Yarimo‘tkazgichli diod nima

Kremniyli diodning tuzilish sxemasi va elektr sxemalardagi belgilanishi.
ДГ-Ц25 diodi. 1959-yil.

Yarimo‘tkazgichli diod — yarimo‘tkazgichli asbob, keng ma’noda — yarimo‘tkazgich materialdan tayyorlangan va ikkita elektr chiqishga (elektrodga) ega bo‘lgan elektron asbob. Tor ma’noda esa — ichki tuzilishida bitta p-n-o‘tish hosil qilingan yarimo‘tkazgichli asbob.

Boshqa turdagi diodlardan (masalan, vakuumli diodlardan) farqli ravishda, yarimo‘tkazgichli diodlarning ishlash prinsipi qattiq jismli yarimo‘tkazgichda zaryadlarning ko‘chishiga oid turli fizik hodisalar hamda zaryadlarning elektromagnit maydon bilan o‘zaro ta’siriga asoslanadi.

Diodlarning asosiy xarakteristikalari va parametrlari

  • Volt-amper xarakteristikasi
  • Maksimal ruxsat etilgan doimiy teskari kuchlanish
  • URRM (Repeat Reverse Max) — Maksimal ruxsat etilgan impulsli teskari kuchlanish — «takrorlanuvchi impulsli teskari kuchlanish (В) — kuchlanishning oniy qiymati — diodga teskari yo‘nalishda berishga ruxsat etilgan eng yuqori qiymat; bunda barcha takrorlanuvchi kuchlanishlar hisobga olinadi. URRM qiymatining 100 ga bo‘lingan natijasi asbobning klassi hisoblanadi. URRM diod tok o‘tkazmaydigan holatdagi ish rejimining ruxsat etilgan chegarasini belgilovchi asosiy parametrdir: teskari kuchlanishning cho‘qqi qiymatlari diodning odatdagi ish rejimlarida ushbu kattalikdan oshmasligi kerak».
  • Maksimal ruxsat etilgan doimiy to‘g‘ri tok
  • Maksimal ruxsat etilgan impulsli to‘g‘ri tok
  • Nominal doimiy to‘g‘ri tok
  • Nominal tokda dioddagi doimiy to‘g‘ri kuchlanish (ya’ni «kuchlanishning pasayishi»)
  • Doimiy teskari tok; u maksimal ruxsat etilgan teskari kuchlanishda ko‘rsatiladi
  • Ishchi chastotalar diapazoni
  • Elektr sig‘imi
  • Teshilish kuchlanishi (himoya diodlari va stabilitronlar uchun)
  • Turli o‘rnatish usullarida korpusning issiqlik qarshiligi
  • Maksimal ruxsat etilgan sochilish quvvati

Diodlarning tasnifi

Vazifasiga ko‘ra diod turlari

  • To‘g‘rilovchi diodlar o‘zgaruvchan tokni doimiy tokka aylantirish uchun mo‘ljallangan.
  • Impulsli diodlar o‘tish jarayonlari qisqa davom etishi bilan ajralib turadi va impulsli ish rejimlarida qo‘llash uchun mo‘ljallangan.
  • Detektorli diodlar signalni detektorlash uchun mo‘ljallangan
  • Aralashtiruvchi diodlar yuqori chastotali signallarni oraliq chastotali signalga aylantirish uchun mo‘ljallangan.
  • Kommutatsiyalovchi diodlar o‘ta yuqori chastotali quvvat darajasini boshqaruvchi qurilmalarda qo‘llash uchun mo‘ljallangan.
  • Parametrik
  • Cheklovchi diodlar radio va maishiy apparaturani elektr tarmog‘i kuchlanishining oshishidan himoyalash uchun mo‘ljallangan.
  • Ko‘paytiruvchi
  • Sozlovchi
  • Generatorli

Chastota diapazoniga ko‘ra diod turlari

  • Past chastotali
  • Yuqori chastotali
  • O‘ta yuqori chastotali

O‘tish sohasi o‘lchamiga ko‘ra diod turlari

  • Yassi
  • Nuqtaviy
  • Mikroqotishmali

Tuzilishiga ko‘ra diod turlari

Eskirgan yarimo‘tkazgichli diodlar

Adabiyotlar

  • Benzar V. K. Elektrotexnika, sanoat elektronikasi va avtomatika bo‘yicha izohli ma’lumotnoma-lug‘at. — Minsk: Visheyshaya shkola, 1985. — 176 bet
  • Pasinkov V. V., Chirkin L. K. Yarimo‘tkazgichli asboblar: oliy o‘quv yurtlari uchun darslik. — 4-nashr, qayta ishlangan va to‘ldirilgan. — M.: Visshaya shkola, 1987. — 479 bet

Havolalar