Bug‘lanish va kondensatsiyaning solishtirma issiqligi — fizik kattalik bo‘lib, u ma’lum haroratdagi bir birlik massali suyuqlikni, uning haroratini o‘zgartirmagan holda, bug‘ga aylantirish uchun qancha issiqlik miqdori kerakligini ko‘rsatadi. Bu kattalik bir birlik massali bug‘ning suyuqlikka aylanishidagi solishtirma kondensatsiya issiqligiga teng.
Hisoblash
Solishtirma issiqlikningbug‘lanish va kondensatsiyaga tegishli qiymati harfi bilan belgilanadi va quyidagi formula bo‘yicha hisoblanadi:
bu yerda Q — suyuqlikni bug‘ga yoki bug‘ni suyuqlikka aylantirish jarayonidagi issiqlik miqdori, m — massa.
Bug‘lanishning solishtirma issiqligi eng kichik qiymatga suyuqlikning qaynash haroratida ega bo‘ladi.
Bug‘lanish solishtirma issiqligining SI tizimidagi o‘lchov birligi — J/kg. Bug‘lanish issiqligi uchun eskirgan, ammo hozir ham ba’zan qo‘llanadigan birliklar — kkal/kg va kal/kg.
Odatda kimyoda bug‘lanish issiqligi moddaning bir moliga nisbatan ifodalanadi. Bu kattalik bug‘lanish (kondensatsiya)ning molyar issiqligi deb ataladi; uning o‘lchov birligi — J/mol. Shuningdek, eskirgan birliklar: kkal/mol va kal/mol ham qo‘llanadi.
Ayrim moddalar uchun qiymatlar
Ayrim moddalarning normal atmosfera bosimida (760 mm sim. ust. = 101,325 kPa) va o‘z qaynash haroratidagi bug‘lanishning solishtirma issiqlik qiymatlari:
| Modda | Qaynash harorati, °C |
Bug‘lanish/kondensatsiyaning solishtirma issiqligi, kJ/kg |
|---|---|---|
| Azot | −195,8 | 199 |
| Simob | 357 | 282 |
| Dietil efir | 34,6 | 380 |
| Vodorod | −252,6 | 448 |
| Etil spirti | 78,4 | 837 |
| Qo‘rg‘oshin | 1 740 | 855 |
| Ammiak | −33,4 | 1 370 |
| Suv | 100 | 2 260 |
| Mis | 2 600 | 4 820 |
| Temir | 3 200 | 6 120 |
| Alyuminiy | 2 450 | 10 900 |
| Litiy | 1 340 | 21 000 |
| Grafit | 4 200 | 29 700 |
| Berilliy | 2 469 | 32 500 |
| Bor | 3 865 | 45 300 |
