| WordPress | |
|---|---|
| | |
| | |
| Turi | Kontentni boshqarish tizimi |
| Ishlab chiquvchilar | WordPress FoundationVikima’lumot, Mett Mullenveg, Helen Xu-SandiVikima’lumot, Endryu NatsinVikima’lumot, Dio XulseVikima’lumot va Mark JakitVikima’lumot |
| Dasturlash tillari | PHP va JavaScript |
| Operatsion tizimlar | Windows va Unix-simon operatsion tizim |
| Chiqarilgan sana | 27-may 2003 |
| So‘nggi versiya | |
| Kod repozitoriysi |
core.trac.wordpress.org/… github.com/WordPress/Wor… |
| Litsenziyasi | GNU GPL 2+ |
| Veb-sayti |
wordpress.org (inglizcha) ru.wordpress.org (ruscha) ca.wordpress.org (kataloncha) fr.wordpress.org (fransuzcha) pl.wordpress.org (polyakcha) it.wordpress.org (italyancha) hy.wordpress.org (armancha) hi.wordpress.org (hindcha) de.wordpress.org (nemischa) ar.wordpress.org (arabcha) nn.wordpress.org (nyunorskcha) nb.wordpress.org (bukmolcha) sv.wordpress.org (shvedcha) da.wordpress.org (datcha) |
WordPress — erkin tarqatiladigan, kontentni boshqarish tizimi bo‘lib, ochiq manba kodiga ega; PHP dasturlash tilida yozilgan; ma’lumotlar bazasi serveri — MySQL yoki MariaDB litsenziyasi asosida chiqarilgan: GNU GPL 2-versiyasi. Ichki «mavzular» va «plaginlar» tizimi hamda puxta arxitekturasi boy funksional imkoniyatlarga ega saytlar yaratish imkonini beradi.
Tizim talablari
Tavsiya etiladigan talablar:
- PHP 7.4 yoki undan yangi versiya
- MySQL 5.7 yoki undan yangi versiya yoxud MariaDB 10.4 yoki undan yangi versiya
- Nginx yoki Apache
- Qo‘llab-quvvatlash: HTTPS
Minimal talablar:
- PHP 5.6.20 yoki undan yangi versiya
- MySQL 5.0 yoki undan yangi versiya
Versiyalar tarixi
| Versiya | Kod nomi | Chiqarilgan sana | Izohlar |
|---|---|---|---|
| 0.70 | Yo‘q | 27-may 2003-yil | Dastlabki versiya. |
| 1.2 | Mingus | 22-may 2004-yil | Plaginlarni qo‘llab-quvvatlash joriy etildi. |
| 1.5 | Strayhorn | 17-fevral 2005-yil | Yangi Kubrick mavzusi. Sahifalar va shablonlarni boshqarish. |
| 2.0 | Duke | 31-dekabr 2005-yil | Yangi boshqaruv paneli. Rasm yuklash imkoniyati. |
| 2.1 | Ella | 22-yanvar 2007-yil | Interfeys qayta ishlab chiqildi. Muharrirga imloni tekshirish va avtomatik saqlash imkoniyatlari qo‘shildi. |
| 2.2 | Getz | 16-may 2007-yil | Vidjetlarni qo‘llab-quvvatlash joriy etildi. |
| 2.3 | Dexter | 24-sentabr 2007-yil | Teglarni qo‘llab-quvvatlash joriy etildi. Yangilanishlar mavjudligi haqida bildirishnomalar. Atom |
| 2.5 | Brecker | 29-mart 2008-yil | Yangi boshqaruv paneli. |
| 2.6 | Tyner | 15-iyul 2008-yil | O‘zgarishlarni kuzatish funksiyasi. |
| 2.7 | Coltrane | 11-dekabr 2008-yil | Boshqaruv paneli butunlay qayta ishlab chiqildi. Avtomatik yangilash qo‘shildi. |
| 2.8 | Baker | 10-iyun 2009-yil | Mavzularni boshqaruv panelidan boshqarish imkoniyati. Vidjetlar interfeysi yaxshilandi. |
| 2.9 | Carmen | 19-dekabr 2009-yil | Ichki grafik muharrir. Plaginlarni ommaviy yangilash. |
| 3.0 | Thelonious | 17-iyun 2010-yil | Yangi standart mavzu. Administrator uchun yangi interfeys. |
| 3.1 | Reinhardt | 23-fevral 2011-yil | AdminBar qo‘shildi. |
| 3.2 | Gershwin | 4-iyul 2011-yil | Ishlash tezligi oshirildi. Internet Explorer 6 brauzerini qo‘llab-quvvatlash to‘xtatildi. |
| 3.3 | Sonny | 12-dekabr 2011-yil | Planshet kompyuterlar bilan ishlash yaxshilandi. |
| 3.4 | Green | 13-iyun 2012-yil | Mavzularni sozlash va Twitter bilan integratsiya qilish vositalari takomillashtirildi. |
| 3.5 | Elvin | 11-dekabr 2012-yil | Yozuvlarga surat yuklash funksiyasi yangilandi. |
| 3.6 | Oscar | 1-avgust 2013-yil | Yangi standart Twenty Thirteen mavzusi. Tahrirlar tarixini boshqarish uchun yangi interfeys. Birgalikda tahrirlashda yozuvlarni avtomatik saqlash va bloklash. Audio va videoni ichki qo‘llab-quvvatlash. |
| 3.7 | Basie | 24-oktabr 2013-yil | Xizmat ko‘rsatish va xavfsizlik yangilanishlarini fon rejimida avtomatik o‘rnatish, parollar bo‘yicha ishonchliroq tavsiyalar, fayllarni kerakli tilda avtomatik o‘rnatish va ularni yangilangan holda saqlash imkoniyati. |
| 3.8 | Parker | 12-dekabr 2013-yil | Saytni boshqarish paneli uchun yangi dizayn. Yangi standart Twenty Fourteen mavzusi. |
| 3.9 | Smith | 16-aprel 2014-yil | Multimedia muharriri yaxshilandi, vidjetlar va sarlavhalarni oldindan ko‘rish, mavzularni tanlash uchun yangi brauzer qo‘shildi. |
| 4.0 | Benny | 4-sentabr 2014-yil | Til paketlarini qo‘llab-quvvatlash yaxshilandi, joylashtirilgan obyektlarni oldindan ko‘rish, mediafayllarni boshqarish uchun yangi ekran va plaginlarni o‘rnatish uchun yangi interfeys paydo bo‘ldi. |
| 4.1 | Dinah | 18-dekabr 2014-yil | Yangi standart Twenty Fifteen mavzusi. |
| 4.2 | Powell | 23-aprel 2015-yil | Ushbu versiyada kontent bilan ishlash uchun Press This vositasi butunlay qayta ishlab chiqildi, Emoji kulgichlarini qo‘llab-quvvatlash qo‘shildi, plaginlar va mavzular bilan ishlash soddalashtirildi. |
| 4.3 | Billie | 18-avgust 2015-yil | Parollar bilan ishlash yaxshilandi. Yozuv muharririga avtomatik almashtirish funksiyasi qo‘shildi. Endi sozlamalar interfeysida sayt uchun moslashtirilgan menyular yaratish mumkin. Yil oxiriga qadar chiqishi kutilayotgan PHP7’ni qo‘llab-quvvatlashga tayyorgarlik boshlandi. Shu munosabat bilan PHP4 uslubidagi konstruktorlar eskirgan deb e’lon qilindi. Oldingi versiya chiqarilganidan beri aniqlangan 180 ta xato tuzatildi. |
| 4.4 | Clifford | 8-dekabr 2015-yil | Yangi versiyada moslashuvchan tasvirlarni ichki qo‘llab-quvvatlash, WordPress yozuvlarini boshqa saytlarga joylashtirish va oEmbed orqali havoladan resurslarni yuklash imkoniyatlari paydo bo‘ldi. WP REST API’ning birinchi qismi hamda yangi Twenty Sixteen mavzusi chiqarildi. |
| 4.5 | Coleman | 12-aprel 2016-yil | WordPress 4.5 versiyasida muharrirda havolalar bilan ishlash soddalashtirildi, formatlash uchun yangi tezkor tugmalar, saytning mobil ko‘rinishini oldindan ko‘rish va ayrim mavzularda logotiplarni qo‘llab-quvvatlash imkoniyatlari paydo bo‘ldi |
| 4.6 | Pepper | 16-avgust 2016-yil | Yangi WordPress 4.6 versiyasida mavzular va plaginlarni yangilash soddalashtirildi va tezlashtirildi, ishlamaydigan havolalarni tekshirish qo‘shildi, kontentni avtomatik saqlash mexanizmi yaxshilandi, boshqaruv panelida esa endi operatsion tizimning o‘z shriftlaridan foydalaniladi. |
| 4.7 | Vaughan | 6-dekabr 2016-yil | Yangi standart Twenty Seventeen mavzusi. Video sarlavhalar. Mavzulardagi boshlang‘ich kontent. Oldindan ko‘rish imkoniyatiga ega foydalanuvchi CSS kodlari. Boshqaruv paneli tilini tanlash. PDF fayllarni oldindan ko‘rish. Tezkor tahrirlash belgilari. Menyudagi vaqtinchalik to‘ldirgichlar. Muharrirdagi tugmalar. REST API (2-bosqich). Yozuv turlari uchun shablonlar. Foydalanuvchi belgilaydigan ommaviy amallar. Moslashtirgich holatining tahrirlar tarixi. |
| 4.8 | Evans | 8-iyun 2017-yil | Microsoft Internet Explorer brauzerining eskirgan v.8, v.9 va v.10 versiyalarini qo‘llab-quvvatlash to‘xtatildi. |
| 4.9 | Tipton | 16-noyabr 2017-yil | Mavzularni sozlash imkoniyatlari yaxshilandi: rejalashtirish, oldindan ko‘rish interfeyslari, versiyalarni avtomatik saqlash, mavzularni ko‘rib chiqish va menyuning kengaytirilgan funksiyalari. Yangi galereya vidjeti qo‘shildi, matn va video vidjetlari yangilandi. Mavzu muharriri fayllarni saqlash chog‘ida xatolarga olib kelishi mumkin bo‘lgan holatlar haqida ogohlantiradi. |
| 5.0 | Bebo | 6-dekabr 2018-yil | Nashr qilinadigan kontent bilan bloklar asosida ishlaydigan yangi Gutenberg muharriri. Yangi standart Twenty Nineteen mavzusi. |
| 5.1 | Betty | 21-fevral 2019-yil | O‘z-o‘zini diagnostika qilishning yangi funksiyalari qo‘shildi: ular hostingda PHP’ning eskirgan versiyalaridan foydalanayotgan sayt administratorlariga bildirishnomalar ko‘rsatadi. Plaginlarning PHP versiyasiga mosligini tekshirish qo‘shildi. Gutenberg muharririning ishlash samaradorligi yaxshilandi. Ko‘p saytli rejimda har bir sayt uchun alohida ixtiyoriy metama’lumotlarni saqlash imkoniyati qo‘shildi. |
| 5.2 | Jaco | 7-may 2019-yil | WordPress 5.2 sayt konfiguratsiyasidagi muammolar va jiddiy xatolarni aniqlash hamda tuzatish uchun yanada ishonchli vositalarni taqdim etadi. Dasturchi bo‘lishingiz yoki saytingizni mustaqil boshqarishingizdan qat’i nazar, ushbu vositalar kerakli vaqtda zarur ma’lumotni olishingizga yordam beradi. Mazkur yangilanish PHP xatolaridan himoyalanishni, mutlaqo yangi bloklar katalogini va yangilanish paketlarini raqamli imzolashni o‘z ichiga oladi. |
| 5.3 | Ronald | 12-noyabr 2019-yil | Foydalanuvchi bilan o‘zaro ishlash yaxshilandi, interfeys yanada qulaylashtirildi. Anders Noren ishlab chiqqan yangi standart «Twenty Twenty» mavzusi qo‘shildi. |
| 5.4 | Nat | 31-mart 2020-yil | Ijtimoiy tarmoq belgilari va tugmalari bloklari qo‘shildi, bloklarni sozlash va foydalanuvchi interfeysi yaxshilandi, shaxsiy ma’lumotlarni eksport qilish funksiyalari, menyu bandlari uchun moslashtiriladigan maydonlar hamda dasturchilar uchun bloklar bilan bog‘liq takomillashtirishlar qo‘shildi. |
| 5.5 | Billy | 11-avgust 2020-yil | Kechiktirib yuklanadigan rasmlar, standart XML sayt xaritalari, plaginlar va mavzularning avtomatik yangilanishi hamda blok muharriridagi yaxshilanishlar qo‘shildi. |
| 5.6 | Simone | 8-dekabr 2020-yil | Videolarga takomillashtirilgan subtitrlar qo‘shildi, Twenty Twenty-one mavzusi taqdim etildi. |
| 5.7 | Esperanza | 9-mart 2021-yil | Bloklarning grafik muharriri qayta ishlab chiqildi, boshqaruv konsolining ranglar palitrasi soddalashtirildi. |
| 5.8 | Tatum | 20-iyul 2021-yil | Blok muharriri orqali vidjetlarni boshqarish, yangi bloklar va andozalar yordamida yozuvlarni ko‘rsatish, yozuv shablonlarini tahrirlash, mavzular tarkibidagi yangi theme.json fayli, Internet Explorer 11 brauzerini qo‘llab-quvvatlash to‘xtatildi, WebP tasvir formatini qo‘llab-quvvatlash qo‘shildi, bloklar bilan ishlash imkoniyatlari yanada kengaytirildi. |
| 5.9 | Joséphine | 25-yanvar 2022-yil | Yangi standart "Twenty Twenty-Two" mavzusi, WordPress boshqaruv panelida sayt muharririning yangi funksiyasi, blok mavzularini sayt muharriri orqali boshqarish, yangi "Navigatsiya" bloki, bloklarni boshqarish vositalarining takomillashtirilishi, shablonlar katalogi, ro‘yxat ko‘rinishi, qayta ishlab chiqilgan "Galereya" bloki, Theme.json bilan bog‘liq voris mavzularni qo‘llab-quvvatlash, blok darajasida qulflash, har bir blok uchun bir nechta uslublar jadvali. |
| 6.0 | Arturo | 24-mart 2022-yil | Gutenberg muharririda matn yozish yaxshilandi, blok mavzulari uchun ko‘plab uslub variantlari va kengaytirilgan shablon imkoniyatlari, birlashtirilgan shablonlar, qo‘shimcha dizayn vositalari, ro‘yxat ko‘rinishidan bir nechta blokni tanlash, bloklarni qulflash, shuningdek, ishlash samaradorligi va foydalanish qulayligiga oid turli yaxshilanishlar qo‘shildi. |
| 6.1 | Misha | 1-noyabr 2022-yil | Gutenberg muharririda matn yozish takomillashtirildi, yaxlitlik va nazoratni kuchaytiruvchi dizayn vositalari, yanada tartibli maketlar va hujjat sozlamalarining ko‘rgazmali taqdimoti, menyuni boshqarish, moslashuvchan tipografiya, bloklarni joylashtirish vositalarining yaxshilanishi va oraliqlar uchun oldindan belgilangan qiymatlar joriy etildi. |
| 6.2 | Dolphy | 29-mart 2023-yil | Sayt muharririning interfeysi qayta ishlab chiqildi, "Navigatsiya" bloki yaxshilandi, "Blok qo‘shish" bloki taqdim etildi, blok sozlamalarining yon paneli "Sozlamalar" va "Uslublar" varaqlari bilan tartibga keltirildi. Shuningdek, blok mavzulari uchun yuqori va quyi kolontitul shablonlari to‘plami, Openverse media bilan integratsiya va matn yozish uchun "Chalg‘imaslik" rejimi mavjud. Yangi uslublar kitobi sayt kutubxonasidagi har bir blok qanday ko‘rinishini to‘liq ko‘rsatadi; foydalanuvchilar endi uslublarni nusxalab olib, joylashtirishi hamda sayt ko‘rinishini aniqroq boshqarish uchun maxsus CSS qo‘shishi mumkin. Boshqa imkoniyatlar qatoriga yuqori darajadagi guruh bloklarini yopishqoq holatda joylashtirish, Classic mavzularidan tanlangan vidjetlarni import qilish, shuningdek, Google Fonts’ni standart WordPress mavzulariga qo‘shish orqali maxfiylikni oshirish uchun shriftlarni mahalliy saqlash kiradi. |
| 7.0.2 | Armstrong | 17-iyul 2026-yil | Xavfsizlik yaxshilanishlarini o‘z ichiga olgan barqaror yangilanish. TF1T, dtro va haongo jamoasi aniqlagan SQL-inyeksiya muammolari bartaraf etildi. Assetnote / Searchlight Cyber’dan Adam Kues REST API’da so‘rovlarni guruhlab yo‘naltirish va SQL-kod kiritish bilan bog‘liq, kodni masofadan bajarishga olib keladigan muammo haqida xabar berdi. Sun’iy intellektdan foydalanishga e’tibor qaratilgan. |
| 7.1 | Mary Lou | 19-avgust 2026-yil | Blok uslublarini CSS’dan foydalanmasdan turli ekran o‘lchamlari va interaktiv holatlarga moslashtiring. Kerakli vositalar birinchi o‘ringa chiqarilgan soddalashtirilgan media muharriri taqdim etildi, «Qaydlar» bo‘limida esa endi formatlangan matn va foydalanuvchini tilga olishlar (@mentions) qo‘llab-quvvatlanadi. Administrator panelidan sayt muharriri va blok muharririda ham foydalanish mumkin. |
Tarixi
12-iyun 2001-yilda Mishel Valdrigi b2 platformasini ishlab chiqishni boshladi, keyinchalik loyihaga Mett Mullenveg va Mayk Littl qo‘shildi. 2003-yil yanvarida Valdrigi ishlab chiqishni to‘xtatdi, shu sababli WordPress muallifi Mett Mullenveg deb hisoblanadi. «WordPress» savdo belgisiga bo‘lgan huquqlar WordPress Foundation nomli notijorat jamg‘armaga tegishli.
2003-yilda CNET o‘z loyihalarida WordPress’dan foydalana boshladi. Mullenveg kompaniya vitse-prezidenti bilan uchrashib, hamkorlik taklifini qabul qildi. 2005-yilda u CNET’dan ketib, Automattic kompaniyasiga asos soldi va o‘z faoliyatini WordPress platformasidagi loyihalarni ishlab chiqishga bag‘ishladi. W3Techs laboratoriyasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2015-yilda barcha saytlarning 25 % qismi WordPress’da ishlagan, 2018-yil avgustida bu ko‘rsatkich 30 % dan, 2020-yil martida esa 41 % dan oshgan (kontentni boshqarish tizimlari bozoridagi ulushi 63 % ni tashkil etgan).
Mukofotlar
- 2007-yil — Packt(inglizcha) Open Source CMS Award tanlovida g‘oliblik.
- 2009-yil — Open Source CMS Award tanlovida eng yaxshi tizim deb topildi.
- 2010-yil — Open Source Awards tanlovining «CMS shon-sharaf zali» yo‘nalishida g‘olib bo‘ldi.
- 2011-yil — har yili o‘tkaziladigan The Critters so‘rovida yilning ochiq kodli veb-ilovasi deb topildi.
Adabiyotlar
- Scott, Adam D. WordPress for Education. — Birmingem: Packt Publishing Ltd, 2012. — 144 bet — ISBN 978-1-84951-820-8.