Yoqilg‘ining solishtirma yonish issiqligi — issiqlik miqdorini ifodalovchi fizik kattalik. U to‘liq yonish jarayonida yoqilg‘ining 1 kg massasi uchun qancha issiqlik ajralishini bildiradi.
Solishtirma yonish issiqligi J/kg yoki kaloriya/kg (1 J = 0,2388459 kal) birliklarida o‘lchanadi. Bu kattalikni tajribada aniqlash uchun kalorimetriya usullaridan foydalaniladi.
Yoqilg‘ining solishtirma yonish issiqligi quyidagi formula yordamida aniqlanadi
bu yerda — solishtirma yonish issiqligi, — ushbu yoqilg‘i yonganda ajralib chiqadigan issiqlik miqdori, — yoqilg‘i massasi
Yoqilg‘ining solishtirma yonish issiqligi qancha yuqori bo‘lsa, dvigatelning yoqilg‘ining solishtirma sarfi shuncha kam bo‘ladi, bunda foydali ish koeffitsiyenti (FIK) bir xil bo‘lishi nazarda tutiladi.
X. Kuxling tahriridagi fizika ma’lumotnomasi asosida yonish issiqligi
| Butan, metan va propanning yonish issiqligi hamda gaz holatidagi zichligi | |||
|---|---|---|---|
| Gaz | Yonish issiqligi, MJ/m3* | Zichlik (normal sharoitda), kg/m3 | Yonish issiqligi, MJ/kg |
| Vodorod | 10,8 | 0,08987 g/l | 120 |
| Butan | 124 | 2,588 | 47,9 |
| Metan | 35,9 | 0,714 | 50,2 |
| Propan | 93,4 | 1,96 | 48,4 |
| * — X. Kuxling tahriridagi fizika ma’lumotnomasiga muvofiq jadval qiymati | |||
| Solishtirma yonish issiqligi: moddalar havoda yonganda | |
|---|---|
| Modda | Yonish issiqligi, MJ/kg |
| Vodorod | 120 |
| Bor | 58 |
| Asetilen | 50,4 |
| Metan (laboratoriya sharoitidagi) | 50,1 |
| Etilen | 48,0 |
| Propan | 47,54 |
| Butan | 47,2 |
| Maishiy gaz | 46,1 |
| Propan-butan (ballondagi) | 43,8 |
| Benzin | 43,6 44, 42 |
| Litiy | 43 |
| Dizel yoqilg‘isi | 42,7 |
| Neft | 41 |
| Kerosin | 40,8 |
| Raps moyi | 39,6 |
| Kungaboqar moyi | 39,5 |
| Mazut | 39,2 |
| Izopropanol | 34,1 |
| Kimyoviy toza uglerod | 32,8 |
| Yog‘och ko‘miri | 31 |
| Antratsit toshko‘mir | 31 |
| Alyuminiy | 31 |
| Shartli yoqilg‘i | 29,308 (7000 kkal) |
| Etanol | 30 |
| Toshko‘mir | 29,3 |
| Magniy | 24,7 |
| Metanol | 22,7 |
| Yoqilg‘i briketlari | 19—20,5[manba 2757 kundan beri ko‘rsatilmagan] |
| O‘tin (quruq, qayin va qarag‘aydan) | 15 |
| Qo‘ng‘ir ko‘mir | 15, 14,7 |
| Piroliz gazi[ingl.] | 12,0 |
| Tabiiy gaz | 41-49 |
| Torf | 8,1, 15 |
| Porox | 3,8 |
Taqqoslash uchun, uran-235 ning bitta yadrosi parchalanganda, parchalanish bo‘laklarining keyingi parchalanishini ham hisobga olganda, o‘rtacha taxminan 202,5 MeV = 3,244⋅10−11 J, yoki 19,54 TJ/mol = 83,14⋅106 MJ/kg.