Yarimo‘tkazgichli qurilmalar

Integral sxemalar yarimo‘tkazgichli asboblardir. Suratda — mikrosxemalar: doimiy xotira EPROM, undagi ma’lumotlar ultrabinafsha nurlanishli simob lampasi ta’sirida o‘chiriladi.

Yarimo‘tkazgichli asboblar, qattiq jismli asboblar (ruscha qisqartmasi — ПП) — keng turkumdagi elektron asboblar bo‘lib, ular yarimo‘tkazgichlardan tayyorlanadi va ishlash tamoyili shu materiallarning xossalariga asoslanadi.

Turlari

Yarimo‘tkazgichli asboblarga quyidagilar kiradi:

Tarixi

SSSRda

Yarimo‘tkazgichli asboblarni tadqiq etish va yaratishga dastlabki urinishlar SSSRda 1920–1930-yillardayoq olib borilgan. 1924-yilda Nijniy Novgorod radiolaboratoriyasida olim O. V. Losev yarimo‘tkazgichli detektor-kuchaytirgich hamda o‘nlab MGts gacha bo‘lgan chastotalarda elektromagnit nurlanishning detektor-generatorini yaratdi. Shu asosda dunyoda ilk bor detektorli qabul qilish va uzatish qurilmasi — kristadin.

Keyinchalik SSSRda ushbu sohani rivojlantirish uchun ilmiy-tadqiqot institutlari va markazlar tashkil etildi. 1956-yilda Yarimo‘tkazgichli asboblar zavodi ishga tushirildi. O‘sha davrda zavod mahsulotlari qatoriga keng qo‘llaniladigan kichik o‘lchamli («barmoqsimon») elektron lampalar, o‘ta mitti sterjenli lampalar, dastlabki Д2 yarimo‘tkazgichli diodlar, Д9, Д10, Д101-103А, Д11 diodlari hamda stabilitronlar Д808-813 kirgan.

Rossiyada

«Roselektronika» xoldingi elektron mahsulotlar ishlab chiqaruvchi korxonalarni birlashtiradi.

Ishlab chiqarish

Mikrosxemalar
qarang: Mikrosxemalar ishlab chiqarish

Mikrosxemalar tayyorlashda fotolitografiya usuli (proyeksion, kontaktli va boshqa turlari) qo‘llanadi. Bunda sxema taglikda (odatda kremniydan) hosil qilinadi; taglik kremniyning monokristallarini olmosli disklar yordamida yupqa plastinalarga kesish orqali olinadi.

Adabiyotlar

  • S. Zi. Yarimo‘tkazgichli asboblar fizikasi. 2 jildda. 2-nashr. Moskva, Mir, 1984.
  • M. S. Shur. Yarimo‘tkazgichli asboblar fizikasi. 2 jildda. Moskva: Mir, 1992.
  • Lebedev A. I. Yarimo‘tkazgichli asboblar fizikasi. — Moskva: Fizmatlit, 2008.
  • Pasinkov V. V., Chirkin L. K. Yarimo‘tkazgichli asboblar: oliy o‘quv yurtlari uchun darslik. — tuzatilgan 8-nashr.. — Moskva: Lan, 2006. — 480 bet
  • Shinkarenko V. G. Yarimo‘tkazgichli asboblar : oliy o‘quv yurtlari uchun o‘quv qo‘llanma. — Moskva : MFTI, 2011. — 172 bet. — Adabiyotlar ro‘yxati: 169—172-betlar. — 300 nusxa. — ISBN 978-5-7417-0376-2.
  • Shinkarenko V. G. Yarimo‘tkazgichlarning elektr xossalari va yarimo‘tkazgichli asboblar : oliy o‘quv yurtlari uchun o‘quv qo‘llanma. — Moskva : MFTI, 2016. — 294 bet + PDF versiyasi. — Adabiyotlar ro‘yxati: 283—284-betlar. — 300 nusxa. — ISBN 978-5-7417-0601-5. To‘liq matn (MFTI tarmog‘idan foydalanish mumkin).

Havolalar