| Shahar | |||||
| Chikago | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| ingl. City of Chicago ingl. Chicago | |||||
|
Yuqoridan pastga, chapdan o‘ngga: Chikago-Lup, Uillis-tauer, Chikago teatri, Chikago metropoliteni, Harbiy-dengiz prichali, Fild tabiiy tarix muzeyi, Millennium-park | |||||
|
|||||
| 41°54′ sh. k. 87°39′ g‘. u.HGYaO | |||||
| Mamlakat |
|
||||
| Shtat | Illinoys | ||||
| Okrug | Du-Peyj, Kuk | ||||
| Ma’muriy bo‘linishi | 77 ta jamoa hududi | ||||
| Mer | Brendon Jonson (D) | ||||
| Tarixi va geografiyasi | |||||
| Asos solingan | 1795 | ||||
| Shahar dan | 1837 | ||||
| Maydoni |
|
||||
| Markazining balandligi | 179 m | ||||
| Vaqt mintaqasi | UTC−6:00, yozda UTC−5:00 | ||||
| Aholisi | |||||
| Aholisi | ↘2 731 585 kishi (2025) | ||||
| Zichligi | 4528,825 kishi/km² | ||||
| Aglomeratsiya | 9 618 502 kishi | ||||
| Rasmiy til | ingliz tili | ||||
| Raqamli identifikatorlar | |||||
| Telefon kodi | 872, 312, 773 | ||||
| Pochta indeksi | 60601, 60602, 60603, 60604, 60605, 60606, 60607, 60608, 60609, 60610, 60611, 60612, 60613, 60614, 60615, 60616, 60617, 60618, 60619, 60620, 60621, 60622, 60623, 60624, 60625, 60626, 60628, 60629, 60630, 60631, 60632, 60633, 60634, 60636, 60637, 60638, 60639, 60640, 60641, 60642, 60643, 60644, 60645, 60646, 60647, 60649, 60651, 60652, 60653, 60654, 60655, 60656, 60657, 60659, 60660, 60661, 60664, 60666, 60668, 60669, 60670, 60673, 60674, 60675, 60677, 60678, 60680, 60681, 60682, 60684, 60685, 60686, 60687, 60688, 60689, 60690, 60691, 60693, 60694, 60695, 60696, 60697, 60699 va 60701 | ||||
| GNIS | 428803 va 423587 | ||||
| Boshqa ma’lumotlar | |||||
| Laqabi | Shamollar shahri, keng yelkalar shahri | ||||
| choosechicago.com (ingl.) | |||||
Chikago (ingl. Chicago, Amerikacha talaffuzi: [ʃɪˈkɑːɡoʊ] fayl haqida), rasmiy nomi — Chikago shahri (ingl. City of Chicago) — o‘z shtatidagi eng ko‘p aholiga ega shahar hisoblanadi; bu shtat — Illinoys . Chikago AQShda aholi soni bo‘yicha uchinchi yirik shahar bo‘lib, Amerika Qo‘shma Shtatlaridajoylashgan. Taxminiy aholisi 2 747 000 kishi (2022-yil) bo‘lib, u O‘rta G‘arbmintaqasidagi eng yirik shahardir. Chikago — okrug ma’muriy markazi bo‘lib, Kukokrugida joylashgan; Kuk AQShning aholisi bo‘yicha ikkinchi yirik okrugi bo‘lib, shaharning kichik qismi Du-Peyjokrugiga ham kiradi. Chikago — Chikago aglomeratsiyasiningbosh shahri; bu aglomeratsiya ba’zan «Chikagolend» deb ataladi. Aholisi qariyb 10 million kishi bo‘lgan ushbu aglomeratsiya AQShda aholi soni bo‘yicha uchinchi o‘rinda turadi.
Chikago Michigan ko‘libo‘yida joylashgan. Shahar 1837-yilda Buyuk ko‘llar va Missisipi daryosi orasidagi suv yo‘li yaqinida shahar maqomini olib, XIX asro‘rtalarida tez rivojlangan. Buyuk yong‘inbir necha kvadrat mil hududni vayron qilib, 100 000 dan ortiq kishini boshpanasiz qoldirganidan keyin, shaharni qayta tiklash uchun katta sa’y-harakatlar qilindi. Qurilishning keskin jadallashuvi keyingi bir necha o‘n yillik davomida aholi o‘sishini tezlashtirdi. 1900-yilga kelib, yong‘indan o‘ttiz yil ham o‘tmasdan, Chikago dunyodagi beshinchi yirik shaharga aylandi. Chikago shaharsozlik va hududlarni rejalashtirish rivojiga, jumladan, yangi qurilish uslublari, Go‘zal shaharlarharakati va po‘lat konstruksiyali osmono‘par binolarning paydo bo‘lishiga hissa qo‘shdi.
Chikago moliya, madaniyat, savdo, sanoat, ta’lim, texnologiya, telekommunikatsiya va transportning xalqaro markazidir. Bu yerda Chikago savdo palatasitashkil topgan bo‘lib, u eng katta va xilma-xil hosilaviy moliyaviy instrumentlar bozorlaridanbiri hisoblanadi. Yiliga qarab, O‘Hara xalqaro aeroporti dunyodagi eng gavjum aeroportlar orasida beshinchi yoki oltinchi o‘rinni egallaydi. Mintaqada federal avtomobil yo‘llari ham eng ko‘p to‘plangan. Globalization and World Cities Research Network[ingl.]ma’lumotlariga ko‘ra, Chikago «alfa» toifasidagi global shahar va dunyodagi 12-global shaharhisoblanadi. Chikago hududi dunyodagi eng yirik yalpi ichki mahsulot (YaIM) ko‘rsatkichlaridan biriga ega: 2018-yilda u 689 milliard AQSh dollarini tashkil etgan. Shahar iqtisodiyoti xilma-xil va muvozanatli bo‘lib, hech bir sohada jami ishchilarning 14 foizidan ko‘prog‘i band emas. Chikagoda Fortune 500ro‘yxatiga kiruvchi quyidagi kompaniyalar ham faoliyat yuritadi: Boeing, Kraft Heinz, McDonald’s, Sears va Walgreens.
58 million sayyoh 2018-yilda Chikagoga tashrif buyurdi. Bu ko‘rsatkich bo‘yicha shahar AQShda Nyu-York dan keyin eng ko‘p tashrif buyuriladigan ikkinchi shahar bo‘ldi (Nyu-Yorkka 65 million sayyoh kelgan). Shahar Time Outning shahar hayoti indeksida dunyoda birinchi o‘rinni egallagan. Diqqatga sazovor joylar qatoriga Millennium-park, Chikago san’at instituti, Muzeylar kampusi va Uillis-tauerkiradi. Chikago madaniyati tasviriy san’at, adabiyot, kino, teatr, komediya (ayniqsa, improvizatsion komediya), taomlar va musiqani, xususan, jazz, blyuz, soul, xip-xop va elektron raqs musiqasi (EDM)ni qamrab oladi. Nufuzli oliy o‘quv yurtlari orasida Chikago universiteti, Shimoli-g‘arbiy universitet va Chikagodagi Illinoys universitetialohida obro‘ga ega. Chikagoda professional sport jamoalari ham bor, jumladan, Bosh beysbol ligasi.
Tarix
XVII—XIX asrlar


Ilk bor 1673-yilda tilga olingan. 1674-yilda hozirgi Chikago hududida fransuz iyezuiti Jak Markett missionerlik maskaniga asos solgan.
XVIII asr oxirida bo‘lajak shahar o‘rnida fransuz kelib chiqishiga ega qora tanli savdogar Jan-Batist Puen dyu Sablsavdo punkti ochgan. Hozir u shaharning rasmiy asoschisi hisoblanadi. Biroq xaritalarda Chikago faqat 1833-yilda, 350 kishilik qishloq sifatida paydo bo‘lgan. Chicago nomi (dastlab Shikagodeb talaffuz qilingan) mahalliy mayami-illinoys hindulari tilidagi shikaakwa(«yovvoyi piyoz» yoki «sarimsoq») so‘zining fransuzlar tomonidan o‘zgartirilgan shaklidir (Allium tricoccum[ingl.]).
1804-yilda hozirgi Chikago hududida Dirborn forti qurilgan.
1837-yilda Chikago shahar maqomini oldi, 1840-yilga kelib aholisi 4 ming kishidan oshdi. AQShning g‘arbi va sharqi o‘rtasidagi qulay geografik o‘rni tufayli Chikago tez orada mamlakatning asosiy transport tugunlaridan biriga aylandi. Bu holat sanoatning rivojlanishiga hamda muhojirlaroqimining ko‘payishiga turtki bo‘ldi. 1856-yilda shahar munitsipaliteti AQShdagi birinchi shahar kanalizatsiyasiniqurish loyihasini tasdiqladi. Ushbu loyiha doirasida 1850-yillarda va 1860-yillarda shahar yer sathi ko‘tarildi. Rejaga ko‘ra, barcha chiqindilar Michigan ko‘liga oqizilgan.
1871-yilda shaharning katta qismi Buyuk Chikago yong‘inida yonib ketdi. Bu hodisa shaharni yangidan qurish imkonini berdi hamda mamlakat tarixidagi ulkan qurilish yuksalishiga turtki bo‘ldi. Natijada Chikago AQSh me’morchiligining markaziga aylandi.

1885-yilda Chikagoda dunyodagi birinchi osmono‘par binoqurildi. 1880-yillarda Chikago ishchilari 8 soatlik ish kuni uchun kurashgan. 1-may 1886-yilda shaharda ommaviy ish tashlash paytida 8 soatlik ish kunini talab qiluvchi namoyish bo‘lib o‘tdi. 1892-yilda Chikago universitetitashkil etildi va keyinchalik dunyodagi yetakchi universitetlardan biriga aylandi. 1893-yilda esa shaharda Butunjahon ko‘rgazmasibo‘lib o‘tdi. «Kolumb ko‘rgazmasi» deb nom olgan ushbu tadbirga 27 milliondan ortiq mehmon tashrif buyurdi. Umuman olganda, Chikago tarixidagi bu davrni iqtisodiy, ayniqsa sanoatning yuksalish davri deyish mumkin. 1890-yilda Chikago Nyu-Yorkdan keyin AQShning ikkinchi yirik shahriga aylandi; uning aholisi 1,1 million kishiga yetdi.
Shahar kengayishi bilan toza suv tanqisligi va oqova suvlarni chiqarishmuammolari kuchaydi, chunki oqova suvlar Michigan ko‘liga oqizilar edi. 1900-yilda Chikago daryosioqimi yo‘nalishi Michigan ko‘lidan tashqariga burildi hamda suvlarni chiqarish uchun Illinoys daryosigacha maxsus kanal qurildi.
XX asr

1920-yilda shahar uyushgan jinoyatchilik kuchayishi hamda mashhur gangsterlar, xususan, Al Kaponening faoliyati sababli xalqaro miqyosda salbiy «shuhrat» qozondi. 1920-yillarda Chikagoda mingdan ortiq jinoiy to‘da faoliyat yuritgan. Shaharda sanoat tez rivojlanib, ko‘plab ko‘chib keluvchilar, avvalo, afroamerikaliklaroqimini keltirib chiqardi. Bu afroamerikaliklar madaniyatining, jumladan, jazzning ravnaq topishiga xizmat qildi. Harakatning eng mashhur namoyandalaridan biri King Oliveredi. 1925-yilda Chikagoda Shimoliy Karolinadan kelgan afroamerikalik Timoti Dryu (1886—1929), o‘zini Nobl Dryu Ali[ingl.]deb atab, islom g‘oyalariga asoslangan «Mavritaniya muqaddas fan ibodatxonasi» diniy tashkilotini tuzdi. 1928-yilda tashkilot nomi «Amerika mavritaniya fan ibodatxonasi»ga o‘zgartirildi. Keyinchalik uning bo‘limlari AQSh shimolidagi bir qator shaharlarda ham ochildi.
Aynan Chikago universitetida 1942-yilda Manxetten loyihasidoirasida dunyodagi birinchi boshqariladigan yadroviy reaksiya amalga oshirildi.
Chikago — AQSh me’morchiligimarkazlaridan biridir. AQShdagi eng baland 10 binoning beshtasi va dunyodagi eng baland binolarning 10 tasi (eng baland 50 talik ichidan) Chikagoda joylashgan. Ular qatoriga bir paytlar AQShning eng baland binosi bo‘lgan «Uillis-tauer» (2009-yilgacha «Sirs-tauer» deb atalgan) ham kiradi.
1954-yilda shahar «All-America City Award» (inglizchadan — «Butunamerika shahri») mukofotiga sazovor bo‘ldi. Mukofotni Milliy fuqarolik ligasitopshiradi. U norasmiy ravishda «Faol fuqarolik uchun Nobel mukofoti» deb ataladi va u AQShdagi inkorporatsiya qilinmagan jamoalar aholisi mahalliy o‘zini o‘zi boshqarish ishlarida faol ishtirok etgani uchun beriladi.
XX asrning ikkinchi yarmida Chikagoda suburbanizatsiya (aholining shahar atrofiga ko‘chishi) jarayoni kuchaydi: ko‘plab fuqarolar shahar atrofiga ko‘chib o‘tdi. Shahar yashash uchun qulayroq bo‘lib bordi, uning timsoliga aylangan yangi binolar, jumladan, «Sirs-tauer» qurildi. Shahar zamonaviy qiyofa kasb etdi.
Tabiiy geografik tavsif
Geografik o‘rni
Chikago Illinoysshtatining shimoli-sharqida, Michigan ko‘lining janubi-g‘arbiy sohilida joylashgan. Shahar sohillarida joylashgan daryolar — Chikago daryosi va Kalumet daryosi[ingl.]. Chikago sanitariya va kema qatnovi kanali Chikago daryosini Des-Pleyns daryosibilan bog‘laydi. Bu daryo shaharning sharqiy qismidan oqib o‘tadi. Avvallari Chikago daryosidan kema qatnovi uchun foydalanilgan, hozir esa bu maqsadda asosan Michigan ko‘lidan foydalaniladi.
Iqlim
Chikago nam kontinental iqlim mintaqasida joylashgan (Dfa — Köppen iqlim tasnifiga ko‘ra). Yoz uzoq, seryog‘in, nam va issiq, qish esa nisbatan sovuq, lekin qisqa va o‘zgaruvchan bo‘ladi. Iyul oyining o‘rtacha sutkalik harorati — 24,8 °C, yanvarniki — −3,3 °C. Yillik yog‘in miqdori — 940 mm.
- . O‘rtacha yillik havo harorati — 10,2 °C
- . Shamolning o‘rtacha tezligi — 4,3 m/s
- . Havoning nisbiy namligi — 71 %
| Ko‘rsatkich / Davr | Yan | Fev | Mar | Apr | May | Iyun | Iyul | Avg | Sen | Okt | Noy | Dek | Yil |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Mutlaq maksimal harorat, °C | 19,4 | 23,9 | 31,1 | 33,0 | 39,0 | 42,0 | 43,6 | 40,0 | 39,0 | 34,4 | 27,2 | 22,0 | 43,6 |
| O‘rtacha maksimal harorat, °C | −0,6 | 2,5 | 8,8 | 15,5 | 21,8 | 27,5 | 29,7 | 28,3 | 24,6 | 17,5 | 9,6 | 3,0 | 15,8 |
| O‘rtacha harorat, °C | −3,3 | −1,4 | 4,4 | 10,5 | 16,6 | 22,2 | 24,8 | 24,0 | 20,0 | 12,4 | 5,5 | −0,6 | 11,3 |
| O‘rtacha minimal harorat, °C | −7 | −5,3 | −0,0 | 5,3 | 11,1 | 17,0 | 20,1 | 19,4 | 15,0 | 8,0 | 1,3 | −3,6 | 7,0 |
| Mutlaq minimal harorat, °C | −32,8 | −29,4 | −24,4 | −13,9 | −2,8 | 1,7 | 7,2 | 5,6 | −2 | −10 | −19,4 | −31,7 | −32,8 |
| Yog‘in miqdori (me’yor), mm | 58 | 55 | 68 | 105 | 121 | 116 | 103 | 105 | 85 | 96 | 80 | 60 | 1038 |
| Manba: | |||||||||||||
Transport

Avtomobil transporti
O‘ng tomonlama harakat
Jamoat transporti
Chikago va uning atrofida jamoat transporti xizmatlarini uchta tashkilot ta’minlaydi:
- Chikago transport boshqarmasi (ingl. Chicago Transit Authority, CTA) — Chikago transport boshqarmasi AQShdagi ikkinchi yirik jamoat transporti tizimini boshqaradi. U 152 ta avtobus yo‘nalishi va 8 ta metroliniyasini o‘z ichiga oladi. CTA har kuni 1,4 million yo‘lovchi tashiydi: avtobuslar da har kuni qariyb bir million yo‘lovchi , metro poyezdlarida esa yana yarim million kishi qatnaydi. CTA yo‘nalishlari butun Chikago va unga yaqin 40 ta shahar atrofini qamrab oladi. CTAning ko‘k va to‘q sariq liniyalari shahar markazini aeroportlar bilan bog‘laydi.
- Metra — Chikago va unga yaqin joylashgan oltita okrug hududida xizmat ko‘rsatuvchi shahar atrofi temiryo‘l tizimi. Ushbu okruglar Illinoys shtatida, boshqa yo‘nalishlar esa Indianashtatining shimoli-g‘arbida joylashgan. Metra poyezdlari 200 ga yaqin temiryo‘l stansiyasi joylashgan 11 ta yo‘nalishga xizmat qiladi. Ulardan faqat bittasi elektrlashtirilgan, qolganlarida teplovozlardan foydalaniladi.
- Pace[ingl.] — asosan Chikago atrofidagi Illinoysshtatining oltita okrugiga, shuningdek, shaharning o‘zidagi ayrim yo‘nalishlarga xizmat ko‘rsatadigan shahar atrofi avtobus tizimi.
Aeroportlar
Chikagoga ikkita yirik va bir nechta kichik aeroport xizmat ko‘rsatadi.
Xalqaro O‘Hara aeroporti Chikagodan g‘arbda, shahar chegaralaridan tashqarida ( Park-Rijshahrida) joylashgan, ammo ma’muriy jihatdan Chikagoga qarashli. U dunyodagi eng yirik aeroportlardan biridir. 4 ta terminali mavjud: 1-, 2- va 3-terminallar AQSh ichidagi havo qatnovlariga, 5-terminal xalqaro qatnovlarga xizmat qiladi (4-raqam aeroport hududidagi avtobus terminaliga berilgan).
O‘Hara aeroporti 1998-yilgacha dunyodagi eng gavjum aeroport hisoblangan. Statistikaga ko‘ra, u tashilgan yo‘lovchilar soni bo‘yicha dunyoda to‘rtinchi o‘rinda turadi.
Ikkinchi aeroport — Miduey — ancha kichik bo‘lib, shaharning janubi-g‘arbida joylashgan.
AQShning ikkinchi moliyaviy markazi
Chikagoda 12 ta federal zaxira bankidan biri — Chikago federal zaxira banki, yirik birjalar — Chikago savdo palatasi va Chikago tovar birjasi, ular birlashtirilgan CME Group, Chikago opsionlar birjasi, Chikago fond birjasi.
Chikago-Lup — AQShda Manxettendan keyingi ikkinchi yirik ishbilarmonlik markazi. Unda birjalar hamda United Airlines, Chase banki, Boeing va boshqa mashhur kompaniyalarning bosh qarorgohlari joylashgan. Asosiy savdo ko‘chasi — Steyt-strit; Lasall-strit Chikagoning Uoll-striti deb ataladi. Michigan-avenyu shaharning eng go‘zal ko‘chasi hisoblanadi. Uning «Muhtasham mil» deb ataladigan qismi hashamatli mehmonxonalari, restoranlari va do‘konlari bilan mashhur.
Diqqatga sazovor joylar

- Me’morchilik markazi — bu yerda Amerika osmono‘par binolari qurilishining tarixi namoyon bo‘ladi. Birinchi osmono‘par bino sifatida me’mor Uilyam Le Baron Jenni loyihasi bo‘yicha 1885-yilda Chikagoda qurilgan Home Insurance Buildingbinosi e’tirof etiladi. U 1931-yilgacha mavjud bo‘lgan. Dastlab bino 10 qavatdan iborat bo‘lib, 1891-yilda yana ikki qavat qo‘shilgan. Bugungi kunda[qachon?] AQShdagi 5 ta bino (mamlakatning eng baland 10 taligidan) va dunyodagi 10 ta bino (eng baland 50 talikdan) Chikagoda joylashgan. Shuningdek, me’mor Santyago Kalatrava loyihasi asosida 2007-yilda «Chikago-Spayr» binosini qurish rejalashtirilgan va ishlar boshlangan. Balandligi 609 metr bo‘lishi ko‘zlangan, shaklan burg‘ini eslatuvchi bino 2012-yilgacha bitkazilishi kerak edi, biroq 2008-yilda loyiha to‘xtatilgan.
- Osmono‘par binolar mavzesida Luis Sallivantomonidan qurilgan, zarb qilingan temirdan nafis naqshlar va ulkan derazalar bilan bezatilgan bino, shuningdek, State of Illinois Building— 1985-yilda loyihalashtirilgan, aylanuvchi pollar va shaffof liftlarga ega osmono‘par bino joylashgan. Tribune Toweresa 1920-yillarda xalqaro tanlov loyihasi asosida gotika uslubida qurilgan osmono‘par bino bo‘lib, unda Chikago gazetalari tahririyatlari joylashgan. Uni Dyu-Sabl ko‘prigiortida, shaharning eng badavlat tumani joylashgan hududda ko‘rish mumkin.

- Old-Taun[ingl.] ( ingl. Old Town — «Eski shahar») — XX asr boshidagi do‘konchalar va boshqa binolar saqlanib qolgan hamda faoliyat yuritayotgan Avliyo Mixail cherkovi joylashgan tuman.
- Gold-Kost[ingl.] ( ingl. Gold Coast — «Oltin sohil») — Linkoln-park[ingl.] va suv minorasio‘rtasida joylashgan tuman. Bu yerda ko‘plab qadimiy hashamatli uylar saqlangan. Uzoq vaqt davomida elita vakillari shu yerda yashagan, tumanning nomi ham shundan kelib chiqqan.
- Mozaik panellar — Mark Shagal ning «Yilning to‘rt fasli» asari— The First National Bank Building and Plaza bank binosi atrofini o‘rab turadi.
- Haykaltarosh Pablo Pikassoning Daley Plaza maydonida joylashgan haykali Chikago aholisi va sayyohlarining sevimli uchrashuv joyidir. Shaharda Chikago zamonaviy san’at muzeyi va Chikago san’at instituti bor.
- Chikago yaxta-klubi[ingl.]
Binolar va inshootlar


- Chikago suv minorasi — Nort-Michigan-avenyu (ingl. North Michigan Avenue) va Ist-Pirson-strit (ingl. East Pearson Street) kesishmasida joylashgan bo‘lib, 1867-yildaqurilgan. U 1871-yilgi yong‘indan omon qolgan yagona bino bo‘lib, hozir ham shaharning shimolida yashovchi qariyb 400 ming kishini suv bilan ta’minlaydi.
- Yeyl-bilding
- Jeyms Charnli uyi
- Fisher-bilding
- Blekston mehmonxonasi — Chikagodagi mehmonxona bo‘lib, uning mehmonlari orasida AQSh prezidentlari.
- Chikago universiteti. Dunyoga mashhur ushbu universitetda boshqa istalgan universitetga qaraganda ko‘proq Nobel mukofoti sovrindorlari tahsil olgan yoki ishlagan. 1942-yilda shu yerda dunyodagi birinchi boshqariladigan yadroviy reaksiya amalga oshirilgan.
- Harbiy-dengiz prichali
- «Uillis-tauer» — AQShdagi ikkinchi eng baland bino (110 qavat, balandligi 443 m). U turli balandlikdagi to‘qqiz minoradan tuzilgan bo‘lib, ular yagona inshootga birlashtirilgan. 103-qavatdagi kuzatuv maydonchasidan butun shahar, uning atrofi va Michigan ko‘lini, ochiq havoda esa yonma-yon joylashgan to‘rtta shtat hududini ko‘rish mumkin. 1998-yilda «Petronas-tauerlar» deb ataladigan egizak minoralar Kuala-Lumpurda qurilguniga qadar, Uillis-tauer dunyodagi eng baland bino hisoblangan. Unda osmono‘par binolar muzeyi, do‘konlar va restoranlar joylashgan.
Bog‘lar va xiyobonlar
Michigan ko‘li qirg‘og‘idan shaharning ishbilarmonlik va turarjoy mavzelarigacha, Leyk-Shor-Drayv sohil yo‘li bo‘ylab go‘zal bog‘lar cho‘zilgan. Ularning eng mashhurlari — Grant-park, Millennium-park va Linkoln-park. Janubda Bernhem-park hamda Hayd-parkdagi Jekson-park joylashgan.
Bog‘lar orasida 30 dan ortiq plyaj bor (suzishni xush ko‘ruvchilar Linkoln-park-bich va Ouk-strit-bich plyajlarini afzal ko‘radi; 49- va 57-ko‘chalar orasida yaxshi, lekin kichikroq va toshloq plyajlar mavjud), hayvonot bog‘i (Lincoln Park Zoo), bir nechta qushlar qo‘riqxonasi, Navy Pier dengiz prichali va The Museum Campus muzeylar shaharchasi mavjud. Shaharni rivojlantirishning dastlabki rejasidayoq qirg‘oq bo‘ylab hududlarni qurilishdan xoli saqlash ko‘zda tutilgan. 1839-yilda bu yerlar jamoat mulki deb e’lon qilingan va «abadiy binolardan xoli qolishi» belgilangan.
- Grant-park (ilgari Lake Parkdeb atalgan; 1901-yilda sharafiga nomlangan: Uliss Grant, Illinoysda yashagan, Fuqarolar urushi davrida shimolliklar qo‘mondoni bo‘lgan armiya generali va AQShning 18-prezidenti) 1,29 km² maydonni egallaydi va sun’iy Norterli-Aylend orolinio‘z ichiga oladi. Bog‘ hududida Adler planetariysi va astronomiya muzeyijoylashgan. U 1930-yilda G‘arbiy yarimsharda qurilgan birinchi planetariy bo‘lgan. Shuningdek, Fild tabiiy tarix muzeyi va Shedd akvariumiham shu yerda joylashgan. Akvarium uzoq vaqt dunyodagi eng kattasi hisoblangan (19 million litr suv, 25 000 jonivor) va hozirgacha Chikagoning eng ko‘p tashrif buyuriladigan maskanlaridan biridir. 1998-yilda mazkur uch muzey Chikago muzeylar kampusi.
ga birlashtirildi. Grant-parkda Taste of Chicago, Chikago jazz festivali (Chicago Jazz Festival), Chikago blyuz festivali (ingl. Chicago Blues Festival), «Venetsiya kechasi» (ingl. Venetian Night) kabi yirik tadbirlar, shuningdek, Lollapalooza musiqa festivali (rok, xip-xop, pank, raqs va musiqiy komediya) o‘tkaziladi. 4-iyul kuni erta tongdan Mustaqillik kuniga bag‘ishlangan tantanalar boshlanadi, qorong‘i tushgach esa bog‘ mushakbozlik nurlari bilan yoritiladi. Chikago marafoniGrant-parkda boshlanib, shu yerda yakunlanadi. Aholi uchun 16 ta softbol (beysbol turi) maydoni, 12 ta tennis korti ochiq; fitnes, yoga va aerobikamashg‘ulotlari o‘tkaziladi. Bog‘da Chikago san’at instituti — impressionistlar va Amerika san’ati asarlarining boy to‘plami bilan mashhur muzey joylashgan. Grant-park markazida Bakingem favvorasi (Buckingham Fountain) — dunyodagi eng yirik favvoralardan biri bor. U 1927-yilda ochilgan bo‘lib, hozir ham Chikago aholisi va mehmonlarini ranglar va musiqa uyg‘unligidagi tomoshalar (issiq mavsumda 21:00 dan 22:00 gacha) bilan quvontiradi. - Millennium-park esa 2004-yilda Grant-parkning shimoliy qismida, depo va katta yopiq avtoturargoh tomida ochilgan hamda Chikagoning asosiy diqqatga sazovor joylaridan biriga aylangan. Bu dunyoda tom ustida barpo etilgan eng katta bog‘ (maydoni — 101 000 m²) hamda postmodernistik me’morchilikning o‘ziga xos namunasidir. Bog‘ning uchta asosiy diqqatga sazovor obyekti — Klaud-Geyt, Kraun favvorasi va Jey Pritsker pavilyoni[ingl.] — bog‘ning bosh diqqatga sazovor joyi, 4000 o‘rinlisahna bo‘lib, dunyoga mashhur me’mor Frenk Geritomonidan loyihalashtirilgan. Pavilyon nafis gulni yoki yoyilayotgan kema yelkanlarini eslatuvchi zanglamaydigan po‘latdan yasalgan egri sirtlardan tashkil topgan. Pritsker pavilyonida va uning yonidagi 7000 kishini sig‘dira oladigan maysazorda Grant-park musiqa festivali.
- o‘tkaziladi. Klaud-Geyt — oynadek yaltiratib sayqallangan, uch qavatli, 110 tonnaliksimob tomchisini eslatuvchi po‘lat inshoot. U xalq orasida The Bean («Loviya») deb ataladi. Bu Terner mukofoti sohibi bo‘lgan mashhur haykaltarosh Anish Kapurning AQSh hududidagi birinchi asaridir. Egri oyna sirti tashrifchilar, osmono‘par binolar va osmonning o‘zini g‘aroyib shaklda aks ettiradi. 2004-yilda o‘rnatilganidan beri Cloud Gate Chikagoning eng mashhur haykallaridan biri bo‘lib kelmoqda.
- Kraun favvorasi — — favvorakataloniyalik haykaltarosh Jaume Plensa loyihasi asosida qurilgan. Shaffof shisha bloklardan yasalgan ikki 15 metrlik minora suvga botirilgan qora granit panelning ikki tomonida joylashgan. Ushbu shisha panellarda yorug‘lik diodli ekranlarmavjud bo‘lib, ular yoritilganda Chikagoning qariyb ming nafar aholisi yuzlarini ko‘rsatadi.
Millennium-parkda yana muz maydonchasi McCormick Tribune Ice Skating Rink, Peristyle at Wrigley Square, Joan W. and Irving B. Harris Theater for Music and Dance, AT&T Plaza, Lurie Garden, Chase Promenade. - Chikago botanika bog‘i (ingl. Chicago Botanical Garden), maydoni 120 ga.
Aholi
| Irqiy tarkib | 2019 | 2010 | 1990 | 1970 | 1940 |
|---|---|---|---|---|---|
| Oq tanli amerikaliklar | 50,8 % | 45,0 % | 45,4 % | 65,6 % | 91,7 % |
| — Ispan kelib chiqishiga ega bo‘lmagan oq tanlilar | 33,5 % | 31,7 % | 37,9 % | 59,0 % | 91,2 % |
| Afroamerikaliklar | 28,5 % | 32,9 % | 39,1 % | 32,7 % | 8,2 % |
| Ispan yoki lotinamerikalik (istalgan irq vakili) | 28,8 % | 28,9 % | 19,6 % | 7,4 % | 0,5 % |
| Osiyoliklar | 6,9 % | 5,5 % | 3,7 % | 0,9 % | 0,1 % |
| 1833 | 2010 | 2014 | 2017 | 2020 | 2025 |
|---|---|---|---|---|---|
| 350 | ↗2 695 598 | ↗2 722 389 | ↘2 716 000 | ↗2 746 388 | ↘2 731 585 |
Madaniyat

Chikagoning yoz faslini festivallarsiztasavvur etib bo‘lmaydi, ular minglab kishilarni birlashtiradi.
- Iyun oxiridan sentabr oxirigacha Haylend-parkda Ravinia festivali o‘tkaziladi (Chikago simfonik orkestri, balet truppalari, folklor va jazz orkestrlari, komediya ustalari va boshqalar)
- May oxirida Grant-parkda Chikago blyuz festivali (Chicago Blues Festival) o‘tkaziladi.
- Iyulda — Chicago Gospel Festival,
- sentabr oxirida — Chikago jazz festivali (Chicago Jazz Festival) o‘tkaziladi.
Grant-parkda Taste of Chicago, «Venetsiya kechasi» (Venetian Night) va Lollapalooza musiqa festivali kabi yirik tadbirlar ham o‘tkaziladi.
Muzeylar va ko‘rgazmalar
- Chikago muzeylar kampusi uchta yirik diqqatga sazovor joyni o‘z ichiga oladi:

- Fan va sanoat muzeyi (Chikago)
- Chikago san’at instituti
- Chikago madaniyat markazi
- Chikago zamonaviy san’at muzeyi
- Chikago bolalar muzeyi
- Chikago fanlar akademiyasining tabiat muzeyi
- Chikago shahar madaniyati instituti muzeyi
- Chikago me’morchilik va dizayn muzeyi
- Chikago xalqaro jarrohlik muzeyi
- Chikago tarix muzeyi
- McCormick Place
Teatrlar
Amerikaning teatr poytaxti sifatida tan olingan Chikagoda juda ko‘p kichik teatrlar va studiyalar bor. Ularning ko‘pchiligi so‘nggi o‘n yilliklarda paydo bo‘lgan bo‘lsa ham, tomoshabinlar e’tirofiga sazovor bo‘ldi. Bill Myurrey, Jon Belushi, Den Eykroyd, Gilda Redner, Mayk Mayers, Kris Ferlikabi aktyorlar faoliyatini aynan shu yerda boshlagan. Bu teatrlarda original dramalar, shuningdek, Brodvey uslubidagi shoular namoyish etiladi.

Kino, seriallar
Amerika teleseriallari
Ta’lim
Ta’lim muassasalari
1850-yillardan boshlab Chikago shahar va uning atrofidagi qator universitetlar tufayli oliy ta’lim hamda ilmiy tadqiqotlarning jahon markazlaridan biriga aylandi. Mazkur oliy o‘quv yurtlari AQShdagi eng yaxshi «milliy universitetlar» reytingida muntazam yuqori o‘rinlarni egallaydi. Ushbu reytingni e’lon qiluvchi nashr — U.S. News & World Report.
jurnali baholashlariga ko‘ra, Qo‘shma Shtatlardagi eng yaxshi «milliy universitetlar» reytingidan muntazam joy oladi. Chikagoning eng yaxshi universitetlari qatoriga quyidagilar kiradi:
- Shimoli-g‘arbiy universitet
- Chikago universiteti
- Chikagodagi Loyola universiteti
- De Pol universiteti
- Illinoys texnologiya instituti
- Chikagodagi Illinoys universiteti
Chikago universitetining birinchi prezidenti Uilyam Reyni Xarper ikki yillik ta’limga ega kollej tushunchasining shakllanishiga hissa qo‘shgan. U Joliet junior kollejini[ingl.] 1901-yilda AQShdagi ilk shunday kollej sifatida ochgan. Keyinchalik Chikagoda ko‘plab kollejlar, jumladan, yettita mashhur kollej tashkil etilishi bilan bu ish davom ettirilgan: Chikago shahar kollejlari[ingl.], Richard J. Deyli kolleji[ingl.], Kennedi-King kolleji[ingl.], Malkolm Iks kolleji[ingl.], Oliv-Xarvi kolleji[ingl.], Garri S. Trumen kolleji[ingl.], Garold Vashington kolleji[ingl.], Uilbur Rayt kolleji[ingl.], shuningdek, xususiy Makkormik kolleji[ingl.].
Chikagoda oliy ta’limdan keyingi bosqich (aspirantura) uchun ko‘plab muassasalar, shuningdek, seminarlar va ilohiyot maktablari mavjud. Ular orasida: Adler professional psixologiya maktabi[ingl.],Chikago professional psixologiya maktabi[ingl.], Katolik ilohiyot uyushmasi[ingl.], Mudi Bibliya instituti va Chikago universiteti ilohiyot maktabi[ingl.].
Kutubxonalar
Shaharning birinchi ommaviy kutubxonasi — Chikago ommaviy kutubxonasi[ingl.]— faqat 1873-yilda Buyuk Chikago yong‘inidan keyin tashkil etildi. 1871-yilgi yong‘indan so‘ng qirolicha Viktoriya va Buyuk Britaniyaning taniqli siyosatchilari kutubxonaga kitoblar hadya etishni taklif qilishgan. Ammo shaharda umuman ommaviy kutubxona yo‘qligi ma’lum bo‘lgan. Dastlab Chikago ommaviy kutubxonasi yong‘indan omon qolgan suv minorasida joylashgan: kitoblar rezervuarda saqlangan, o‘quv zali esa g‘ishtli poydevor qismida bo‘lgan. 2014-yilda kutubxona muzeylar va kutubxonalar xizmatlari uchun milliy medal bilan taqdirlangan.
Sport
Chikagoda 16 ta professional sport jamoasi bor. Shahar Shimoliy Amerikaning 4 ta yirik sport ligasi (Amerika futboli, beysbol, basketbol va shaybali xokkey) jamoalariga ega bo‘lgan AQShning sanoqli shaharlaridan biridir. Bu klublarning har biri o‘z ligasida kamida bir marta g‘olib bo‘lgan. Chikagoning Bosh beysbol ligasi dagi ikki jamoasi («Kabs» va «Uayt Soks») turli hududiy divizionlarda qatnashadi.

| Klub | Sport turi | Liga | Stadion | Tashkil etilgan |
|---|---|---|---|---|
| Chikago Berz | Amerika futboli | NFL | «Soldjer-Fild» | 1919 |
| Chikago Blekxoks | Shaybali xokkey | NHL | «Yunayted-senter» | 1926 |
| Chikago Bullz | Basketbol | NBA | «Yunayted-senter» | 1966 |
| Chikago Kabs | Beysbol | MLB | «Riglli-Fild» | 1870 |
| Chikago Uayt Soks | Beysbol | MLB | «U.S. Cellular Field» | 1900 |
| Chikago Fayr | Futbol | MLS | «Soldjer-Fild» | 1997 |
| Chikago Skay | Basketbol | WNBA | «UIC Pavilion» | 2006 |
| Chikago Shemroks | Lakross | NLL | «Sears Centre» | 2006 |
Chikago nomzod sifatida 2016-yilgi yozgi Olimpiya o‘yinlarimezbonligiga da’vogarlik qildi. Ammo ovoz berishning birinchi bosqichidayoq Tokio, Madrid va Rio-de-Janeyroga yutqazdi. G‘olib Rio-de-Janeyro bo‘ldi.
Infratuzilma
Transport
- Asosiy maqola: Chikago transporti[ingl.]
Sog‘liqni saqlash tizimlari
Illinoys tibbiyot rayoni[ingl.] shaharning Near-Vest-Sayd[ingl.]hududida joylashgan. Uning tarkibiga Rash universiteti tibbiyot markazi[ingl.]kiradi. Ushbu markaz Katta Chikago mintaqasidagi eng yaxshi shifoxonalar orasida US News & World Report talqiniga ko‘ra 2014—2016-yillarda ikkinchi o‘rinni egallagan. Shuningdek, Illinoys universiteti tibbiyot kolleji[ingl.] (Chikago), Jessi Braun nomidagi faxriylar shifoxonasi va Kuk okrugidagi Jon Stroger kichik nomidagi shifoxonabor. So‘nggisi mamlakatdagi eng band travmatologiya markazlaridan biridir.
Qardosh shaharlar
Chikagoning 29 ta qardosh shahri bor:
Gana: Akkra (1989)
Iordaniya: Amman (2004)
Gretsiya: Afina (1997)
Serbiya: Belgrad (2005)
Buyuk Britaniya: Birmingem (1993)
Turkiya: Antaliya (2002)
Kolumbiya: Bogota (2009)
Koreya Respublikasi: Pusan (2007)
Marokash: Kasablanka (1982)
Hindiston: Nyu-Dehli (2001)
Janubiy Afrika Respublikasi: Durban (1997)
Irlandiya: Goluey (1997)
Shvetsiya: Gyoteborg (1987)
Germaniya: Gamburg (1994)
Ukraina: Kiyev (1991)
Pokiston: Lahor (2007)
Shveysariya: Lyutsern (1998)
Meksika: Mexiko (1991)
Italiya: Milan (1973)
Yaponiya: Osaka (1973)
Isroil: Petax-Tikva (1994)
Chexiya: Praga (1990)
Xitoy: Shenyan (1985), Shanxay (1985)
Kanada: Toronto (1991)
Litva: Vilnyus (1993)
Polsha: Varshava (1960)
Hamkor shaharlar
Sobiq qardosh shaharlar
Rossiya: Moskva (1997 — 2022). Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi dan so‘ng Chikago hamkorlikni to‘xtatdi.
Astronomiyada
Chikago sharafiga (334) Chikagoasteroidi nomlangan. U 1892-yilda kashf etilgan.
Havolalar
- choosechicago.com (ingl.) — Chikagoning rasmiy sayti
- Chikago havolalar katalogida: Curlie (dmoz)