SVG vektor formati

Masshtablanuvchi vektorli grafika
Изображение логотипа
Kengaytma .svg yoki .svgz
MIME-turi image/svg+xml va image/SVG
Ishlab chiquvchi Butunjahon veb konsorsiumi
Soʻnggi versiya SVG Tiny 1.2
SVG 1.1 (ikkinchi nashr)
SVG 2
Format turi Vektorli grafika
Asos qilib olingan format XML
Ochiq format? Ha
Veb-sayt w3.org/Graphics/S… (inglizcha)
Логотип Викисклада Vikimedia Commonsʼdagi mediafayllar

SVG (nomi inglizcha Scalable Vector Graphics — masshtablanuvchi vektorli grafika) — belgilash tili bo‘lib, u Butunjahon veb konsorsiumi (W3C) tomonidan yaratilgan va kengaytiriladigan belgilash tili — XMLning quyi to‘plamiga kiradi. U XML formatida ikki o‘lchamli vektorli hamda aralash vektorli/rastrli grafikani tavsiflash uchun mo‘ljallangan.

U statik grafikani ham, animatsiyali interaktiv grafikani ham, boshqacha ataganda, deklarativ va skriptlar orqali boshqariladigan grafikani ham qo‘llab-quvvatlaydi.

SVG uch o‘lchamli obyektlarni tasvirlashni qo‘llab-quvvatlamaydi (yorug‘lik va soya yordamida uch o‘lchamlilikka taqlid qilish bilan adashtirmaslik kerak).

Bu HTML va XHTML kabi standartlarni ham ishlab chiqqan W3C konsorsiyasi tavsiya etgan ochiq standartdir. Jumladan, HTML va XHTML. SVG ning asosini quyidagi belgilash tillari tashkil etadi: VML va PGML.

U 1999-yildan beri ishlab chiqilmoqda. 2001-yilda 1.0-versiyasi, 2011-yilda esa 1.1-versiyasi chiqarilgan.

SVG spetsifikatsiyasi 1.1-versiyaga 2011-yilda yangilandi. Scalable Vector Graphics 2 W3C tavsiyasiga nomzod maqomini 15-sentabr, 2016-yilda oldi. SVG 2 tarkibida SVG 1.1 va SVG Tiny 1.2 imkoniyatlaridan tashqari bir qancha yangi funksiyalar ham mavjud.

SVG formatida yaratilgan, shaffoflik, gradientli to‘ldirish, turli konturlar va matnni namoyish etuvchi vektorli tasvir namunasi

Tilning imkoniyatlari

  • Yo‘llarni tavsiflash (inglizcha path). Boshlang‘ich nuqtadan oxirgi nuqtagacha istalgan oraliq koordinatalar orqali o‘tuvchi yo‘lni ixcham satrda tavsiflab, istalgan shaklni belgilash mumkin. Maʼlumotlar satri tegning quyidagi atributi bilan beriladi — d ; tegning nomi esa path . Bu satr harflar va raqamlar bilan kodlangan buyruqlardan iborat. Harf buyruq turini, sonlar esa uning parametrlarini (odatda koordinatalarini) bildiradi. Buyruqlar quyidagilardan tarkib topgan shakllarni tavsiflashga imkon beradi: to‘g‘ri chiziq kesmalari (L, H, V), Bezyé egri chiziqlari (C, S, Q, T) va yoylardan (A). 5 ta chiziqdan iborat yulduzni tavsiflovchi misolda quyidagi buyruqlar ketma-ketligi ishlatiladi: M (inglizcha moveto — nuqtaga o‘tish) va L (inglizcha lineto — belgilangan nuqtagacha chiziq chizish) buyruqlariga argument sifatida nuqtalarning X va Y koordinatalari beriladi. SVG ning 1.2-versiyasigacha (shu versiya ham kiradi) yo‘llarni faqat piksellarda tavsiflash mumkin.
<path fill="none" 
stroke="black" d="M 228 238 L 328 90 L 346 250 L 201 124 L 410 150 L 228 238" />
  • Asosiy geometrik shakllarni (ko‘pburchaklar, to‘g‘ri to‘rtburchaklar, aylanalar va hokazolarni) tavsiflash.
  • Shakllar va yo‘llarga qo‘llash mumkin bo‘lgan vizual xususiyatlarning keng to‘plami: rang berish, shaffoflik, burchaklarni yumaloqlash va boshqalar.
  • Interaktivlik. Har bir alohida elementga yoki butun tasvirga hodisa ishlovchisini (bosish, siljitish, tugmani bosish va hokazo) biriktirish mumkin. Shu tariqa foydalanuvchi tasvirni boshqara oladi (masalan, ayrim elementlarni sichqoncha bilan ko‘chiradi).
  • Animatsiya va skriptlar. ECMAScript yoki JavaScript yordamida shakllarning koordinatalari va nisbatlarini matematik hisoblash bilan bog‘liq eng murakkab ssenariylarni ham yozish mumkin. Bu interaktivlik va SMILanimatsiyasi bilan birgalikda veb-grafika ishlab chiquvchilariga juda keng imkoniyatlar beradi.

Formatning afzalliklari

Rastrli tasvir nuqtalar haqidagi, vektorli tasvir esa shakllar haqidagi maʼlumotni saqlaydi. Bu yerda tasvirni masshtablashda «vektor»ning «rastr»ga nisbatan asosiy afzalligi ko‘rsatilgan
Rastrli grafika va SVG koordinata tizimlarini taqqoslash. Rastrli grafikada faqat butun sonli koordinatalardan foydalanish mumkin, SVG vektorli grafikasi esa koordinata sifatida suzuvchi nuqtali sonlardan ham foydalanishga imkon beradi.
  • Matnli format — SVG fayllarini odatiy matn muharrirlariorqali (muayyan ko‘nikmaga ega bo‘lganda) o‘qish va tahrirlash mumkin. SVG grafikasi mavjud hujjatlarni ko‘rishda fayl kodini ko‘rish va butun hujjatni saqlash imkoniyati bo‘ladi. Bundan tashqari, SVG fayllari odatda sifati jihatidan ularga yaqin bo‘lgan JPEG yoki GIFformatlaridagi tasvirlardan kichikroq bo‘ladi va yaxshi siqiladi.
  • Masshtablanuvchanlik — SVG vektorli formathisoblanadi. SVG tasvirining istalgan qismini sifat yo‘qotmasdan kattalashtirish mumkin. Shuningdek, SVG hujjati elementlariga rastrli tasvirlarga ishlov berishda qo‘llanadigan effektlar (xiralashtirish, bo‘rtma hosil qilish, murakkab transformatsiya tizimlari va boshqalar) uchun maxsus modifikatorlar — filtrlarni qo‘llash mumkin. SVG kodi matnida filtrlar teglar bilan tavsiflanadi, ularni ko‘rsatishni tasvirni ko‘ruvchi dastur taʼminlaydi. Bu asl fayl hajmiga taʼsir qilmasdan zarur ifodaviy ko‘rinishni yaratadi.
  • SVG hujjatlarida rastrli grafikadan keng foydalanish mumkin. PNG, GIF yoki JPG formatidagi tasvir elementlarini joylashtirish imkoniyati mavjud.
  • SVG grafikasidagi matn rasmdan farqli ravishda haqiqiy matndir. Uni belgilash va nusxalash mumkin, qidiruv tizimlari uni indekslaydi. Shuningdek, qidiruv robotlari uchun alohida metafayllar yaratish talab etilmaydi.
  • Animatsiya SVG da SMIL (Synchronized Multimedia Integration Language) tili yordamida amalga oshirilgan; bu til ham W3C konsorsiumi tomonidan ishlab chiqilgan. Shuningdek, ECMAScriptspetsifikatsiyasiga asoslangan skript tillari qo‘llab-quvvatlanadi. SVG elementlarini JavaScriptyordamida boshqarish mumkin. SVG da skriptlar va animatsiyadan foydalanish dinamik hamda interaktiv grafikalar yaratish imkonini beradi. SVG hodisalar modeli bilan taʼminlangan bo‘lib, unda quyidagi hodisalar kuzatiladi (sahifaning yuklanishi, parametrlarining o‘zgarishi, sichqoncha, klaviatura hodisalari va boshqalar). Animatsiya muayyan hodisa (masalan, «onmouseover» yoki «onclick») sodir bo‘lganda boshlanishi mumkin, bu esa grafikani interaktiv qiladi. Har bir elementning o‘z hodisalari bor va ularga alohida skriptlarni bog‘lash mumkin.
  • SVG — ochiq standart. Ayrim boshqa formatlardan farqli ravishda, SVG hech kimning xususiy mulki emas.
  • SVG hujjatlari HTML va XHTML hujjatlariga oson birlashtiriladi. Tashqi SVG fayllari <object>tegi orqali ulanadi. Bunda data atributining qiymati SVG belgilash kodini o‘z ichiga olgan «.svg» kengaytmali fayl nomidir va uning MIME turi image/svg+xml bo‘lishi kerak. width va height atributlari SVG maydonining gorizontal va vertikal o‘lchamlarini belgilaydi. SVG elementlari HTML va DHTML bilan mos keladi.
  • Quyidagilar bilan moslik: CSS (inglizcha Cascading Style Sheets). SVG elementlarining ko‘rinishini (formatlanishi va bezatilishini) CSS 2.0 uslublar jadvali va uning kengaytmalari yoki bevosita SVG elementlarining atributlari orqali boshqarish mumkin.
  • SVG quyidagi belgilash tilining barcha afzalliklarini o‘zida mujassamlashtiradi — XML:
    • Turli muhitlarda ishlash imkoniyati.
    • Xalqarolashtirish ( Unicodeʼni qo‘llab-quvvatlash).
    • Turli ilovalar uchun keng foydalanish imkoniyati.
    • Standart API orqali oson o‘zgartirish — masalan, DOM. SVG W3C standartlashtirgan DOM hujjat obyekt modelini qo‘llab-quvvatlaydi. U istalgan elementga kirish imkonini beradi, natijada elementlar, ularning atributlari va hodisalarini dinamik tarzda o‘zgartirish imkoniyatlari kengayadi.
    • Uslublar jadvallari yordamida oson o‘zgartirish ( XSLT). XML ga asoslangan har qanday format kabi, SVG ham maʼlumotlarga ishlov berishda transformatsiya uslublar jadvallaridan (XSLT) foydalanishga imkon beradi. XML maʼlumotlarini oddiy XSLyordamida SVG ga aylantirib, istalgan maʼlumotni, jumladan kimyoviy molekulalarni grafik ko‘rinishda osongina tasvirlash mumkin. Bunday molekulalar quyidagi tilda tavsiflanadi — CML.

Formatning kamchiliklari

  • Uch o‘lchamli grafikani qo‘llab-quvvatlash umuman mavjud emas
  • SVG XMLning barcha kamchiliklarini, jumladan fayl hajmining kattaligini meros qilib olgan (biroq bu kamchilik siqilgan SVGZformatining mavjudligi bilan qisman qoplanadi. Biroq undan hozircha foydalanish qiyin, chunki SVGZ ning o‘ziga xos MIME turi yo‘q).
  • Yirik kartografik ilovalarda undan foydalanish qiyin. Sababi tasvirning kichik qismini to‘g‘ri ko‘rsatish uchun ham hujjatni to‘liq o‘qib chiqish kerak.
  • Tasvirdagi mayda tafsilotlar qancha ko‘p bo‘lsa, SVG maʼlumotlarining hajmi shuncha tez o‘sadi. Eng keskin holat — tasvir oq shovqindan iborat bo‘lganda: bunday vaziyatda SVG fayl hajmi bo‘yicha hech qanday afzallik bermaydi, aksincha, rastrli formatdan ham katta bo‘ladi. Amalda SVG tasvir oq shovqin darajasiga yetmasidan ancha oldin samarasiz bo‘lib qoladi.

SVG hujjatining tuzilishi

Birinchi satr — standart XML sarlavhasi, yaʼni deklaratsiya (inglizcha XML declaration), unda XML versiyasi (version) (odatda «1.0») va belgilar kodlanishi (encoding) ko‘rsatiladi:

<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" standalone="no"?>

Ikkinchi va uchinchi satrlarda hujjat turini belgilovchi DOCTYPEsarlavhasi joylashishi kerak (inglizcha Document Type Definitions) DTD:

<!DOCTYPE svg PUBLIC "-//W3C//DTD SVG 1.1//EN"
 "http://www.w3.org/Graphics/SVG/1.1/DTD/svg11.dtd">

Ayrim hollarda SVG ni ko‘rsatish imkoniyati o‘rnatilgan Mozilla Firefox brauzeridan foydalanilganda DOCTYPE deklaratsiyasi tarkibi xatolarga sabab bo‘lishi mumkin. SVG ning 1.0-versiyasida DOCTYPE deklaratsiyasidan foydalanmaslik tavsiya etiladi. Buning o‘rniga hujjatning ildiz elementi — <svg> ga baseProfile atributini «full» qiymati bilan qo‘shish tavsiya qilinadi.

Agar qandaydir sabablarga ko‘ra hujjatda DOCTYPE deklaratsiyasi zarur bo‘lsa, misoldagidek bo‘sh deklaratsiyadan foydalanish tavsiya etiladi.

<!DOCTYPE svg [ 
 <!-- ваши данные --> ]>

To‘rtinchi satrda hujjatning ildiz elementi nomlar fazosi SVG ko‘rsatilgan holda joylashtiriladi.

<svg version="1.1"
 baseProfile="full"
 xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"
 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"
 xmlns:ev="http://www.w3.org/2001/xml-events"
 width="100%" height="100%">

Keyin hujjatning qolgan matni ildiz elementi ichiga joylashtiriladi. Unda kodlanayotgan sahna mazmunini tasvirlovchi elementlar joylashadi.

Hujjat har doim ildiz elementning yopuvchi tegi bilan yakunlanadi: </svg> .

Misollar

  • Tomoni 400 piksel bo‘lgan kvadrat konturi va radiusi 104 piksel bo‘lgan uchta yarim shaffof doira tasvirlangan oddiy statik SVG hujjati. Doiralar kvadrat markazi yaqinida joylashgan bo‘lib, har biri markazdan o‘z radiusining taxminan yarmicha siljigan.
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" standalone="no"?>
<svg version="1.1"
 baseProfile="full"
 xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" 
 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"
 xmlns:ev="http://www.w3.org/2001/xml-events"
 height="400px" width="400px">
 <rect x="0" y="0" width="400" height="400" 
 fill="none" stroke="black" stroke-width="5px" stroke-opacity="0.5"/>
 <g fill-opacity="0.6" stroke="black" stroke-width="0.5px">
 <circle cx="200px" cy="200px" r="104px" fill="red" transform="translate( 0,-52)" />
 <circle cx="200px" cy="200px" r="104px" fill="blue" transform="translate( 60, 52)" />
 <circle cx="200px" cy="200px" r="104px" fill="green" transform="translate(-60, 52)" />
 </g>
</svg>

Eslatma: bu kod Mozilla Firefox 2.0.0.11 va Internet Explorer 6.0.2900.2180 (SVG Document Adobe Systems Inc.) dasturlarida bir xil ishlaydi.

  • Yana bir misol — ko‘rish maydonini to‘liq egallaydigan burchaklari yumaloqlangan to‘g‘ri to‘rtburchak:
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" standalone="no"?>
<!DOCTYPE svg PUBLIC "-//W3C//DTD SVG 1.1//EN"
 "http://www.w3.org/Graphics/SVG/1.1/DTD/svg11.dtd">
<svg version="1.1"
 baseProfile="full"
 xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"
 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"
 xmlns:ev="http://www.w3.org/2001/xml-events"
 width="100%" height="100%">
<rect fill="white" x="0" y="0" width="100%" height="100%" />
<rect fill="silver" x="0" y="0" width="100%" height="100%" rx="1em"/>
</svg>
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" standalone="no"?>
<svg width="198" height="188"
 viewBox="0 0 198 188"
 version="1.1"
 baseProfile="full"
 xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"
 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"
 xmlns:ev="http://www.w3.org/2001/xml-events">
 <g id="Page-1" stroke="none" stroke-width="1" fill="none" fill-rule="even-odd">
 <polygon id="Star-1" stroke="#979797" stroke-width="3" fill="#F8E81C"
 points="99 154 40 185 51 119 4 73 69 64 99 3 128 64 194 73 147 119 158 185 ">
 </polygon>
 </g>
</svg>
Chizma avtomatlashtirilgan loyihalash tizimi (ALT) KOMPAS-Grafik dasturida tayyorlanib, SVG formatiga eksport qilingan

SVGZ

SVG kodi matn ko‘rinishida bo‘lgani sababli ancha ko‘p joy egallaydi. Shu bois SVG fayli gzipyordamida siqilib, hosil bo‘lgan faylga «.svgz» kengaytmasi beriladigan SVGZ o‘rami yaratilgan.

SVG yaxshi siqiladi, chunki u muntazam tuzilishga ega matnli XMLhujjatidir.

Brauzerlarda qo‘llab-quvvatlanishi

brauzer versiya
Internet Explorer 9+
Mozilla Firefox 1.5+
Netscape Navigator 9.0+
Google Chrome 3.0+
Safari 4.0+
Opera 8.0+

Standart spetsifikatsiyalari

Dasturiy taʼminot

Ilovalar

Vositalar va kutubxonalar

  • Batik — Javakutubxonasi bo‘lib, SVG formatidagi tasvirlarni yaratish, chizish va ular bilan turli amallarni bajarishga xizmat qiladi. Ushbu kutubxona asosidagi SVG brauzeri — Squiggle ham mavjud.
  • MetaPost — grafik illyustratsiyalar yaratish uchun qo‘llanadigan dasturlash tili.
  • librsvg — MediaWiki da SVG bilan ishlash uchun ishlatiladigan kutubxona.
  • SVG Viewer Extension for Windows Explorer — Windows fayl menejeriuchun kengaytma bo‘lib, unda SVG fayllarini kichik tasvirlar (eskizlar) ko‘rinishida ko‘rish imkonini beradi.
  • Snap — JavaScript kutubxonasi bo‘lib, u SVG bilan ishlashga mo‘ljallangan.
  • SVG.js — SVG grafikani boshqarish va animatsiyalash uchun mo‘ljallangan yengil kutubxona. U boshqa kutubxonalarga bog‘liq emas va imkon qadar kichik hajmga ega bo‘lishni maqsad qiladi.

Adabiyotlar

Havolalar