.
- Devin Koldyuey. WebP yordamida Google internetning yana bir asosiy formatini almashtirishni ko‘zlamoqda (inglizcha). CrunchGear (30-sentabr 2010-yil). Murojaat qilingan sana: 3-aprel 2011-yil. Arxivga joylangan sana: 3-aprel 2011-yil.
- Konstantin Xodakovskiy. Google JPEG formatini iste’foga chiqarishga qaror qildi. 3DNews (2-oktabr 2010-yil). Murojaat qilingan sana: 2-oktabr 2010-yil. Arxivga joylangan sana: 4-oktabr 2010-yil.
- Garrett Rojers. WebP: Google’ning internetni tezlashtirishga qaratilgan yangi urinishi (inglizcha). ZDNet (3-oktabr 2010-yil). — «Internetni tezlashtiradigan har qanday narsa, menimcha, yaxshi. Ammo bir savolim bor: keng polosali internet tobora tezlashib borayotgan zamonda, nega biz internet tezligini juda oz miqdorda oshirish haqida bunchalik qayg‘uryapmiz?» Murojaat qilingan sana: 3-aprel 2011-yil. Arxivga joylangan sana: 3-aprel 2011-yil.
- x264 kodeki ishlab chiquvchilari Google 01.10.2010 kuni taklif qilgan WebP formatini keskin tanqid qilmoqda Arxiv nusxasi 4-oktabr 2010-yilda Wayback Machine arxiviga joylangan, Jeyson Garret-Gleyzer