Faqat gravitatsiya kuchi ta’sirida harakatlanadigan jism erkin tushayotgan jism (free-falling object) deb ataladi. Erkin tushayotgan jismning (Yerda) pastga yo‘nalgan tezlanishi 9,8 m/s² ga teng bo‘ladi. Bu son qiymat juda muhim bo‘lgani uchun unga maxsus nom berilgan — gravitatsion tezlanish (acceleration of gravity). U g belgisi bilan ifodalanadi.

Bir-biridan birlik masofaga ajratilgan, massasi birlik bo‘lgan istalgan ikki jism orasidagi tortishish kuchi umumiy (universal) gravitatsion doimiy (universal gravitational constant) deb ataladi. Universal gravitatsion doimiy G belgisi bilan belgilanadi va uning o‘lchov birligi Nm²/kg² dir. G ning son qiymati 6,67 × 10^-11 Nm²/kg² ga teng.

G va g orasidagi bog‘lanish proporsional emas. Bu degani, ular bir-biriga bog‘liq bo‘lmagan, mustaqil kattaliklardir.

G va g orasidagi bog‘lanish

Fizikada G va g quyidagicha bog‘lanadi:

Bu yerda:

• g — gravitatsiya ta’siridagi tezlanish (acceleration due to the gravity), o‘lchov birligi m/s².
• G — universal gravitatsion doimiy (universal gravitational constant), o‘lchov birligi Nm²/kg².
• R — massiv jismning radiusi, km da o‘lchanadi.
• M — massiv jismning massasi, kg da o‘lchanadi.

Fizikada g va G orasidagi munosabatni ifodalovchi formula mavjud bo‘lsa-da,  gravitatsiya ta’siridagi tezlanish bilan universal gravitatsion doimiy orasida to‘g‘ridan-to‘g‘ri “korrelyatsiya” yo‘q, chunki G ning qiymati doimiy. G qiymati koinotning istalgan nuqtasida o‘zgarmaydi va G hamda g bir-biriga bog‘liq emas.

G va g nima?

Fizikada G va g — turli (alohida) kattaliklardir. Quyidagi jadvalda G va g o‘rtasidagi farq ko‘rsatilgan.

	Belgi	Ta’rif	Qiymat tabiatiga ko‘ra	Birlik
Gravitatsiya ta’siridagi tezlanish	g	Massiv jismning gravitatsion kuchi sababli erkin tushayotgan jism boshdan kechiradigan tezlanish	Joydan joyga o‘zgaradi.   Yer uchun gravitatsiya tezlanishi 9,8 m/s2	m/s2
Universal gravitatsion doimiy	G	Koinotning istalgan qismida, birlik masofaga ajratilgan, birlik massali ikki jism orasidagi tortishish kuchini ifodalovchi doimiy kattalik	Koinotning istalgan nuqtasida doimiy.   G = 6,67×10-11 Nm2/kg2	Nm2/kg2

g va G orasidagi munosabatni keltirib chiqarish

Umumiy gravitatsiya qonuniga (universal law of gravitation) ko‘ra,

Nyutonning ikkinchi harakat qonunidan (Newton’s second law of motion) bilamizki,

Agar ma’lum bir nuqtada gravitatsiya ta’siridagi tezlanish g bo‘lsa, u holda yuqoridagi tenglama quyidagicha ko‘rinish oladi:

(3)-tenglamani (1)-tenglamaga qo‘ysak, quyidagini olamiz:

Yuqoridagi tenglamani soddalashtirsak,

Shunday qilib, g va G orasidagi munosabatga kelamiz —