| Oka | |
|---|---|
| Oka (chapda), Volgaga quyilayotgan joy — Nijniy Novgorod | |
| Xususiyatlari | |
| Uzunligi | 1500 km |
| Havzasi | 245 000 km² |
| Suv sarfi | 1258 m3/s (Gorbatov) |
| Suv oqimi | |
| Boshlanish joyi | |
| • Joylashuvi | qishloq Aleksandrovka |
| • Balandligi | > 221 m |
| • Koordinatalari | 52°21′45″ shim. k. 36°13′20″ sharq. u.HGYaO |
| Quyilish joyi | Volga |
| • Joylashuvi | Nijniy Novgorod |
| • Balandligi | 64 m |
| • Koordinatalari | 56°19′58″ shim. k. 43°59′04″ sharq. u.HGYaO |
| Joylashuvi | |
| Suv tizimi | Volga → Kaspiy dengizi |
|
|
|
| Mamlakat | |
| Hududlar | Oryol viloyati, Tula viloyati, Kaluga viloyati, Moskva viloyati, Ryazan viloyati, Vladimir viloyati, Nijniy Novgorod viloyati |
| Kod dagi Davlat suv reyestri | 09010100112110000017555 |
| Raqam dagi Davlat geografik nomlar katalogi | 0002488 |
Oka — Yevropa qismida oqadigan Rossiya daryosi, u Volganing eng yirik va eng sersuv o‘ng irmog‘i. Uzunligi — 1500 km. Suv yig‘ish havzasining maydoni — 245 ming km². O‘rtacha yillik suv sarfi Gorbatov shahri yaqinida — 1258 m³/s. Oka havzasidagi tarixiy-geografik mintaqa nomi — Poochye.
Konstantin Paustovskiy Oka daryosini «eng rusona daryo» deb atagan.
Etimologiyasi
Tilshunos M. Fasmer fikricha, Oka nomi got tilidagi aƕa «daryo», qadimgi yuqori nemis tilidagi aha, o‘rta yuqori nemis tilidagi ahe «suv, daryo», yangi yuqori nemis tilidagi Aa — daryo nomi bo‘lib, quyidagi hududlarda qo‘llanadi: Vestfaliya, Shveytsariya; shuningdek, lotin tilidagi aqua «suv» so‘ziga ham qarindosh.
Fasmer boltiq tillaridan kelib chiqqani haqidagi farazga shubha qiladi. U gidronim bilan litva tilidagi akas «muzlamagan ochiq suv», latish tilidagi aka «quduq» so‘zlari o‘rtasidagi bog‘liqlikka ham shubha bilan qaraydi. Shuningdek, u gidronimning boltiqbo‘yi-fin yoki mariy tillaridan kelib chiqqanini (masalan, fin tilidagi joki «daryo» yoki mariy tilidagi aka «opa» so‘zidan) mutlaqo ishonarsiz deb hisoblaydi. Bunday farazlarni ayrim boshqa tadqiqotchilar ham rad etadi. O. N. Trubachyov esa bu gidronimning boltiq tillaridan kelib chiqqanini ehtimolga yaqinroq deb biladi, chunki bu Oka shaklini yaxshiroq tushuntiradi.
Ba’zi olimlar, masalan X. Krae, shunday hisoblaydi: slavyanlar qadimgi til qatlamidan meros qolgan substrat gidronimini «qadimgi yevropacha» turidagi nom sifatida o‘zlashtirgan: Oka ← aqṷā «suv».
Gipoteza muallifi V. N. Toporov fikricha, Oka gidronimi boltiq tillaridan kelib chiqqan. U Oka nomini Litvadagi ko‘l nomlari va latish mikrogidronimlari bilan qiyoslaydi; ular litva tilidagi akis, latish tilidagi acis, akacis — «1) daryo, ko‘l yoki botqoqdagi muzlamaydigan joy; 2) muzda ochilgan teshik; 3) o‘t bosayotgan ko‘l yoki botqoqdagi kichik ochiq suv maydoni; 4) chuqurdan otilib chiqadigan buloq; 5) ko‘z» so‘zlaridan yasalgan.
Oqimi


Daryo Aleksandrovka (Glazunov tumani, Oryol viloyati) qishlog‘idagi buloqdan, dengiz sathidan 221 m dan biroz balandroq joydan boshlanadi. U O‘rta Rossiya qirlaridanoqib o‘tadi; yuqori oqimida daryo vodiysi chuqur o‘yilgan, asosan tor va nishabligi katta.
Dastlab daryo shimolga oqib, Oryolda unga Orlikquyiladi. Keyin Tula viloyatida unga Upaquyiladi. Kaluga yaqinida Ugra bilan qo‘shilgan joyda daryo keskin sharqqa buriladi; so‘ng Aleksin va Tarusa orqali oqib, yana shimolga, keyin Protvino yaqinida sharqqa qayriladi.
Kalugadan Aleksingacha bo‘lgan Oka daryosi vodiysi Kaluga–Aleksin kanyoni deb ataladi; 2021-yildan buyon u mintaqaviy ahamiyatga ega tabiat yodgorligi — alohida muhofaza qilinadigan tabiiy hudud hisoblanadi. Uning 11 ta klasteri 3720 ga maydonni egallaydi. Bu yerda viloyat Qizil kitobiga kiritilgan o‘simlik turlarining qariyb 25 % i uchraydi (qarang: Kaluga viloyati Qizil kitobi).
Daryoning Serpuxovdan tortib Stupinogacha bo‘lgan qismida Oka bo‘ylab taxminan Moskva va Tula viloyatlari chegarasi o‘tadi. Keyin Kolomna yaqinida Oka Moskva daryosi bilan qo‘shiladi. Keyin daryo Luxovitsidan 10 km sharqda katta burilish hosil qiladi; bu masofa Luxovitsi shahridan hisoblanadi (bu yerda Okaga Tsna daryosi quyiladi). Shundan so‘ng Oka janubi-sharqqa, Ryazangacha oqadi.
Keyingi qismda, Ryazan viloyatida tepaliklar sabab Oka sezilarli darajada egri-bugri oqadi. Pronya bilan qo‘shilish yaqinida o‘ngga buriladi, keyin Para bilan qo‘shilgach, yana shimolga oqib, Kasimov yaqinida katta burilish hosil qiladi. Undan quyiroqda, Yermishino tumani hududida Okaga Moksha quyiladi. Shuningdek, Kasimov tumani hududida Okaga Unja daryosi quyiladi.
Keyin Oka katta burilishlar hosil qilib, Vladimir va Nijniy Novgorod viloyatlari chegarasi bo‘ylab oqadi. U Murom, Pavlovo (Pavlovo tumanida Okaga Klyazma quyiladi), Dzerjinsk orqali oqib, keyin Nijniy Novgorodga yetadi va Volgaga quyiladi.
Daryoning quyilish joyi dengiz sathidan 64 m balandlikda joylashgan.
O‘rta oqimda, qayirning eng keng joyi, Pradaryosi quyiladigan hududda, taxminan 2,5 km ni tashkil etadi.
Shaharlar va viloyatlar

Oka quyidagi viloyatlar hududidan oqib o‘tadi: Oryol, Tula, Kaluga, Moskva, Ryazan, Vladimir, Nijniy Novgorod viloyatlari. Oka bo‘yidagi eng yirik shaharlar: Oryol, Kaluga, Aleksin, Serpuxov, Kashira, Ozyori, Stupino, Kolomna, Ryazan, Kasimov, Murom, Pavlovo, Dzerjinsk va Nijniy Novgorod (daryoning quyilish joyida).
Moskva daryosi quyiladigan joydan pastdagi 100 km masofada kemachilik uchun shlyuzlar qurilgan. Gidrouzellar to‘g‘onlari: Beloomut, eski Kuzminskiy (tarkibida mikroGESbor) va yangi Kuzminskiy. Daryoning yuqori oqimida Venderevo kichik GESiqoldiqlari, Oryol viloyatining Kromi tumanidagi Shaxovskaya kichik GESi va Oryol suv ombori to‘g‘oni bor. Yuqori havzadagi yirik suv omborlari: Shatskoye, Cherepetskoye, Shchyokinskoye, shuningdek kichik Neruchanskoye va Lubenskoye suv omborlari. 1980-yillarning oxirida sig‘imi qariyb 100 mln m³ bo‘lgan yirik Upertskoye suv omborini qurish rejalashtirilgan edi.
Daryoning o‘ng qirg‘og‘ida qadimgi rus qal’a-shahri Devyagorskxarobalari saqlangan. Arxeologlar taxminiga ko‘ra, XXI asrga kelib Oka qadimgi manzilgohning taxminan 90 foizini yuvib ketgan.

Suv reyestri ma’lumotlari

Rossiya davlat suv reyestri ma’lumotlariga ko‘ra, Oka Oka havza okrugiga kiradi. Daryo havzasi — Oka, daryo kichik havzasi — Moksha quyilishigacha bo‘lgan Oka irmoqlari havzalari, suv xo‘jaligi uchastkasi — Okaning boshlanish joyidan Oryol shahrigacha.
Davlat suv reyestridagi obyekt kodi — 09010100112110000017555.
Kalugadan Seyma kanaligacha bo‘lgan kemachilikka «Moskva nomidagi kanal» federal davlat unitar korxonasi, Seyma kanalidan quyilish joyigacha esa «Volga havzasi ichki suv yo‘llari ma’muriyati» federal budjet muassasasi xizmat ko‘rsatadi.
Irmoqlari
Eng yiriklari (katta va o‘rta daryolar) qalin harflar bilan ajratilgan.
(quyilish joyidan masofa)
- 6,5 km: Rjavka (chap)
- 23 km: Gnilichka (chap)
- 58 km: Seyma (chap)
- 87 km: Klyazma (chap)
- 103 km: Kishma (o‘ng)
- 108 km: Kaska (o‘ng)
- Tarka (o‘ng)
- 123 km: Kuzoma (o‘ng)
- 133 km: nomlanmagan, qishloq yaqinida Mixalitsi (o‘ng)
- 134 km: Tuja (o‘ng)
- 145 km: Chucha (chap)
- 152 km: Visha (chap)
- 176 km: Bolshaya Kutra (o‘ng)
- 186 km: Motra (chap)
- 191 km: Ushna (chap)
- 204 km: Tyosha (o‘ng)
- 206 km: Veletma (o‘ng)
- 222 km: Ilevna (chap)
- 227 km: Dubrovka (Vershinskaya) (chap)
- 251 km: Jeleznitsa (o‘ng)
- 260 km: Chernichka (chap)
- 261 km: Salka (chap)
- 267 km: Vereya (o‘ng)
- 278 km: Snoved (o‘ng)
- 293 km: Koksha (Maulinka) (o‘ng)
- 311 km: Vyanka (o‘ng)
- 322 km: Unja (chap)
- 329 km: Yovenka (o‘ng)
- 342 km: Savatemka (o‘ng)
- 350 km: Moksha (o‘ng)
- 353 km: Pyot (o‘ng)
- 395 km: Tashenka (o‘ng)
- 402 km: nomlanmagan (chap)
- 408 km: Sintulka (chap)
- 426 km: Gus (chap)
- 437 km: Talaya (chap)
- 451 km: Talovka (o‘ng)
- 476 km: suv oqimi Lamshinskaya kanava (Chyornaya Rechka) (chap)
- 479 km: Pra (chap)
- 504 km: Shtiga (chap)
- 511 km: Torta (o‘ng)
- 513 km: Ushna (chap) Niverga irmog‘iga quyiladi
- 517 km: Mishtsa (o‘ng)
- 519 km: Uvyaz (o‘ng)
- 525 km: Srednik (o‘ng)
- 535 km: Tirnitsa (o‘ng)
- 556 km: Para (o‘ng)
- 569 km: Krutitsa (o‘ng)
- 573 km: Yaroslavka (o‘ng)
- 583 km: Neploja (o‘ng)
- 588 km: Alyonka (o‘ng)
- 593 km: Kistryanka (chap)
- 598 km: Kishnya (chap)
- 615 km: Pronya (o‘ng)
- 632 km: Istya (o‘ng)
- 638 km: Tisya (o‘ng)
- 656 km: Gorodnya (o‘ng)
- 658 km: Raka (o‘ng)
- 674 km: Listvyanka (o‘ng)
- 699 km: Trubej (o‘ng)
- 722 km: Voja (o‘ng)
- 745 km: Solotcha (Bolshaya Kanava) (chap), eski o‘zanga quyiladi
- 746 km: Sosenka (o‘ng)
- 770 km: Mityaevka (chap)
- 794 km: Voblya (o‘ng)
- 818 km: Tsna (eski o‘zan) (chap)
- 829 km: Tsna (chap)
- 842 km: Shchelinka (o‘ng)
- 847 km: Chyornaya (o‘ng)
- 855 km: Moskva (chap)
- 866 km: Sholoxovka (chap)
- 870 km: Osyotr (o‘ng)
- 895 km: Bolshaya Smedova (o‘ng)
- 921 km: Kashirka (chap)
- 925 km: Kremnitsa (chap)
- 932 km: Mutenka (o‘ng)
- 940 km: Besputa (o‘ng)
- 940,3 km: Kireyevka (chap)
- 948 km: Lopasnya (chap)
- 972 km: Rechma (chap)
- 979 km: Nara (chap)
- 980 km: Skniga (o‘ng)
- 990 km: Protva (chap)
- 998 km: Tulovnya (chap)
- 1002 km: Sknijka (o‘ng)
- 1006 km: Tarusa (chap)
- 1017 km: Vipreyka (o‘ng)
- 1025 km: Dryashcha (chap)
- 1027 km: Vashana (o‘ng)
- 1035 km: Polyanka (chap)
- 1038 km: Mishega (chap)
- 1043 km: Svinka (o‘ng)
- 1050,6 km: Pital (chap)
- 1051 km: Krushma (o‘ng)
- 1060 km: Dugna (o‘ng)
- 1067 km: Komola (chap)
- 1075 km: Peredut (o‘ng)
- 1094 km: Ujerd (o‘ng)
- 1104 km: Kalujka (chap)
- 1112 km: Yachenka (chap)
- 1122 km: Ugra (chap)
- 1132 km: Vissa (chap)
- 1133 km: Virka (quyi oqim) (o‘ng)
- 1142 km: Jelov (Mujach) (o‘ng)
- 1152 km: Ptara (chap)
- 1164 km: Jizdra (chap)
- 1173 km: Vyalka (chap)
- 1178 km: Svobod (o‘ng)
- 1185 km: Jernovka (chap)
- 1189 km: Cherepet (o‘ng)
- 1200 km: Bolshaya Virka (chap)
- 1202 km: Beryozovka (o‘ng)
- 1203 km: Upa (o‘ng)
- 1219 km: Srednyaya Virka (chap)
- 1230,9 km: Virka (o‘rta oqim) (chap)
- 1231,2 km: Setuxa (chap)
- 1238 km: Litivka (chap)
- 1239 km: Vejenka (o‘ng)
- 1242 km: Penikovka (chap)
- 1243 km: Virka (yuqori oqim) (chap)
- 1253,3 km: Ruka (chap)
- 1253,5 km: Ruchitsa (o‘ng)
- 1262 km: Bobrik (chap)
- 1267 km: soy Zlakoma (chap)
- 1278 km: Pliska (chap)
- 1281 km: Nugr (chap)
- 1288 km: Ista (o‘ng)
- 1297 km: Berezuyka (chap)
- 1303 km: Zusha (o‘ng)
- 1335 km: Kamenka (chap)
- 1344 km: Ratkino (chap)
- 1348 km: Lisitsa (o‘ng)
- 1365 km: Optuxa (o‘ng)
- 1370 km: Tsvetin (chap)
- 1372 km: Nepolod (chap)
- 1379 km: Mezenka (chap)
- 1390 km: Orlik (chap)
- 1400 km: Ribnitsa (o‘ng)
- 1402 km: Tson (chap)
- 1411 km: Knubr (o‘ng)
- 1418 km: soy Dobriy (chap)
- 1426 km: Itska (chap)
- 1428 km: Kroma (chap)
- 1440 km: Rechitsa (chap)
- 1459 km: Rakitnya (chap)
- 1465 km: Trosna (chap)
- 1468 km: Ozerna (o‘ng)
- 1475 km: Ruda (o‘ng)
- 1486 km: soy Budarin (chap)
- 1491 km: Litobej (o‘ng)
- 1494 km: Ochka (o‘ng)
Kemachilik

Oka tarixan Rossiyaning Yevropa qismidagi muhim suv yo‘lidir. Qadimgi Rus davrida Oka va uning irmoqlari Donni Volga bilan bog‘lovchi yo‘llarning bir qismi bo‘lgan:
- daryolar: Don — Shat — Upa — Oka;
- daryolar: Don — Tixaya Sosna — Zusha — Oka;
- daryolar: Don — Voronej — Ryasa — quruqlikdan kemani sudrab o‘tish yo‘li — Xupta — Ranova — Pronya — Oka.
1860-yillargacha Oka Oryol shahridanboshlab faqat oqim bo‘ylab pastga, bahorgi toshqin vaqtida yoki suv to‘plovchi to‘g‘onlardan foydalanilganda kemalar qatnoviga yaroqli bo‘lgan. 1874—1900-yillarda Okaning birinchi lotsiya xaritasi (Kashiradan quyilish joyigacha) tuzilgan. U keyinchalik ko‘p marta yangilanib, qamrab olgan qismi asta-sekin quyi oqimga «siljib» borgan. 1939-yilda «Oka daryosining Shchurovo qishlog‘idan (Moskva daryosining quyilish joyi) Kaluga shahrigacha bo‘lgan lotsman xaritasi» nashr etilgan. 1960—70-yillarda u Mashkovichi qishlog‘i (1170 km) yaqinida joylashgan.
1990-yillargacha daryoda Chekalin shahrigacha (quyilish joyidan 1200 km) kema qatnagan. Rossiya hukumatining 19-dekabr 2002-yildagi 1800-r-son farmoyishi bilan tasdiqlangan «Suv yo‘llari ro‘yxati»ga ko‘ra, hozir Okada muntazam kemachilik shartli ravishda Kalugashahridan, tranzit qatnov esa Kolomna shahridan (taxminan Moskva daryosi quyilish joyidan) boshlanadi. 2006-yilda Oka «Kema yuradigan yo‘lakning kafolatlangan o‘lchamlarini ta’minlash dasturi»dan chiqarilgan, 2007-yilda yana dasturga kiritilgan.
Moskva daryosi quyiladigan joydan pastda 100 km davomida OkaBeloomut va Kuzminskiygidrouzellarining to‘g‘onlari bilan shlyuzlangan. 2015-yilgacha Okaning kemalar qatnaydigan qismida kerakli chuqurliklar asosan bahor va kuzda, suv sathi ko‘tarilgan davrda ta’minlangan. 2015-yilda Kuzminskiy gidrouzeli rekonstruksiya qilinganidan keyin Kolomnadan daryo quyilish joyigacha butun navigatsiya mavsumida kemalar qatnovi mumkin bo‘lgan. 2021-yilda rekonstruksiyadan so‘ng yangi Beloomut gidrouzeli ochilgan. Uning rekonstruksiyasi Okadagi sayozlik muammosini bartaraf etishga, kafolatlangan chuqurlikni ta’minlashga va ilgari «tor bo‘g‘in» bo‘lgan Okaning o‘rta oqimidagi uchastka o‘tkazish quvvatini yiliga 0,91 million tonnaga oshirishga imkon bergan.
Asosiy yuklar: qurilish materiallari, yog‘och, toshko‘mir, neft mahsulotlari va mashinalar. Mahalliy yo‘lovchi tashish Kalugadan quyi qismdagi cheklangan uchastkalarda amalga oshiriladi. Tranzit kemachilik Kolomnadan Nijniy Novgorodgacha bo‘lgan qismda mumkin. Daryo kruizlari quyidagi yo‘nalishlarda tashkil etiladi: Moskva — Ufa, Moskva — Nijniy Novgorod — Yaroslavl — Ribinsk — Moskva (yo‘nalish: Moskva bo‘ylab aylana sayohati), shuningdek Moskva — Perm va Moskva — Astraxan. Mahalliy yo‘lovchi tashish «Moskvich» teploxodlarida Oryol shahrining shahar suv omborida amalga oshiriladi.
XXI asr boshida Okada yuk va yo‘lovchi kemalari qatnamagan (taxminan 2005-yildan). Taxminan 2006-yilda Oka kemachiligining asosiy qismini tashkil qilgan «Okskiy» va «Oka» rusumidagi kemalarning ommaviy qatnovi ham butunlay to‘xtagan. Taxminan 2006-yilda quyidagi ma’lumot tarqalgan: Moskva havzasining kema yo‘llariga xizmat ko‘rsatuvchi «Moskva nomidagi kanal» davlat unitar korxonasi Oka daryosining Kaluga shahridan quyilish joyigacha bo‘lgan 1200 kilometrlik kema yo‘lida, shuningdek, Moskva daryosining 170 kilometrlik qismida — Moskva kanali 8-shlyuzidan quyilish joyigacha — kafolatlangan chuqurlikni saqlash imkonsizligini e’lon qilgan. Bu kemalar qatnovi yo‘llariga texnik xizmat ko‘rsatish to‘xtashini anglatgan. Navigatsiya belgilari olib tashlangan, tubni chuqurlashtirish ishlari bajarilmagan. Kemalar faqat eng quyi oqimda, daryo quyilish joyidan Dudenevo qo‘ltig‘igacha qatnagan.[ishonchsiz manba] Kuzminskiy va Beloomut gidrouzellari rekonstruksiyasidan so‘ng vaziyat o‘zgargan. Moskva daryosi quyilish joyidan Nijniy Novgorodgacha kemalar qatnovi tiklangan, endi yirik teploxod kompaniyalarining jadvalida Oka bo‘ylab qatnovlar bor.
Oka bo‘ylab amaldagi transport yo‘nalishlari
- Serpuxov porti — Sadi; Sadi bekati Serpuxov ro‘parasida
- Sayr reyslari: Serpuxov porti — Polenovo; Serpuxov porti — Pushchino
- Kolomna porti. Bachmanovo — Pritika. Reys shanba kuni ertalab va yakshanba kuni kechqurun.
- Moskva — Kolomna — Konstantinovo — Ryazan — Moskva («Oka klassikasi» kruizi).
- Moskva — Kolomna — Konstantinovo — Ryazan — Kasimov — Murom — Nijniy Novgorod («Quyoshli Oka» kruizi)
- Moskva bo‘ylab aylana sayohati (navigatsiya mavsumida bir necha reys; «Borodino» va «Grigoriy Pirogov» teploxodlari jadvalida 2022-yil yozgi navigatsiya mavsumiga ham rejalar bor).
- Nijniy Novgorod — Dzerjinsk (har kuni) — Pavlovo (haftaning ayrim kunlarida) — Murom (ayrim sanalarda) («Valday» suvosti qanotli kemasi)
Ko‘priklar
Daryo ustidan 73 ta doimiy ishlaydigan ko‘prik qurilgan. Bundan tashqari, o‘nga yaqin parom o‘tish joyi bor.
- Kanavinskiy ko‘prigi
- Nijniy Novgorod metro ko‘prigi
- Molitovskiy ko‘prigi
- Mizinskiy ko‘prigi
- Sartakovo temiryo‘l ko‘prigi
- Striginskiy ko‘prigi
- Pavlovo ponton ko‘prigi
- Oka ustidagi ko‘prik (M12)
- Murom ko‘prigi
- Murom temiryo‘l ko‘prigi
- Kasimov ko‘prigi
- Okadagi yuqori suvli ko‘prik (Ryazan)
- Yangi Kolomna ko‘prigi
- Kolomna temiryo‘l ko‘prigi
- Eski Kolomna ko‘prigi
- Ozyori ponton ko‘prigi
- Kashira temiryo‘l ko‘prigi
- Kashira ko‘prigi (M6 avtomobil yo‘li)
- M4 avtomobil yo‘lidagi ko‘prik
- M2 avtomobil yo‘lidagi ko‘prik
- Serpuxov temiryo‘l ko‘prigi
- Aleksin avtomobil ko‘prigi (eski, bir tasmali)
- Aleksin avtomobil ko‘prigi (yangi, uch tasmali)
- Aleksin temiryo‘l ko‘prigi
- Dugna ponton ko‘prigi
- Ferzikovo sement zavodining transportyori
- Gagarin ko‘prigi (Kaluga)
- Puchkovo ko‘prigi (Kaluga)
- Annenka ko‘prigi (Kaluga)
- Peremishl ko‘prigi
- Razdolnaya estakadasi (Oryol)
- Kostomarovo piyodalar ko‘prigi
- IES to‘g‘onidagi piyodalar ko‘prigi (Oryol)
- Oktyabr (Gertsen) ko‘prigi (Oryol)
- Qizil ko‘prik (Oryol)
- Xalqlar do‘stligi ko‘prigi (Oryol)
- Temiryo‘l ko‘prigi (Oryol) (uchastka: Oryol — Kromskaya)
- Lujki ko‘prigi, Oryolda
- «Botanika» ko‘prigi (Oryol)
- Temiryo‘l ko‘prigi (Oryol) (uchastka: Lujki-Orlovskiye — Saxanskaya)
- Aylanma yo‘l ko‘prigi (Oryol) (avtomobil yo‘lining qismi: M-2)
- Ko‘prik, qishloqda: Gat
- Piyodalar ko‘prigi, qishloq yaqinida: Bolshaya Fominka
- Ko‘prik, qishloq yaqinida: Alshan
- Ko‘prik, qishloq yaqinida: Kuznitsi
- Ko‘prik, qishloqda: Dobraya
- Ko‘prik, posyolka yaqinida: Dobriy
- Ko‘prik, qishloqda: Shaxovo
- Shaxovo ko‘prik-to‘g‘oni
- Temiryo‘l ko‘prigi, yo‘nalish: Oryol — Lgov
- Ko‘prik, qishloq yaqinida: Shumakovo
- Piyodalar ko‘prigi, qishloq yaqinida: Rodina
- Ko‘prik, qishloq yaqinida: Gutorovo
- Ko‘prik, qishloq yaqinida: Arbuzovo
- Ko‘prik, qishloq yaqinida: Semenkovo
- Ko‘prik, qishloq yaqinida: Koroskovo
- Ko‘prik, qishloq yaqinida: Makeyevo
- 2 ta ko‘prik, qishloq yaqinida: Bogorodskoye
- Ko‘prik, posyolka yaqinida: Selo
- 2 ta ko‘prik, qishloqda: Tagino
- 2 ta ko‘prik, qishloq yaqinida: Noviy Xutor
- To‘g‘on, qishloq yaqinida: Stepnaya
- Ko‘prik, qishloq yaqinida: Aleksandrovka
- Quvurli ko‘tarma, qishloq yaqinida: Aleksandrovka
Tarixi
Oka Rossiya tarixida katta rol o‘ynagan. Shimoli-Sharqiy Rusning slavyanlar tomonidan o‘zlashtirilishi davrida u slavyanlar tarqalgan asosiy yo‘llardan biri bo‘lgan. Xususan, vyatichlar Okaning yuqori va o‘rta oqimiga, krivichlar esa quyi oqimiga joylashgan.
XIV—XVII asrlarda Oka Moskva knyazligi va markazlashgan Rus davlati ni dashtdan keladigan bosqinlardan himoya qilgan muhim mudofaa chegarasi bo‘lgan. Undagi Beregdeb atalgan istehkomlar tizimi Katta qo‘riqlovchi chegara chizig‘i va boshqa mudofaa chiziqlaridan oldin paydo bo‘lgan eng qadimgi hamda eng shimoldagi mudofaa chizig‘i edi.
Diqqatga sazovor joylar
- Tsiolkovskiy uy-muzeyi va Chijevskiy uy-muzeyi Kalugada.
- XIX asrga oid tarixiy binolar, Aleksinda.
- Polenovo qo‘rg‘on-muzeyi joylashgan Zaokskiy tumanida , Tula viloyatida.
- Tarixiy Tarusa shahri va undagi Paustovskiy hamda Tsvetayeva.
- muzeylari; Serpuxov tarixiy-badiiy muzeyi va Serpuxov kremlining qoldiqlari , Serpuxov shahrida.
- Prioksko-Terrasniy qo‘riqxonasi
- XIX asrga oid tarixiy binolar, Kashirada.
- Kolomna kremli va Kolomna.
- shahar markazining tarixiy binolari; muzey-qo‘riqxona Sergey Yesenin , Konstantinovo qishlog‘ida, Ryazan viloyatida.
- Ryazan kremli
- Eski Ryazan
- Kasimovning musulmon va pravoslav yodgorliklari, Kasimov, XVIII—XIX asrlarga oid tarixiy binolar.
- Karacharovo va Murom.
- shahridagi XIX asr tarixiy markazi; savdogarlar shahri Pavlovo.
- Shuxov minorasi Dzerjinsk yaqinida.
- Nijniy Novgorod kremli va shaharning baland qirg‘oq qismi, Nijniy Novgorod, shuningdek Nijniy Novgorod yarmarkasi
Sayozlashish
Taxminan XX asrning o‘rtalaridan boshlab Oka asta-sekin sayozlashib bormoqda. Shu davr ichida daryo Kashira yaqinida 2 metrga, Serpuxovda esa 1,6 metrga sayozlashgan. 2007-yilda suv sathi pasayishi sabab kemalar qatnovi qisman to‘xtatilgan. Bu holat 2014 va 2015-yillarda ham takrorlanib, turizm sohasi hamda yuk tashuvchilarga katta zarar yetkazgan. Okaning sayozlashishi undagi baliqlar dunyosiga juda salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda, ayrim baliq turlari yo‘qola boshlagan. 2007-yilda daryo tubini chuqurlashtirish uchun federal budjetdan mablag‘ ajratilgan, biroq ishlar boshlanmagan. 2021-yilda sayozlashishga qarshi ishlar qayta tiklangan. Aleksin shahri yaqinida maxsus daryo tubini chuqurlashtiruvchi kema butun navigatsiya mavsumida Oka tubini tozalash va chuqurlashtirish bilan shug‘ullanmoqda.
Galereya
- Oka vodiysi, Vasiliy Polenov, 1902
- Ko‘rinish: Nijniy Novgorod kremli
- Okada, Pavlovo yaqinida
- Oka daryosi, «Polenovo»
- » muzey-qo‘riqxonasi yaqinida Oka, shahar yaqinida:
- Serpuxov Oka daryosi, shaharning tarixiy markazida: Oryol (markaziy bog‘)
- Okadagi muz ko‘chishi
- Oka qirg‘og‘idan Molitovskiy ko‘prigining ko‘rinishi. 2014-yil iyul
- Oka, Ryazan o‘rmon bog‘i yaqinida
- Oka, qishloq yaqinida: Beliye Kolodezi
Adabiyotlar
- Oka // Hozirgi geografik nomlar lug‘ati / Rossiya geografiya jamiyati, Moskva markazi; akademik V. M. Kotlyakov. umumiy tahriri ostida, Rossiya Fanlar akademiyasi Geografiya instituti. — Yekaterinburg: U-Faktoriya, 2006.
- Oka (Volga daryosining irmog‘i) // Katta sovet ensiklopediyasi : [30 jildda] / bosh muharrir A. M. Proxorov. — 3-nashr. — M. : Sovet ensiklopediyasi, 1969—1978.
- Oka, Volganing irmog‘i // Brokgauz va Yefron ensiklopedik lug‘ati : 86 jild (82 jild va 4 qo‘shimcha). — Sankt-Peterburg, 1890—1907.
- Oka havzasi: S. N. Nikitin rahbarligidagi 1894-yil gidrogeologiya bo‘limi tadqiqotlari. — Sankt-Peterburg, 1895. — 114 bet
- Oka havzasi: 1894—1898-yillardagi gidrogeologiya bo‘limi tadqiqotlari. — Sankt-Peterburg, 1905. — 122 bet
- Sitnikov G. G., Fedenko I. I. Moskva — Ufa: besh daryo bo‘ylab. — Moskva: Geografgiz, 1954. — 200 bet — 15 000 nusxa (muqovali)
- Sokolovskiy Yu. Ye. Oka bo‘ylab: yo‘lko‘rsatkich / Taqrizchilar: A. I. Vladimirov, B. S. Xorev, I. K. Orfanov, B. A. Kuzmin. — Moskva: Transport, 1964. — 144, [30] bet — 8000 nusxa
- Rostovtsev M. I. Oka bo‘yidagi kengliklar. — Moskva: Misl, 1975. — 224, [24] bet — 65 000 nusxa (yumshoq muqova)
- Smolitskaya G. P. Oka havzasining gidronimiyasi: daryo va ko‘llar ro‘yxati. — Moskva: Nauka, 1976. — 404 bet
- Rostovtsev M. I. Okaning olis manzaralari / Rassom I. F. Shipulin bezagi. — Moskva: Misl, 1979. — 176, [16] bet — 100 000 nusxa (yumshoq muqova)
- Vagner G. K., Chugunov S. V. Oka bo‘ylab Kolomnadan Muromgacha. — Moskva: Iskusstvo, 1980. — 184 bet, rasmlar. — («Go‘zallik sari yo‘llar»). 75 000 nusxa.
- Rijavskiy G. Ya. Oka va uning irmoqlari bo‘ylab. — Moskva: Jismoniy tarbiya va sport, 1982. — 224 bet — (Ona yurt kengliklari bo‘ylab). — 50 000 nusxa (yumshoq muqova)
Havolalar
- Oka suratlari. www.serpuhov-photo.org.ru. Murojaat sanasi: 19-yanvar 2019-yil. Arxivlangan: asl nusxa 20-yanvar 2019-yil.
- Oka — baliqchilar uchun tavsif. www.fishingguide.ru. Murojaat sanasi: 19-yanvar 2019-yil. Arxivlangan 18-yanvar 2019-yil.