Magniy xlorid haqida

Magniy xlorid
Изображение молекулярной модели
Umumiy ma’lumotlar
Sistematik
nomlanishi
magniy xlorid
Kimyoviy formulasi MgCl2
Fizik xossalari
Molyar massa 95,21 ± 0,02 g/mol
Zichlik 2,316 g/sm³
Issiqlik xossalari
Harorat
 • erish 714 °C
 • qaynash 1412 °C
 • parchalanish 300 °C
Kimyoviy xossalari
Eruvchanligi
 • suvda 54,620; 73,4100 g/100 ml
 •  etanolda 50 g/100 ml
Tuzilishi
Kristall tuzilishi geksagonal
Tasniflanishi
Ro‘yxat CAS raqami 7786-30-3
PubChem
Ro‘yxat EINECS raqami 232-094-6
SMILES
InChI
Kodeks Alimentarius E511
RTECS OM2975000
ChEBI 6636
ChemSpider
Xavfsizlik
NFPA 704
NFPA 704 four-colored diamond
0
1
0
Ma’lumotlar standart sharoitlar (25 °C, 100 kPa) uchun keltirilgan, agar boshqacha ko‘rsatilmagan bo‘lsa.
Логотип Викисклада Vikimedia Commonsdagi mediafayllar

Magniy xlorid (eskirgan nomi: xlorli magniy) — ikki elementli anorganik kimyoviy birikma bo‘lib, u magniy va xlor elementlaridan tashkil topgan; u xlorid kislotaning magniyli tuzi bo‘lib, formulasi MgCl2. U suvda, etanolda eriydi. Tabiatda bishofit minerali ko‘rinishida uchraydi.

Magniy xlorid va uning suvdagi eritmasi zaharli emas, yong‘in hamda portlash xavfini tug‘dirmaydi.

Xossalari

Rangsiz kristallar, zichligi 2,316 g/sm³, erish harorati 713 °C, qaynash harorati 1412 °C. Magniy xlorid juda gigroskopik; 20 °C da suvdagi eruvchanligi massa bo‘yicha 35,3 % ni tashkil etadi. Magniy xlorid kristallogidratlar hosil qiladi; ular tarkibida 1, 2, 4, 6, 8 va 12 ta suv molekulasi bo‘ladi. −3,4 dan 116,7 °C gacha bo‘lgan oraliqda 𝖬𝗀𝖢𝗅𝟤⋅𝟨𝖧𝟤𝖮 gidrati barqaror bo‘lib, u tabiatda mineral bishofit shaklida uchraydi, ko‘p miqdorda esa dengiz sho‘r suvini bug‘latish orqali olinadi. Magniy xlorid qo‘sh tuzlar hosil qiladi; ulardan ayniqsa karnallit 𝖪𝖢𝗅⋅𝖬𝗀𝖢𝗅𝟤⋅𝟨𝖧𝟤𝖮 — magniy va kaliy xlorid olishning muhim manbai.

Olinishi

𝖬𝗀+𝖢𝗅𝟤→𝖬𝗀𝖢𝗅𝟤
  • Magniy xlorid yuqori haroratda magniy oksidi va xlor o‘zaro ta’sirlashganda ham hosil bo‘ladi. Bunda ko‘mir ishtirokida reaksiya ancha oson va sezilarli darajada pastroq haroratda boradi:
𝟤𝖬𝗀𝖮+𝟤𝖢𝗅𝟤→𝟤𝖬𝗀𝖢𝗅𝟤+𝖮𝟤
𝖬𝗀𝖮+𝖢+𝖢𝗅𝟤→𝖬𝗀𝖢𝗅𝟤+𝖢𝖮

Kimyoviy xossalari

𝖬𝗀𝖢𝗅𝟤+𝟤𝖭𝖺𝖮𝖧→𝖬𝗀(𝖮𝖧)𝟤↓+𝟤𝖭𝖺𝖢𝗅
  • MgCl2 eritmasiga soda qo‘shilganda magniyning asosli karbonati oq cho‘kmasi hosil bo‘ladi:
𝟧𝖬𝗀𝖢𝗅𝟤+𝟧𝖭𝖺𝟤𝖢𝖮𝟥+𝟤𝖧𝟤𝖮→𝖬𝗀(𝖮𝖧)𝟤⋅𝟥𝖬𝗀𝖢𝖮𝟥↓+𝖬𝗀(𝖧𝖢𝖮𝟥)𝟤+𝟣𝟢𝖭𝖺𝖢𝗅
𝖬𝗀𝖢𝗅𝟤+𝟤𝖭𝖺𝖧𝖢𝖮𝟥→𝖬𝗀𝖢𝖮𝟥↓+𝟤𝖭𝖺𝖢𝗅+𝖧𝟤𝖮+𝖢𝖮𝟤↑
𝟤𝖬𝗀𝖢𝗅𝟤+𝖫𝗂𝖠𝗅𝖧𝟦→𝖬𝗀𝖧𝟤+𝖫𝗂𝖢𝗅+𝖠𝗅𝖢𝗅𝟥
  • Magniy xlorid eritmasini bug‘latganda 𝖬𝗀𝖢𝗅𝟤⋅𝟨𝖧𝟤𝖮 kristallogidrati olinadi; qizdirilganda u bir necha bosqichda o‘zgaradi:
𝖬𝗀𝖢𝗅𝟤⋅𝟨𝖧𝟤𝖮→120∘C𝖬𝗀𝖢𝗅𝟤⋅𝟦𝖧𝟤𝖮+𝟤𝖧𝟤𝖮
𝖬𝗀𝖢𝗅𝟤⋅𝟦𝖧𝟤𝖮→150∘C𝖬𝗀𝖢𝗅𝟤⋅𝟤𝖧𝟤𝖮+𝟤𝖧𝟤𝖮
𝖬𝗀𝖢𝗅𝟤⋅𝟤𝖧𝟤𝖮→240∘C𝖬𝗀𝖢𝗅𝟤⋅𝖧𝟤𝖮+𝖧𝟤𝖮
𝖬𝗀𝖢𝗅𝟤⋅𝖧𝟤𝖮→>300∘C𝖬𝗀𝖮𝖧𝖢𝗅+𝖧𝖢𝗅
𝟤𝖬𝗀𝖮𝖧𝖢𝗅→>400∘C𝖬𝗀𝟤𝖮𝖢𝗅𝟤+𝖧𝟤𝖮

Qo‘llanilishi

  • Magniy xlorid asosan metall magniy ishlab chiqarishda qo‘llaniladi; MgCl2·6H2O esa magnezial sementlar olish uchun ishlatiladi.
  • Muz va qor qoplamasini eritishda qo‘shimcha vosita sifatida ishlatiladi. Qor bilan ta’sirlashishi natijasida uning erishiga sabab bo‘ladi. Xavflilikning 3-sinfiga kiradi (o‘rtacha xavfli moddalar) va kuchli korroziyalash xususiyatiga ega

Oziq-ovqat sanoatida

Magniy xlorid oziq-ovqat qo‘shimchasi E511 sifatida ro‘yxatga olingan.

U «nigari» (yaponcha 苦汁, so‘zma-so‘z «achchiq sharbat») deb ataluvchi konsentrlangan tuzli eritmaning asosiy tarkibiy qismidir. Bu eritma dengizning chuqur qatlamlaridan olingan suvni bug‘latib, undan dengiz tuzini ajratish natijasida hosil bo‘ladi. Nigari tarkibida oz miqdorda ko‘plab foydali minerallar: natriy xlorid, kaliy, kalsiy, temir, fosfor, rux va boshqalar mavjud. Nigari asosan tofu tayyorlashda soya sutini ivitish uchun ishlatiladi.

Adabiyotlar

  • Tretyakov Yu. D., Martinenko L. I., Grigoryev A. N., Tsivadze A. Yu. Anorganik kimyo. Elementlar kimyosi. — M.: Ximiya, 2001. — J. 1. — 472 b. — ISBN 5-7245-1213-0.
  • Tretyakov Yu. D., Drozdov A. A., Zlomanov V. P., Mazo G. N., Spiridonov F. M. Anorganik kimyo. — M.: «Akademiya» nashriyot markazi, 2004. — J. 2. O‘tish elementlariga kirmaydigan elementlar kimyosi. — 368 b. — ISBN 5-7695-1436-1.