| Skype | |||
|---|---|---|---|
| | |||
| Turi | IP-telefon, mobil ilova, messenjer va veb-sayt | ||
| Mualliflari | |||
| Ishlab chiquvchi | Skype Technologies | ||
| Dasturlash tillari | Delphi, Objective-C, C++ va Object Pascal | ||
| Interfeys | Qt | ||
| Operatsion tizimlar | Windows, macOS, Android, iOS, Symbian OS, Windows Phone, Linux, BlackBerry OS va webOS | ||
| Interfeys tillari | ko‘p tilli | ||
| Chiqarilgan sana | 29-avgust 2003-yil | ||
| Apparat platformalari | iOS, Windows, Android va Linux | ||
| So‘nggi versiya | |||
| |||
| |||
| Holati | faoliyati yakunlangan 5-may 2025-yil | ||
| Litsenziyasi | propriyetar (mulkiy) | ||
| Veb-sayti | skype.com | ||
Skype (Xalqaro fonetik alifbo: [skaɪ̯p], «Skayp») — ilgari mavjud bo‘lganshartli bepul dasturiy ta’minotbo‘lib, matnli xabar almashish, ovozli vavideoaloqaniInternetInternetorqalikompyuterlar (IP-telefoniya), zaruratga qarabteng huquqli tarmoqlartexnologiyalaridan ham foydalangan, shuningdek,mobilvastatsionar telefonlargabutun dunyo bo‘ylab pulli qo‘ng‘iroqlarni taklif qilgan. Upropriyetar dasturiy ta’minotbo‘lib,yopiq manba kodiga.
ega edi. 2010-yil oxirida dasturda 663 mln ro‘yxatdan o‘tgan foydalanuvchi bor edi. 2020-yilda kuniga 40 million faol foydalanuvchi bo‘lgan. 2011-yil holatiga ko‘ra, ishlab chiquvchilarning aksariyati va umumiy bo‘lim xodimlarining 44 foiziEstoniyada, — TallinnvaTartu shaharlarida.
joylashgan edi. Dastur, shuningdek,konferensiya qo‘ng‘iroqlari, va videoqo‘ng‘iroqlarni(tashabbuskorni qo‘shganda 50 nafargacha ishtirokchi), shuningdek,matnli xabar almashishni(chat) vafayllar uzatishniqo‘llab-quvvatlagan. Veb-kameradan olingan tasvir bilan birgamonitor ekranidagi tasvirniuzatish, shuningdek, dasturning kompyuter versiyasi foydalanuvchilariga videoxabar yaratish va yuborish imkoniyati ham bo‘lgan.
5-may 2025-yilda Skype faoliyatini to‘xtatdi va foydalanuvchilarga uning o‘rnigaMicrosoft Teams.
Tarixi
Skype Technologies kompaniyasiga 2003-yilda shvetsiyalikNiklas Zennstryom[ingl.]va daniyalikYanus Friisasos solgan. Skype dasturini yaratishdaestoniyalik dasturchilar Axti Xeynla[ingl.] (eston. Ahti Heinla), Priyt Kasesalu (eston. Priit Kasesalu) vaYaan Tallinn (eston. Jaan Tallinn) ham qatnashgan bo‘lib, ular avvalfayl almashish dasturi KaZaA.
Dasturning dastlabki versiyalari (0.97, 0.98) 2003-yil sentabr–oktabr oylarida o‘zini Shvetsiyaga tegishli deb ko‘rsatgan saytda paydo bo‘lgan. Dastur sodda interfeysga ega va boshidanoq ovozli aloqa uchun moslashtirilgan edi. Bu jihatdan uICQvaMSN Messengerkabi messenjerlardan farq qilgan. O‘rnatish vaqtida Skype avtomatik ravishdaWindowstizimi mahalliylashtirish tilini tanlagan. Shuningdek, unda loginni ro‘yxatdan o‘tkazish raqobatchi dasturlarga qaraganda sodda va tezroq edi. Dasturni o‘rnatish, o‘rganish va undan foydalanish osonligi ko‘plab foydalanuvchilar e’tiborini tortgan.
1.2-versiyada ilk bor avtomatik javob berish xizmati (Voicemail) paydo bo‘lgan, 1.3-versiyadan boshlab esa uning har bir egasi ushbu xizmatdan foydalanmaydigan boshqa foydalanuvchilarga ham xabar qoldira olgan. 1.2-versiyada yanaSkypeInxizmati paydo bo‘lib, u Skype hisobinitelefon raqamiga.
bog‘lash imkonini bergan. 1.4-versiyadan boshlab qo‘ng‘iroqlarni boshqahisoblargahamdaoddiy telefonlarga.
yo‘naltirish mumkin bo‘lgan. 2.0-versiyada (2006-yil yanvar) birinchi martavideoaloqaimkoniyati, 2.5-versiyada esaSMSyuborish,SkypeCastni tashkil etish (bu texnologiya 1-sentabr 2008-yildan rasman o‘chirib qo‘yilgan) vaMicrosoft Outlook.
bilan integratsiya qilish imkoniyatlari paydo bo‘lgan. 2007-yil mart oyida 3.1-versiyadaSkypeFindxizmati paydo bo‘lib, u foydalanuvchilarga kompaniyalar ro‘yxatini tuzish va ularga tavsif yozish imkonini bergan. Xuddi shu versiyadaSkype Primexizmati ham joriy qilingan. 2007-yil avgustda Windows uchun 3.5-versiya chiqarilib, unga foydalanuvchi profilidagi videoni qo‘llab-quvvatlash, chatga video joylashtirish, qo‘ng‘iroqni boshqa foydalanuvchi yoki guruhga yo‘naltirish va avtomatik qayta qo‘ng‘iroq qilish funksiyalari qo‘shilgan.
30-yanvar 2008-yilda quyidagi qurilma uchun dastur versiyasi chiqarildi:Sony PSP. 13-mart 2008-yilda videokonferensiyani qo‘llab-quvvatlovchi Skype 2.0 quyidagi tizim uchun chiqarildi:Linux. 26-dekabr 2008-yilda quyidagi qurilma uchun 1.0.0-versiya chiqarildi:Nokia Nst-4.
3-fevral 2009-yilda Windows uchun 4.0-versiya, 31-mart 2009-yilda esa quyidagi qurilma uchun mijoz dasturi chiqarildi:iPhone. 12-may 2009-yilda konferensiyalarni qo‘llab-quvvatlash to‘xtatildi. 9-noyabr 2009-yildaasboblar paneliquyidagi dastur uchun chiqarildi:MS Outlook
19-fevral 2010-yilda quyidagi dasturlarni qo‘llab-quvvatlash to‘xtatildi:Skype Lite(Skype’ningJava-telefonlaruchun versiyasi) vaWindows Mobileuchun Skype. 2-sentabr 2010-yildan chatdagioflaynxabarlar qo‘llab-quvvatlana boshlandi. 5-oktabr 2010-yildaAndroiduchun mijoz dasturi chiqarildi. 14-oktabr 2010-yilda chiqarilgan Windows uchun 5.0-versiyaga guruhli videoqo‘ng‘iroqlar imkoniyati qo‘shildi.
1-yanvar 2011-yilda iPhone vaiPod touchuchun videoni qo‘llab-quvvatlovchi mijoz dasturi chiqarildi.
10-may 2011-yildaMicrosoftkorporatsiyasi dasturni ishlab chiqqan kompaniyani 8,5 mlrd dollarga sotib oldi; shu vaqtdan boshlab Skype’ga bo‘lgan barcha huquqlar Microsoft’ga o‘tdi. Windows uchun 5.3-versiyada, 16-iyun 2011-yildan boshlab,Facebookbilan dastur chati orqali integratsiya paydo bo‘ldi. 13-sentabrdagi yangilanishda (5.5.113 dan 5.5.117 gacha) quyidagi tizimni qo‘llab-quvvatlash joriy etildi:Windows 8.
23-fevral 2012-yilda Skype yangi rekord o‘rnatdi: VoIP xizmatida bir vaqtning o‘zida 32 mln foydalanuvchi onlayn bo‘lgan. 27-fevral 2012-yildaWindows Phone 7foydalanuvchilari uchun quyidagi tarmoqlarda videoni qo‘llab-quvvatlovchi beta-ilova chiqarildi:3G, 4GvaWi-Fi, 23-aprel 2012-yildan rasmiy versiya taqdim etildi. 25-aprel 2012-yildaPlayStation Vitauchun Skype, 14-iyun 2012-yilda esa Linux uchun 4.0-versiya chiqarildi. 13-sentabrda xizmat quyidagi audio kodekka o‘tdi:Opus. Windows uchun 6.0-versiyada (24-oktabr 2012-yilda chiqarilgan) Facebook ijtimoiy tarmog‘i yoki Microsoft xizmatlari orqali tizimga kirish imkoniyati joriy etildi. 29-oktabr 2012-yilda Windows 8 uchun maxsus dastur versiyasi, shu yil 11-noyabrda esa quyidagi platforma uchun dastlabki tanishuv versiyasi chiqarildi:Windows Phone 8. 13-noyabr 2012-yildaiOSuchun o‘sha paytda yaqinda chiqarilgan quyidagi qurilmani qo‘llab-quvvatlovchi versiya chiqdi:iPhone 5.
10-yanvar 2013-yilda chiqarilgan versiyada Outlook pochta mijozi bilan integratsiya joriy qilindi. 29-yanvar 2013-yildan MicrosoftWindows Live Messengerni qo‘llab-quvvatlashni to‘xtatib, butun e’tiborini Skype’ni rivojlantirishga qaratdi. Windows 8 uchun 22-fevral 2013-yilda chiqarilgan versiyaga tezkor xabarlar orqali hujjat almashish imkonini beruvchi fayllardan birgalikda foydalanish funksiyasi qo‘shildi. 27-fevral 2013-yilda chiqarilgan Android uchun 3.2-versiya 7 dyuymli planshetlarga moslashtirildi. 1-iyul 2013-yilga kelib Android ilovasi 100 million marta yuklab olingan edi. 13-dekabr 2013-yildan Android uchun Skype’da quyidagi texnologiya qo‘llab-quvvatlana boshladi:PiP.
7-aprel 2014-yilda Microsoft telestudiyalar va radiostansiyalar uchun Skype asosidagi maxsus Skype TX yechimini yaratishini e’lon qildi. 29-aprel 2014-yildan guruhli videokonferensiyalar bepul bo‘ldi.
2014-yil sentabrda quyidagi platformadagi telefonlarni qo‘llab-quvvatlash to‘xtatildi:Symbian.
2017-yil oktabrda Microsoft o‘zining «Kortana» ovozli yordamchisini Skype xizmatiga integratsiya qilishini e’lon qildi. Natijada messenjer sun’iy intellekt elementlariga ega bo‘ldi. Cortana o‘rnatilgan Skype iOS va Android platformalarida taqdim etildi.
2019-yil fevralda Skype’ga videoqo‘ng‘iroq paytida fonni xiralashtirish funksiyasi qo‘shildi.
Yopilishi
2019-yil iyulda Microsoft ilk borBiznes uchun Skypetez orada faoliyatini to‘xtatishini e’lon qildi. 2021-yil aprel oxirida Microsoft tashkilotlarga Biznes uchun Skype faoliyati 31-iyul 2021-yilda tugashini yana bir bor eslatib, ularga quyidagiga o‘tishni tavsiya etdi:Microsoft Teams.
2025-yil fevralda Microsoft Skype 5-mayda butunlay faoliyatini to‘xtatishini e’lon qildi va uning o‘rniga Microsoft Teams’dan foydalanishni taklif etdi.
5-may 2025-yilda Skype ishlashdan to‘xtadi. Endi uning veb-saytida Microsoft Teams’ga o‘tish haqidagi ma’lumotlar va Skype’dagi ma’lumotlarni eksport qilish imkoniyatlari mavjud. 2026-yil yanvarda xizmat foydalanuvchilarining ma’lumotlari o‘chirib tashlandi.
Daromad va statistika
| Yil | Chorak | Hisoblar soni, mln | Tarmoqdagi foydalanuvchilar, mln | Skype ichidagi qo‘ng‘iroqlar, mlrd daqiqa | Qo‘ng‘iroqlarSkypeOut, mlrd daqiqa | Daromad, mln dollar |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2005 | IV | 74,7 | 10,8[manba 1273 kundan beri ko‘rsatilmagan] | — | — | — |
| 2006 | IV | 171,2 | 21,2[manba 1273 kundan beri ko‘rsatilmagan] | 7,6 | 1,5 | 66 |
| 2007 | IV | 276,3 | 27,0[manba 1273 kundan beri ko‘rsatilmagan] | 11,9 | 1,6 | 115 |
| 2008 | IV | 405 | 36,5[manba 1273 kundan beri ko‘rsatilmagan] | 20,5 | 2,6 | 145 |
| 2009 | IV | 560 | — | — | — | — |
| 2010 | IV | 663 | — | — | — | — |
| 2011 | IV | — | — | — | — | — |
| 2012 | IV | — | — | — | 160 | — |
| 2013 | IV | — | — | — | 214 | — |
Bitta foydalanuvchi bir nechtahisobga.
ega bo‘lishi mumkin edi. Skype orqali amalga oshirilgan xalqaro ovozli qo‘ng‘iroqlar hajmi sezilarli bo‘lgan. U ovozli qo‘ng‘iroqlar trafigi bo‘yicha yetakchi edi.
| Yil | Xalqaro ovozli qo‘ng‘iroqlar bozorining hajmi |
|---|---|
| 2005 | 2,9 % |
| 2006 | 4,4 % |
| 2008 | 8 % |
| 2010 | 13 % |
| 2011 | 28 % |
| 2012 | 34 % |
| 2013 | 36 % |
| 2014 | 40 % |
Texnologiyasi
Skype ushbu yo‘nalishdagi dastlabki muvaffaqiyatli loyihalardan biri edi:IP-telefoniya.
sohasida. Boshqa ko‘plab IP-telefoniya dasturlaridan farqli ravishda, Skype ma’lumotlarni uzatishda avvaldan markazlashmaganP2P-arxitekturasidanfoydalangan. Skype foydalanuvchilari katalogi tarmoq foydalanuvchilarining kompyuterlari bo‘ylab taqsimlangan. Bu tarmoqni qimmatmarkazlashgan serverlar.
infratuzilmasini kengaytirmasdan ham juda katta miqyosda (o‘n millionlab foydalanuvchigacha) oson kengaytirish imkonini bergan. Skypemarshrutlashyo‘li bilan qo‘ng‘iroqlarni boshqa foydalanuvchilarning kompyuterlari orqali o‘tkaza olgan. BuNATyokitarmoqlararo ekranortida turgan foydalanuvchilarga bog‘lanish imkonini bergan, ammo buning natijasida kompyuterlarga vaaloqa kanallarigaInternetga bevosita ulangan foydalanuvchilar tomonidan qo‘shimcha yuklama tushgan.
Skype’ning yagona markaziy elementiidentifikatsiyaserveri bo‘lib, unda foydalanuvchilarninghisoblariva kontaktlar ro‘yxatlariningzaxira nusxalarisaqlangan. Markaziy server faqat aloqani o‘rnatish uchun zarur edi. Aloqa o‘rnatilgach, kompyuterlar ovozli ma’lumotlarni bevosita (agar to‘g‘ridan-to‘g‘ri aloqa mavjud bo‘lsa) yoki Skype vositachisi — supertugun orqali yubora olgan. Ilgari tashqiIP-manzilgaega va Skype uchunTCP-portiochiq bo‘lgan istalgan kompyuter supertugun vazifasini bajara olgan, biroq keyinchalik barcha supertugunlar Microsoft serverlariga ko‘chirilgan.
Skype protokoli[ingl.]yopiq bo‘lib, hujjatlashtirilmagan va undan faqat Skype’ning asl dasturi foydalana olgan. Shuningdek,APImavjud bo‘lib, uning yordamida uchinchi tomon ishlab chiquvchilarining dasturlariga Skype funksiyalaridan foydalanish imkonini berish mumkin. 2014-yil iyunida asl protokol eskirgan deb e’lon qilindi, uning o‘rniga SkypeMSNP24protokolidan foydalana boshladi; 2014-yil avgustdan asl protokol serverlarda o‘chirib qo‘yildi.
Audio ma’lumotlarni uzatish
Ovozlichatbir foydalanuvchi bilan suhbatlashish yoki quyidagi turdagi suhbatni tashkil etish imkonini bergan:konferensiya aloqasi.
Skype’da qo‘llangankodeklar(ma’lumotlarni siqish algoritmlari), ya’niSILK (8—24 kGs), G.729(8 kGs) vaG.711(ilgariILBCvaISACham ishlatilgan) va Internetga ulanish tezligi yetarli bo‘lganida (30—60kbit/s) aksariyat hollarda ovoz sifatioddiy telefon aloqasibilan teng, ulanish sharoiti yaxshi bo‘lsa esa undan sezilarli darajada yuqori bo‘lgan.
Kompyuterlar o‘rtasida aloqa o‘rnatilganda audio ma’lumotlarshifrlanganva buning uchunAES-256 algoritmi ishlatilgan. Shifrlashkalitiniuzatish uchun esa o‘z navbatida 1024-bitlikalit (RSA) ishlatilgan. Foydalanuvchilarning ochiq kalitlari Skype’ning markaziyserveritomonidan tizimga kirish vaqtida 1536 yoki 2048 bitli RSAsertifikatlaribilan tasdiqlangan.
Ovozli qo‘ng‘iroq davomida keng polosaliInternetulanishida kiruvchi va chiquvchitrafikJami trafikning o‘rtacha hajmi taxminan 500kbayt/daqiqa (10 daqiqa — ~5Mbayt; 100 daqiqada ~50 Mbayt).
Video ma’lumotlarni uzatish
Video uchunVP7(5.5-versiyagacha),VP8standart sifatdagi video uchun va H.264 — 720p hamda 1080p video uchun ishlatilgan. Videoaloqadan barqaror foydalanish uchunInternetulanishi tezligi 200kbit/sdan yuqori bo‘lishi va protsessorningtakt chastotasikamida 1GGs.
bo‘lishi ma’qul. Videoqo‘ng‘iroqdagi trafik ovozli qo‘ng‘iroqqa qaraganda taxminan 10 baravar ko‘p. Yuqori tezlikdagi ulanishlarda vaveb-kameradanolinadigan shovqinliroq video oqimlarida trafik ko‘proq bo‘lishi mumkin. Taxminiy hajm taxminan 5Mbaytbir daqiqada sarflangan.
2019-yil fevraldan Skype videoqo‘ng‘iroq vaqtida fonni xiralashtirish imkoniyatini qo‘shdi.
Matnli xabarlar va fayllarni yuborish
Skype foydalanuvchilarga faqat ovoz orqali emas, balki an’anaviyroq usul —matnli xabarlar(IM-chat) orqali ham muloqot qilish imkonini beradi. Skype’da guruhli matnli chatlarni tashkil etish mumkin.
O‘ziga xos «smayliklar» to‘plamidan foydalaniladi, yozishmalar tarixi (serverda 30 kungacha) saqlanadi. Shuningdek,tezkor xabar almashish chatlarigaxos funksiyalar — foydalanuvchi profillari, holat indikatorlari (status) va boshqalar ham mavjud.
Skypefayl almashishni300 MB gacha qo‘llab-quvvatlaydi. Fayl uzatishni vaqtincha to‘xtatish va aloqa uzilganidan yoki fayl to‘liq yuborilmasdan Skype yopilganidan keyin qayta ulanilganda uzatishni avtomatik davom ettirish kabi odatiy imkoniyatlar ham mavjud.
macOS uchun 7.0 va Windows uchun 6.21-versiyadan (Windows 7) boshlab Skype tezkor xabar yozishda matnni formatlashni qo‘llab-quvvatlay boshladi. Matnni formatlash uchun maxsus belgilash tilidan foydalaniladi:
- *Qalin matn*: Qalin matn
- _Qiya matn_: Qiya matn
- ~Usti chizilgan matn~:
Usti chizilgan matn - {code}Bir xil kenglikdagi shriftli matn{code}:
Моноширинный текст
Supertugunlar
2011—2012-yillargacha Skype mijoz dasturi tashqiIP-manzilgaega bo‘lsa va Skype uchunTCP-portochiq bo‘lsa, supertugunga (supernode) aylanishi mumkin edi. Bunda Skype yoqilgan paytda, hatto mijoz dasturida audio va videochat ishlatilmaganda ham, sezilarli miqdorda Internet trafigi sarflangan. Supertugun rejimida Skype teng huquqli tarmoq tamoyiliga muvofiq boshqa foydalanuvchilarning trafikini ham o‘tkazgan.
Microsoft tarmoqni sotib olgach, taxminan 2011—2012-yillardan boshlab barcha supertugunlar va foydalanuvchilar katalogi kompaniya serverlarida joylashtirildi, Skype mijoz dasturlarining supertugunga aylanishi taqiqlandi. Supertugunlarni markazlashtirish orqali Microsoft tarmoqni kengaytirish imkoniyatini oshirdi, tarmoq orqali yuborilayotgan xabarlar va ulardagi havolalarni antivirus yordamida tekshirish imkoniyatini qo‘shdi.
Xavfsizlik va ma’lumotlarni himoya qilish
Skype’dan foydalanish shartlariga ko‘ra, shifrdan chiqarilgan ma’lumotlardan tarmoq egasi (Microsoft), Microsoft yoki unga aloqador kompaniyalar xodimlari va Internet provayderlari foydalanishi mumkin edi. Skype serverlari spam va firibgarlikka qarshi kurashish uchun yuborilgan matnlar hamda ulardagi havolalarni avtomatik tekshirgan; ayrim havolalar xabarlardan o‘chirib tashlanishi mumkin bo‘lgan. Shartlarda yuborilgan matnli xabarlarni tutib qolish va qo‘lda qayta ishlash mumkinligi ham qayd etilgan. Bundan tashqari,CALEAqonuni (ayniqsa uning «FISAsudi» tomonidan qat’iylashtirilganidan keyin) Skype’ga egalik qiluvchi AQSh kompaniyasidan suhbatlarni tinglash haqidagi qonuniy sud qarorlarini bajarishni talab qilgan.
Skype eBay kompaniyasiga sotilishidan sal avval, 2008—2009-yillarda, ichki loyiha (Project Chess) boshlangan. Uning maqsadi qo‘ng‘iroqlar haqidagi ma’lumotlarni razvedka idoralari va huquqni muhofaza qiluvchi organlarga yetkazishning huquqiy hamda texnik yo‘llarini o‘rganish edi. Loyihada Skype kompaniyasining o‘n nafardan kam xodimi ishtirok etgan.
3-iyun 2011-yilda teskari muhandislik yordamida Skype protokolidagi xabarlar formati o‘rganildi. Ushbu protokol bo‘yicha ishlovchi dasturning manba kodiInternettarmog‘iga sizib chiqdi. Keyinchalik kodDMCAso‘roviga binoan olib tashlandi.
Taxminan 2008—2010-yillargacha Skype ma’lumotlarini shifrdan chiqarish va/yoki tutib olish holatlari ishlab chiquvchi tomonidan rasman tasdiqlanmagan. Shu sababli AQShdan tashqaridagi ayrimmaxsus xizmatlarnorozilik bildirgan. Biroq Avstriya huquqni muhofaza qiluvchi organlari mahalliy Ichki ishlar vazirligida provayderlar bilan uchrashuvda «IP-trafikni» 25-iyun 2008-yilda qonuniy ravishda tutib olganini ma’lum qilgan. Avstraliya ichki ishlar organlari vakili ham shunga o‘xshash bayonot bergan. Navbatdagi ma’lumotlar sizib chiqishi natijasidaDigitaskkompaniyasi Bavariya vazirliklaridan birining buyurtmasiga ko‘ra onlayn muloqotni tutib olish dasturini ishlab chiqqani, shuningdek,FaceTimekompaniyasi himoyalanganIMxabarlarini tekshirish skanerini yaratgani ma’lum bo‘lgan. Shveytsariya rasmiylari va Rossiya maxsus xizmatlari ham Skype suhbatlarini tinglash yechimlari mavjudligini e’lon qilgan. Microsoft Skype’ni sotib olganidan keyin xabarlar uning serverlarida tahlil qilina boshlagan.
2018-yil yanvarda Skype quyidagi messenjerlardan so‘ngWhatsApp, Google AllovaFacebook Messenger, «Signal Protocol» (uchidan uchigacha shifrlash algoritmi)dan foydalana boshladi. Ushbu algoritmni ishlab chiqqan kompaniya —Open Whisper Systems. iOS va Android tizimlarida «Private Conversation» («Maxfiy suhbat») funksiyasi sinov rejimida taqdim etildi.
Platformalar

Skype mijoz dasturlari quyidagi platformalar uchun chiqarilgan:macOS, iOS, Windows, Linux, Windows Phone, Open webOS, Android, PSP, Maemo, Xbox 360, PlayStation Vita, BlackBerry. Shuningdek,Javauchun vaKindle Fire HDqurilmasi hamdaXbox Oneuchun versiyalar chiqarilgan, ilgari esaSymbianuchun mijoz dasturi mavjud bo‘lgan. Ko‘plab zamonaviy televizorlarda ham Skype’ni qo‘llab-quvvatlash ko‘zda tutilgan:LG, Panasonic, Philips, Samsung, Sharp, Sony Bravia, Toshiba, Vizio, biroq aksariyat ishlab chiqaruvchilar televizorlarining eng eski versiyalarida Skype’ni qo‘llab-quvvatlamagan.
2010-yil fevralda Skype quyidagi tizimlar uchun mijoz dasturlarini ishlab chiqish va qo‘llab-quvvatlashni to‘xtatdi:Windows MobilevaSkype LiteuchunJava. Tegishli versiyalar Skype saytidan olib tashlandi. 8-yanvar 2013-yilda Skype Lite mijozlariga xizmat ko‘rsatuvchi serverlar faoliyati to‘xtatildi. 2014-yil yozida Symbian OS qurilmalari uchun Skype’ni qo‘llab-quvvatlash ham yakunlandi.
Xizmatlar
Bepul xizmatlar
- SkypeCast(inglizcha Skype— VoIP dasturi vabroadcasting— ommaviy uzatish, ba’zan qisqacha «kast» deb ataladi) — Skype foydalanuvchilari guruhi (150 nafargacha) ovozli muloqotining bir turi. Tashqi ko‘rinishidan konferensiya qo‘ng‘irog‘iga o‘xshaydi, ammo undan farqli ravishda markaziy server orqali o‘rnatiladi. Shu bois suhbatni boshlagan foydalanuvchining aloqa kanali o‘tkazuvchanligiga katta talab qo‘yilmaydi. Xizmat endi ko‘rsatilmaydi.
- Skype Voicemail — ovozli pochta. Xizmat 10-mart 2005-yilda ishga tushirilgan. Foydalanuvchi tarmoqda bo‘lmaganda kiruvchi ovozli xabarlarni yozib olishga imkon beradi va avtomatik javob beruvchi sifatida ishlaydi.
- SkypeMe — ushbu abonent dunyoning istalgan joyidan qo‘ng‘iroqlarni qabul qilishga ochiqligini bildiradigan holat. Bunday holat chet tilini mashq qilishni istagan foydalanuvchilarni, shuningdek,firibgarlarvaspam tarqatuvchilarnijalb qilgan. Shu sababli 4-versiyadan boshlab SkypeMe holati dasturdan olib tashlangan.
Pulli xizmatlar
- SkypeOut — telefonlarga qo‘ng‘iroqlar. Dunyoning aksariyat mamlakatlaridagi statsionar va mobil telefonlarga chiquvchi qo‘ng‘iroqlarni amalga oshirish imkonini beradi. To‘lov daqiqabay va turlicha tariflarda hisoblanadi. Bepul telefon raqamlariga (masalan, AQShdagi +1 800 raqamlariga) qo‘ng‘iroq qilish bepul bo‘lib, SkypeOut uchun to‘lov qilmagan foydalanuvchilar ham bu imkoniyatdan foydalanishi mumkin. Skype Lite mobil ilovasi o‘rnatilgan telefonlarga Skype’dan kiruvchi qo‘ng‘iroqlar ham SkypeOut orqali amalga oshiriladi. Oxirgi SkypeOut qo‘ng‘irog‘idan 180 kun o‘tgach, balansdagi mablag‘ning amal qilish muddati tugaydi.
- SkypeIn — onlayn raqam. Oddiy telefon tarmoqlaridan qo‘ng‘iroqlarni qabul qilish imkonini beradi. Bunda ishtirokchiga quyidagi mamlakatlardan birining telefon raqami beriladi:Avstraliya, Braziliya, Germaniya, Daniya, Polsha, Shvetsiya, Shveytsariya, Finlandiya, Estoniya, Fransiya, Buyuk Britaniya, AQSh, YaponiyavaGonkong (Xitoy). Ushbu raqamga kelgan barcha qo‘ng‘iroqlar Skype hisobiga yo‘naltiriladi. Hisobda mablag‘ yetarli bo‘lsa, qo‘ng‘iroqlarni istalgan telefon raqamiga qayta yo‘naltirish mumkin. Telefon raqamidan foydalaniladigan butun muddat davomida Skype kompaniyasi bonus tariqasida bepul avtomatik javob beruvchi xizmatini taqdim etadi. Skype uchun Rossiya onlayn raqamlarini ayrim IP-telefoniya operatorlari taqdim etadi.
- Skype To Go raqami — maxsus kirish raqami. Unga istalgan statsionar yoki mobil telefondan qo‘ng‘iroq qilib, belgilangan tariflar bo‘yicha boshqa raqam bilan bog‘lanish mumkin; to‘lov Skype hisobidan yechiladi.
- SMS yuborish — Skype dasturidan mobil telefonlarga xabarlar yuborish imkoniyati.
Biznes uchun xizmatlar
Korporativ bozor uchun Skype Skype for SIP Open Beta xizmatini va uning yanada ko‘p funksiyali Skype Connect turini taklif qiladi. Kerakli liniyalar soni uchun to‘lov har oy amalga oshiriladi.
Bu xizmatlar kompaniyalarga o‘z korporativ aloqa tarmog‘idan Skype tarmog‘iga to‘g‘ridan-to‘g‘ri ulanish, ya’ni ofis telefonlarida Skype’dan kelgan qo‘ng‘iroqlarni qabul qilish va ofis telefonlaridan Skype’ga qo‘ng‘iroq qilish imkonini beradi. Skype tarmog‘iga kirishVoIP-shlyuzlar(ofisning analog yoki raqamliATSorqali) yoki kompaniyaningIP-ATStizimi orqali amalga oshiriladi. Skype bilan mos keladigan uskunalarni quyidagi kompaniyalar ishlab chiqaradi:Avaya, Cisco, AddPac.
Qurilmalar va mahsulotlar
Skype dastur uchun turli mahsulotlarni ishlab chiqaradi va sotadi. Masalan, RTX Dualphone 3088 simsiz telefoni kompyutersiz qo‘ng‘iroq qilish imkonini beradi. Unda kompyutersiz Skype orqali ham, oddiy telefon tarmog‘i orqali ham qo‘ng‘iroq qilish va qo‘ng‘iroqlarni qabul qilish mumkin. Bundan tashqari, Skype Freetalk Wireless garnituralarini — Skype’da simsiz muloqot qilish uchun USB-uzatkichli simsiz quloqchinlarni, videoqo‘ng‘iroq uskunalarini (Freetalk Buddy Pack) va veb-kameralarni (Freetalk Connect 2) chiqaradi.
Muammolar
Uzilishlar
- 16-avgust 2007-yilda Skype xizmati butun dunyoda ishlamadi.
- 22 va 23-dekabr 2010-yilda juda ko‘p foydalanuvchilar Skype xizmatidan foydalana olmadi.
- 26—27-may 2011-yilda dunyoning turli joylaridagi ayrim foydalanuvchilarda Skype faoliyatida uzilish kuzatildi.
- 3-iyun 2011-yilda Skype protokoli birinchi marta buzib kirildi va manba kod Internetga tarqaldi.
- 7-iyun 2011-yilda Skype butun dunyo bo‘ylab ishlamay qoldi.
- 21-sentabr 2015-yilda texnik nosozlik tufayli turli mamlakatlardagi foydalanuvchilar yetti soat davomida xizmatdan foydalana olmadi.
Skype va mobil aloqa operatorlari
Skype mijoz dasturini mos smartfon yokicho‘ntak kompyuteriga (PDA)o‘rnatish mumkin bo‘lib, xizmatning arzon tariflari sezilarli tejash imkonini bergan. Biroq mobil operatorlar daromadlarini yo‘qotishni istamay, bunga har tomonlama to‘sqinlik qilgan. Masalan, Germaniyaning eng yirik mobil aloqa operatoriT-MobileiPhone smartfonlarida Skype internet-telefoniyasi trafigini bloklash niyatini bildirgan. AQShdagi eng yirik telekommunikatsiya kompaniyalaridan biriAT&Tham shunday yo‘l tutgan, biroq keyinchalikFCCbosimi ostida Skype’dan3GvaEDGEtarmoqlarida foydalanishga ruxsat berishga majbur bo‘lgan. Hatto mobil operatorlarlobbisiRossiya hududida Skype va ICQ’ni taqiqlashga ham uringan. Biroq «Skay Link» operatori tarmog‘ida Skype protokoli bo‘yicha ma’lumot uzatish uchun to‘lov olinmagan — 2010-yil yanvarda kompaniya Moskva mintaqasi abonentlari uchun «Cheksiz Skype» opsiyasini joriy etgan.
Skype’ni taqiqlashga urinishlar
Ozarbayjon
12-may 2017-yildaOzarbayjondamustaqil muxolifatga mansubyangilik saytlaribloklanganidan so‘ng, Internet orqali barcha qo‘ng‘iroqlar, jumladan Skype,WhatsAppvaTelegramkabi messenjerlar orqali qo‘ng‘iroqlar butunlay bloklandi (yoki xizmatlarga kirish tezligi imkon qadar cheklab qo‘yildi). Respublika hukumati hech qanday rasmiy bayonot bermadi. Bu esa aholida yuqori lavozimli amaldorlar manfaat ko‘rish uchun o‘zaro til biriktirgan bo‘lishi mumkinligi haqida shubha uyg‘otdi.
Belarus
Belarusda statsionar telefon aloqasi xizmatlari davlat operatori orqali ko‘rsatilishi kerak. Skype’ni ham o‘z ichiga olgan boshqa tarmoqlar orqali maxsus ruxsatnomasiz (litsenziyasiz) xalqaro aloqa xizmatlarini taqdim etishBelarus RespublikasiAloqa va axborotlashtirish vazirligining litsenziyalash talablari nuqtayi nazaridan qonun buzilishi hisoblanadi. Shu bilan birga, qonunchilik shaxsiy foydalanish uchun IP-protokol orqali telefon aloqasi xizmatlaridan (jumladan, Skype dasturi yordamida) foydalanishni taqiqlamaydi.
Germaniya
Yevropaning eng yirik telekommunikatsiya kompaniyasiDeutsche Telekomushbu qurilmada Skype’dan foydalanishga urinishlarni bloklash niyatini bildirgan:iPhone.
Xitoy
2011-yil yanvarda Xitoy hukumati mamlakat aholisiga rasmiy provayderlardan tashqari, jumladan mashhur Skype xizmatini ham o‘z ichiga olgan barcha internet-telefoniya xizmatlaridan foydalanishni taqiqladi. Ruxsat berilgan rasmiy provayderlardan biri:China Telecom.
Xitoylik foydalanuvchilar Skype’ni rasmiy saytdan yuklab olishga uringanida, ularga uzatiladigan xabarlarni filtrlovchi TOM Online kompaniyasining maxsus versiyasi taklif qilingan.
Birlashgan Arab Amirliklari
Skype’ga kirish apparat vositalari yordamida bloklanishi mumkin edi: bunday yechimlarVerso TechnologiesvaCisco Systemskompaniyalarida bo‘lgan, ulardan eng yirikxitoylikprovayderChina Telecomfoydalangan. 2010-yil martgacha Skype xuddi shu usulda quyidagi mamlakatda bloklangan:BAAda.
Rossiya
Rossiyada vaqti-vaqti bilan Skype’ni taqiqlash takliflari yangragan. Bunga suhbatlarning shifrlanishi va quyidagi tizimga ulanmaganlik sabab bo‘ladigan xavfsizlik tahdidi vaj qilib keltirilgan:SORM. 2010-yilda Skype trafigini aniqlash va tutib olishga qodir, ammo shifrini yecha olmaydigan SORM yechimlari taklif etilgan.
Skype’ga qarshi faol kurashgan kompaniyalardan biri «MegaFon» bo‘lib, u o‘z tarmoqlarida Skype xizmatlariga kirishni cheklashga uringan va hatto undan foydalanish uchun haq ham olgan.
Efiopiya
Efiopiyada Skype’dan foydalanish 15 yilgacha ozodlikdan mahrum etish jazosi belgilangan og‘ir jinoyat deb baholangan. Efiopiya rasmiylariga ko‘ra, bunga milliy xavfsizlik bilan bog‘liq muammolar, shuningdek, aloqa xizmatlari bo‘yicha davlat monopoliyasini himoya qilish sabab bo‘lgan, chunki mamlakatdagi yagona aloqa provayderi «Ethio Telecom» edi.
Skype’ning javob choralari
Skype’ni taqiqlashga javoban ishlab chiquvchilar dasturga trafikni yashirish vositalarini qo‘shib, quyidagi xizmatni bloklashni chetlab o‘tishga kirishgan:VoIP. Bundan tashqari, Skypeproksi-serverlar,, VPNhamdaanonim tarmoqlar — I2PvaTorbilan ham ishlay olgan. Bu esa uni bloklash samaradorligini amalda deyarli yo‘qqa chiqargan.
Tanqid
Ayrim sharoitlarda (keng aloqa kanali, global IP-manzil, kompyuterning doim yoqib turilishi va hokazo) foydalanuvchi kompyuteri 2012-yilgacha tarmoq serveri (supertugun rejimi) sifatida ishlatilishi mumkin edi. Bu kompyuterga katta yuk tushishiga va trafikning sezilarli ortishiga olib kelgan. Foydalanuvchiga bu haqda xabar berilmagan va dasturda bunday harakatni taqiqlash uchun standart vositalar bo‘lmagan. Windows versiyasida funksiyani reyestr yoki quyidagi tizimning guruh siyosatlari orqali o‘chirish mumkin edi:Active Directory.
Microsoft 2011-yil mayda Skype’ni sotib olguniga qadar undagi suhbatlarni tinglash deyarli imkonsiz bo‘lgan, shu sababli ko‘plab mamlakatlarning maxsus xizmatlari uni tanqid qilgan. Biroq xizmatning o‘zi ham AQSh va Xitoy foydasiga josuslik qilishda bir necha bor ayblangan. 2013-yilda Rossiya maxsus xizmatlari Skype foydalanuvchilarining suhbatlarini nafaqat tinglashi, balki joylashuvini ham aniqlashi mumkinligi ma’lum bo‘lgan. Skype’ning Xitoy versiyasiga foydalanuvchilarning klaviaturadagi harakatlarini qayd etish, matnlarni nomaqbul so‘zlarga tekshirish va yig‘ilgan jurnallarni davlat organlariga yuborish uchun maxsus funksiyalar o‘rnatilgan.
KonferensiyadaBlack HatEurope 2006 axborotxavfsizligimasalalariga bag‘ishlangan Skype tahlili taqdim etilgan. Unda, jumladan, quyidagilar qayd etilgan:
- nosozliklarni aniqlashga qarshi usullardan hamdaobfuskatsiyalangan koddan keng foydalanish;
- ma’lumotlarni doimiy uzatish (hatto dasturning o‘zi kutish rejimida turganida ham).
2007-yildaKris KasperskiySkype’ni yopiq ekani, trafikni yashirishi va nosozliklarni aniqlashga qarshi usullarni qo‘llashi uchun faol tanqid qilgan. Uning fikricha, bu xizmatdan viruslarni tarqatish vositasi sifatida foydalanish imkonini bergan.
2007-yil fevralda Skype vaqtinchalik fayllar katalogida maxsus fayl yaratishiga olib keladigan xato ma’lum bo‘lgan:1.com, u quyidagidan ma’lumotlarni o‘qish imkonini bergan:BIOS. Rasmiy blogdagi ma’lumotga ko‘ra, muammo EasyBits Software kompaniyasi yaratgan Skype Extras Manager plaginidagi xavfsizlik tizimi bilan bog‘liq bo‘lgan. Bu tizim kompyuterni aniq identifikatsiya qilish uchun ona plataning seriya raqamini olgan. 3.0.0.216 va undan keyingi versiyalarda bu tizim ishlatilmaydi.
Boshqa barchaP2Ptarmoqlari singari, Skype ham viruslarning ommaviy tarqalishiga moyil bo‘lgan. Skype suhbatlarini tutib oluvchi va yozib oluvchi zararli dasturlar tarqalgan holatlar allaqachon qayd etilgan.
14-noyabr 2012-yilda Skype ovozli va videoaloqa xizmatida muhim zaiflik aniqlandi: u hisob ro‘yxatdan o‘tgan elektron pochta manzilini bilishning o‘zi bilan istalgan hisobni buzib kirish imkonini bergan.
18-may 2013-yilda nemis tadqiqotchilari Skype foydalanuvchilar o‘rtasida yuborilgan tezkor xabarlarni tahlil qilishini aniqlagan. Tadqiqotchilarga ko‘ra, mijoz dasturi orqali tezkor xabar bilan havola yuborish maxfiy ma’lumotlarning oshkor bo‘lishiga olib kelishi mumkin.
11-iyun 2013-yildaEdvard SnoudenAmerikaning quyidagi kuzatuv tizimi haqidagi ma’lumotlarni oshkor qildi:PRISM, uning yordamida Skype foydalanuvchilarini kuzatish, dasturdagi yozishmalar va qo‘ng‘iroqlarni tinglash mumkin bo‘lgan. Bunga javoban ochiqaloqa protokoli Tox.
InvestorMark Tlush[ingl.]Skype’ni «boy berilgan imkoniyat» deb atagan: uning sobiq xodimlari oxir-oqibat ko‘p muvaffaqiyatli IT kompaniyalarini tuzmagan. Taqqoslash uchun,PayPal’ning sobiq xodimlariquyidagi kompaniyalarni tashkil etgan:SpaceX, TeslavaPalantirkompaniyalarining umumiy qiymati 100 mlrd dollarga yetgan.
Tanqidchilarning fikricha,Microsoftning 2011-yilda Skype’ni sotib olishi xizmatga salbiy ta’sir ko‘rsatgan. Foydalanuvchilar interfeys dizaynidagi qulaylikni yo‘qotgan o‘zgarishlar, qo‘ng‘iroqlar va xabarlar bilan bog‘liq hal etilmagan muammolar, reklama hamda mobil qurilmalarga moslashtirishdagi muvaffaqiyatsiz urinishlar sabab undan yuz o‘girgan. Microsoft bor e’tiboriniemojilarqo‘shish va o‘sib borayotganWhatsApp, Snapchat, FaceTimevaFacebook Messengerkabi raqobatchilar bilan bellashishga haddan tashqari ko‘p e’tibor qaratgan. 2020-yildapandemiyadavrida Skype’ning muvaffaqiyatsizliklari ortidan quyidagi xizmat keskin ommalashdi:Zoom, Microsoft esa quyidagi xizmatni ustuvor deb tanladi:Teams.
Adabiyotlar
- Yakovleva Ye. S. Skype’ni mustaqil o‘rganish. Internet orqali bepul aloqa. — Sankt-Peterburg: BXV-Peterburg, 2008. — B. 304. — ISBN 978-5-9775-0177-4.
- Bonflio D., Mellia M., Meo M. va Rossi D. (2008). Skype trafigining batafsil tahlili. IEEE Transactions on Multimedia, 11 (1), 117—127.
- Guxa, Saykat va Nil Dasvani. Skype’ning teng huquqli VoIP tizimini eksperimental o‘rganish. Kornell universiteti, 2005-yil.
- Armfild, Nayjel R., Leonard S. Grey va Entoni S. Smit. «Skype’dan klinik amaliyotda foydalanish: dalillar bazasi sharhi». Telemeditsina jurnali va telemeditsina 18.3 (2012): 125—127.
Havolalar
Maqolalar
- Korporativ muhitda Skype xavfsizligi Arxiv nusxasi4-mart 2016-yildagi nusxaWayback Machine
- Skype hamma uchun — qiziqarli imkoniyatlar va qo‘shimchalar
- «Nyu-York Tayms»ning 2012-yilda «Maykrosoft» bitimi haqidagi maqolasi (ingl.)
Sharhlar
- Linux ilovalari sharhi. III qism: aloqa dasturlari. Tom's HardwareGuide Russia (16-noyabr 2009-yil). Murojaat sanasi: 8-yanvar 2010-yil. Arxivlangan:asl nusxa16-avgust 2011-yil.
- Andrey Pirovskix. Skype va Gizmo: bepul internet-telefoniya. Tom's HardwareGuide Russia (10-mart 2006-yil). Murojaat sanasi: 23-iyul 2010-yil. Arxivlangan:asl nusxa3-sentabr 2011-yil.