| Google Play | |
|---|---|
| | |
| Turi | raqamli tarqatish |
| Ishlab chiquvchi | |
| Interfeys |
Google Play O‘yinlar Google Play Kitoblar Google Play Musiqa Google Play Matbuot |
| Operatsion tizim | Android |
| Chiqarilgan sana |
22-oktabr 2008-yilda (dastlab Android Market) 6-mart 2012-yilda (nomi Google Play) |
| Oxirgi versiya | |
| Litsenziya | mulkiy |
| Veb-sayt | play.google.com |
Google Play (avval Android Market, shuningdek, Play Market) — ilovalar, o‘yinlar va kitoblar do‘koni bo‘lib, uni Google boshqaradi. Uchinchi tomon kompaniyalari Android qurilmalari egalariga turli ilovalarni o‘rnatish va sotib olish imkonini taklif etadi.
Hisob qaydnomasi ishlab chiquvchilarga ilovalarni nashr etish imkonini beradi va uning narxi 25 dollar. Biroq barcha mamlakatlar ishlab chiquvchilari ham pullik ilovalarni joylashtira olmaydi.
Google Play rebrending natijasida 6-mart 2012-yilda Android Market portali asosida tashkil etilgan. 2014-yil may oyida PayPal orqali to‘lash imkoniyati paydo bo‘ldi. 2017-yil iyul oyi oxirida Play Market’ga Google Play Protect nomli ichki antivirus qo‘shildi.
Dasturiy ta’minot ishlab chiqish
Android ilovalari Java virtual mashinasining odatiy bayt-kodidan farqli bayt-kodga ega bo‘lib, ular ishlaydigan virtual mashina — Dalvik.
Android uchun ilovalarni Java (Java 1.6/1.7) tilida ishlab chiqish mumkin. Hozirgi asosiy dasturlash muhiti — Android Studio. Shuningdek, Eclipse uchun Android Development Tools (ADT) plagini mavjud bo‘lgan; uning qo‘llab-quvvatlanishi Android Studioning birinchi barqaror versiyasi 2014-yil dekabrda chiqqach to‘xtatilgan. Plagin Eclipse’ning 3.3—3.5 versiyalariga mo‘ljallangan. IntelliJ IDEA uchun ham Android ilovalarini yaratishni osonlashtiradigan plagin mavjud.
Mavjud kutubxonalar:
- Bionic — libc.
- bilan mos kelmaydigan standart funksiyalar kutubxonasi. — shifrlash.
- Media Framework (PacketVideo OpenCORE, MPEG4, H.264, MP3, AAC, AMR, JPG, PNG).
- Surface Manager.
- LibWebCore (WebKit asosida).
- SGL — 2D grafika.
- OpenGL ES — 3D grafika kutubxonasi.
- FreeType — shriftlar.
- SQLite — yengil ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimi.
Oddiy Linux ilovalariga nisbatan Android ilovalari qo‘shimcha qoidalarga bo‘ysunadi:
Tarix
22-oktabr 2008-yilda Google Android operatsion tizimi uchun Android Market nomli onlayn ilovalar do‘koni ishga tushirilganini e’lon qildi. Android Market ilovalari ishlab chiquvchilari daromadning 70 % ini olgan, qolgan 30 % esa hisob-kitob va billing xizmatlari hamda soliqlar uchun sarflangan. Bunda Google’ning o‘zi ilovalar savdosidan foyda olmagan.
Fevral oyi o‘rtalarida 2009-yilda AQSH va Buyuk Britaniya ishlab chiquvchilari Android Market’dagi ilovalari uchun to‘lov olish imkoniyatiga ega bo‘ldi.

2016-yil mart oyida Google Play’ning o‘yinlar bo‘limiga o‘yinni sinab ko‘rish funksiyasi qo‘shilishi ma’lum bo‘ldi. Istalgan foydalanuvchi o‘yinni brauzerda ishga tushirib, 10 daqiqa davomida o‘ynashi mumkin. Buning uchun sinov versiyasini yuklab olish yoki o‘rnatish shart emas.
2016-yil aprel oyida Google Play ilovalardagi reklama mavjudligi haqida ma’lumot ko‘rsata boshladi.
2017-yilgacha Google Play Qrimdagi foydalanuvchilar uchun mavjud emas edi.
2018-yil iyul oyida Google kriptovalyuta qazib olish (mayning) uchun mo‘ljallangan ilovalarni Google Play’da joylashtirishni taqiqladi. Shu bilan birga, kriptovalyuta hamyonlarini boshqarish ilovalariga ruxsat berildi.
Ilovalar
Google Play’da ko‘plab pullik va bepul ilovalarni topish mumkin. 2017-yil sentabr holatiga ko‘ra, unda Android uchun 3 milliondan ortiq ilova mavjud edi. 145 dan ortiq mamlakat foydalanuvchilari 122 tagacha mahalliylashtirilgan versiyasi bo‘lgan ilovalarni xarid qila olardi. Biroq Google yordam sahifasida: «Mamlakat yuqoridagi ro‘yxatda ko‘rsatilgan bo‘lsa ham, uning ayrim hududlarida pullik kontent mavjud bo‘lmasligi mumkin», — deb ta’kidlagan. 150 dan ortiq mamlakat ishlab chiquvchilari ilovalarni Google Play orqali tarqata olgan, ammo ularning barchasida sotuvchi sifatida ro‘yxatdan o‘tish imkoni bo‘lmagan. Ilovalarni yuklab olishlar soni 82 milliardga yetgan. Shu bilan birga, foydalanuvchilar do‘konda sifatsiz dasturlar ko‘pligidan (taxminan 13 %) va zararli dasturiy ta’minot uchrashidan shikoyat qilgan.
15-may 2013-yilda bo‘lib o‘tgan Google I/O konferensiyasida dunyo bo‘ylab 900 milliondan ortiq Android qurilmasi faollashtirilgani e’lon qilindi. Google Play’dan 48 milliarddan ortiq ilova yuklab olingan bo‘lib, shundan 2,8 milliardi so‘nggi bir oyda yuklab olingan[qaysi oyda?].
Google Play’da 34 ta toifa (jumladan, O‘yinlar) mavjud:
Ilovalar
|
|
|
- Qimor o‘yinlari
- Arkada va jangovar o‘yinlar
- Vidjetlar
- Boshqotirmalar
- Poygalar
- Boshqa
- Jonli fon rasmlari
- Sport o‘yinlari
Hozirgi vaqtda quyidagi davlatlar fuqarolari Google Play’da ilovalarni bepul tarqatishlari mumkin:
Quyidagi davlatlar ishlab chiquvchilari Google Play’da ilovalar joylashtirishi va foydalanuvchilar xarid qilgan ilovalardan daromad olishi mumkin:
Quyidagi 130 davlat foydalanuvchilari Google Play’dan pullik ilovalarni xarid qilishlari mumkin:
Google Play quyidagi davlatlar foydalanuvchilari uchun mavjud emas: Xitoy Xalq Respublikasi va Koreya Xalq Demokratik Respublikasi.
10-mart 2022-yildan Google Play Rossiyada, 2022-yil may oyidan esa Belarusda xizmat faoliyatini vaqtincha chekladi. Foydalanuvchilar ilovalar va ular ichidagi kontentni xarid qila olmaydi, shuningdek, filmlar va kitoblarni sotib olish yoki ijaraga olish imkoniyatidan mahrum bo‘ldi.
Kino va teleko‘rsatuvlar
| Google Play Filmlar | |
|---|---|
| | |
| Turi | Raqamli tarqatish |
| Ishlab chiquvchi | |
| Operatsion tizim | Android |
| Chiqarilgan sana | 22-oktabr 2008 |
| Oxirgi versiya | 4.18.37 (11.03.2020) |
| Litsenziya | mulkiy |
| Veb-sayt | play.google.com/store/mo… |
Google Movies and TV bo‘limida minglab filmlar va teleko‘rsatuv yozuvlari, jumladan HD sifatidagi komediyalar, dramalar, jangari hamda hujjatli filmlar taklif etiladi. Film yoki serial qismini ijaraga olib, Google Play veb-saytida yoki smartfon ilovasida tomosha qilish mumkin. Filmni sotib olib, ilova yordamida onlayn ko‘rish imkoniyati ham mavjud.
«Filmlar» bo‘limi quyidagi mamlakatlarda mavjud: Avstraliya, Ozarbayjon, Albaniya, Angola, Antigua va Barbuda, Argentina, Armaniston, Aruba, Beliz, Belarus, Belgiya, Benin, Boliviya, Botsvana, Braziliya, Burkina-Faso, Buyuk Britaniya, Venesuela, Gabon, Gaiti, Gvatemala, Germaniya, Gonduras, Gonkong, Gretsiya, Daniya, Dominikan Respublikasi, Zambiya, Zimbabve, Hindiston, Irlandiya, Ispaniya, Italiya, Kabo-Verde, Qozog‘iston, Kambodja, Kanada, Qirg‘iziston, Kolumbiya, Kosta-Rika, Kot-d’Ivuar, Laos, Latviya, Litva, Lyuksemburg, Mavrikiy, Mali, Meksika, Moldova, Namibiya, Nepal, Niger, Niderlandiya, Nikaragua, Yangi Zelandiya, Norvegiya, Panama, Papua — Yangi Gvineya, Paragvay, Peru, Polsha, Portugaliya, Rossiya, Ruanda, Salvador, Senegal, Slovakiya, AQSH, Tojikiston, Tailand, Tanzaniya, Togo, Trinidad va Tobago, Turkmaniston, Uganda, O‘zbekiston, Ukraina, Urugvay, Fiji, Filippin, Finlyandiya, Fransiya, Xorvatiya, Chexiya, Chili, Shveytsariya, Shvetsiya, Shri-Lanka, Ekvador, Estoniya, Janubiy Koreya, Yamayka, Yaponiya. Biroq barcha mamlakatlarda ham filmlarni ijaraga olish mumkin emas.
Teleko‘rsatuvlar bo‘limi Avstraliya, Buyuk Britaniya, Kanada, AQSH va Yaponiyada mavjud.
11-dekabr 2012-yilda Rossiyada filmlar bo‘limi ochildi. Google Play’da filmlarni xarid qilish (hammasini emas) yoki ijaraga olish mumkin. Do‘konda turli mamlakatlarda suratga olingan filmlar mavjud, ammo foydalanuvchilar katalogning kichikligini ta’kidlashgan. Shunga qaramay, Google Rossiya vakolatxonasi vaqt o‘tishi bilan filmlar to‘plami kengayishini bildirgan. Do‘konning hamkorlari qatoriga dunyoning yirik kinostudiyalari (NBC Universal, Paramount Pictures, Sony Pictures, 20th Century Studios), shuningdek, Rossiya kinostudiyalari va distribyutorlari (X-Media Digital va Sentral Partnershit) kirgan. Bundan tashqari, filmlar bo‘limi barcha qurilmalarda mavjud emas. Sotib olingan yoki ijaraga olingan filmlarni «Google Play Filmlar» ilovasini yuklab olib, onlayn ko‘rish mumkin.
Musiqa
| Google Play Musiqa | |
|---|---|
| | |
| Turi | Raqamli tarqatish |
| Ishlab chiquvchi | |
| Operatsion tizim | Android |
| Chiqarilgan sana | 22-oktabr 2008 |
| Oxirgi versiya | 8.23.8429-1.Q (27.03.2020) |
| Litsenziya | mulkiy |
| Veb-sayt | play.google.com/store/mu… |
Bulutli mediapleyer — o‘sha vaqtda Android Market deb atalgan Google Play’ning tarkibiy qismi bo‘lib, foydalanuvchilarga musiqa yuklab olish imkonini bergan. U Google’ning quyidagi konferensiyasida taqdim etilgan: I/O 2010.
Xizmat musiqani kompyuter brauzerlarida, Android-smartfonlar va planshetlarda, shuningdek, Adobe Flash platformasida ishlaydigan ko‘plab qurilmalarda oqim shaklida tinglashni qo‘llab-quvvatlaydi. Dastlab xizmatga faqat taklifnoma orqali kirish mumkin edi, biroq 2011-yil noyabrda u AQSHdagi barcha foydalanuvchilarga ochildi.
«Musiqa» bo‘limida minglab bepul va millionlab pullik qo‘shiqlar mavjud bo‘lgan. Foydalanuvchilar o‘z to‘plamidan 50 000 tagacha qo‘shiq yuklay olgan.
«Musiqa» bo‘limi quyidagi mamlakatlarda mavjud bo‘lgan: Avstraliya, Avstriya, Belgiya, Boliviya, Buyuk Britaniya, Vengriya, Venesuela, Gvatemala, Germaniya, Gonduras, Gretsiya, Daniya, Dominikan Respublikasi, Irlandiya, Ispaniya, Italiya, Kanada, Kolumbiya, Kosta-Rika, Lixtenshteyn, Lyuksemburg, Meksika, Niderlandiya, Nikaragua, Yangi Zelandiya, Norvegiya, Panama, Paragvay, Peru, Polsha, Portugaliya, Rossiya, Salvador, Slovakiya, AQSH, Ukraina, Finlyandiya, Fransiya, Chexiya, Chili, Shveytsariya, Shvetsiya, Ekvador.
11-dekabr 2012-yilda Android’ning Yevropa, Afrika va Yaqin Sharqdagi hamkorlik dasturlari direktori Richard Terner Moskvada o‘tkazilgan Google Mobile Day tadbirida Google Play Store’ning musiqa bo‘limi Rossiyada ochilishini aytdi. U aniq sanani bildirmagan bo‘lsa-da, bu 2013-yil aprel yoki iyun oyida yuz berishi mumkinligini ta’kidlagan.
1-oktabr 2013-yilda «Musiqa» bo‘limi Rossiyada ishga tushdi.
2020-yil dekabrda xizmatning o‘rnini YouTube Music egalladi.
All Music Access
15-may 2013-yilda Google kompaniyasi I/O tadbirida All Music Access nomli musiqa striming xizmatini ishga tushirdi. U radio tamoyili asosida ishlaydi: foydalanuvchiga bir nechta radiostansiya (jumladan, shaxsiy stansiyalar) taklif etiladi. Ularda Google Play Music kutubxonasidagi hamda Google Music’da saqlanadigan shaxsiy to‘plamdagi qo‘shiqlar yangraydi. Xizmat foydalanuvchi didini hisobga olib, tavsiya etilgan, jumladan yangi treklarni efirga qo‘shadi. Agar qo‘shiq yoqmasa, uni aylanish ro‘yxatidan chiqarish mumkin. Qo‘shiqlarni pleylistga va shaxsiy kutubxonaga qo‘shish, shuningdek, qurilma xotirasiga saqlash mumkin. Keyinchalik iTunes kutubxonasidagi treklarni Google Music’ga ko‘chirish imkoniyati haqida xabar berilgan.
«All Music Access» pullik xizmat bo‘lib (AQSHda 9,99 $, Buyuk Britaniyada 9,99 £, Rossiyada 189 rubl), musiqa bo‘limi mavjud mamlakatlarda ishlagan.
Kitoblar
| Google Play Kitoblar | |
|---|---|
| | |
| Turi | Raqamli tarqatish |
| Ishlab chiquvchi | |
| Operatsion tizim | Android |
| Chiqarilgan sana | 22-oktabr 2008 |
| Oxirgi versiya | 5.8.5_RC04.301263771 (17.03.2020) |
| Litsenziya | mulkiy |
| Veb-sayt | play.google.com/store/bo… |
«Kitoblar» bo‘limida millionlab elektron kitoblar mavjud. Ularning taxminan 3 milliontasi bepul, bir necha mingtasi esa pullik. Kitoblarni Google Play veb-saytida onlayn, Google Play Kitoblar ilovasida esa oflayn o‘qish mumkin.
«Kitoblar» bo‘limi quyidagi mamlakatlarda mavjud: Avstraliya, Avstriya, Argentina, Belgiya, Boliviya, Braziliya, Buyuk Britaniya, Vengriya, Venesuela, Vyetnam, Gvatemala, Germaniya, Gonduras, Gonkong, Gretsiya, Daniya, Dominikan Respublikasi, Hindiston, Indoneziya, Irlandiya, Ispaniya, Italiya, Qozog‘iston, Kanada, Kolumbiya, Kosta-Rika, Lyuksemburg, Malayziya, Meksika, Niderlandiya, Nikaragua, Yangi Zelandiya, Norvegiya, Panama, Paragvay, Peru, Polsha, Portugaliya, Rossiya, Ruminiya, Salvador, Singapur, AQSH, Tailand, Tayvan, Turkiya, Ukraina, Urugvay, Filippin, Finlyandiya, Fransiya, Chexiya, Chili, Shveytsariya, Shvetsiya, Ekvador, Janubiy Afrika Respublikasi, Janubiy Koreya, Yaponiya.
11-dekabr 2012-yilda Rossiyada kitoblar bo‘limi ochildi. Do‘konda Rossiya, sovet davri va xorijiy yozuvchilar asarlari mavjud edi. Biroq rus tilidagi kitoblar katalogi cheklangan bo‘lsa-da, vaqt o‘tishi bilan kengayib borgan. Barcha asarlar yetti toifaga ajratilgan: biznes kitoblari, bolalar kitoblari, hujjatli adabiyot, kompyuterlar, ilmiy-texnik adabiyot, o‘quv adabiyoti va badiiy adabiyot. Pullik hamda bepul kitoblar mavjud. Shuningdek, Xabr ma’lumotiga ko‘ra, agar hisob qaydnomasi Google Pay xizmatiga ulangan bo‘lsa, bepul kitobni yuklab olish mumkin.
Matbuot
| Google Play Matbuot | |
|---|---|
| | |
| Turi | Raqamli tarqatish |
| Ishlab chiquvchi | |
| Operatsion tizim | Android |
| Chiqarilgan sana | 22-oktabr 2008 |
| Oxirgi versiya | 5.20.0 (24.03.2020) |
| Litsenziya | mulkiy |
| Veb-sayt | play.google.com/store/ne… |
2011-yilda «Jurnallar» bo‘limi paydo bo‘ldi. Unda mashhur jurnallarning elektron nashrlari, masalan, Igromaniya, Glamour, Men's Health, Vanity Fair, Family Circle, Vogue va boshqalar taqdim etilgan. Ularning aksariyati pullik, biroq bepul jurnallar ham bor. To‘lov sayt yoki «Google Play Market» ilovasi orqali amalga oshiriladi. O‘qish uchun «Google Play Jurnallar» ilovasini yuklab olish kerak. Xaridlar bulut bilan sinxronlanadi, shuning uchun obunani yangilash uchun faol internet aloqasi zarur. Ilova obuna yangilangani haqida avtomatik xabar beradi, bu yangi jurnallarni darhol bilish imkonini yaratadi. Jurnallarni onlayn hamda oflayn o‘qish mumkin. Ular Google Play saytida va ilova o‘rnatilgan Android qurilmalarida mavjud.
Dekabrda (2013-yil), Google Play Jurnallar ilovasini keng ko‘lamda yangiladi va gazeta hamda boshqa ommaviy axborot vositalari maqolalaridan iborat yangiliklar tasmasini qo‘shdi. Shu tariqa kompaniya Play Jurnallar va Google Media nomli 2 ta xizmatni birlashtirdi. Shu sababli ilovaning nomi Google Play Matbuot (Google Play Newsstand).
«Matbuot» faqat quyidagi mamlakatlarda mavjud bo‘lgan: AQSH, Buyuk Britaniya, Avstraliya, Kanada, Germaniya, Niderlandiya, Italiya, Ispaniya, Fransiya, Hindiston, Ukraina va Rossiya.
2018-yil may oyida Google ilovani katta miqyosda yangilab, nomini o‘zgartirdi, dizaynini qayta ishladi va bir qancha yangiliklar qo‘shdi.
Qurilmalar
Google qurilmalarni sotishni 2012-yil yozida boshladi. Dastlab Nexus 7 planshetining 8 Gb va 16 Gb versiyalarini mos ravishda 199 $ va 249 $ narxda sota boshladi. Bu onlayn do‘konning keyingi rivojlanishiga turtki berdi. Keyinchalik Nexus Q pleyeri ham 299 $ narxda sotuvga chiqdi. 13-noyabr kuni Nexus 4 (300 $), Nexus 7 (3G bilan) va Nexus 10 sotuvga chiqarildi. Bu qurilmalarga talab juda yuqori bo‘lgan. Masalan, Nexus 4 va Nexus 10 do‘konda 2 hafta davomida mavjud bo‘lmagan. Keyinchalik Google Play Devices’da Nexus turkumidagi qurilmalar uchun aksessuarlar (dok-stansiyalar, quvvatlagichlar, g‘iloflar va hokazo) sotila boshladi. 9to5Google nashri «juda ishonchli manbalar»ga tayanib, Google o‘zining (Google Store) nomli do‘konlarini AQSHda 2013-yil oxirigacha ochmoqchi ekanini yozdi.
«Qurilmalar» bo‘limi quyidagi mamlakatlarda mavjud:
|
|
Rossiyadagi Google Rossiya bosh direktorining so‘zlariga ko‘ra, kompaniya Google Play’ning Rossiya versiyasida qurilmalar bo‘limini ochish imkoniyatini izlamoqda.
Google ishlab chiquvchilar blogida 21-oktabrdan boshlab Play ilovalar do‘konida katta o‘zgarishlar bo‘lishini e’lon qildi: planshetlar uchun moslashtirilgan ilovalar alohida bo‘limga chiqariladi.
Google Store
11-mart 2015-yilda ayrim mamlakatlarda do‘kon tuzilishi o‘zgardi. Qurilmalar bo‘limi Google Play’dan ajratilib, «Google Store» nomli mustaqil gadjetlar do‘koniga aylantirildi. Chakana savdo tarmog‘ining assortimenti u faoliyat yuritayotgan mamlakatga bog‘liq. Masalan, aksariyat mamlakatlarda «Nexus» turkumiga kiruvchi Nexus 6, Nexus 9, Nexus Player; «Chrome» toifasida Chromecast sotiladi. Shuningdek, Chrome OS tizimida ishlaydigan ayrim noutbuklar ham taklif etiladi, biroq ular faqat AQSH, Kanada va Buyuk Britaniyada mavjud. Do‘konda Android Wear soatlari ham sotiladi va ularning assortimenti ham mamlakatga qarab farqlanadi. Chakana sotuvchi Nest turkumidagi qurilmalarni ham taklif etadi; ular Yevropa va Shimoliy Amerikaning asosiy mamlakatlarida sotiladi.
O‘yinlar
| Google Play O‘yinlar | |
|---|---|
| | |
| Turi | Raqamli tarqatish |
| Ishlab chiquvchi | |
| Operatsion tizim | Android |
| Chiqarilgan sana | 16-may 2013-yil |
| Oxirgi versiya | 2020.03.16840 (301609606.301609606-000308) (19.03.2020) |
| Litsenziya | mulkiy |
| Veb-sayt | play.google.com/store/ga… |
«Google Play O‘yinlar» xizmati I/O 2013 konferensiyasida Android uchun o‘yin xizmati sifatida taqdim etildi. U Game Center xizmatiga o‘xshaydi; bu xizmat Apple kompaniyasiga tegishli. Imkoniyatlari: natijalar jadvali, yutuqlar (jumladan, do‘stlarning yutuqlari), ko‘p o‘yinchili rejim, real vaqtda o‘ynash hamda o‘yin jarayonini bulutda saqlash imkoniyatlari mavjud. Hozirning o‘zidayoq[qachon?] u ommalashgan va undan millionlab odam foydalanadi. O‘yin ishlab chiquvchilari xizmatni o‘z mahsulotlariga integratsiya qila boshlagan; ayrimlari xizmat taqdim etilgandan keyinoq Play Games bilan ishlagan (masalan, World of Goo va Super Stickman Golf 2).
«Play O‘yinlar» ilovasining o‘zi esa bir oy o‘tib (24-iyul) ishga tushdi. Shu kuni taqdim etilgan mahsulotlar: ikkinchi avlod Nexus 7 plansheti, Android 4.3 va Chromecast.
Kontent uchun to‘lov

Yuklab olinadigan kontent uchun quyidagi to‘lov usullari mavjud:
- kredit yoki debet kartalari (American Express, MasterCard, Visa va boshqa ayrim kartalar);
- Google Hamyon (AQSH va Buyuk Britaniya);
- aloqa operatori orqali bevosita billing;
- sovg‘a kartalari va promokodlar;
- PayPal.
To‘lov usullarining aniq to‘plami mamlakat va mintaqaga bog‘liq.
Arizani tasdiqlash
Google nashr etilishi mumkin bo‘lgan ilovalar turlariga ayrim cheklovlar qo‘yadi. Jumladan, ochiq jinsiy mazmundagi kontent, bolalarga tahdid, zo‘ravonlik, tahqirlash va bezorilik, nafrat qo‘zg‘atuvchi til, qimor o‘yinlari va noqonuniy faoliyatga yo‘l qo‘ymaydi. Foydalanuvchilar yaratadigan kontentga nisbatan ehtiyot choralarini ko‘rishni ham talab qiladi.
2015-yil mart oyida Google so‘nggi bir necha oy davomida Play Store’da e’lon qilinishidan oldin ilovalarni zararli dasturlar va xizmat shartlari buzilishi bo‘yicha tekshirish uchun avtomatik vositalar hamda mutaxassislar ko‘rigidan birgalikda foydalanishni boshlaganini ma’lum qildi. Shu bilan birga, kompaniya mintaqaning rasmiy reytinglariga (masalan, AQSHdagi ESRB) asoslangan ilova va o‘yinlar uchun yangi yosh tasnifi tizimini joriy eta boshladi.
2016-yil oktabrda Google «do‘kon yaxlitligini yanada yaxshiroq himoya qilish» uchun mo‘ljallangan yangi aniqlash va filtrlash tizimini e’lon qildi. Ushbu tizim ishlab chiquvchilar firibgarona o‘rnatishlar, soxta sharhlar va rag‘bat evaziga qo‘yilgan baholar kabi noqonuniy vositalar yordamida ilovalarining joylashuviga ta’sir ko‘rsatishga uringan holatlarni aniqlash va filtrlash uchun yaratilgan.
2019-yil aprelda Google do‘kondagi ilovalarni tekshirish jarayoniga o‘zgartirish kiritilishini e’lon qildi. Yangi va kam tanilgan ishlab chiquvchilar taqdim etgan ilovalarni ko‘rib chiqish bir necha kun olishi aytildi. Keyinroq kompaniya istisno holatlarda ayrim ilovalar chuqurroq tekshirilishi, natijada nashr etish 7 kun yoki undan ko‘proqqa kechikishi mumkinligini aniqlashtirdi.
Ilovalarni bloklash (taqiqlash)
Ayrim mobil aloqa operatorlari foydalanuvchilarga muayyan ilovalarni o‘rnatishni taqiqlashi mumkin. 2009-yil mart oyida modem funksiyasini ta’minlaydigan bir nechta ilova do‘konda taqiqlangani haqida xabarlar paydo bo‘ldi. Keyinchalik ilovalar qayta tiklandi, biroq faqat T-Mobile abonentlariga ularni yuklab olish taqiqlandi. Google quyidagi bayonotni e’lon qildi:
«Dushanba kuni modem funksiyasini qo‘llab-quvvatlovchi bir qancha ilovalar AQSHdagi T-Mobile xizmat ko‘rsatish shartlarini buzgani uchun Android Market katalogidan olib tashlandi. Android dasturchilari uchun dasturiy ta’minotni tarqatish to‘g‘risidagi kelishuvning 7.2-bo‘limiga muvofiq, aloqa operatori yoki qurilma ishlab chiqaruvchisining xizmat ko‘rsatish shartlarini buzadigan ilovalarni Android Market katalogidan olib tashlaymiz. Biz tasodifan barcha aloqa operatorlari uchun ushbu ilovalarni nashrdan chiqargan edik, bugun bu xatoni tuzatdik. Endi AQSHdagi T-Mobile tarmog‘idan tashqarida bo‘lgan barcha Android Market foydalanuvchilari ushbu ilovalardan foydalana oladi. Bu holat ta’sir qilgan ishlab chiquvchilarni xabardor qildik».
2011-yil aprel oyida Google siyosatning aniq ko‘rsatilmagan buzilishi sababli Grooveshark ilovasini do‘kondan olib tashladi. CNET bu holat «ba’zi yirik musiqa leybllari xizmatni mualliflik huquqini buzishda ayblaganidan so‘ng» yuz berganini qayd etdi. Taxminan ikki hafta o‘tib TechCrunch Grooveshark Android’ga qaytganini, «ammo rasmiy ilovalar do‘koni orqali emas», balki «Android’ning brauzer orqali uchinchi tomon ilovalarini o‘rnatish imkoniyatidan foydalanib, ilovani tarqatish mas’uliyatini Grooveshark o‘z zimmasiga olganini» yozdi.
2011-yil may oyida Google bir nechta videoo‘yin emulyatorini yaratgan ishlab chiquvchining hisob qaydnomasini blokladi. Taqiq sababi Google yoki ishlab chiquvchi tomonidan ommaga oshkor qilinmagan.
2013-yil mart oyida Google ishlab chiquvchilar kelishuvining serverlar va xizmatlar ishiga xalaqit beradigan ilovalarni taqiqlovchi 4.4-bo‘limiga muvofiq, reklama bloklovchi ilovalarni Play Store’dan olib tashlay boshladi.
Quvvatni boshqarish bo‘yicha Android 6 Marshmallow’da joriy etilgan siyosatlarga bo‘ysunmaydigan ilovalar, hatto «salbiy ta’sir»ga uchramasa ham, taqiqlanadi.
2018-yil iyul oyida Google qo‘shimcha ilova toifalarini taqiqladi. Bular qurilmaning o‘zida kriptovalyuta mayningi bilan shug‘ullanadigan ilovalar; «portlovchi moddalar, o‘qotar qurollar, o‘q-dorilar yoki ayrim o‘qotar qurol aksessuarlarini sotishni osonlashtiradigan» ilovalar; faqat reklama ko‘rsatadigan ilovalar; kattalar uchun kontentni o‘z ichiga olib, bolalarga qaratilgan ilovalar; «mazmuni va foydalanuvchi interfeysi juda o‘xshash bir nechta ilova» hamda «avtomatlashtirilgan vosita, konstruktor xizmati yoki andozalar asosida yaratilgan va shu xizmat operatori tomonidan boshqa shaxslar nomidan Google Play’ga yuborilgan ilovalar»dan iborat.
Tanqid
Mart oyida 2011-yilda Android Market katalogida zararli ilovalar aniqlangach, katta mojaro markaziga aylandi. Bu ilovalarni Google Inc kompaniyasi do‘kondan va foydalanuvchilar qurilmalaridan o‘chirib tashladi. Kompaniya zaifliklarni bartaraf etadigan shoshilinch yangilanish chiqarish masalasini hal qilish uchun hamkorlar bilan bog‘lanishini bildirdi. Shuningdek, katalogda shunday zararli dasturlar qayta paydo bo‘lishiga yo‘l qo‘ymaslik uchun bir qator choralar ko‘rganini kafolatladi. Axborot xavfsizligi mutaxassislarining tanqidlariga javoban Google bulutli muhitda zararli kod mavjudligini tekshiruvchi Bouncer nomli maxsus komponentni joriy qildi. Shunga qaramay, bir necha oydan keyin tadqiqotchilar Charli Miller va Mishel Levin Bouncer mexanizmidagi zaifliklarni aniqlab, Black Hat konferensiyasida zararli dasturni Bouncer’dan yashirish usulini namoyish etdilar.
2015-yil iyul oyida rasmiy «VKontakte» ilovasi do‘kondan olib tashlandi. Musiqa tinglash imkonini beruvchi boshqa xizmatlar ham o‘chirildi. Keyinchalik «VKontakte» ilovasi Google Play’ga qaytarildi.
Ilovalar do‘koni ishlab chiquvchilar tomonidan yetarlicha sinovdan o‘tkazilmagan, barqarorlik va energiya sarfi bilan bog‘liq muammolari bo‘lgan dasturlar ko‘pligi uchun ham tanqid qilinadi. 2017-yilgi ma’lumotlarga ko‘ra, ilovalarning taxminan yarmi 1 ball (5 balldan) olgan.
26-iyun 2020-yilda Avast Google Play’dagi 47 ta o‘yin HiddenAds troyanlari ekanini ma’lum qildi. Ular qurilmadagi o‘z ikonkasini yashira oladi va foydalanuvchi o‘yinni o‘chirib tashlaganidan keyin ham bezovta qiluvchi reklamalarni ko‘rsatishi mumkin.
Ilovalar xavfsizligi
2012-yil fevral oyida Google yangi va avvaldan mavjud ilovalarda zararli dasturlar, jumladan josuslik dasturlari yoki troyan dasturlari bor-yo‘qligini tekshiradigan Google Bouncer nomli avtomatlashtirilgan antivirus tizimini taqdim etdi. 2017-yilda Bouncer va Android platformasidagi boshqa himoya choralari Google Play Protect umumiy nomi ostida birlashtirildi. Bu tizim ilovalarni xavflarga qarshi muntazam tekshiradi.
Android ilovalari qurilmada muayyan ruxsatlarni so‘rashi yoki talab qilishi mumkin. Jumladan, tana sensorlari, taqvim, kamera, kontaktlar, joylashuv ma’lumotlari, mikrofon, telefon, SMS, saqlash xotirasi, Wi-Fi hamda Google hisob qaydnomalariga kirish huquqi shular jumlasidandir.
2017-yil iyul oyida Google «o‘xshash ilovalarni guruhlash» deb atalgan yangi xavfsizlik tashabbusini ta’rifladi. Bunda bir xil vazifani bajaradigan ilovalar, masalan kalkulyatorlar, bitta guruhga jamlanadi va ularning xususiyatlari solishtiriladi. Agar bitta ilova, masalan, o‘sha guruhdagi boshqalarga nisbatan qurilmada ko‘proq ruxsat so‘rashi bilan ajralib tursa, Google tizimlari uni avtomatik belgilaydi va xavfsizlik muhandislari batafsilroq tekshiradi. O‘xshash ilovalarni guruhlash ilova tavsiflari, metama’lumotlar va yuklab olish soni kabi statistik ko‘rsatkichlarga asoslanadi.
Xavfsizlik muammolari
2011-yil mart oyi boshida DroidDream nomli troyan-rutkit eksployti o‘sha paytdagi Android Market’da bir nechta bepul ilova ko‘rinishida tarqatildi; ko‘pincha ular mavjud pullik ilovalarning noqonuniy nusxalari edi. Ushbu eksploit xakerlarga IMEI va IMSI raqamlari, telefon modeli, foydalanuvchi identifikatori va xizmat ko‘rsatuvchi provayder haqidagi ma’lumotlarni o‘g‘irlash imkonini berdi. U zararlangan qurilmaga qo‘shimcha kod yuklash uchun maxfiy kirish yo‘lini (backdoor) ham o‘rnatgan. Eksploit faqat Android’ning 2.3 «Gingerbread» versiyasidan eski tizimlarda ishlaydigan qurilmalarga ta’sir qilgan. Ogohlantirish olingan zahoti Google ilovalarni Market’dan olib tashladi, ammo Android Police hisob-kitoblariga ko‘ra, ular bungacha 50 000 martadan ko‘proq yuklab olingan. Android Police xabar berishicha, zararlangan qurilmadan eksploitni butunlay olib tashlashning yagona yo‘li zavod sozlamalariga qaytarish bo‘lgan. Shunga qaramay, hamjamiyat eksploitning ayrim imkoniyatlarini bloklaydigan yechimlar yaratgan. Bir necha kundan keyin Google Android Market’ga 58 ta zararli ilova joylangani va do‘kondan olib tashlanguniga qadar ular 260 000 ta qurilmaga yuklab olinganini tasdiqladi. Google zarar ko‘rgan foydalanuvchilarga elektron pochta orqali: «Aniqlashimizcha, faqat muayyan qurilmaga oid ma’lumotlar (IMEI/IMSI — mobil qurilmalarni aniqlash uchun ishlatiladigan noyob kodlar va qurilmangizda ishlayotgan Android versiyasi) olingan», deb xabar berdi; shaxsiy ma’lumotlar va hisob qaydnomasi haqidagi axborot o‘g‘irlanmagani aytildi. Kompaniya o‘sha vaqtda yangi bo‘lgan «masofadan o‘chirish» funksiyasi va xavfsizlik yangilanishini ham e’lon qildi. Ular Google’ga foydalanuvchilar qurilmalaridan zararli ilovalarni masofadan o‘chirish imkonini bergan. Biroq bir necha kun o‘tib internetda xavfsizlik yangilanishining zararli versiyasi topildi, lekin unda DroidDream’ning aynan o‘sha zararli kodi bo‘lmagan. Keyingi yil iyun oyida DroidDream Light deb qayta nomlangan zararli dastur o‘rnatilgan yangi ilovalar paydo bo‘ldi va ular ham do‘kondan olib tashlandi.
2012-yilda Black Hat xavfsizlik konferensiyasida Trustwave kompaniyasi Bouncer bloklash tizimini chetlab o‘tadigan ilovani yuklash mumkinligini namoyish etdi. Ilova kontaktlar, SMS xabarlar va suratlarni o‘g‘irlash uchun JavaScript eksploitidan foydalangan; u telefonni ixtiyoriy veb-sahifalarni ochishga yoki «xizmat ko‘rsatishni rad etish» (denial-of-service) turidagi hujumlarni boshlashga ham majbur qila olgan. Trustwave SpiderLabs ilg‘or xavfsizlik guruhi katta vitse-prezidenti Nikolas Perkoko: «Biz uning imkoniyatlari chegarasini sinab ko‘rmoqchi edik», — dedi. Ilova Google Play’da ikki haftadan ortiq qolgan va Bouncer tomonidan qayta-qayta skanerlansa ham aniqlanmagan. Perkoko yana shunday degan: «Hujum nuqtayi nazaridan qaraganda, tajovuzkor Google Play’ga kirishi uchun faqat Bouncer’ni chetlab o‘tishi kifoya». Trustwave topilmalarini Google bilan bo‘lishish uchun kompaniyaga murojaat qildi, biroq zararli dasturlarni yashirish usullaridan foydalanadigan ilovalarni aniqlash uchun qo‘shimcha qo‘lda tekshirish talab etilishi mumkinligini ta’kidladi.
Xavfsizlik xizmatlarini ko‘rsatuvchi RiskIQ kompaniyasining 2014-yilgi tadqiqotiga ko‘ra, Google Play’da taklif etilgan zararli ilovalar soni 388 % ga oshgan — bu 2011-yildan 2013-yilgacha bo‘lgan davrda kuzatilgan. Google olib tashlagan ilovalar ulushi esa 60 % (2011-yilda) dan 23 % (2013-yilda) gacha kamaygan. Tadqiqotda «Android telefonlarini shaxsiylashtirish uchun mo‘ljallangan ilovalar zararli bo‘lish ehtimoli eng yuqori toifa sifatida barcha toifalar orasida yetakchi» ekani ham ko‘rsatilgan. PC World xabariga ko‘ra, «Google natijalarga izoh berish uchun RiskIQ tahlili haqida qo‘shimcha ma’lumot kerakligini aytgan».
2016-yil oktabrda Engadget mustaqil Android xakeri Jon Soyer Google Play’dagi eng yaxshi maxfiylik ilovalarini sinab ko‘rishga qaror qilgani va «Maxfiy ilovalarda parollarni saqlash» nomli blog yozuvini e’lon qilgani haqida xabar berdi. «Hide Pictures Keep Safe Vault» va «Private Photo Vault» nomli ikki ilovani tekshirgan Soyer har ikkalisida parollar bilan ishlashda jiddiy xatolarni aniqladi. U shunday dedi: «Bu kompaniyalar eng shaxsiy ma’lumotlaringizni ishonchli saqlashini da’vo qiladigan mahsulotlarni sotmoqda, ammo eng yaxshi holatda ham bu puch va’dadan boshqa narsa emas. Siz shunchaki fayl kengaytmasini o‘zgartirib, suratlarning nomini almashtirsangiz ham deyarli shunday himoyaga ega bo‘lasiz».
2017-yil aprel oyida Check Point xavfsizlik kompaniyasi FalseGuide nomli zararli dastur Google Play’dagi taxminan 40 ta ma’lumotnoma ilovasiga yashirilganini e’lon qildi. U zararlangan qurilmalarda administrator huquqini olishi, so‘ng qalqib chiquvchi reklamalarni ko‘rsatishga imkon beradigan qo‘shimcha modullarni yuklashi mumkin bo‘lgan. Botnet turiga mansub bu zararli dastur DDoS-hujumlarni ham amalga oshira olgan. Xavf haqida ogohlantirilgach, Google do‘kondagi barcha shunday ilovalarni o‘chirib tashladi, biroq o‘sha paytga qadar taxminan ikki million Android foydalanuvchisi ularni yuklab olgan edi. Ilovalarning eng eskisi 2016-yil noyabrdan beri mavjud bo‘lgan.
2017-yil iyun oyida Sophos xavfsizlik kompaniyasi tadqiqotchilari foydalanuvchilar telefonlarida bezovta qiluvchi reklamalarni ko‘rsatadigan uchinchi tomon dasturiy kutubxonasidan foydalanuvchi 47 ta ilovani aniqlaganini ma’lum qildi. Foydalanuvchi ularni majburan yopganidan keyin ham reklamalar ko‘rinishda davom etgan. Sophos hisobotini olgach, Google ayrim ilovalarni olib tashlagan, biroq boshqalari do‘konda qolgan. Izoh so‘ralganda Google javob bermagan. 2017-yil avgustda Lookout xavfsizlik kompaniyasi zararli reklama joylashtirishga imkon beruvchi SDK mavjudligini aniqlagach, Google Play’dan 500 ta ilova olib tashlangan. Ular jami 100 million martadan ortiq yuklab olingan bo‘lib, sog‘liq, ob-havo, surat tahriri, internet-radio va emojilar kabi turli yo‘nalishlarni qamrab olgan.
2017-yil davomida Google Play’da haqoratomuz kontent sababli 700 000 dan ortiq ilova bloklangan; bu 70 % ko‘p bo‘lib, 2016-yilda taqiqlangan ilovalar soni bilan solishtirilgan.
2020-yil mart oyida Check Point 56 ta ilovada jami 1 million qurilmani zararlagan zararli dastur mavjudligini aniqladi. Tekya nomli dastur Google Play Protect va VirusTotal tomonidan aniqlanmaslik, so‘ng reklamalarga aldov yo‘li bilan bosish uchun yaratilgan. Taxminan shu vaqtda Dr.Web jami 700 000 marta yuklab olingan kamida oltita ilovani aniqladi; ularda kamida 18 xil modifikatsiyadagi Android.Circle.1 dasturi uchragan. Android.Circle.1 soxta reklama bosishlardan tashqari reklama dasturi sifatida ishlashi va fishing hujumlari uyushtirishi ham mumkin.
1-iyul 2021-yilda Dr. Web Google Play’da Facebook foydalanuvchilarining login va parollarini o‘g‘irlaydigan zararli ilovalarni aniqladi. Mutaxassislar Google Play Store’da mavjud bo‘lgan 9 ta troyanni topdi; ular 5,8 million martadan ortiq o‘rnatilgan edi. Ilovalar foydalanuvchilarni aldab Facebook hisob qaydnomalariga kirishga undagan va JavaScript kodi yordamida kirish ma’lumotlarini qo‘lga kiritgan. Keyinchalik Google bu ilovalarni olib tashlagan.
Muqobil variantlar
Android uchun muqobil ilovalar kataloglari ham mavjud, masalan, F-Droid, Aurora Store va NashStore.
Android platformasi Android bilan mos keladigan operatsion tizimlar yoki Android qobiqlarini ham o‘z ichiga oladi. Bunday tizimlarni ishlab chiquvchilar ham ilovalar do‘konlarini yaratadilar, masalan, Mi GetApps.
Rossiyadagi «Google Play» do‘koni
- 2022-yil aprel oyida Sberbank ilovasi do‘kondan olib tashlandi, yangilanishlar mavjud emas.
- 2023-yil mart oyida «Alphabet» kompaniyasi o‘zining «Google Play» do‘konidan Rossiyaning bir nechta banki ilovalarini olib tashladi..
Havolalar
- play.google.com (ingliz tilida) — Google Play rasmiy sayti
- Google Play Kitoblar
- Google Play Filmlar
- Google Play Musiqa