Temir(III) xlorid haqida

Temir xlorid​(III)​
Изображение молекулярной модели
Umumiy maʼlumotlar
Sistematik
nomi
Temir xlorid​(III)​
Kimyoviy formula FeCl3
Fizik xossalari
Agregat holati qattiq
Molyar massa 162,5 g/mol
Zichlik 2,8 g/sm³
Termik xossalari
Harorat
 • erish 306 °C
 • qaynash 315 °C
Kimyoviy xossalari
Eruvchanligi
 • suvda 92 g/100 ml
Tasniflash
Roʻyxatga olish CAS raqami 7705-08-0
PubChem
Roʻyxatga olish EINECS raqami 231-729-4
SMILES
InChI
RTECS LJ9100000
ChEBI 30808
ChemSpider
Xavfsizlik
LD50 440 mg/kg (kalamushlar, ogʻiz orqali)
ECB piktogrammalari Пиктограмма «T: Токсично» системы ECBПиктограмма «C: Разъедающее» системы ECBПиктограмма «O: Окислитель» системы ECB
NFPA 704
Maʼlumotlar standart sharoitlar (25 °C, 100 kPa) uchun keltirilgan, agar boshqacha koʻrsatilmagan boʻlsa.
Логотип Викисклада Vikimedia omboridagi mediafayllar
Хлорид железа(III)
Temir(III) xlorid geksagidrati

Temir(III) xlorid (xlorli temir, shuningdek, temir trixlorid deb ataladi) FeCl3 — uch valentli temir va xlorid kislotadan hosil boʻlgan oʻrta tuz boʻlib, kuchsiz amfoter xossalarga ega.

Fizik xossalari

Temir(III) xlorid

Yaltiroq qora-jigarrang yoki toʻq qizil, ayrim manbalarga koʻra esa sariq-jigarrang kristallardan iborat. Shuningdek, oʻtayotgan yorugʻlikda binafsha, qaytgan yorugʻlikda yashil koʻrinadigan, metall yaltiroqlikka ega kristall plastinkalar shaklida ham uchraydi.

Kuchli gigroskopik modda boʻlib, havoda quyidagi tarkibli gidratga aylanadi: FeClA3⋅6HA2O.

Suvda yaxshi eriydi (20 °C haroratda 100 g suvda 91,9 g suvsiz tuz eriydi). Erish harorati 309 °C.

Olinishi

  • Temir trixloridni olishning eng oddiy usuli — temir qirindilariga yoki qizdirilgan temir simga gazsimon xlor taʼsir ettirishdir. Bunda xlorid kislotaning metall temirga taʼsiridan farqli ravishda, uch valentli temir tuzi hosil boʻladi va uning juda mayda zarrachalaridan iborat qoʻngʻir tutun ajraladi. Temirning xlor bilan yorugʻlikda reaksiyasidan ham temir trixlorid olish mumkin, chunki yorugʻlik taʼsirida xlor molekulalari yuqori reaksion faollikka ega radikal atomlarga parchalanadi:
2Fe+3ClA2→hν,+250 AoC2FeClA3.
2FeClA2+ClA2⟶2FeClA3.
4FeClA2+SOA2+4HCl⟶4FeClA3+S+2HA2O.
FeA2OA3+6HCl⟶2FeClA3+3HA2O.

Kimyoviy xossalari

2FeClA3⟶2FeClA2+ClA2↑.
FeClA3+ClA−⟶[FeClA4]A−.
FeClA3+FeA2OA3⟶3FeOCl.
  • Uch valentli temir tuzlari kuchsiz oksidlovchilardir. Jumladan, temir trixlorid metall misni yaxshi oksidlab, uni eruvchan xloridlarga aylantiradi:
FeClA3+Cu⟶FeClA2+CuCl;
FeClA3+CuCl⟶FeClA2+CuClA2.
2FeClA3+2HI⟶2FeClA2+IA2+2HCl↑.

Quyidagilar taʼsirida qaytariladi: oltingugurt(IV) oksidi, sulfitlar va spirtlar:

2FeClA3+SOA2+2HA2O⟶2FeClA2+HA2SOA4+2HCl↑;
2FeClA3+NaA2SOA3+HA2O⟶2FeClA2+NaA2SOA4+2HCl↑;
4FeClA3+CA2HA5OH+HA2O⟶4FeClA2+CHA3COOH+4HCl↑;
6FeClA3+CHA3OH+HA2O⟶6FeClA2+COA2↑+6HCl↑

Qoʻllanilishi

Temir(III) xlorid elektrofil almashinish reaksiyasi katalizatori sifatida: Fridel — Krafts

Suvsiz tuz gazlarni quritish uchun ishlatiladi.

Xavfsizlik

Temir(III) xlorid zaharli va kuchli korrozion taʼsirga ega birikmadir.